Προφήτης Ιερεμίας

Γράφει ο Παναγιώτης Μυργιώτης*

Προφήτες είναι μια κατηγορία ανθρώπων, ανδρών και γυναικών, οι οποίοι απεσταλμένοι από τον Θεό στον λαό του Ισραήλ, είχαν ως αποστολή την προετοιμασία του κόσμου για την έλευση στη γη του Σωτήρα μας Ιησού Χριστού. Με την χάρη του Παναγίου Πνεύματος προφήτευσαν την έλευση του Χριστού και γεγονότα της επίγειας ζωής Του ως ανθρώπου. Προφήτευαν και γεγονότα σχετικά με την πορεία των Ισραηλιτών και κήρυτταν τον νόμο του Θεού. Ένας από τους Προφήτες της Παλαιάς Διαθήκης είναι ο Ιερεμίας στον οποίο θα αφιερώσουμε το παρόν κείμενο.

Ο Ιερεμίας γεννήθηκε 650 χρόνια πριν από την γέννηση του Χριστού, στην μικρή πόλη Αναθώθ της φυλής Βενιαμίν. Ο πατέρας του ήταν ιερέας και ονομαζόταν Χελκίας . Η ανατροφή που έλαβε από την ιερατική οικογένεια ήταν αυστηρή. Από μικρός μελετούσε τις προφητείες των Ησαΐα και Ωσηέ. Σε ηλικία 25 έως 27 χρόνων δέχθηκε το κάλεσμα του Θεού να γίνει Προφήτης. Ο νεαρός Ιερεμίας αισθανόμενος το βάρος της υψηλής αποστολής και το νεαρό της ηλικίας, αρνήθηκε. Ποιος, από μας τους σύγχρονους θα απέρριπτε μια τόσο υψηλή και τιμητική πρόταση; Ο Ιερεμίας, όμως, την αρνήθηκε. Ο Θεός του υπόσχεται την βοήθειά Του και όχι τιμές κοσμικές και υλικά αγαθά. Τότε ο Ιερεμίας υπακούει στο Θεϊκό θέλημα.

Ο Άγιος Ιερώνυμος γράφει για τον Προφήτη Ιερεμία ότι καθηγιάστηκε πριν γεννηθεί. Στον πρόλογο του προφητικού του βιβλίου γράφει ότι ο Θεός του είπε: «Προ του με πλάσαι σε εν κοιλία επίσταμαί σε και προ του σε εξελθείν εκ μήτρας ηγίακά σε, προφήτην εις έθνη τέθεικά σε».

Οι μελετητές του βίου του Προφήτου έχουν χωρίσει την δημόσια δράση του σε τέσσερεις περιόδους: πρώτη, επί του βασιλέως Ιωσίου προ της μεταρρυθμίσεως (627 - 621 π.Χ.), δεύτερη, επί του βασιλέως Ιωακείμ μέχρι του Σεδεκίου (609 - 598 π.Χ.), τρίτη, επί Σεδεκίου (598 - 586 π.Χ.) και τέταρτη, μετά την άλωση της Ιερουσαλήμ και την αιχμαλωσία του Σεδεκίου.

Πρώτη περίοδος. Ο Προφήτης ζούσε στο βασίλειο του Ιούδα, το οποίο ήταν υπό την επίδραση των Ασσυρίων πολιτικά και θρησκευτικά. Επικρατούσε ειδωλολατρία, κάθε πόλις είχε ένα θεό και κάθε δρόμος ένα βωμό. Υπήρχε και η ειδωλολατρία του Μολώχ με τα ανθρώπινα θύματα. Ο Ιερεμίας επί της βασιλείας Ιωσίου το 627 π.Χ. αρχίζει τον αγώνα εναντίον της ειδωλολατρίας κηρύσσοντας τον Ένα και μόνο Αληθινό Θεό. Στηλιτεύει τη διαφθορά και την ανηθικότητα. Ακόμη στηλιτεύει τους ψευδοπροφήτες που είχαν εμφανιστεί και με τις ψευδείς προφητείες παραπλανούσαν τον λαό. Ο Ιερεμίας διαισθάνεται μια βελτίωση του λαού. Αποδείχτηκε πολύ προσωρινή. Ο Προφήτης πονάει και υποφέρει. Ο Θεός τον λέγει να ψάξει να βρει άνθρωπο αμόλυντο από την αμαρτία. Ο Προφήτης δεν βρίσκει και ο Θεός του λέει να συνεχίσει να ψάχνει. Συνέχισε, δεν βρήκε και πείστηκε για το αδιόρθωτο του λαού του και την δίκαιη παιδαγωγία.

Περίοδος δεύτερη. Το Ασσυριακό κράτος καταλύεται με την πτώση το 621 πΧ της Νινευή και ο ευσεβής βασιλιάς Ιώσιος για να ανορθώσει την πίστη του λαού προς τον Θεό προχώρησε σε εσωτερικές μεταρρυθμίσεις. Ο Προφήτης για το διάστημα 621- 608 αποσύρθηκε στην έρημο. Χαρακτηριστικό της ασκητικής του ζωής ήταν ότι αυτός «λινοῦν περίζωμα εἶχε μόνον».

Στην εποχή της βασιλείας του Ιωακείμ ο Προφήτης στρέφεται και καταδικάζει τα άτοπα της Ισραηλιτικής θρησκείας. Έλεγε δε, ότι «ο ναός, ο οποίος χρησιμεύει να καλύπτει τα κακουργήματα, είναι όχι ναός Θεού, αλλά σπήλαιο ληστών». Σε μια μεγάλη γιορτή εμφανίζεται ο Ιερεμίας στην αυλή του ναού. Μέσα στο πλήθος μιλάει και προλέγει την καταστροφή του ναού. Το πλήθος εξοργίζεται και κινείται απειλητικά εναντίον του. Ο Προφήτης σώζεται από τον Αχικάμ. Κουρασμένος από τους αγώνες του επιλέγει την μόνωση και προλέγει την καταστροφή του λαού. Σώζεται με θαυμαστό τρόπο από απόπειρα δηλητηριάσεως. Παραπονείται για εγκατάλειψη από τον Θεό. Συνέρχεται και συνεχίζει τον αγώνα. Η προφητεία του για καταστροφή του ναού εξοργίζει τον κόσμο και οδηγείται στη φυλακή. Δεν εγκαταλείπει την προσπάθεια. Στέλνει τον μαθητή του Βαρούχ στον ναό και προφητεύει και πάλι την καταστροφή του ναού. Ο λαός ξεσηκώνεται, ο Ιερεμίας και ο Βαρούχ κρύφτηκαν και σώθηκαν

Περίοδος τρίτη. Το 594 π.Χ., απεσταλμένοι των Ιδουμαίων, Αμμωνιτών, και των κατοίκων Τύρου και Σιδώνος, παρακάλεσαν τον Σεδεκία να συμμαχήσουν κατά των Βαβυλωνίων. Οι ψευδοπροφήτες κηρύσσουν ότι τα ιερά σκεύη του ναού που είχαν κλαπεί θα επιστραφούν. Ο Ιερεμίας αντιτίθεται. Ο Σεδεκίας ενέκρινε την γνώμη του Προφήτη.

Ο Ιερεμίας τους αποτρέπει από το να συμμαχήσουν με τους Αιγυπτίους κατά των Βαβυλωνίων. Οι Ιουδαίοι δεν υπακούν και επαναστατούν. Ο Ιερεμίας επιμένει ότι η πόλη των Ιεροσολύμων θα καταστραφεί. Οι άρχοντες τον ρίχνουν σε βορβορώδη λάκκο. Η πόλη της Ιερουσαλήμ καταλαμβάνεται και παραδίδεται στις φλόγες.

Περίοδος τέταρτη. Μετά την άλωση της Ιερουσαλήμ ο προφήτης αποφάσισε να μείνει κοντά στον Γοδολία, ο οποίος είχε οριστεί από τον Ναβουχοδονόσουρα ως βασιλιάς της Ιουδαίας. Μετά από λίγο ο Γοδολίας δολοφονήθηκε και οι Ιουδαίοι φοβούμενοι τον Ναβουχοδονόσορα αποφασίζουν να απέλθουν στην Αίγυπτο παρά την αντίθετη συμβολή του Ιερεμία, τον οποίο παρά την θέλησή του παίρνουν μαζί τους. Προλέγει την εισβολή του Ναβουχοδονόσωρ, η οποία και έγινε. Εκεί οι Ιουδαίοι περιπίπτουν σε ειδωλολατρία. Ο Προφήτης επέρχεται και πάλι εναντίον αυτών. Εκείνοι όμως δεν υπακούουν και ο Προφήτης προλέγει την καταστροφή τους.

Ο Προφήτης Ιερεμίας λιθοβολήθηκε από τους συμπατριώτες του στην πόλη Τάφνα της Αιγύπτου. Η μνήμη του τιμάται από την Αγία μας Εκκλησία κάθε έτος την 1η Μαΐου.

* Ο κ. Π. Μυργιώτης είναι μαθηματικός

Εν κινήσει

Απείρανθος Νάξου / φωτογραφία: Γ.Μ.Β.

[Δημοσιεύθηκε στο ηλεκτρονικό περιοδικό Φρέαρ στις 31/7/2025]

[…] Μια ηθοποιός εκπάγλου καλλονής.

Ένας κλόουν που λέγεται Μέτερνιχ.

Ένας κλόουν που λέγεται Ναπολέων.

Ένας βιομήχανος μεταμφιεσμένος σε αλήτη,

δολοφόνος από φιλανθρωπία,

πρωταθλητής της αμεροληψίας. […]

Αλέξανδρος Σχινάς, Αναφορά περιπτώσεων

– Δεν τα έχουμε εμείς αυτά! Θα τα βρεις στην Ολυμπία στα Δερμιτζίδικα.

– Σας ευχαριστώ πολύ, είπα στον υπάλληλο και προχώρησα προς το μέρος που μου υπέδειξε για να βγάλω τα αντικλείδια που χρειαζόμουν. Καθώς προχωρούσα μου ήρθε φευγαλέα στη σκέψη μια διαφήμιση που έβλεπα μικρό παιδί στην τηλεόραση. Εν αντιθέσει με τους συνομηλίκους μου, δεν τα πήγαινα καθόλου καλά με τις διαφημίσεις. Τις θεωρούσα χάσιμο χρόνου και ανούσιες. Η διαφήμιση αφορούσε γνωστή ασφαλιστική εταιρεία και κατέληγε με τη ρεκλάμα «οι φίλοι μάς λένε ΠΠ». Ακόμα θυμάμαι την φιλοπαίγμονα αντίδραση μου που ίσως να υπέκρυπτε μια υπόκωφη ειρωνεία: «Και οι εχθροί;».

Ηράκλειο Κρήτης, 8 Ιουλίου 2025

Γ. Μ. Βαρδαβάς

ZUR ZEIT

Δημοσιεύθηκε στο KAPUT, τεύχος 17 / ΚΛΙΜΑ- 08.2024 (επιμέλεια: Θάνος Σταθόπουλος)

φωτογραφία: Γ.Μ.Β. , 2022

Zur Zeit

Γ. Μ. Βαρδαβάς

I

Αδήριτη ανάγκη η αλήθεια, χαλκευμένο νόμισμα με δυο όψεις. Είναι βεβαίως γνωστό τοις πάσι πως άλλο η αλήθεια και άλλο η πραγματικότητα. Με φοβίζει zur Zeit ο εφιάλτης ενός διαρκώς επαναλαμβανόμενου παροντισμού. Στα δύσκολα ενθυμούμαι τη φράση του αγίου Σιλουανού: «Κράτα το νου σου στον Άδη και μην απελπίζεσαι». Το εσχατολογικό στοιχείο, σε όλες του τις εκφάνσεις, δεν είναι tremendum αλλά fascinosum.

ΙΙ

Η περιρρέουσα ατμόσφαιρα και το κλίμα της εποχής έχουν μετατρέψει τον δογματισμό σε διδακτισμό.Τα ετερόκλητα ιδεολογήματα έχουν απολυτοποιηθεί με όρους απόφανσης σε απόλυτο κανόνα. Ο δημόσιος λόγος έχει σε μεγάλο βαθμό εργαλειοποιηθεί. Όποιος διαφωνεί, παραμένει απελπιστικά μόνος ή, για να θυμηθώ τα λόγια ενός καλού φίλου, «τον κυνηγά η ερημιά».

ΙΙΙ

Έλξη-άπωση: αντισφαίριση υπαρξιακή.

ΙV

Η διψυχία είναι η αυτοπροστασία της υποκρισίας.

V

Λήξη συναγερμού: perpetuum mobile δεν είναι μόνον οι ζοφερές στιγμές της ζωής μας αλλά και οι ακαταγώνιστες.

VI

Θέλω διακαώς να γράψω, όμως το έλλειμμα ταλάντου είναι ανεπίσχετο. Συμβιβάζομαι λοιπόν με το ακατάσχετο της στιγμής.

VII

Μέσω της θεολογίας ψηλάφισα τον αποφατισμό, την ανθρωπολογία, τον πολιτισμό της ενσάρκωσης και την εσχατολογία. Σε αυτά τα ζητήματα επανέρχομαι δια βίου.

VIII

Μια σκέψη κοινότοπη: η ενσωμάτωση μιας απαίτησης δύναται να σηματοδοτεί υπό προϋποθέσεις μια τάση αντίρροπου πατερναλισμού.

IX

Με τον τρόπο του Ανδρέα Εμπειρίκου: Κορέννυμι στο ανάγλυφο των προσχημάτων [1].

Χ

Από την πείρα της ζωής έμαθα πως δεν εγκαταλείπουμε ποτέ ό,τι φαινομενικά πνέει τα λοίσθια.

ΧΙ

Αναφής υφίσταται η εμμονή της απόλαυσης. Ελκυστής της μόνιμος η αναγκαιότητα, που πόρρω απέχει από την εμμένεια.

ΧΙΙ

«Μπορείς μια χαρά να ονειρεύεσαι χωρίς να κοιμάσαι όπως και να κοιμάσαι χωρίς να ονειρεύεσαι» [2], έγραψε ο Λίχτενμπεργκ κι είχε απόλυτο δίκιο.

XIII

Για κάποιους συγγραφείς το γράψιμο και η αμπολή mutatis mutandis μπορεί να έχουν κάποια αναλογία. (Μπορεί βεβαίως και όχι … )

XIV

Ακόμα και η απόγνωση χρειάζεται επίγνωση. Ο Μπένγιαμιν ορθώς γράφει: «Ευτυχία είναι το να μπορείς να έχεις επίγνωση του εαυτού σου δίχως τρόμο». [3]

XV

Φιλοπαίγμον έρμα

«Το βλέμμα είναι το γέρμα του ανθρώπου», αναφέρει ο Μπένγιαμιν στο Μονόδρομο. [4] Προσωπικά, μολονότι συμφωνώ, τείνω να αυθαιρετήσω: αφαιρώ λοιπόν το πρώτο γράμμα από το «γέρμα». Φιλοπαίγμον έρμα!

Ηράκλειο Κρήτης, 9–14 Απριλίου 2024

_____________________________________

[1] Βλ. το ποίημα του Ανδρέα Εμπειρίκου, Πουλιά του Αμαζονίου στο: Αι γενεαί πάσαι ή η σήμερον ως αύριον και ως χθές, εκδόσεις Άγρα, δ' ανατύπωση, Αθήνα 2013, σελ. 42: «Στάζουν τὰ ἔλατα / Κορέννυμι στὸ ἀνάβρυσμα τῶν ποιημάτων / Δροσιὰ τοῦ νάματος καὶ τῶν θαυμάτων / Πηγὲς καὶ πράξεις ὑακίνθων».

[2] Βλ. Λίχτενμπεργκ, Πιπέρι και σπασμένες γραμμές, παρουσίαση-μετάφραση-σχόλια: Ε. Χ. Γονατάς, εκδόσεις στιγμή, Αθήνα 2005, σ. 43.

[3] Βλ. Walter Benjamin, Μονόδρομος, εισαγωγή-μετάφραση: Νέλλη Ανδρικοπούλου, εκδόσεις Άγρα, α' ανατύπωση, Αθήνα 2006, σ. 80.

[4] Βλ. Walter Benjamin, Μονόδρομος, εισαγωγή-μετάφραση: Νέλλη Ανδρικοπούλου, εκδόσεις Άγρα, α' ανατύπωση, Αθήνα 2006, σ. 101.

https://kaputarchive.online/01704

Γεωμετρικὴ πρόοδος

φωτογραφία: Λουκάς Βασιλικός

[Δημοσιεύθηκε στο ηλεκτρονικό περιοδικό Φρέαρ στις 9/8/2024]

…καὶ μετὰ τὸ πῦρ φωνὴ αὔρας λεπτῆς, καὶ ἐκεῖ Κύριος.

Γ’ Βασιλειῶν, 19,12

Ὑπάρχουν τριγύρω μας ἄνθρωποι ἀρτηριοσκληρωτικοί, ἄκαμπτοι, ἀνερμάτιστοι, δολοπλόκοι, κομπορρημονοῦντες, εἴρωνες, δοκησίσοφοι, σπουδαρχίδες, ἀμετανόητα κυνικοί, λίαν κυριαρχικοί, γεμάτοι βεβαιότητες, ἀβδηριτισμοὺς καὶ δογματισμούς, ἠθελημένη χαμέρπεια και ἄκρατη ἀμετροέπεια.

Εὐτυχῶς, κατὰ γενικὴ ὁμολογία, οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἀποτελοῦν τὴν ἐξαίρεση καὶ ὄχι τὸν κανόνα.

Ὑπάρχουν ἄλλοι πάλι, ποὺ διακαῶς ἀναζητοῦν ἕνα δεκαπεντάλεπτο δημοσιότητας. Εἶναι ὅλοι ὅσοι προκαλοῦν μὲ τὴ συμπεριφορά, τοὺς ἀκκισμούς καὶ τὴν ἐκκεντρικότητά τους, προκειμένου νὰ βγοῦν ἀπὸ τὴ λήθη τῆς ἀφάνειας∙ σπιθαμιαῖα μειράκια, ποὺ, ἔμπλεα θράσους, ψελλίζουν συνεχῶς ἀνούσιες, ἀκατάληπτες, ἀνεξάλειπτες καὶ ἀκαταγώνιστες ἀνοησίες. Μὲ αὐτοὺς φυσικὰ συστρατεύονται ἀπροκάλυπτα ὅλοι ἐκεῖνοι, ποὺ, ἐλλείψει ἐπιχειρημάτων, προβαίνουν στὶς γνωστὲς προγραφὲς καὶ συμβολικὲς δολοφονίες χαρακτήρων. Πρόκειται γιὰ τὴ γνωστὴ καὶ μὴ ἐξαιρετὲα συνομοταξία τῶν σεσημασμένων ταλιμπάν, τῶν λογοκριτῶν καὶ τῶν ἐν γένει «ἀστυνόμων» τῆς σκέψης.

Ὑπάρχουν προσέτι οἱ ὀπορτουνιστὲς, οἱ παντὸς καιροῦ καιροσκόποι, οἱ νεοφιλελεύθεροι, οἱ ἔχοντες τὴ νοοτροπία νεόπλουτου, οἱ ἀψίκοροι, οἱ ὀξύθυμοι, οἱ παραδόπιστοι. Ὅλοι αὐτοὶ μπορεῖ μὲν νὰ εἶναι ἀρκετοί ἀλλά ἀρκούντως ἀμελητέοι.

Ὑπάρχουν, εὐτυχῶς, ἀκόμη στὶς μέρες μας οἱ τίμιοι, οἱ καλοπροαίρετοι, οἱ ἀσυμβίβαστοι, οἱ ἀνεξίκακοι, οἱ μετριοπαθεῖς, οἱ δοτικοί, οἱ ἀνιδιοτελεῖς, οἱ προσηνεῖς, οἱ ὑπομονετικοί, οἱ ἔχοντες πραγματικὰ σκέψη ρηξικέλευθη καὶ κοινὴ λογική, ἄν καὶ μειώνονται μὲ γεωμετρική πρόοδο.

Τὸ παρήγορο ὅμως εἶναι ὅτι ὑπάρχουν.

Ἀπείρανθος, 6 Αὐγούστου 2024

Γ.Μ.Βαρδαβᾶς