Εκδήλωση της "Σύναξης" για τον "Παγκόσμιο Νότο" την Παρασκευή 5 Ιουνίου 2026 στην Αθήνα

 

ΚΥΚΛΟΦΟΡΗΣΕ ΤΟ ΤΕΥΧΟΣ 177 ΤΗΣ "ΣΥΝΑΞΗΣ" ΜΕ ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΘΕΜΑ "ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΝΟΤΟΣ"

 

Σύναξη, τεύχος 177, Ιανουάριος - Μάρτιος 2026

Περιεχόμενα

- ΘΑΝΑΣΗΣ Ν. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ, «Παγκόσμιος Νότος».

- ΑΝΤΩΝΗΣ ΛΙΑΚΟΣ, «Θὰ μποροῦσε νὰ ὑπάρξει διάλογος ἀνάμεσα σὲ δύο συνοδοιπόρους στὴ via negativa;».

- ΑΛΕΞΑΝΤΕΡ ΤΣΟΟΥ & ΣΤΕΦΑΝΗ ΓΟΥΟΝΓΚ, «Ἡ κινεζικὴ χριστιανικὴ θεολογία».

- π. ΙΩΝΑΣ ΜΟΥΡΤΟΣ, «Συνάντηση μὲ τὴν κινεζικὴ σκέψη, γλώσσα καὶ ζωή».

- ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΡΔΗΣ, «Γράφοντας τὸ φῶς στὴν Ἄπω Ἀνατολή».

- ΣΤΑΥΡΟΣ ΖΟΥΜΠΟΥΛΑΚΗΣ, «Ἀφρικανικὸς Πεντηκοστιανισμός».

- ΔΗΜΟΣΘΕΝΗΣ ΑΒΡΑΜΙΔΗΣ, «Ἐν ἀφελότητι καρδίας».

- ΣΠΥΡΟΣ ΦΩΚΙΑΝΟΣ, «Ἀφρικανικὴ Οὐτζάμαα καὶ Χριστιανισμός».

- ΝΙΚΟΣ ΤΣΙΡΕΒΕΛΟΣ, «Καιρὸς τῆς Ἐξόδου».

- ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ΣΚΛΗΡΗΣ, «Ἡ πάλη Καθολικῶν καὶ Εὐαγγελικῶν γιὰ τὴν καρδιὰ τῆς Λατινικῆς Ἀμερικῆς».

- ΘΑΝΑΣΗΣ Ν. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ, «Τὸ κρυφτὸ τῆς Ὀρθόδοξης θεολογίας μὲ τὴν μετααποικιακὴ ὀπτική».

ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ:

Ανδρέας Αλεξόπουλος (για το βιβλίο: Maria Skobtsova, ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΥΛΙΣΜΟΣ. Η ΚΟΣΜΟΑΝΤΙΛΗΨΗ ΤΟΥ ΒΛΑΔΙΜΗΡΟΥ ΣΟΛΟΒΙΩΦ), 

Νίκος Κουραμπής (για το βιβλίο: Παναγιώτης Α. Μπούρδαλας, ΣΤΑ ΙΧΝΗ ΤΟΥ ΣΥΛΛΟΓΙΚΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ. 55 σημαδοῦρες κοινωνικῆς καὶ ὑπαρκτικῆς θε-ανθρωπολογίας), 

δ. Σπυρίδων Τσισμετζόγλου (για το βιβλίο: Κάλλιστος Ware, ΒΑΣΙΛΙΣΣΑ, ΜΗΤΕΡΑ & ΔΕΣΠΟΙΝΑ. Η ΘΕΟΤΟΚΟΣ ΣΤΗΝ ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ), 

Άγγελος Καλογερόπουλος (για το βιβλίο: π. Γεώργιος Λέκκας, 33 ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΕΝΗ), Σπυριδούλα Αθανασοπούλου-Κυπρίου (για το βιβλίο: Γιάννης Δημητρακάκης, ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΤΟΥ Κ. Θ. ΔΗΜΑΡΑ), 

Σπυρίδων Π. Παναγόπουλος (για το βιβλίο: Θεοχάρης Σ. Παπαβησσαρίων, Η ΠΕΡΙ ΥΛΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ ΔΑΜΑΣΚΗΝΟΥ. Τὸ κτισιολογικὸ ὑπόβαθρο τῆς ἀντιμανιχαϊκῆς του θεολογίας).

Εκδήλωση του περιοδικού "ΣΥΝΑΞΗ" με θέμα "Εκκλησία και Μεταπολίτευση" το Σάββατο 7 Μαρτίου 2026 στην Αθήνα

 

Η Σύναξη έχει την χαρά να σας προσκαλέσει στην συζήτηση του αφιερώματός της "Εκκλησία και Μεταπολίτευση" το Σάββατο 7 Μαρτίου 2026, ώρα 11:00, στο ξενοδοχείο "Κάραβελ" (Παγκράτι, Αθήνα).


Ομιλητές:
Γαβριήλ, Μητροπολίτης Νέας Ιωνίας
Όλγα Νικολαΐδου, ψυχοθεραπεύτρια
Δημήτρης Σεβαστάκης, καθηγητής ΕΜΠ


Συντονιστής: Θανάσης Ν. Παπαθανασίου, αρχισυντάκτης της Σύναξης

Κυκλοφόρησε το τεύχος 175 της "Σύναξης"

Σύναξη, τεύχος 175, Ιούλιος - Σεπτέμβριος 2025

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΠΡΟΛΟΓΙΚΟ ...3

Διαβάστε το προλογικό εδώ

π. ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΑΡΓΥΡΙΑΔΗΣ

Τὰ τέσσερα ἐδάφη ...5

π. ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΠΙΝΑΚΟΥΛΑΣ

Παιδεία καὶ μετάνοια στὴν αὐτοβιογραφία τοῦ π. Σωφρονίου ...8

ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Ν. ΜΟΣΧΟΣ

Ὁ πνευματικὸς κόσμος τῶν Πατέρων τῆς ἐρήμου: κοινὲς γραμμὲς καὶ σημεῖα σύγκρουσης. ...20

ΣΩΤΗΡΗΣ ΔΕΣΠΟΤΗΣ

Γυναῖκες ἑρμηνεύτριες - εὐαγγελίστριες τῆς Ἁγίας Γραφῆς στὴν Ἑλλάδα ...35

ΑΛΕΞΙΟΣ ΜΑΪΝΑΣ

Ἡ ἐλπίδα (ποίημα) ...44

ΑΥΓΟΥΣΤΗΣ ΜΠΑΛΚΑΣ

Ὁ διδάσκαλος τοῦ Γένους Θεόφιλος Καΐρης ...25

π. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΛΑΨΗΣ

Ἡ συμβολὴ τῆς Μαύρης Θεολογίας τῆς Ἀπελευθέρωσης γιὰ τὴν Ὀρθόδοξη μαρτυρία σὲ ἕναν κόσμο ἀδικίας ...53

ΣΥΝΑΞΗ

Καλὸ κατευόδιο, Χρυσόστομε Σταμούλη! ...62

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΓΙΑΝΝΟΥΛΗΣ & ΒΑΪΤΣΑ ΓΙΑΝΝΟΥΛΗ

Ὁ διάλογος ἁγιολογικῶν ἔργων καὶ τέχνης στὸ εἰκαστικὸ ἔργο τοῦ Salvador Dalí ...63

ΕΒΕΛΙΝΑ-ΣΤΕΦΑΝΙΑ ΝΤΕΝΜΠΕΚ

Ἡ ἐνδυμασία ὡς κυρίαρχο σημάδι ἀναγνώρισης τῶν ἀλλοεθνῶν στὴν Παλαιστίνη ...63

Ἀναγνώσεις

π. ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΓΚΑΝΑΣ, π. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ ΤΥΜΠΑΣ, ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΠΗΓΗ ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΥ ...79

Τὸ Βιβλίο ...89

Οἱ συνεργάτες τοῦ 175ου τεύχους ...107

https://www.synaxi.gr/archive/tefxos_175.php

Κυκλοφόρησε το τεύχος 174 της "Σύναξης" με αφιέρωμα στη Μεταπολίτευση

 

Σύναξη, τεύχος 174, Απρίλιος - Ιούνιος 2025

Εκκλησία και Μεταπολίτευση

Α΄

Χαρτογράφηση

Π Ρ Ο Λ Ο Γ Ι Κ Ο

Χαρτογράφηση

Το θέμα του αφιερώματός μας αφορά ειδικά την ελλαδική περίπτωση. Αφορά την πραγματικότητα στην οποία βρέθηκε (ή μάλλον: αφορά τις διαδρομές στις οποίες πορεύτηκε) η χώρα και η κοινωνία από τις 24 Ιουλίου 1974 και μετά.

Στις 23 Ιουλίου 1974 έπεσε η επταετής δικτατορία που είχε εγκαθιδρυθεί στις 21 Απριλίου 1967, και η χώρα ξεκίνησε κοινοβουλευτικό βίο. Η αλλαγή αυτή, ως γνωστό, έχει καθιερωθεί να ονομάζεται Μεταπολίτευση, και να δηλώνει όχι απλώς την αλλαγή από μια μέρα στην άλλη (από την 23η Ιουλίου στην 24η), αλλά και την περίοδο που ξεκίνησε τότε και περιλαμβάνει επιλογές, διαδικασίες, αποφάσεις, νοοτροπίες. Σε ποιο χρονικό διάστημα εκτείνεται η Μεταπολίτευση, είναι θέμα που στασιάζεται και συζητείται πολύ, εδώ και καιρό [1]. Σε κάθε περίπτωση πάντως συνομολογείται ότι η Μεταπολίτευση έχει ιδιαίτερα γνωρίσματα, με τα οποία ζυμώθηκαν ρεύματα ιδεών, στάσεις ζωής, θεσμικές ρυθμίσεις και πνευματικές αναζητήσεις. Όλα αυτά, με πυκνές συναστρίες θετικών και αρνητικών προσήμων, αφορούν την χειροπιαστή πραγματικότητα, την ιστορική μας σάρκα και βεβαίως το αναβράζον παρόν μας.

Αυτό το οποίο επιχειρούμε με το αφιέρωμα είναι η μελέτη της σχέσης της θεσμικής Εκκλησίας και της εκκλησιαστικής συνείδησης με όλη αυτή την ατμόσφαιρα της Μεταπολίτευσης. Μελέτη δηλαδή και των δύο πεδίων: τόσο των θεσμικών αξόνων στους οποίους κινήθηκε και με τους οποίους ορίστηκε το Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου, όσο και των χαρακτηριστικών που εκδήλωσε ευρύτερα η θεολογία, η θρησκευτικότητα και οι ποικίλες συναντήσεις της πίστης με κοινωνικές αναζητήσεις. Με συμπληρωμένο πλέον μισόν αιώνα από την πτώση της δικτατορίας, πολλές παράμετροι της Μεταπολίτευσης συζητήθηκαν και συζητιούνται, ωστόσο η εντρύφηση ειδικά στην εκκλησιαστική παρουσία υπολείπεται αρκετά, παρόλο μάλιστα που είναι δεδομένο ότι (πέρα από κάθε αξιολογική προτίμηση) η εκκλησιαστική παρουσία αποτελεί συνιστώσα του ιστορικού και κοινωνικού γίγνεσθαι.

Από τη σκοπιά της εκκλησιαστικής ταυτότητας το θέμα είναι σημαντικό διότι αποτελεί έκφανση του διαχρονικού στοιχήματος της σχέσης της Εκκλησίας με την ιστορία, με την κοινωνία και με το εκάστοτε σήμερα. Στο διαχρονικό αυτό στοίχημα τα πάγια κριτήρια της πίστης έχουν να αναμετρηθούν με τις συγκυρίες και τις πραγματικές συνθήκες, και είναι θέμα αυτοσυνειδησίας η σπουδή και η αξιολόγηση κάθε τέτοιας αναμέτρησης.

Κατά κάποιον τρόπο το τεύχος μας 172 (2024, «Δημοκρατία») ήταν μια εισαγωγή σε έναν ευρύτερο προβληματισμό. Στις 13 Δεκεμβρίου 2024 πραγματοποιήσαμε στην Αθήνα (στον χώρο των εκδόσεων «Αρμός» συζήτηση με θέμα ακριβώς «Εκκλησία και Μεταπολίτευση», ως εισαγωγή στον συγκεκριμένο προβληματισμό. Μίλησαν οι κ. Λευτέρης Κουσούλης (πολιτικός αναλυτής) και π. Αντώνιος Πινακούλας (μέλος της συντακτικής επιτροπής μας) και ακολούθησε συζήτηση αξιώσεων. Η εκδήλωση συνέβαλε τόσο στην διαμόρφωση του κειμένου του π. Αντώνιου Πινακούλα, το οποίο δημοσιεύεται στο παρόν αφιέρωμα [2], όσο και στον όλο σχεδιασμό.

Ο π. Αντώνιος Πινακούλας σκιαγραφεί τα χαρακτηριστικά της περιόδου που μας ενδιαφέρει, και καταδεικνύει πόσο σημαντικό είναι να γίνει κατανοητό το αν η Μεταπολίτευση σήμανε για την Εκκλησία κάτι νέο ή, στην πραγματικότητα, μια επιστροφή και παραμονή επί τα αυτά. Στη συνέχεια ο π. Ευάγγελος Γκανάς σφυγμομετρεί την εκκλησιαστική ζωή στη Μεταπολίτευση και διαπιστώνει την απροθυμία ουσιαστικής συζήτησης θεσμικών και μη (αλλά σε κάθε περίπτωση καίριων) ζητημάτων. Ο π. Βασίλειος Θερμός εξετάζει την συγκυρία βάσει των εμβληματικών προταγμάτων και των οπτικών πρισμάτων που είχε η αρχιεπισκοπία Χριστόδουλου (1998-2008). Ο Σταύρος Γιαγκάζογλου προσεγγίζει το ερώτημα αν η θεολογική άνοιξη της δεκαετίας του 1960 μπόλιασε τον εκκλησιαστικό χώρο κατά την επίδικη περίοδο ή αν και κατά πόσο στάθηκε αδύνατο να τον διαποτίσει ουσιαστικά. Τέλος δημοσιεύουμε δειγματικά κάποια έγγραφα από το αρχείο του π. Γεωργίου Πυρουνάκη (+ 1988), ο οποίος είχε έντονα αγωνιστική παρουσία και κατά την δικτατορία και στην Μεταπολίτευση. Αυτά τα κείμενα λοιπόν χαρτογραφούν το πεδίο και σχεδιάζουμε να υπάρξει συνέχεια, με μελέτη επιμέρους παραμέτρων (κινηματογράφου, λογοτεχνίας, πολιτικής, χριστιανομαρξιστικού διαλόγου κλπ) σε κατοπινό μας τεύχος, πιθανότατα στο μεθεπόμενο (γι’ αυτό άλλωστε το παρόν αφιέρωμα σημαίνεται στον τίτλο ως μέρος Α΄).

Πέρα από το αφιέρωμα, στο τεύχος στεγάζονται τρία ακόμη κείμενα: Για τον οικουμενικό διάλογο μεταξύ των χριστιανικών κοινοτήτων βάσει της θεολογίας του Μ. Βασιλείου (π. Αμφιλόχιος Μήλτος), για την εκκλησιαστική μαρτυρία στις σημερινές παγκόσμιες συνθήκες και αντιφάσεις (Θανάσης Ν. Παπαθανασίου) και για την θεολογική ερμηνεία στοιχείων τεχνολογίας που δίνει το κείμενο της Παλαιάς Διαθήκης (Μαρία Παζάρσκη).

Θ.Ν.Π.

______________________________________

[1] Ενδεικτικά: Πέρα από την ιδιότυπη άποψη ότι η Μεταπολίτευση ολοκληρώθηκε πριν καν παρέλθει έτος (δηλαδή τον Ιούνιο 1975, με την έναρξη ισχύος του νέου Συντάγματος), έχει υποστηριχθεί ότι η Μεταπολίτευση έκλεισε τον κύκλο της κατά την εκπνοή του 20ού αιώνα ή, αντιθέτως, γύρω στο 2020, όταν δηλαδή φάνηκε να παγιώνεται δυσπιστία προς την πολιτική και να διογκώνεται η αποχή από τις διαδικασίες της. Βλ. χαρακτηριστικά Κώστας Κωστής, «Μεταπολίτευση: Ένας όρος και μια εποχή», Nomiki Bibliothiki, https: //daily.nb.org/arthrοgrafia/metapolitefsi-enas-oros-kai-mia-epochi/

[2] Ο κ. Κουσούλης δεν μπόρεσε τελικά να παραδώσει κείμενο.

[πηγή]

***

Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α

- π. ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΠΙΝΑΚΟΥΛΑΣ, «Ἐκκλησία καὶ Μεταπολίτευση».

- π. ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΓΚΑΝΑΣ, «Τραῦμα, ἀφασία, μελαγχολία: χαρακτηριστικὰ τῆς ἐκκλησιαστικῆς ζωῆς στὴ Μεταπολίτευση».

- π. ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΘΕΡΜΟΣ, «Τὸ “φαινόμενο Χριστόδουλου” ὡς ἡ ἐκκλησιαστικὴ ἐκδοχὴ μιᾶς “πολιτικῆς θρησκείας τῆς Μεταπολίτευσης”.

- ΣΤΑΥΡΟΣ ΓΙΑΓΚΑΖΟΓΛΟΥ, «Θεολογία καὶ Ἐκκλησία στὴν Ἑλλάδα κατὰ τὴ Μεταπολίτευση».

- π. ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΠΥΡΟΥΝΑΚΗΣ, Ἀπὸ τὸ ἀρχεῖο τοῦ π. Γεώργιου Πυρουνάκη (1910-1988).

- Ἀρχιμ. ΑΜΦΙΛΟΧΙΟΣ ΜΗΛΤΟΣ, «Ἑνότητα καὶ κοινωνία μεταξὺ τῶν Ἐκκλησιῶν ἐντὸς τῆς χριστιανικῆς οἰκουμένης στὴ ζωὴ καὶ στὸ ἔργο τοῦ Μ. Βασιλείου».

- ΘΑΝΑΣΗΣ Ν. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ, «Ἡ Ὀρθόδοξη μαρτυρία μεταξὺ ἐσχατολογίας καὶ ἐσχατολογιῶν, πολιτισμικῆς σάρκας καὶ πολιτισμικῆς σαρκοφάγου, μετααποικιακῆς καὶ ἀντιαποικιακῆς ὀπτικῆς».

- ΜΑΡΙΑ ΠΑΖΑΡΣΚΗ, «Θεϊκὴ ἐντολὴ καὶ τεχνολογία στὴν Παλαιὰ Διαθήκη».

ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ:

Μάρκελλος Πιράρ (για το βιβλίο: Ἁρχιμ. Βασίλειος, προηγούμενος Ἱ. Μ. Ἰβήρων, ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΣ, ΚΛΕΟΣ ΑΕΝΑΟΝ ΘΝΗΤΩΝ. ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΙ), Δημήτρης Μαυρόπουλος (για το βιβλίο: Σωτήρης Γουνελᾶς, ΙΩΝΑΣ), Στυλιανός Χαραλαμπίδης (για το βιβλίο: Athanasios Stogiannidis & Archimandrit Ilias Papadopoulos, MEINE LAUBENSREISE, Band 2), Λάμπρος Ψωμάς (για το βιβλίο: Evaggelos Bartzis, “MY GOD, MY GOD, WHY HAVE YOU ABANDONED ME”. The experience of God’s Withdrawal in Late Antique Exegesis, Christology and Ascetic Literature).

ΕΝΘΕΤΑ ΤΕΧΝΗΣ: Γκεβόρκ Καζαριάν, «Αρμενικό Υμνολόγιο»

Εκδήλωση της "Σύναξης" για τη δημοκρατία το Σάββατο 8/2/2025 στην Αθήνα

 

Κυκλοφόρησε το τεύχος 170 του περιοδικού "Σύναξη" με αφιέρωμα στον άγιο Ιουστίνο Πόποβιτς

 

Σύναξη, τεύχος 170, Απρίλιος - Ιούνιος 2024

Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α

- π. ΝΤΟΥΣΑΝ ΝΤΙΑΚΟΒΙΤΣ, «Ὁ βίος καὶ τὰ ἔργα τοῦ ὁσίου πατρὸς ἡμῶν Ἰουστίνου τοῦ Τσέλιε (Πόποβιτς)».

- ἐπίσκ. ΙΓΝΑΤΙΟΣ ΜΙΝΤΙΤΣ & ἀρχιδ. ΖΛΑΤΚΟ ΜΑΤΙΤΣ, «Ἡ σχέση τοῦ ὁσίου πατρὸς Ἰουστίνου (Πόποβιτς) μὲ τὸν οἰκουμενισμό».

- ἐπίσκ. ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΓΙΕΒΤΙΤΣ, «Μία παρέμβαση».

- μητροπ. ΕΙΡΗΝΑΙΟΣ ΜΠΟΥΛΟΒΙΤΣ. «Ἀπὸ τὴν πνευματικὴ σχέση τοῦ ὁσίου Πορφυρίου μὲ τὸν Ὀρθόδοξο σερβικὸ λαό».

- ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ΣΚΛΗΡΗΣ, «Ἡ σκέψη τοῦ ἁγίου Ἰουστίνου Πόποβιτς ὡς ριζοσπαστικοποίηση

τῆς Δυτικῆς νεωτερικότητας».

- ΒΛΑΝΤΙΜΙΡ ΤΣΒΕΤΚΟΒΙΤΣ, «Ἡ ἰδέα τῆς Εὐρώπης στὴ σκέψη τοῦ ἁγίου Ἰουστίνου Πόποβιτς».

- ΣΤΑΥΡΟΣ ΓΙΑΓΚΑΖΟΓΛΟΥ, ««Φιλοσοφικοὶ κρημνοί».

- ΖΝΤΕΝΚΟ ΣΙΡΚΑ, «Μία Ὀρθόδοξη ἀνάγνωση τοῦ Λούθηρου».

   

Γιὰ τὶς ἐπιστολὲς τοῦ ἁγίου Ἰουστίνου:

- ΝΤΕΓΙΑΝ ΡΙΣΤΙΤΣ, «Εἰσαγωγικὰ στὶς ἐπιστολὲς τοῦ ἁγίου Ἰουστίνου Πόποβιτς».

- ΙΟΥΣΤΙΝΟΣ ΠΟΠΟΒΙΤΣ, Ἀπὸ τὶς ἐπιστολές του.

ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ:

Βασιλική Μαυροσκά (επ. Αθανασίου Γιέβτιτς, «Όσιος Ιουστίνος Πόποβιτς: Η ζωή και το έργο του»), Θανάσης Ν. Παπαθανασίου (Παναγιώτη Ἁνδριόπουλου, «Νιγηρίας Αλεξάνδρου παρακαταθήκες»), Ανδρέας Αλεξόπουλος (Θανάση Ν. Παπαθανασίου, «Υποτέλεια, ιεραποστολή και Θεολογία της Απελευθέρωσης στην Άπω Ανατολή»), Μαρία Παζάρσκη («Εσθήρ»), Δημήτρης Παπάζης («Αντώνη Γ. Κάλφα & Πάρι Παπαγεωργίου, «Ο συνοικισμός των Ευαγγελικών της Κατερίνης»), Γιώργος Κρανιδιώτης (Δημήτρη Μπαλτά, «Μιχαήλ Αλεξάντροβιτς Μπακούνιν»).

Κυκλοφόρησε το τεύχος 168 του περιοδικού "Σύναξη"

 

Σύναξη, τεύχος 168, Οκτώβριος-Δεκέμβριος 2023

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΠΡΟΛΟΓΙΚΟ

- ἅγιος ΠΟΡΦΥΡΙΟΣ ΚΑΥΣΟΚΑΛΥΒΙΤΗΣ, «Περίμενε ἕνα σημάδι γι’ αὐτὸ ἀπ’ τὸν Θεό…».

- π. ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΣ, «Ἡ εὐθύνη μας εἶναι μεγάλη…».

- πρεσβ. Κ. Ν. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ, «Ἡ μαγεία καὶ ἡ λατρεία».

- πρωτοπρ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ ΝΑΣΣΗΣ, «Μαγικὲς ἀντιλήψεις καὶ πρακτικὲς στὸν ἰδιωτικὸ καὶ δημόσιο χῶρο».

- ΔΗΜΗΤΡΑ Α. ΚΟΥΚΟΥΡΑ, «Περὶ σπίλου, ἁμαρτίας καὶ «ἐν ἀφέδρῳ» γυναικῶν».

- π. ΙΩΗΛ ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ, «Τὰ θαύματα».

- πρωτοπρ. ΠΑΥΛΟΣ ΚΟΥΜΑΡΙΑΝΟΣ, «Λογικὴ λατρεία».

- ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Ν. ΜΟΣΧΟΣ, «Στήσαντες… τὰς εἰκόνας τὰ τῶν ἐθνῶν ἔθη λοιπὸν ποιοῦσι».

- ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΣ, «Ἡ ἀποκήρυξη τῆς «μαγικῆς ἐκκλησιαστικότητας» ἀπὸ τὴν ἁγία Μαρία Σκομπτσόβα».

- ΘΑΝΑΣΗΣ Ν. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ, «…μέχρι τὴν τελευταία ἀνάσα τοῦ ἴδιου…» (μνήμη Ιωάννη Λάππα).

- ΠΕΤΡΟΣ Ι. ΜΑΪΝΑΣ, «Ἐνοχλήσεις ἰδιοκτησίας» (ποίημα).

- π. ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΑΡΓΥΡΙΑΔΗΣ, «Οἱ πληγὲς τοῦ Λάζαρου».

- ΕΙΡΗΝΗ ΤΣΙΜΠΟΥΚΙΔΟΥ, «Διδακτικὴ πρόταση γιὰ τὴν κατανόηση τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ εἰκαστικοῦ πολιτισμοῦ».

- ΝΙΚΟΣ Α. ΝΗΣΙΩΤΗΣ, «Μεταστροφὴ καὶ Ἐκκλησία».

Το Βιβλίο

Οι συνεργάτες του 168ου τεύχους

Κυκλοφόρησε το τεύχος 167 του περιοδικού "Σύναξη"

 

Σύναξη, τεύχος 167, Ιούλιος-Σεπτέμβριος 2023

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΠΡΟΛΟΓΙΚΟ ...3
Διαβάστε το προλογικό εδώ

π. ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΠΙΝΑΚΟΥΛΑΣ
Ἡ σύγκρουση χάριτος καὶ μαγείας στὴν ὕστερη ἀρχαιότητα ...7

ΣΤΡΑΤΗΣ ΨΑΛΤΟΥ
Οἱ θεωρίες τῆς Κοινωνικῆς Ἀνθρωπολογίας γιὰ τὴ μαγεία καὶ τὸ ζήτημα τῆς βούλησης ...23

ΘΑΝΑΣΗΣ Ν. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ
Ὄχι σὰν ἰὸς ἔξωθεν, ἀλλὰ σὰν καρκίνος ἔνδοθεν ...30

π. ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΘΕΡΜΟΣ
Ροὴ ἐνέργειας ἢ κοινότητα ἁγίων; ...37

ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΡΔΗΣ
Ἱερὴ τῶν εἰκόνων γλώσσα; ...43

ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ΣΚΛΗΡΗΣ
Τὸ μυστήριο τῆς εἰκόνας ὡς ὑπέρβαση τῶν πειρασμῶν τῆς μαγείας ...48

ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΛΕΒΑΚΟΣ
Οἱ συγχωρητικὲς εὐχὲς τῶν ἐπισκόπων κατὰ τὴν ἐξόδιο ἀκολουθία ...56

π. ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ
Τὸ θαῦμα τοῦ Μαλντονάντο ...61

π. ΘΕΟΔΟΣΙΟΣ ΜΑΡΤΖΟΥΧΟΣ
Ἡ ἀλογόμυγα ...68

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΙΑΜΑΛΗΣ
Ἡ ἐν χρήσει λειτουργικὴ γλώσσα ...71

ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΜΠΑΣΙΟΥΔΗΣ
«Ὁ Χριστὸς ἐγκαινίασε μία νέα ζωὴ καὶ ὄχι μία νέα θρησκεία» ...74

ΘΑΝΑΣΗΣ Ν. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ
Ἀλέξανδρος, Μητροπολίτης Νιγηρίας ...79

ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΡΑΒΙΔΟΠΟΥΛΟΣ
Ὁ ἄρτος τῆς ζωῆς ...81

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΑΓΡΙΠΛΗΣ
Μὲ τὸ ζόρι ν’ ἁγιάσουμε ...82

Ἀναγνώσεις
ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΧΑΤΖΗΒΑΣΙΛΕΙΟΥ, ΠΑΝΟΣ ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ ...84

ΘΕΟΔΩΡΟΣ Ι. ΖΙΑΚΑΣ
Μιὰ ἀνάγνωση τοῦ βιβλίου τοῦ Σωτήρη Γουνελᾶ Τὸ τέλος τοῦ ἀνθρώπου ἢ ἡ παραμόρφωσή του ...92

Τὸ Βιβλίο ...97

Οἱ συνεργάτες τοῦ 167ου τεύχους ...109

https://synaxi.gr/archive/tefxos_167.php

Εκδήλωση της "Σύναξης" με θέμα: "Μαγική εκκλησιαστικότητα: Μια αυτοαναίρεση" το Σάββατο 4/11/2023 στην Αθήνα

 

Κυκλοφόρησε το τεύχος 166 του περιοδικού "Σύναξη"

Σύναξη, τεύχος 166, Απρίλιος-Ιούνιος 2023

Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α

- π. ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΠΙΝΑΚΟΥΛΑΣ, «Ἡ Σύναξη καὶ ἡ ἐποχή της».
- ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Ν. ΜΟΣΧΟΣ, «Μέσα ἀπὸ τοπία ποὺ ἀλλάζουν».
- ΜΑΡΙΑ ΣΕΚΙΟΥ, «φύσει ἀδύνατον» (ποίημα).
- ΡΙΑΝΤ ΓΚΟΜΠΡΙΑΛ, «Ἀναστοχασμὸς ἢ ἐκ νέου ἀνακάλυψη τῆς θεολογίας τῆς ἱεραποστολῆς;».
- Ἐπίσκοπος ΜΑΞΙΜΟΣ (ΒΑΣΙΛΙΕΒΙΤΣ), «Ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία εἶναι συνοδικὴ Ἐκκλησία».
- ΜΑΡΚΕΛΛΟΣ ΠΙΡΑΡ, «Ὁ Ἀββὰς Ἰσαὰκ καὶ ὁ μοναχισμός».
- ΑΝΤΩΝΗΣ ΦΟΥΝΤΗΣ, «Ἡ συμβολὴ τοῦ Παναγιώτη Νέλλα στὴν ἀνανέωση τῆς Ὀρθόδοξης θεολογίας καὶ παράδοσης».
- ΓΙΩΡΓΟΣ ΓΚΡΙΛΗΣ, «Καὶ τί τρῶς τὸ Πάσχα;».
- Ἀρχιμ. ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ, «Ἡ δεσποτικὴ ἑορτὴ τῆς Ὑψώσεως τοῦ Τιμίου Σταυροῦ».
- ΝΙΚΟΛΑΟΣ Ι. ΜΙΧΑΛΟΛΙΑΚΟΣ, «Τὰ τάλαντα».
- ΒΑΣΩ ΓΩΓΟΥ, ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΜΠΑΡΛΟΣ, ΑΡΕΘΑΣ ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ, «Οἱ γριὲς ποὺ μαζεύουν τὴν τσουκνίδα».
- ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ / -ΚΡΙΣΙΕΣ: «Thomas Latinus, Thomas Graecus. Ὁ Θωμᾶς Ἀκυινάτης καὶ ἡ πρόσληψή του στὸ Βυζάντιο» (από τον Γιώργο Ζωγραφίδη). – «Zora Neale Hurston, “Baracoon: Η ιστορία του τελευταίου σκλάβου”» (από τον Θανάση Ν. Παπαθανασίου) – «Μιχάλης Μαραγκάκης, “Άρνηση στράτευσης. Οδοιπορικό για τους αντιρρησίες συνείδησης, 1986-2022”» (από τον Νίκο Κοσμίδη» – «Θανάσης Ν. Παπαθανασίου, “Πες το στον άνεμο! Μελέτες για το ειδύλλιο Μαύρης Αφρικής και Χριστιανισμού”» (από τον Νίκο Τσιρέβελο) – «Λαμπρινός Πλατυπόδης, ”Θειολογικές, ηθικές και παιδαγωγικές προεκτάσεις του αρχαίου δράματος” (από την Μαίρη Τριανταφύλλου).

https://synaxi.gr/archive/tefxos_166.php

Κυκλοφόρησε το τεύχος 164 της "Σύναξης" με αφιέρωμα στον Τάσο Λειβαδίτη

 

Σύναξη, τεύχος 164, Οκτώβριος-Δεκέμβριος 2022

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΠΡΟΛΟΓΙΚΟ ...3
Διαβάστε το προλογικό εδώ

ΤΑΣΟΣ ΛΕΙΒΑΔΙΤΗΣ
Ἡ ἐρώτηση ...6

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΑΓΓΕΛΗΣ
«Ἔνοχος μιᾶς μεγάλης ἀθωότητας» ...7

ΔΗΜΗΤΡΗΣ Α. ΣΕΒΑΣΤΑΚΗΣ
Ὁ ἐρειπιώνας ποὺ χτίζει ...12

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΑΡ. ΥΦΑΝΤΗΣ
Γιὰ τὴν πολιτικὴ θεολογία τοῦ Τάσου Λειβαδίτη ...17

ΠΕΤΡΟΣ Ι. ΜΑΪΝΑΣ
Ὁ κῆπος μου (ποίημα) ...22

ΕΛΕΝΗ ΛΙΝΤΖΑΡΟΠΟΥΛΟΥ
Μιὰ προσωπικὴ θεολογικὴ ἀνάγνωση σὲ δημόσια θέα ...23

ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ Α. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ
«Πῶς νὰ σὲ σώσω;» ...28

ΙΩΑΝΝΗΣ ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ
«Ἕνας ἔρωτας φτηνός… κι ἕνας γκρεμός» ...33

ΦΑΝΗ ΚΟΥΤΣΟΒΙΤΗ
Ἀπὸ τὴ Γένεση στὰ ἰκριώματα ...38

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Δ. ΖΗΣΗΣ
Μιὰ πιὸ ζωντανὴ σχέση μὲ τὴν ὕπαρξή τους… ...43

ΣΩΤΗΡΗΣ ΓΟΥΝΕΛΑΣ
Ζωὴ καὶ θάνατος στὴν ποίηση τοῦ Λειβαδίτη ...45

ΑΓΓΕΛΟΣ ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ
Ἄτιτλο (ποίημα) ...50

π. ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΠΟΛΥΖΟΣ
Μὲ ἀφορμὴ τὴ συνομιλία δύο ἀρρώστων γιὰ Θεό: Ρίλκε - Λειβαδίτης ...51

ΗΛΙΑΣ ΚΟΥΝΕΛΑΣ
Σὰν ἕνας ἄγγελος ποὺ ἔχασε τὸν δρόμο του ...56

π. ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ
Ἅδης ἀνεστραμμένος ὁ Οὐρανός ...61

ΑΝΤΩΝΗΣ Ν. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ
Μιὰ ἄλλη ἡλικία ...67

ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΓΚΙΤΣΗ
άσος Λειβαδίτης. Πῶς φέρνουμε ἕναν ποιητὴ στὴ σχολικὴ τάξη ...70

ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΤΑΘΗΣ
Διεθνὲς Συνέδριο Ὀρθόδοξης Πνευματικότητα ...75

ΒΑΣΙΛΗΣ ΑΔΡΑΧΤΑΣ
Ἡ εἰκόνα ὅπου θέλει πνεῖ! ...77

ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΖΕΡΝΩΦ
Ἕνα χρυσαφένιο φθινόπωρο στὰ ὕστερα χρόνια ...81

ΜΑΡΤΙΝ ΛΟΥΘΕΡ ΚΙΝΓΚ
«Νὰ εἴμαστε δυσπροσάρμοστοι» ...86

ΕΥΗ ΒΟΥΛΓΑΡΑΚΗ-ΠΙΣΙΝΑ
Λόγος καὶ διάλογος σὲ μιὰ μιντιακὴ ἐποχή ...92

Τὸ Βιβλίο ...97

Οἱ συνεργάτες τοῦ 164ου τεύχους ...108

https://synaxi.gr/archive/tefxos_164.php

"Μια σύναξη της ΣΥΝΑΞΗΣ": την Τετάρτη 7/12/2022 στην Αθήνα

 

Εκδήλωση με αφορμή το πρόσφατο τεύχος της "Σύναξης" το Σάββατο 22/10/2022 στην Αθήνα

 

Κυκλοφόρησε το τεύχος 163 της "Σύναξης"

 

Σύναξη, τεύχος 163, Ιούλιος- Σεπτέμβριος 2022

Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α

– Μητροπολίτης Κορέας ΑΜΒΡΟΣΙΟΣ, «Κένωση καὶ μαρτυρία».

– ΝΑΪΡΑ ΣΤΕΡΓΙΟΥ, «Κρυπτοθρησκευτικὴ συμπεριφορὰ στὴν σύγχρονη τέχνη».

– π. ΣΕΡΓΚΕΪ ΜΠΟΥΛΓΚΑΚΩΦ, «Ἀπὸ τὸν μαρξισμὸ στὴν σοφιολογία».

– ΖΑΝ-ΚΛΩΝΤ ΛΑΡΣΕ, «Γιὰ τὴν ἀγάπη πρὸς τοὺς ἐχθρούς».

– ΘΑΝΑΣΗΣ Ν. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ, «Ἡ ἱεραποστολὴ στὰ κείμενα τῆς Ἁγίας καὶ Μεγάλης Συνόδου καὶ μετὰ ἀπ’ αὐτήν».

– ΝΕΡΣΕΣ Ο ΧΑΡΙΤΩΜΕΝΟΣ, «Ὁμολογῶ μὲ πίστη» (μτφρ. Λεβόν Ουνανιάν).

– ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΦΟΥΝΤΗΣ, «Ἀφηγηματικὴ κριτικὴ στὸ ἔργο τοῦ Ἀλέξανδρου Παπαδιαμάντη “Τὸ νησὶ τῆς Οὐρανίτσας”»

– Ὁ σιωπηλὸς Ἑβραῖος (μτφρ. Ελένη Ταμαρέση).

– π. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΛΛΙΑΝΟΣ, «Οἱ συχνοὶ προβληματισμοὶ ἑνὸς παπᾶ ἡλικιωμένου».

– ΚΩΣΤΗΣ ΜΟΣΚΩΦ, «Λόγος προφητικός».

– Ἀναγνώσεις του βιβλίου του H. T. Engelhardt, Μετά Θεόν: Ηθική και βιοηθική στον αιώνα της εκκοσμίκευσης, εκδ. Μονςή Βατοπαιδίου 2018: Γράφουν οι π. ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΘΕΡΜΟΣ, ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΟΡΝΑΡΑΚΗΣ, ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΡΑΝΙΔΙΩΤΗΣ.

– π. ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΘΕΡΜΟΣ, «π. Ἀδαμάντιος Αὐγουστίδης (1957-2022)».

– ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ: Θανάσης Ν. Παπαθανασίου, για το: Χρύσα Τζιαφέτα, «Padre Camilo. Η σκέψη και η δράση του Καμίλο Τόρες». – Νίκος Μανωλόπουλος, για το «Ιεροσύνη, εθνεγερσία, σύγχρονη ζωή» (συλλογικός τόμος). – Κωστας Γάλλος, για το: «Ματθαίος Μουντές, Η αντοχή της ποίησης». – Χριστίνα Κούνα, για το: «Χριστιανές γυναίκες στην αγία Τράπεζα» (συλλογικός τόμος). – Φανή Κουτσοβίτη, για το: Δημήτρης Μαυρόπουλος, «Σχόλια στην Αποκάλυψη του Ιωάννη». – Σπυριδούλα Αθανασοπούλου-Κυπρίου, για το: Ιωάννης Βογιατζής, «Η Εκκλησία πάει σινεμά».

Τα «Ένθετα Τέχνης» (ιαπωνική «Προσευχή για βροχή») είναι του Στέλιου Παπαλεξανδρόπουλου.

Σύναξη 162: Μεταλλάξεις στον δημόσιο χώρο

 

Σύναξη, τεύχος 162, Απρίλιος- Ιούνιος 2022

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΠΡΟΛΟΓΙΚΟ ...3

Διαβάστε το προλογικό εδώ

ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ΣΚΛΗΡΗΣ
Θεολογίες τῆς μετα-εκκοσμίκευσης ...5

π. ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΓΚΑΝΑΣ
Ἀναζητώντας θέση μέσα στὸν χρόνο: ἡ περίπτωση τῶν χριστιανῶν ...12

π. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΜΠΑΘΡΕΛΛΟΣ
Ὑποταγή ...19

ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΚΑΛΑΪΤΖΙΔΗΣ
Ἡ θρησκεία στὴ θεωρία τῆς ἐκκοσμίκευσης καὶ ἡ Ὀρθόδοξη θεολογία ἀπέναντι στὶς προκλήσεις τῆς μετα-κοσμικῆς ἐποχῆς ...26

ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΒΕΝΤΗΣ
Ἕνα σύντομο σχόλιο στὸ φαινόμενο τῆς «μετα-εκκοσμίκευσης» ...34

ΠΕΤΡΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ
Δημόσιος χῶρος καὶ Μέσα Κοινωνικῆς Δικτύωσης ...42

ΒΑΣΙΛΗΣ ΞΥΔΙΑΣ
Τὸ δικαίωμα τοῦ αὐτοπροσδιορισμοῦ ...49

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΖΙΑΚΑ
Θρησκευτικὴ ἐκπαίδευση καὶ μετα-εκκοσμίκευση ...57

Συζήτηση ἑνὸς κειμένου

ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΚΑΛΑΪΤΖΙΔΗΣ
«Ὑπὲρ τῆς τοῦ κόσμου ζωῆς»: Ἕνα τολμηρὸ κείμενο γιὰ τὸ κοινωνικὸ ἦθος τῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας ...65

π. ΙΩΑΝΝΗΣ ΧΡΥΣΑΥΓΗΣ
Ὀρθοδοξία καὶ σύγχρονες προκλήσεις μὲ βάση τὸ ἐπίσημο κείμενο τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου γιὰ τὸ κοινωνικὸ ἦθος ...68

ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ Ν. ΜΑΚΡΙΔΗΣ
Ὁ ἀναδυόμενος «Ὀρθόδοξος κοσμοπολιτισμός» ...75

ΘΑΝΑΣΗΣ Ν. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ
Γιὰ μιὰ μαρτυρία προφητική, ἀπελευθερωτικὴ καὶ ἔμπρακτη ...82

ΣΤΑΥΡΟΣ ΓΙΑΓΚΑΖΟΓΛΟΥ
Ἡ τριαδικὴ θεολογία τοῦ π. Μπόρις Μπομπρίνσκοϋ ...87


Διάλογος μὲ τοὺς ἀναγνῶστες ...101

Τὸ Βιβλίο ...102

Οἱ συνεργάτες τοῦ 162ου τεύχους ...110

https://www.synaxi.gr/archive/tefxos_162.php

Κυκλοφόρησε το τεύχος 161 του περιοδικού "Σύναξη" με κεντρικό θέμα "Για τα παιδιά"

Σύναξη, τεύχος 161, Ιανουάριος-Μάρτιος  2022.

Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α

- ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΝΕΛΛΑΣ, «Οἱ νέοι καὶ τὰ προβλήματα τῆς Ὀρθοδοξία».

- ΘΑΝΑΣΗΣ Ν. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ, «Ἐπίμετρο στὸ κείμενο τοῦ Παναγιώτη Νέλλα “Οἱ νέοι καὶ τὰ προβλήματα τῆς Ὀρθοδοξίας”».

- ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΤΣΑΛΑΜΠΟΥΝΗ, «Παιδὶ καὶ Βασιλεία τοῦ Θεοῦ στὴν Καινὴ Διαθήκη».

- ΤΙΜΟΛΕΩΝ ΓΑΛΑΝΗΣ, «Ἡ θυσία τοῦ πρωτοτόκου στὴν Παλαιὰ Διαθήκη».

- ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΥΦΑΝΤΗΣ, «Ὁ δοξασμὸς τῆς ἀθωότητας».

- ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙΔΟΥ, ΑΓΓΕΛΙΚΗ καὶ ΧΡΥΣΗ ΚΑΡΙΩΤΟΓΛΟΥ,

π. ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΚΑΛΛΙΓΕΡΗΣ, «Τί ἔχουμε νὰ ποῦμε στὰ παιδιά».

- π. ΘΕΟΔΟΣΙΟΣ ΜΑΡΤΖΟΥΧΟΣ, «Ἡ Χάρις, κἂν χάρις ᾖ, τοὺς θέλοντας σῴζει».

- Καθολ. Ἀρχιεπ. ΙΩΑΝΝΗΣ ΣΠΙΤΕΡΗΣ, «Ἡ χριστιανικὴ μύηση τῶν παιδιῶν στὴν παράδοση τῆς Καθολικῆς Ἐκκλησίας».

- ΑΝΤΩΝΗΣ ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ, «Κατῆλθες» (ποίημα).

- π. ΖΗΣΗΣ ΚΤΕΝΙΔΗΣ, «Παιδικὸς Κινηματογράφος/Κινηματογράφος γιὰ παιδιά: Μιὰ χαρτογράφηση τοῦ πεδίου».

- π. ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΧΑΒΑΤΖΑΣ, «Στὴν πορεία πρὸς τὴ συνειδητότητα».

- π. ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΘΕΡΜΟΣ, «Φύλο: παιδιὰ καὶ ἔφηβοι ὡς «στρατιῶτες» στὸν «πόλεμο» τῶν μεγάλων».

- ΜΑΡΩ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΥ, «Πέτρος».

***

Π Ρ Ο Λ Ο Γ Ι Κ Ο

Σαράντα χρόνια κι ένα τεύχος δρόμος…

Το πρώτο τεύχος της «Σύναξης» κυκλοφόρησε τον Ιανουάριο του 1982, σχεδόν είκοσι χρόνια πριν ξημερώσει ο 21ος αιώνας. Έτσι φέτος, τον Ιανουάριο του 2022, συμπληρώθηκαν σαράντα ολοστρόγγυλα χρόνια, με την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα να έχει ξεκινήσει! Αν μετρήσουμε αυτό τον δρόμο με τεύχη, έχουμε 160 γέννες. Σαράντα χρόνια αδιάλειπτου γεννοβολήματος κάθε τρεις μήνες.

Με το τεύχος ετούτο λοιπόν (το 161ο) ανοίγουμε το βήμα στα μετά τα σαράντα! Και γι’ αυτό, το ανοίγουμε με ένα αφιέρωμα που εξ ορισμού παραπέμπει στην βίωση του σήμερα με λαχτάρα για το μέλλον, όπως περίπου γίνεται μετά τον «σαραντισμό» στην εκκλησία: Είναι αφιέρωμα στα παιδιά, και ειδικότερα στη σχέση τους με την πίστη και με τον θεολογικό κόσμο των ενηλίκων.

Σαράντα χρόνια…

Επί σαράντα χρόνια (κι ένα τεύχος) η έγνοια είναι καθημερινή. Το κάθε τεύχος εμφανίζεται κάθε τρίμηνο, όμως οι αθέατοι κόποι είναι ασταμάτητοι. Δεν ξεχωρίζουν μέρα από νύχτα, δεν διακόπτουν σε εγκλεισμούς ή νοσηλείες, πασχίζουν να πλουτίζουν όποτε ανταμώνουν αποτυχίες, απώλειες ή τραμπουκισμούς. Έτσι έχουν υπάρξει αυτά τα χρόνια, δρόμοι παντός καιρού, με ομορφιές μα και με κόστος. Ίσως μιαν άλλη στιγμή μιλήσουμε εξομολογητικά γι’ αυτά... Εδώ αρκεί να πούμε σε τι συνοψίζονται όλα αυτά. Συνοψίζονται λοιπόν σε δυο λέξεις: Χαρά και δέος! Χαρά που τη νιώθουμε ως δώρο, δέος που βιώνουμε μπροστά σε κάτι μυστήριο. Χαρά και δέος, που κρατούν το φως τους αν κρατούν μακριά τους τον κομπασμό. Έκδοση περιοδικού σημαίνει ασταμάτητους πυκνούς σχεδιασμούς, και σχεδιασμός σημαίνει πειρασμό της αυταπάτης ότι τάχα διαφεντεύεις το μέλλον. Και γι’ αυτό είναι ανυπερθέτως απαραίτητο, οι σχεδιασμοί να εμβαπτίζονται στα ζώντα ύδατα μιας ιδιαίτερης άσκησης: στο να καταλαβαίνεις με τα μύχια της ύπαρξής σου το εύθραυστό σου, κι όμως να το παντρεύεις με τη λαχτάρα για το μέλλον, αλλά και πάλι χωρίς να δένεις κόμπο ο,τιδήποτε. Είναι άσκηση στο να καταλαβαίνεις πως έχεις χίλιους λόγους να ευγνωμονείς για τόσες συναντήσεις, τόσες φιλίες που ολοένα αυγαταίνουν, τόσες αναμετρήσεις, τόσες διερωτήσεις, τόσους εκβραχισμούς. Πώς πέρασαν σαράντα χρόνια; Ειλικρινά, δεν μπορεί κανείς να το χωνέψει, ακόμα κι αν τα εικοσιτετράωρα αυτών των χρόνων τα ζει ήδη από την περίοδο που ο πρωτομάστοράς μας Παναγιώτης Νέλλας ετοίμαζε με χαρτί και μολύβι και συζητήσεις την εκκόλαψη της «Σύναξης». Και τώρα, όσοι ήμασταν τότε γύρω του και μαθητές στα εργόχειρά του, είμαστε σε ηλικία μεγαλύτερη απ’ αυτήν που είχε ο δάσκαλος όταν έφυγε – τόσο αιφνίδια! [1] Δεν είπα, δέος; Δέος όμως και για κάτι ακόμη: για την ευθύνη σου να αρθρώνεις λόγο, ευθύνη λιπαινόμενη –μακάρι– απ’ την επίγνωση πως έχεις να δώσεις λόγο… Η προσευχή είναι η γραμματική των θεατών και των αθέατων κόπων…

Η διαδρομή των σαράντα χρόνων σημαίνει ζήση τεσσάρων δεκαετιών με κάποιους κοινούς άξονες, μα και με τόσο διαφορετικά χαρακτηριστικά μεταξύ τους, μέσα στους πνευματικούς, κοινωνικούς, ιδεολογικούς αναδασμούς της ελληνικής κοινωνίας, μα και της παγκόσμιας Ορθοδοξίας. Φέρτε στον νου σας τα εμβληματικά γεγονότα και τη φυσιογνωμία καθεμιάς δεκαετίας: του 1980, κατόπιν του 1990, ύστερα του 2000, μετά του 2010 και πάει λέγοντας, με κρίσεις απρόβλεπτες, με απόνερα αναπόφευκτα, με ευκαιρίες άλλοτε εύφορες κι άλλοτε χαμένες. Αλλού τεράστιοι μετασχηματισμοί κι αλλού πανσθενή τέλματα, και συχνά διαύγαση του θεολογικού τοπίου με αναντίστοιχη επιδείνωση της εκκλησιαστικής ακαμψίας. Και σ΄ όλα αυτά η «Σύναξη» σε προσπάθεια να σπουδάζει αυτό που δεν χωράει στο τσεπάκι κανενός, να δίνει μαρτυρία εκτιθέμενη, να συζητά με ανθρώπους που σέβονται την πίστη χωρίς να την συμμερίζονται, να επιμένει στο όνειρο (όνειρο κοινό, κι όχι ιδιωτικό) για εκκλησιαστικές κοινότητες αδιάζευκτα λατρεύουσες και θεολογούσες και πράττουσες και πορευόμενες. Με δυο λόγια, πάντα σε προσπάθεια να διαλέγεται και να αναμετριέται με το εκάστοτε σήμερα. Αυτό βέβαια εύκολα διακηρύσσεται κι εύκολα γίνεται παντιέρα ανέξοδη. Μα όταν πασχίζεις αυτό να είναι ειλικρινά το εργόχειρό σου, τότε εσύ ο ίδιος, εσύ η ίδια οφείλεις να μη μένεις αλαζονικά μαρμαρωμένος. Αν, για παράδειγμα, καθηλωθώ στην ευκολία δεκαετιών που πέρασαν, τότε δεν είμαι πιστός. Προδότης γίνομαι˙ προδότης του χρέους για αντάμωμα με την κάθε εποχή σαν αυτή να χρειάζεται να γίνει το υλικό της αποκάλυψης του Θεού στο σήμερα, όπως τόνιζε ο Παναγιώτης Νέλλας. Ο Χριστός, μας έλεγε τολμηρά ο πρωτομάστορας, «προσφέρεται μέσα στην Εκκλησία στους ανθρώπους και ταυτόχρονα περιμένει απ’ αυτούς τη συγκεκριμένη σάρκα διά της οποίας μόνο το Σώμα του μπορεί να συγκροτηθεί. Αν ο Χριστός δεν βρει σε μια ορισμένη ιστορική περίοδο αυτή τη σάρκα, μένει σ’ αυτή την περίοδο αδρανής [...]. Η ενσωμάτωση στο Χριστό δεν αφορά μόνο τα ανθρώπινα όντα. Αφορά εξίσου τις ιστορικές πραγματικότητες μέσα στις οποίες οι άνθρωποι είναι υπαρξιακά δομημένοι». [2]

Οι χαρές πλεονάζουν, μα και οι συγκρούσεις αφθονούν. Αυτή είναι η απλή αλήθεια. Όπως επίσης είναι αλήθεια της «Σύναξης» ότι η ίδια αρνείται προγραμματικά να γίνει δύναμη εκδίκησης. Και παιδεύεται να προχωρά προσηλωμένη στα τίμια και στα πολύτιμα, με υνί την ψυχή ανθρώπων που κάνουν το περιοδικό ζωή τους – όχι μία από πολλές δραστηριότητες. Με την άροση του Παναγιώτη Νέλλα (+ 1986), την σοφία των αδελφών Μάινα, Λευτέρη (+ 1996) και Ιάκωβου (+ 1998), και την τρυφεράδα της Ρίτας Νέλλα (+ 2018), η «Σύναξη» εκτείνεται και στην εδώ ζωή και στην επόμενη, ακουμπώντας στην ευχή των αγαπημένων που οδοποίησαν την περπατησιά ημών των περιλειπόμενων. Και κατόπιν με την προσφορά του Σωτήρη Γουνελά (αρχισυντάκτη ως τα τέλη του 1997), των μελών της Συντακτικής Επιτροπής (αληθώς συντακτικής) και των υπεύθυνων γραμματείας, και βεβαίως του Κώστα και της Πόπης Νέλλα, που συνεχίζουν τη νοικοκυροσύνη της οικογένειας Νέλλα. Κορυφαία ευλογία για το περιοδικό είναι ο ανείπωτος και καρδιακός συντονισμός των σταθερών συντελεστών του, πραγματικά νευρώνων του: των μαστόρων στοιχειοθετών Γιάννη, Μαριάνας και Δημήτρη Σούκη, της απερινόητης διορθώτριας Ντίνας Σαμοθράκη, των αφοσιωμένων στην έκδοση Γιώργου Χατζηιακώβου και Λουκά Σούλου. Είναι δώρο πελώριο, η συνεργασία να είναι πανηγύρι κι όχι αγγαρεία! Είμαστε όλοι συν-σκηνίτες μιας εξόδου που ξεπερνά πλέον τα σαράντα χρόνια, με την «Σύναξη» αποφασισμένη να είναι ελεύθερο, ευρύχωρο και ακηδεμόνευτο εργαστήρι σκέψης, δίχως τα χρυσά δεσμά χορηγών, πνευματικής υπαλληλίας και παγκαριών. Διαβαζόμαστε, βγαίνουμε˙ όταν δεν θα διαβαζόμαστε, δεν θα βγαίνουμε!

… κι ένα τεύχος δρόμος

Όπως είπαμε, το τεύχος τούτο προσεγγίζει τα παιδιά σε σχέση με την εκκλησιαστική ζωή, η οποία ουσιαστικά είναι δομημένη με κέντρο τους ενήλικες. Ωστόσο τα παιδιά δεν είναι ενήλικες σε σμίκρυνση. Είναι ιδιαίτερες παρουσίες και χρειάζεται να μετρούν ως τέτοιες. Είναι τόσο όμορφη και τόσο συμπεριληπτική η επισήμανση του αγίου Ειρηναίου Λυών: Ο Χριστός δεν προσπέρασε καμιά ανθρώπινη συνθήκη, αλλά εξαγίασε κάθε ηλικία, ζώντας την. Έγινε βρέφος για τα βρέφη, παιδί για τα παιδιά, νεαρός για τους νεαρούς κι ενήλικας για τους ενήλικες. [3] Χρειάζεται να το κρατάμε μπρος στα μάτια μας αυτό, διότι, μολονότι όλοι οι ενήλικες έχουμε υπάρξει παιδιά, υπολειπόμαστε του φιλότιμου που τους οφείλουμε. Υπάρχουν ζωές σε ακραία εγκατάλειψη και σε άκρα θεοφάνεια, όταν ένα παιδί μιλά στον Θεό μ’ αυτά τα λόγια – πραγματικά, κι όχι ως υπόθεση βιβλιογραφίας: «Μην κρύβεσαι από μένα! […] Μη μ’ αφήνεις και μη μ’ εγκαταλείπεις, Θεέ μου και σωτήρα μου. Η μάνα κι ο πατέρας μου μ’ εγκατέλειψαν, μα ο Κύριος με δέχεται». [4]

Πάμε λοιπόν στα κείμενα του αφιερώματός μας.

Το κείμενο του Παναγιώτη Νέλλα δεν αφορά τα παιδιά, αλλά τους νέους που βρίσκονται σε φάση αυτενέργειας. Ωστόσο έχει τη θέση του εδώ, διότι κατά κάποιον τρόπο γεφυρώνει την σαραντάχρονη πορεία της «Σύναξης» με το αφιέρωμά μας. Μιλώντας με ζέση για την ευθύνη των νέων, αναδεικνύει μείζονα ζητήματα εκκλησιαστικής ζωής και αποστολής, εκκρεμή και σήμερα. Το κείμενο, τη συγκυρία και τα συμφραζόμενά του σχολιάζει και διευκρινίζει αμέσως μετά ο Θανάσης Ν. Παπαθανασίου.

Η Αικατερίνη Τσαλαμπούνη ερευνά την θέση των παιδιών στην Καινή Διαθήκη, και τις ερμηνείες τους, τόσο ως υπάρξεων αγνών, αλλά και ως υποδειγμάτων των αδύναμων οι οποίοι κατ’ εξοχήν γίνονται πολίτες της Βασιλείας του Θεού. Στη συνέχεια ο Τιμολέων Γαλάνης φωτίζει κάποια δύσκολα σημεία της Παλαιάς Διαθήκης, όπου ο Θεός εμφανίζεται να μετρά την αφοσίωση των πατεράδων αξιώνοντας τη θυσία του πρωτότοκου γιου τους. Ύστερα ο Παναγιώτης Υφαντής εξετάζει τις ματιές που ρίχνει στα παιδιά η εκκλησιαστική γραμματεία, τα συναξάρια και τα μαρτυρολόγια, προσπαθώντας να συνδέσουν τη Βιβλική οπτική με τις αγωνίες της εποχής τους.

Κατόπιν η Κυριακή Τριανταφυλλίδου, η Αγγελική Καριώτογλου, η Χρυσή Καριώτογλου και ο π. Αντώνιος Καλλιγέρης δίνουν τις δικές τους απαντήσεις στο ερώτημα αν έχουν και τι έχουν να πουν οι ενήλικες πιστοί στα παιδιά, και αν ναι, πώς.

Τα ζητήματα και τις δυσκολίες που αφορούν την είσοδο των παιδιών στην Εκκλησία προσεγγίζουν ο π. Θεοδόσιος Μαρτζούχος (για τον νηπιοβαπτισμό στην Ορθόδοξη Εκκλησία) και ο αρχιεπ. Ιωάννης Σπιτέρης (για την χορήγηση του χρίσματος και της θείας Κοινωνίας σε ηλικία 7-10 ετών στην πρακτική της Καθολικής Εκκλησίας).

Ο π. Ζήσης Κτενίδης ορύσσει τον κόσμο του κινηματογράφου, εντοπίζοντας ταινίες που προσφέρονται για την αγωγή της παιδικής ηλικίας – και για σχετικό προβληματισμό γονέων και εκπαιδευτικών. Ο π. Βασίλειος Χαβάτζας συζητά με παρρησία και ειλικρίνεια τη σχέση των παιδιών με το μυστήριο της εξομολόγησης, διερωτώμενος όχι μόνο για το «πώς» μιας τέτοιας σχέσης, αλλά ακόμη και για τον λόγο ύπαρξής της. Τέλος ο π. Βασίλειος Θερμός κρίνει τις πρόσφατες εξελίξεις στον κοινωνικό χώρο όσον αφορά ένα πολύ ευαίσθητο θέμα: την αντιμετώπιση της λεγόμενης δυσφορίας που βιώνουν ορισμένα παιδιά προς το φύλο τους, ως προβλήματος ή αντιθέτως ως κανονικότητας. Αυτό που μορφάζει εφιαλτικά πίσω από αυτό το ζήτημα (αλλά και ευρύτερα, πίσω από κάθε ιδεολογικό ή θρησκευτικό στρατωνισμό) είναι η πιθανότητα εργαλειοποίησης των παιδιών.

Καλό δρόμο, φίλες και φίλοι.

ΘΑΝΑΣΗΣ Ν. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ

_________________________

[1] Πρβλ. Θανάσης Ν. Παπαθανασίου, «Παναγιώτη Νέλλα μνήμη και παρουσία», Σύναξη 138 (2016), σ. 48.

[2] Παναγιώτης Νέλλας, «Γεννηθήναι άνωθεν. Οι δογματικές, μυστηριακές και ανθρωπολογικές προϋποθέσεις της πνευματικής ζωής», Σύναξη 3 (1982), σ. 32.

[3] Ειρηναίος, Κατά αιρέσεων 2, 22, 4, Sources Chrétiennes 294:220.

[4] Ψαλμ. 27(26):9-10.

Κυκλοφορεί το τεύχος 156 του περιοδικού "Σύναξη" με κεντρικό θέμα "Πανδημία"

Σύναξη, τεύχος 156, Οκτώβριος-Δεκέμβριος  2020

Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α

- ΖΩΗ ΠΛΙΑΚΟΥ, «… καὶ ὁ Ἅδης ἐπικράνθη (;)».
- π. ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΠΙΝΑΚΟΥΛΑΣ, «Τὸ ἡμερολόγιο τῆς καραντίνας».
- π. ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΑΡΓΥΡΙΑΔΗΣ, «Χριστιανοὶ “ἀσυμπτωματικοί“».
- ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ Π. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ, «Ἡ θεία Λειτουργία στὸν καιρὸ τῆς πανδημίας».
- ΕΛΕΝΗ ΛΙΝΤΖΑΡΟΠΟΥΛΟΥ, «Προφητικόν (ποίημα)».
- ΘΑΝΑΣΗΣ Ν. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ, «Τρεῖς σημειώσεις γιὰ τὸ εἰδύλλιο πανδημίας καὶ πανδαιμόνιου».
- ΝΙΚΟΣ ΜΑΝΩΛΟΠΟΥΛΟΣ, «Στοχασμοὶ περὶ «γυμνῆς ζωῆς» μὲ ἀφορμὴ τὴν πανδημία».
- ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ΣΚΛΗΡΗΣ, «Covid-19: Μαθητεία στὸν σεβασμὸ τῆς ἀγριότητας».
- Μητρ. ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΧΟΔΡ (μτφρ. Μάρκελλος Πιράρ), «Οἱ ἄλλοι».
- ΧΡΗΣΤΟΣ ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ, «Μὲ τὸν τρόπο τοῦ ὀνείρου (ποίημα)».
- ΜΑΡΙΟΣ-ΚΥΠΑΡΙΣΣΗΣ ΜΩΡΟΣ, «Ὁ Νίκος Καροῦζος στὴν Ἔφεσο».
- ΜΑΡΩ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΥ, «Ὅμοιοι (Λάζαρος)».
- π. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΚΑΡΙΩΤΟΓΛΟΥ, «Ἂν ταιριάζουμε».
- π. ΣΤΑΜΑΤΗΣ Γ. ΣΚΛΗΡΗΣ, «Μνήμη Νίκου Ζία (1939-2020)».
- ΓΙΑΝΝΗΣ ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ, «Τὸ μοιρολόι τοῦ ξωκκλησιοῦ».
- ΜΙΧΑΛΗΣ ΦΥΛΛΑΣ, «Στιγμὲς ἀπὸ τὴν ἱστορία τῆς σύγχρονης ἑλληνικῆς θεολογίας».
- ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ:
- «Καιρός του ποιήσαι. Η Ορθοδοξία ενώπιον της πανδημίας του κορωνοϊού», εκδ. Ακαδημία Θεολογικών Σπουδών Βόλου (από τον Χρήστο Φραδέλλο).
- Κατερίνα Μάτσα, «Νιόβη. Το αδύνατο πένθος στον καιρό της πανδημίας», εκδ. Άγρα (από τη Μαρώ Τριανταφύλλου).
- «42 κείμενα καραντίνας», εκδ. Εύμαρος (από τη Μαρία Μαραγκουδάκη).
- «Η Εκκλησία σε περίοδο πανδημίας. Μπορεί η παρούσα κρίση να οδηγήσει την Ορθόδοξη Εκκλησία σε λειτουργική αναγέννηση;», εκδ. CEMES (από τον Δημήτριο Κεραμιδά).

Κυκλοφορεί το τεύχος 153 του περιοδικού "Σύναξη" με κεντρικό θέμα "Φύλο και θεολογία-Η συζήτηση συνεχίζεται"

Σύναξη, τεύχος 153, Ιανουάριος-Μάρτιος 2020

Π Ρ Ο Λ Ο Γ Ι Κ Ο

Το τεύχος αυτό αποτελεί συνέχεια του προηγουμένου. Και τα δύο μαζί αρθρώνουν μια συζήτηση για ζητήματα ιδιαιτέρως δύσκολα στις μέρες μας. Όχι μόνο μια συζήτηση μεταξύ του κάθε κειμενογράφου και των αναγνωστών, αλλά και μεταξύ των ίδιων των κειμένων. Το είχαμε επισημάνει στο Προλογικό του προηγουμένου τεύχους, το επισημαίνουμε κι εδώ. Επίσης στο προηγούμενο Προλογικό είχαμε καταγράψει τις πολλαπλές και ιδιάζουσες δυσκολίες που έχουν τα ζητήματα περί φύλου σήμερα. Οι δυσκολίες αυτές προϋποτίθενται κι εδώ.

Τα κείμενα παλεύουν με νοήματα και καταστάσεις, αγωνιούν εκεί όπου τα πράγματα φαίνεται να τα συσκοτίζει η συνήθεια, κοπιάζουν και ζητούν τον κόπο του αναγνώστη. Κάθε κείμενο είναι μια απόπειρα όλο κι όλο, αλλά δεν γίνεται να πορευτούμε αλλιώς. «Μη αποκνήσωμεν προς την έρευναν», κατά την παρότρυνση του Μ. Βασιλείου [1]. Μην παρατήσουμε την έρευνα – είτε από οκνηρία είτε από φόβο.

Ο π. Ιωάννης Μπερ πραγματεύεται τη λειτουργία του άντρα και της γυναίκας, στο πλαίσιο μιας ιδιαίτερης κίνησης: της κίνησης από το άρσεν και το θήλυ προς την ανθρώπινη ύπαρξη, μέσα από την αναγέννηση την οποία απεργάζεται ο εργαζόμενος Θεός και το μυστήριο της Εκκλησίας.

Η Πανωραία Κουφογιάννη καταδεικνύει τη διάβρωση της εκκλησιαστικής ζωής από αντιχριστιανικά στην πραγματικότητα στερεότυπα σε βάρος των γυναικών˙ στερεότυπα όμως τα οποία βιώνονται πλέον ως η παράδοση.

Ο π. Μπράντον Γκάλλαχερ προσεγγίζει με παρρησία και οδύνη το θέμα της ομοφυλοφιλίας, προσπαθώντας να διακρίνει ποιες είναι οι δυνατότητες και ποιες οι δυσκολίες στη συνάντηση της εκκλησιαστικής παράδοσης με το σήμερα. Βασικό ερώτημα που απασχολεί το συγγραφέα, είναι αν αυτό που εκλαμβάνουμε αυτονόητα και ανέλεγκτα ως παράδοση, είναι όντως παράδοση˙ και αν αντέχουμε να δούμε ότι η παράδοση περιλαμβάνει προβληματικές πλευρές που τις αποσιωπά η σημερινή εξιδανίκευσή της.

Η Μαρί Μπαλμαρί εξετάζει διεισδυτικά, με εργαλεία ψυχαναλυτικά και θεολογικά, τη σημασία του νόμου στις ανθρώπινες κοινωνίες, αλλά και την αναμέτρηση της ανθρώπινης ύπαρξης μαζί τους.

Τέλος, ο Ρόυαν Ουίλιαμς, τέως αρχιεπίσκοπος Κάντερμπερυ (Αγγλικανός), ερευνά τη σημασία της σωματικότητας και της επιθυμίας στη σεξουαλική σχέση. Είναι ένα κείμενο δύσκολης γραφής, και ο αναγνώστης καλείται να υπερβεί την ένταση των διατυπώσεων, για να προσπελάσει τα καίρια ερωτήματα που θέτει ο συγγραφέας επί τάπητος.

Ολόκληρο το τεύχος πασχίζει να είναι μια έκκληση. Μια έκκληση κατά της οκνηρίας και του φόβου.

Θ. Ν. Παπαθανασίου

_____________________________

[1] Μ. Βασίλειος, Εις την εξαήμερον, ομιλία Β΄, PG 29, 28D. 

Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α

- π. ΙΩΑΝΝΗΣ ΜΠΕΡ, «Ἀπὸ τὸν Ἀδὰμ στὸν Χριστό: Ἀπὸ τὸ ἄρσεν καὶ θῆλυ στὴν ἀνθρώπινη ὕπαρξη».

- ΠΑΝΩΡΑΙΑ ΚΟΥΦΟΓΙΑΝΝΗ, «Γυναίκα καὶ Ἐκκλησία: τελικὰ ἐννοοῦμε ὅσα διακηρύσσουμε;».

- π. ΜΠΡΑΝΤΟΝ ΓΚΑΛΛΑΧΕΡ, «Ἀνταμώνοντας μὲ τὴν Ὀρθόδοξη παράδοση στὴ νεοτερικὴ Δύση: Φυσικὸς νόμος, ὁμοφυλοφιλία καὶ ζῶσα παράδοση».

- ΜΑΡΙ ΜΠΑΛΜΑΡΙ, «Οἱ Νόμοι τοῦ Ἀνθρώπου».

- ΡΟΟΥΑΝ ΟΥΪΛΛΙΑΜΣ, «Ἡ χάρη τοῦ σώματος».

- ΠΕΤΡΟΣ ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ, «Διακόνισσες: Ὀρθόδοξος θεσμὸς ἀθεολόγητα παροπλισμένος».

- ΘΑΝΑΣΗΣ ΓΑΛΑΝΑΚΗΣ, «Ἡ θεία λάσπη» (ποίημα).

- ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΜΙΧΑΛΑΓΑ, «πρωτ. Γεώργιος Δ. Μεταλληνός (1940-2019)».

- π. ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΧΑΒΑΤΖΑΣ, «Ἀρχιμ. Ἠλίας Μαστρογιαννόπουλος (1919-2020)».

- ΘΑΝΑΣΗΣ ΧΑΤΖΗΛΑΚΟΣ, «Μᾶς δώσαν κι ἀπό ἕνα πλαστικὸ γάντι».

Κυκλοφορεί το τεύχος 152 του περιοδικού "Σύναξη" με κεντρικό θέμα «Φύλο και θεολογία: Εντάσεις και ενστάσεις»

Σύναξη, τεύχος 152, Οκτώβριος-Δεκέμβριος 2019

Π Ρ Ο Λ Ο Γ Ι Κ Ο

Το τεύχος αυτό χτίστηκε καταμεσής ενός μεγάλου αναβρασμού των ημερών μας, ο οποίος αφορά τον τρόπο με τον οποίο νοείται το ανθρώπινο φύλο. Ίσως μάλιστα η λέξη «αναβρασμός» να είναι ήπια σε σχέση με την ένταση των αντιπαραθέσεων ή σε σχέση με την κλαγγή των όπλων, από πλήθος μέτωπα, η οποία κλαγγή συχνά επικαλύπτει τον λόγο και τον διάλογο.

Το αφιέρωμά μας επιχειρεί να διαβάσει θεολογικά το ζήτημα, δηλαδή αφενός να εξετάσει τι σημαίνει για την χριστιανική πίστη η ύπαρξη και η λειτουργία των φύλων, και αφετέρου να συζητήσει απόψεις που διατυπώνονται στον δημόσιο χώρο. Η δυσκολία που έχει το εγχείρημά μας είναι διπλή: Από τον εκκλησιαστικό χώρος δεν λείπουν αγκυλώσεις και αντιφάσεις (όπως, κατάφαση του μυστηρίου της αγάπης και της σεξουαλικότητας από τη μια, καχυποψία μέχρι τρόμου από την άλλη). Αλλά και σε μη-χριστιανικούς χώρους που μιλούν ηχηρά για το ζήτημα, συχνά θάλλουν αφοριστικές στάσεις.

Και γι’ αυτό το επίδικο ζήτημα των φύλων, θα επαναλάβουμε ότι η τιτανομαχία αφορά τα κριτήρια. Ιδεολογικά πείσματα και προκαταλήψεις δεν βοηθούν – είναι περιττό να το λέει κανείς αυτό, αλλά τα αυτονόητα μοιάζουν με είδος πολυτελείας στις μέρες μας. Έχουν περάσει 19 χρόνια από το αφιέρωμά μας στην «Ανθρώπινη σεξουαλικότητα» [1] και βέβαια συχνά έκτοτε θίξαμε παραμέτρους του ζητήματος [2]. Όμως σήμερα τα ερωτήματα που απαιτοὐν γερή άσκηση στην ανίχνευση κριτηρίων, είναι αληθινό τσουνάμι και θέτουν σε δοκιμασία τις αντοχές όποιου αποφεύγει αυτή την άσκηση. Είναι, άραγε, το φύλο βασική συνιστώσα της ανθρώπινης ύπαρξης; Ή είναι κάτι πραγματικό μεν, αλλά δευτερεύον; Έχει, άραγε, νόημα η ψηλάφηση της ανθρώπινης φύσης, ή τα πάντα είναι κοινωνικές συμβάσεις; Ή μήπως έχουμε μια συνάρτηση φύσης και συμβάσεων, στην οποία συνάρτηση όμως δεν έχουμε ξεκαθαρίσει τις ποσοστώσεις των παραγόντων της; Τα ερωτήματα αυτά δεν τίθενται μόνο από κοσμικές οπτικές, οι οποίες υποστηρίζουν τη ρευστότητα του φύλου. Τίθενται -με άλλον τρόπο- και από θεολογικές οπτικές, οι οποίες δεν συμφωνούν μεταξύ τους για τη σημασία του ιστορικού παρόντος και για τη σχέση του με την εσχατολογική κατάληξη του ανθρώπου.

Ο αναγνώστης θα διαπιστώσει ότι ο υπότιτλος του αφιερώματος κυριολεκτεί. Το παγκράτιο δεν διεξάγεται ως μια «απλή» αναμέτρηση μεταξύ χριστιανικής και μιας μη-χριστιανικής ανθρωπολογίας, αλλά με ένα πλέγμα αναμετρήσεων μεταξύ ποικίλων ανθρωπολογιών˙ χριστιανικών και μη-χριστιανικών. Χρειάζονται ιδιαίτερες αντοχές στο κυνήγι των κριτηρίων, που από τώρα σκεφτόμαστε πως ίσως δεν αρκεί ένα μόνο τεύχος…

Θ.Ν.Παπαθανασίου

[1] Τεύχος 11 (2001). Βλ. περιεχόμενά του: http://www.synaxi.gr/archive/tefxos_077.php

[2] Βλ. π.χ. τ. 142 (2017), «Γυναίκα, ιεροσύνη, γάμος», και διάσπαρτα άρθρα.

Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α

- ΜΥΡΤΩ ΘΕΟΧΑΡΟΥΣ, «Σουσάννα: Τὸ κακὸ ἐντὸς τῆς κοινότητας».

- π. ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΛΟΥΔΟΒΙΚΟΣ, «Φύλο καὶ σεξουαλικότητα: Βιο/ψυχοτεχνολογίες τοῦ ὑποκειμένου στὴν ἐποχὴ τοῦ μετα-διαφωτισμοῦ».

- π. ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΘΕΡΜΟΣ, «Φύλο ἄ-φιλο: ξανασχεδιάζοντας τὸν ἄνθρωπo».

- ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ΣΚΛΗΡΗΣ, «Φύλο: Δὲν εἶναι «λόγος τῆς φύσεως», εἶναι ἱστορικὸ χάρισμα».

- ΑΘΗΝΑ ΚΟΤΖΑΜΠΑΣΗ, «Τὸ φύλο ὡς στοιχεῖο τῆς προσωπικότητας καὶ ὁ νόμος 4491/2017 γιὰ τὴν ἀναγνώριση τῆς ταυτότητας τοῦ φύλου».

- ΑΓΓΕΛΟΣ ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ, «Τὸ παράπονο τοῦ πρεζάκια σὲ μέρη δύο (ποίημα)».

- ΦΑΝΗ ΚΟΥΤΣΟΒΙΤΗ, «Δῶσ’ μου ἕνα ὄνομα νὰ μὴ χαθῶ…».

- ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΚΑΡΙΩΤΟΓΛΟΥ, «Μιὰ ἱστορία γιὰ “ἀγρίους“ καὶ “ἁγίους“ καὶ γιὰ τὰ παιδιὰ ἑνὸς κατώτερου Θεοῦ».

- ΓΙΩΡΓΟΣ Ν. ΣΤΑΘΗΣ, «Διεθνὲς συνέδριο: Ἡ κλήση στὴν ἐν Χριστῷ ζωή».

- ΑΝΔΡΕΑΣ ΔΟΥΛΦΗΣ, «Διεθνὲς συνέδριο γιὰ τὸν π. Γεώργιο Φλωρόφσκυ».

- ΘΑΝΑΣΗΣ Ν. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ, «π. Γεώργιος Φλωρόφσκυ. Σκιαγράφηση τῆς ζωῆς καί τοῦ ἒργου του».

- ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΡΑΝΙΔΙΩΤΗΣ, «Μπροστὰ στὸ τέλος: Μπορεῖ νὰ ὑπάρξει “εὐθάνατος“ θάνατος;».