Σεπτεμβριανά

(...) ανάμεσα στους τραμπούκους υπήρχαν και γυναίκες που έσπαγαν ντυμένες με την τελευταία λέξη της μόδας. (...)

Πέτρος Μάρκαρης, "Είδα την εικόνα και έφριξα", στην εφημερίδα "Το Βήμα", αρ. φυλ. 421 / 7-9-2025, Β2 / Νέες Εποχές, σελ. 4.

Βασίλης Χατζηιακώβου, Η δική μου Σόλωνος

Βασίλης Χατζηϊακώβου, Η δική μου Σόλωνος...και τρία σύννεφα στον ουρανό, εκδόσεις Ιωλκός, Αθήνα 2025, ISBN: 978-960-640-279-1.

Το βιβλίο του Βασίλη Χατζηϊακώβου διαβάζεται απνευστί. Ο συγγραφέας με ενάργεια, λακωνικότητα και βαθιά υπαινικτικότητα αποτυπώνει το κλίμα μιας ολόκληρης εποχής: την οδό Σόλωνος στο ζενίθ της, το εγχείρημα της "Παρουσίας", τον μέγιστο (αείμνηστο πλέον) Γιώργο Τσάκαλο, τον Ηλία Λάγιο μαζί με ένα μεγάλο πλήθος εξαιρετικά ενδιαφερόντων αναφορών σε πρόσωπα και πράγματα της εποχής. Το να συστήσει κανείς το βιβλίο αυτό σε κάθε βιβλιόφιλο δεν είναι απλά απαραίτητο...Είναι επιτακτική ανάγκη!

2/7/2025

Γ. Μ. Βαρδαβάς

Μαρτυρία για τον άγιο Ιωάννη Μαξίμοβιτς († 2 Ιουλίου 1966)

Ο άγιος Ιωάννης Μαξίμοβιτς, αρχιεπίσκοπος της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας της Διασποράς στη Σαγκάη, στη συνέχεια στο Παρίσι και τελικά στο Σαν Φρανσίσκο, με τα κοινά καθημερινά κριτήρια (τα «κοσμικά» κριτήρια, όπως λέμε) φαινόταν ασήμαντος: κοντός, ελαφρώς καμπούρης, με φωνή συχνά ακατανόητη, αδιάφορος για την κοινωνική του εικόνα, αυθόρμητος και περιφρονημένος από τους «καθώς πρέπει». Ήταν όμως μια καρδιά, στην οποία κατοικούσε η χάρη του Θεού. Κάποτε συκοφαντήθηκε και δικάστηκε σαν υπεύθυνος για κακή διαχείριση των οικονομικών της Αρχιεπισκοπής του Σαν Φρανσίσκο. Ποτέ δεν εκστόμισε ούτε μία βαριά κουβέντα εναντίον των κατηγόρων του – λίγο πριν την κηδεία του, το 1966, κάποιοι από αυτούς ήρθαν, μπροστά σε όλους, γονάτισαν δίπλα στο φέρετρό του και του ζήτησαν συγγνώμη.

Ο Ευγένιος Ρόουζ (Eugene Rose), ένας θυελλώδης πνευματικός αναζητητής, πρώην άθεος και βουδιστής, που ανακάλυψε την Ορθοδοξία και μετεξελίχθηκε στον π. Σεραφείμ Ρόουζ (ορθόδοξο μοναχό, συγγραφέα που επηρέασε πολλές συνειδήσεις), γνώρισε τον άγιο Ιωάννη όταν εκείνος τοποθετήθηκε ως Αρχιεπίσκοπος στο Σαν Φρανσίσκο. Για την περίοδο εκείνη γράφει ο π. Δαμασκηνός Κρίστενσεν στο βιβλίο του Π. Σεραφείμ Ρόουζ – Η ζωή και τα έργα του, τόμος Α΄, έκδοση 5η, Μυριόβιβλος, 2006, σελ. 352-355:

Ο αρχιεπίσκοπος Ιωάννης ήταν ένας αυστηρός ασκητής, πάντα άγρυπνος και γρηγορών ενώπιον του Θεού και αδιαλείπτως προσευχόμενος. …

Το γεγονός ότι ήταν θαυματουργός ήταν ευρύτερα γνωστό. Οπουδήποτε κι αν είχε πάει – Κίνα, Φιλιππίνες, Ευρώπη, Αφρική και Αμερική – αμέτρητες θεραπείες πραγματοποιήθηκαν μέσα από τις προσευχές του. Έσωσε πολλούς ανθρώπους από επικείμενο κίνδυνο, χάρις στην πληροφορία που του αποκάλυψε ο Θεός. Ορισμένες φορές είχε εμφανιστεί σε ανθρώπους που τον είχαν ανάγκη όταν, σύμφωνα με τους φυσικούς νόμους, ήταν αδύνατο να βρεθεί κοντά τους εκείνες τις στιγμές. Επίσης τον είχαν δει στο ιερό να αιωρείται πάνω απ’ το έδαφος στη διάρκεια της προσευχής, περιβαλλόμενος από ουράνιο φως.

Όπως σημείωσε αργότερα ο Ευγένιος, τέτοια θαύματα δεν ήταν από μόνα τους άξια προσοχής: «Όλα αυτά μπορούν εύκολα να τα μιμηθούν απατεώνες θαυματοποιοί… Στην περίπτωση του αρχιεπισκόπου Ιωάννη, όσοι πίστεψαν μέσα από εκείνον συγκινήθηκαν όχι κυρίως από τα θαύματά του, όσο από κάτι σ’ αυτόν που μιλούσε στις καρδιές τους».

Ο Ευγένιος άκουσε ιστορίες για τη βαθύτατη συμπόνια του αρχιεπισκόπου: πώς είχε πάει στις πιο επικίνδυνες περιοχές της Σαγκάης για να σώσει παραμελημένα παιδιά από οίκους ανοχής και άλλα εγκαταλελειμμένα σε κάδους σκουπιδιών· για περιπτώσεις συναισθηματικά τραυματισμένων παιδιών, που κλείστηκαν στον εαυτό τους αφότου έγιναν αυτόπτες μάρτυρες βιαιοπραγιών, πολέμων, επαναστάσεων, κι όμως άνθιζαν με μια μόνο λέξη από τα χείλη του· για τις επισκέψεις που έκανε πάντα σε αρρώστους στα νοσοκομεία, μετά απ’ τις οποίες πιστοί και άπιστοι θεραπεύονταν με τη χάρη που ανέβλυζε απ’ αυτόν· για περιπτώσεις σκληρόκαρδων εγκληματιών που ξαφνικά και ανεξήγητα ξεσπούσαν σε λυγμούς, μόλις τον έβλεπαν να τους επισκέπτεται έναν προς έναν στη φυλακή, αν και δεν τον είχαν ξαναδεί ποτέ στη ζωή τους· όπου κι αν ήταν, συνήθιζε πάντα να κάνει βόλτες τη νύχτα, σταματώντας μπροστά στα δωμάτια των ανθρώπων για να τους ευλογήσει και να προσευχηθεί γι’ αυτούς, ενώ εκείνοι συνέχιζαν τον ύπνο τους δίχως να τον αντιλαμβάνονται. …

Προς το τέλος της ζωής του ο Ευγένιος έγραψε: «Αν ρωτούσες κάποιον ο οποίος γνώριζε τον αρχιεπίσκοπο Ιωάννη τι ήταν αυτό που προσείλκυε τους ανθρώπους κοντά του, και ακόμα προσελκύει – ανθρώπους που ούτε καν τον γνώρισαν ποτέ – η απάντηση είναι πάντα η ίδια: ξεχείλιζε από αγάπη· θυσιαζόταν για τους συνανθρώπους του με απολύτως ανιδιοτελή αγάπη προς το Θεό και προς εκείνους. Αυτός είναι ο λόγος που του αποκαλύφθηκαν πράγματα απρόσιτα για άλλους, πληροφορίες τις οποίες ο ίδιος ποτέ δε θα μπορούσε να γνωρίζει με τα φυσικά μέσα. Ο αρχιεπίσκοπος δίδαξε ότι, παρά το “μυστικό χαρακτήρα” της Ορθοδοξίας[1], έκδηλο στους βίους των αγίων και στα κείμενα των αγίων Πατέρων της, ο αληθινά ορθόδοξος άνθρωπος πατάει γερά στη γη και αντιμετωπίζει οποιαδήποτε κατάσταση του προκύψει. Αποδεχόμενος τις δεδομένες καταστάσεις – κάτι που προϋποθέτει να είναι η καρδιά του γεμάτη αγάπη – μπορεί να συναντήσει το Θεό».

________________________________________

[1] «Μυστικό» χαρακτηρίζεται στη γλώσσα της θεολογίας ό,τι σχετίζεται με την ένωση του ανθρώπου με τον Θεό (από εκεί και η ονομασία «Μυστικός Δείπνος», για το τελευταίο δείπνο του Χριστού με τους μαθητές του πριν τη σταύρωσή του – λόγω της ίδρυσης, κατά τη διάρκειά του, του μυστηρίου της θείας μετάληψης).

Ανθολόγιον 178: Στάθης Γκοτσίνας (Από χιόνι...Πολεμώντας στην Αλβανία-Ημερολόγιο καθημερινότητας του Ελληνοϊταλικού πολέμου)

16-12-1940

Συνεχίζεται το χιόνι. Τα πάντα κάτασπρα. Δεν διακρίνεις τίποτα. Σήμερα το πόδι βουλιάζει ώς το γόνατο. Η μικρή κοιλάδα, τα γύρω βουνά λευκά κατάλευκα, το λευκό δεσπόζει αδιάκοπα. Δεν έμεινε τίποτα ακάλυπτο. Οι χαμοκέλες, τα ρέματα, τα βαθουλώματα, οι κορυφές δεν διακρίνονται πια. Και το κρύο ξυρίζει, ξυρίζει πολύ. Παρατηρώ πως σήμερα το χιόνι είναι αλλοιώτικο. Πυκνό βέβαια, μα πολύ πολύ λεπτό που πολλές φορές αν καλοκυτάζης σου φαίνεται ότι γίνεται είδος ψεκάσματος, πυκνού ψεκάσματος από κάποια θεόρατη μηχανή που είναι στημένη ψηλά στον απροσδιόριστο ουρανό. Και πιάνοντας χάμου αυτή την ουσία νοιώθεις ένα σφιχτό σφιχτό πράμα που συμπιέζεται στα χέρια, είδος μαστιχιού και απομένει στα στερνά συνεχιστή μάζα. Αλλοιώτικο χιόνι σήμερα. Το τι γίνεται με το κρύο δεν λέγεται. Με το ξεμύτισμα δεν μένει αυτί, δεν μένει χέρι, πόδι. Στο κορμί είναι λιγώτερη η αίσθηση. Πρώτα γιατί η κυκλοφορία είναι κανονικώτερη και ύστερα γιατί το κορμί έχει καλυφθή κάπως βαρύτερα. Αχρηστεύονται ολότελα τα άκρα κι’ ένας πόνος τρυπητός αλλοιώτικος σε βασανίζει απελπιστικά. Ούτε γάντια, ούτε απανωτές κάλτσες ωφελούν, τίποτε. Στο δωμάτιο των αξ/κών γίνεται θρήνος. Εγώ παρατηρώ. Έχουν κουβαριαστή οι πάντες. Θέαμα φαιδρόν κάτι μουτσούνες αλλοιώτικες, αναμαλιασμένες μ’ έκφραση φόβου και μοιρολατρικής εγκαρτερήσεως. Τους χαζεύω ώρες καθώς δεν αποκοτούν να ξεχωθούν απ’ τις κουβέρτες και απ’ την στάχτη. Καμμιά φορά που το παίρνει ένα τσουχτερό απαίσιο βορειαδάκι και σου ρίχνει το χιόνι τιναχτό δυνατά πάνου στα μούτρα σου, στ’ αυτιά, στο κεφάλι, τότε είναι που το πράμμα γίνεται ολότελα ανυπόφορο. Στους δρόμους, που δεν φαίνονται παρά από τα πατήματα πεζών και υποζυγίων νάχες καιρό να βλέπεις και να παρατηρείς. Οι ουρές των ζώων έχουν γίνει σταλακτίτες. Όμοια και οι χαίτες. Τα παγωμένα νερά κρέμονται σαν κάτι μακρουλά μακρουλά γυαλιά που βλέπεις σε κάτι πολυελαίους εκκλησιών για διακόσμηση. Άσε οι στρατιώτες. Εκεί είναι το δράμα. Μ’ ό,τι βρίσκουν προσπαθούν να φυλάξουν τα ακάλυπτα συνήθως μέρη του σώματος. Αλλού κάλτσες για γάντια, αλλού πετσέτες άσπρες για καλύμματα των κεφαλιών, ό,τι βρεθή.– Χουχουλιασμένοι και σχεδόν άχρηστοι. Δεν είναι υπερβολή. Η αφή έχει καταργηθή ολότελα. Αν ξεφορτωθή ζώο, αδύνατο να φορτωθή. Τσιγάρο να βγάλης από τσέπη ούτε συζήτηση. Στον εφοδιασμό ένα κρητικάκι ανθ/γός, που γνωριστήκαμε, κλαίει την τύχη του. Με την προφορά του την κρητική μου λέει «Παν τα κοπέλια θα χαθούν. Ίντα καιρός που κάνει. Και που δεν είναι συνειθησμένα». Περίμενε κι’ αυτός την αγέλη σφαγίων. Η αγέλη σφαγίων, δηλαδή μπουλούκια πολλά πρόβατα, βόδια, βουβάλια που συνοδεύουν τη Μεραρχία όσο είναι δυνατόν για τις ανάγκες της. Είναι κι’ αυτός ιδιαίτερος σχηματισμός! Μας ακολουθούν απ’ τη Θεσσαλονίκη και προχωρώντας ενισχύεται από επιτάξεις επιτόπιες. Στην Αλβανία δεν υπάρχει είδος παρόμοιο. Σπάνια εδώ εκεί θα ιδής ζώο. Ιδίως άλογο ή γαϊδούρι εγώ δεν είδα ακόμη εδώ ψηλά προς τα βόρεια που προχωρούμε. Ίσως τα αφάνισαν και τα κρύβουν για ευνοήτους λόγους, ίσως έχουν κατέβει στα χειμαδιά.

Η διαταγή λέει στη 12 μ.μ. της 16ης τρέχοντος θα γίνη διανομή κρέατος. Είναι τρεις η ώρα και ούτε υποψία σφαγίων ακόμη. Καθυστέρησαν φαίνεται και φόβος μη δεν βγουν πέρα τα ζώα – 200 τόσα φορτωμένα μ’ αυτή την θεομηνία. Οι αξ/κοί εφοδιασμού αδημονούν, το κρητικάκι ολοφύρεται. Κάπου εκεί στο βουνό, στις γραμμές θα έχη κάνει καμμιά πρόχειρη παραγκούλα και θα υπάρχη φωτιά. Ενώ εδώ ύπαιθρο στ’ απλωμένο σάβανο του χιονιού και με το συνεχές πασπάλημα του νέου που πέφτει πιρπιριστά και αδιάκοπα. Άστα. Και σκεπάζει όλους κι’ όπου πέφτει και κολλάει παγώνει αμέσως και ξεμένει απάνω σου. Εκεί όμως! Πρέπει τα παιδιά να φαν κρέας.

Η α' έκδοση του βιβλίου

Στάθης Γκοτσίνας, Από χιόνι...Πολεμώντας στην Αλβανία, εκδ. ΑΣΚΙ/ΑΥΓΗ, Αθήνα 2014, σελ. 51-52 (απόσπασμα) [Η α' έκδοση του βιβλίου έγινε από τις εκδόσεις Βιβλιόραμα]

[πηγή] 

Ανθολόγιον 177: Στάθης Γκοτσίνας (Πολεμώντας στην Αλβανία)

15-12-1940

Κυριακή σήμερα, 15/12 του Αγίου Ελευθερίου. Για φαντάσου, 10 ημέρες μας μένουν ώς τα Χριστούγεννα. Εδώ πάνου, κάπου πιο μπροστά θα βρισκόμαστε. Εσείς εκεί κάτω θάχετε την ζέστα σας και την συζητησούλα σας. Χιονίζει πάλι σήμερα. Χιονίζει απ’ τη νύχτα. Ούτε το νοιώθω. Μ’ αρέσει μπορώ να σας πω. Τουλάχιστον εγώ το βράδυ –γιά την ώρα– θάχω στέγη. Μ’ αυτοί οι άλλοι, ο κόσμος ο πολύς πάνου στα υψώματα με την μια κουβέρτα –την χιονισμένη τώρα κι’ αυτή και με τα σιδερικά τα κρύα στο χέρι, τι θα γίνουν ξέρω– θα μαργώσουν, θα κρυσταλλώσουν οι μύξες στα γένεια, θ’ ανάψουν τα μάτια, θα φουσκώσουν τα πόδια ώς τα γόνατα και θα υποφέρουν, θα υποφέρουν δυνατά και σιωπηλά. Μπορεί ν’ αρρωστήσουν κι’ όλας και να πέσουν. Πώς να το ειπούν όμως; Δεν ξέρετε ότι το «είμαι άρρωστος» είναι φράση άγνωστη εδώ. Μόνο την προτεραία του θανάτου σου «δικαιούσαι» να την εκστομίσης. Λοιπόν χιόνι και χιόνι. Κάτασπρα όλα γύρω, ο κάμπος, τα υψώματα. (...)

Στάθης Γκοτσίνας, Από χιόνι...Πολεμώντας στην Αλβανία, εκδ. ΑΣΚΙ/ΑΥΓΗ, Αθήνα 2014, σελ. 50 (απόσπασμα) [Η α' έκδοση του βιβλίου έγινε από τις εκδόσεις Βιβλιόραμα]

Η συγκλονιστική μαρτυρία ενός Γιατρού: ο άγιος Γεώργιος και ο άγιος Νεκτάριος βοηθούν βαριά ασθενείς

Απόσπασμα από το άρθρο "Πίστη, το άϋλο νυστέρι της χειρουργικής" του Ομοτίμου Καθηγητού Αγγειοχειρουργικής του Πανεπιστημίου Αθηνών Παν. Β. Δημακάκου (πηγή: εφ. Εστία, 5-10-2013, σελ. 4):

(...) Ήτο 12η νυκτερινή  μεσ' το κατακαλόκαιρο του Αυγούστου 2006 που δίναμε την έσχατη μάχη επαναφοράς στη ζωή 54χρονου ασθενούς με καρδιακή ανακοπή συνέπεια μετεγχειρητικής αιμορραγίας από προηγηθείσα ανευρυσματεκτομή κοιλιακής αορτής 18 ώρες ενωρίτερα. Είχε περάσει μια ολόκληρη ώρα, χειρουργοί στον αγώνα με μαλάξεις της καρδιάς και ενδοκαρδιακές χορηγήσεις φαρμάκων, αναισθησιολόγοι και καρδιολόγοι μέσω ορών είχαν χορηγήσει όλα  τα αναζωογονητικά φάρμακα  της "λίμνης του Μαραθώνος" που ακούω τον πρώτο μου βοηθό τ. Διευθυντή αγγειοχειρουργικής κλινικής να ερωτά μήπως  "να διακόψουμε κάθε περαιτέρω προσπάθεια αφού ήδη έχει περάσει πολλή ώρα χωρίς καρδιακό ρυθμό και ο άρρωστος θα είναι φυτό;". Δεν απάντησα και οι προσπάθειες συνεχίστηκαν. Αφού παρήλθε ακόμη περίπου μισή ώρα, σκέφθηκα ότι μάλλον  η μάχη έχει χαθεί, παρακάλεσα να κλείσουν το υπόλοιπο τραύμα προκειμένου να ενημερώσω τους συγγενείς.

Ξεκινώντας όμως τα πρώτα βαριά μου βήματα πρός την έξοδο η ελπίδα δεν με εγκατέλειπε, ατενίζοντας πρός τον ουρανό ψέλλισα: "Άγιε μου Γιώργη, βοήθησε". Τους ενημέρωσα ακολούθως για τις προσπάθειες που καταβάλλοντο και το αβέβαιο αποτέλεσμα, συζήτηση διάρκειας 6'-8' και επέστρεψα στο χειρουργείο για να βρώ τους χειρουργούς, καρδιολόγους και αναισθησιολόγους ήρεμους, όχι διότι ο ασθενής είχε αποβιώσει αλλά επειδή ο άρρωστος είχε επανέλθει στη ζωή. Τριάντα λεπτά αργότερα με την αποδομή των αναισθητικών φαρμάκων ο ασθενής αφυπνίζεται με θαυμάσια επικοινωνία και οι γιατροί που εσκέφτοντο ότι θα ήτο φυτό, μένουν άφωνοι. Η περαιτέρω μετεγχειρητική πορεία του ασθενούς με τη βοήθεια του Αγίου Γεωργίου υπήρξε ομαλή!

εικόνα: diakonima.gr

Έτερη θήλυ ασθενής, 68 ετών, χειρουργηθείσα λόγω βλάβης της καρωτίδος στις 8 Νοεμβρίου 2006 παραμονής του Αγίου Νεκταρίου ξύπνησε ημιπληγική, διεγερτική χωρίς επικοινωνία με το περιβάλλον. Η άμεσα εκτελεσθείσα αγγειογραφία έδειξε απόλυτα φυσιολογικές μετεγχειρητικές  συνθήκες στην χειρουργημένη περιοχή στην έξω και ενδοκρανιακή κυκλοφορία του εγκεφάλου. Αποφασίζω, παρά τα φυσιολογικά ευρύματα, την επανεισαγωγή της λόγω της σοβαράς καταστάσεως στο χειρουργείο, όπου πάλι διαπιστώνονται πολύ καλές σφύξεις και στεγνό εγχειρητικό πεδίο. Πρόταση των αναισθησιολόγων να παραμείνει σε καταστολή (ύπνο) αναισθησίας μέχρι της επομένης πρωινής ημέρας (εορτής του Αγίου Νεκταρίου).

Συντετριμμένος για το αβέβαιον μέλλον της ασθενούς το βράδυ εκκλησιάστηκα σε αγρυπνία του Ιερού Ναού Αγίου Νεκταρίου στο Ν. Ηράκλειο κατά την οποία συμμετείχα στη Θεία Κοινωνία, ομολόγησα την αναξιότητα μου παρακαλώντας τον Άγιο για τη βοήθεια του. Την 9η πρωινή της επομένης, η ασθενής η οποία καθ' όλο το 24ωρο ευσρίσκετο σε καταστολή στη ΜΕΘ μπήκε σε διαδικασία αφύπνισης. Ω! του θαύματος! Η ασθενής ξύπνησε με θαυμάσια επικοινωνία. Συγκινημένος, ευχαρίστησα ευλαβούμενος την θαυματουργική παρουσία του Αγίου την ημέρα της μνήμης του 9 Νοεμβρίου 2006. Ο Άγιος, Δάσκαλος και αυτός της παρακείμενης Ριζαρείου Σχολής, παραδειγματίζει καθημερινά με τη βιβλική του μορφή "έργω και λόγω διδάξας" τους διακόνους του ανθρώπινου πόνου και καθηγητές της ιατρικής επιστήμης του Αρεταίειου Νοσοκομείου. (....)

Παν. Β. Δημακάκος:  Πίστη, το άϋλο νυστέρι της χειρουργικής, στην εφ. Εστία, αρ. φυλ.39676/ 5-10-2013, σελ. 4  (αποσπάσματα)