"Η ανοικτή ιστορία και οι εχθροί της": Το νέο βιβλίο του π. Νικολάου Λουδοβίκου

π. Νικόλαος Λουδοβίκος, Η ανοικτή ιστορία και οι εχθροί της: Η άνοδος του Βελούδινου Ολοκληρωτισμού, εκδόσεις Αρμός, Αθήνα 2020, ISBN: 978-960-615-291-7.

Ποιές εγγενείς αδυναμίες και αντιφάσεις ταλανίζουν την μετα-Διαφωτιστική νεωτερικότητα; Ούτε η φιλοσοφία του υποκειμένου, ούτε η ψυχολογία του ασυνειδήτου, ούτε η Μαρξιστική ή φιλελεύθερη οικονομία, ούτε η κοινωνιολογία των θεσμών, μαζί και μια θεολογία που έχει χάσει το χάρισμα της προφητείας, μπόρεσαν να προβλέψουν αυτό που παραταύτα εγκαθιδρύεται, θριαμβευτικά σχεδόν και αδιερώτητα, ως μετα-ανθρώπινη εποχή, στον Ελληνο-δυτικό κόσμο. Δεν μπόρεσαν δηλαδή να προβλέψουν πως δεν υπάρχουν όροι και όρια στην ανθρώπινη αποσυνδεμένη από την φύση και τον Θεό αυτο-επέκταση. Πως το άνοιγμα στις τρομερές δυνατότητες μπορεί να είναι κλείσιμο. Πως ο σκληρότερος Ολοκληρωτισμός είναι βελούδινος…

***

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

1. Η Ανοικτή Ιστορία και οι εχθροί της: Γρηγόριος Παλαμάς, Θωμάς Ακινάτης και Hegel

2. Φονταμενταλιστικός Εκσυγχρονισμός: Η περίκλειστη Ιστορία

3. Χριστιανισμός, Αναρχισμός και Κράτος. Ο Βελούδινος Ολοκληρωτισμός

4. Ποια Παράδοση; Με τον Horkheimer και παραπέρα

5.Εσχατολογοποίηση του παρόντος: Τα χαρακτηριστικά του Βελούδινου Ολοκληρωτισμού

6. Νέκρωση της ελευθερίας και ψυχική αδρανοποίηση: Η Ηθική του Βελούδινου Ολοκληρωτισμού

7.Παρένθεση: Νεοορθοδοξίες, νεοπροτεσταντισμοί και οι μεταπτώσεις του Νεοελληνικού εκσυγχρονισμού

8. Ανάμεσα στον Βελούδινο Ολοκληρωτισμό και τον Ισλαμοφασισμό;

9. ΕΠΙΛΟΓΟΣ: Cyborgs, Ολοκληρωτισμοί, πολλαπλοί εκσυγχρονισμοί και η σύνθεση των εκσυγχρονισμών

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ

1. Φύλο και σεξουαλικότητα: Βιο/ψυχοτεχνολογίες του υποκειμένου στην εποχή του μετα-Διαφωτισμού

2. Χωρίς-εμείς-εγώ: Η ανάδυση του αυτοαναφορικού υποκειμένου στα νεώτερα χρόνια

3. Το πρόβλημα του Κακού: από τον Αυγουστίνο στην σύγχρονη Γενετική

4. Μεταλαμβάνοντας σε καιρούς πανδημίας, ή τα Χριστολογικά βάθη του εαυτού και η Θεία Κοινωνία

https://armosbooks.gr/shop/theologia/i-anoikti-istoria-kai-oi-echthroi-tis/

Παρουσίαση του βιβλίου "Εμπιστοσύνη" του π.Χ.Παπαδόπουλου την Τρίτη 18/2/2020 στο Ηράκλειο

Το Βιβλιοπωλείο Ελευθερουδάκης και οι Εκδόσεις Αρμός σας προσκαλούν στην παρουσίαση του νέου βιβλίου του π. Χαράλαμπου Παπαδόπουλου: "Εμπιστοσύνη:  Η ελευθερία από την ανάγκη να ελέγχεις τα πάντα", την Τρίτη 18 Φεβρουαρίου 2020 και ώρα 19:30 στην αίθουσα «Ανδρόγεω» του Δήμου Ηρακλείου (Ανδρόγεω 2, Ηράκλειο).

Την εκδήλωση θα προλογίσει η Αμαλία Γεναράκη, Ε.Ε.Π Φιλοσοφικής Σχολής Πανεπιστημίου Κρήτης. Θα ακολουθήσει συζήτηση του συγγραφέα με το κοινό.

π. Ν. Λουδοβίκος, Η συγχώρεση

πηγή:  ΑΝΤΙΦΩΝΟ
&
https://www.youtube.com/watch?v=PSxFJgCqByw&t=164s

Τον Δεκέμβριο του 2019 ο Λουκάς Ντουρτουρέκας είχε καλεσμένο, στο διαδικτυακό ραδιόφωνο “Regium Radio”, τον καθηγητή της Ανώτατης Εκκλησιαστικής Ακαδημίας Θεσσαλονίκης πατέρα Νικόλαο Λουδοβίκο ο οποίος προσέγγισε την έννοια της συγχώρεσης με έναν τρόπο που κυριολεκτικά ανάβει ένα δαυλό ακόμα και στην πιο σκοτεινή ψυχή. Ακούστε την και θα δείτε την ζωή από μια άλλη οπτική.

Η εικαστική πλαισίωση της ηχογράφησης, στο βίντεο που ακολουθεί, έγινε από το Αντίφωνο.

Η συνέντευξη του π. Χ. Παπαδόπουλου στη Β. Φλέσσα (ΕΡΤ, 25/12/2019)

https://www.youtube.com/watch?v=_SgbVRxxuhY

Ν. Σιδέρης, Τα παιδιά δεν θέλουν ψυχολόγο. Γονείς θέλουν! (βίντεο)

πηγή: ΠΕΜΠΤΟΥΣΙΑ

Ομιλία του Νικολάου Σιδέρη, Ψυχιάτρου, συγγραφέα, με θέμα: «Τα παιδιά δεν θέλουν ψυχολόγο. Γονείς θέλουν!» στο πλαίσιο λειτουργίας του Κύκλου Ομιλιών «Μεγαλώνοντας παιδιά σήμερα», η οποία πραγματοποιήθηκε στον Ιερό  Ναό Ζωοδόχου Πηγής Παιανίας την Τετάρτη 5 Ιουνίου 2019.

https://www.pemptousia.gr/video/ta-pedia-den-theloun-psichologo-gonis-theloun/

Ανθολόγιον 228: π. Β. Θερμός

[...] Και είναι σημάδι ανωριμότητας του προσώπου αν δεν αντέχει την αμφιβολία. Αν δεν αντέχει την αμφιταλάντευση. Σε εμπειρικές στατιστικές έρευνες, που έχουν γίνει για να καταλάβουν αν κάποιος έχει φιλελεύθερη σκέψη και ανοικτή ή αν έχει συντηρητική και φονταμενταλιστική σκέψη, διαπιστώνουν ότι κοινό χαρακτηριστικό των συντηρητικών (των φονταμενταλιστών ακόμα περισσότερο) είναι ότι δεν αντέχουν την αμφιβολία. Δεν αντέχουν την αμφισημία, την εκκρεμότητα, κάτι για το οποίο δεν έχουμε ακόμη απάντηση. Όχι, θέλουν εδώ και τώρα να το ξεκαθαρίσουν. Άσπρο ή μαύρο. Για να γίνει αυτό το πράγμα όμως θυσιάζεται η αλήθεια. Και ακόμη περισσότερο, θυσιάζονται άνθρωποι. [...]

π. Βασίλειος Θερμός, Που να βρω την ψυχή μου: Το ανθρώπινο πρόσωπο στον σύγχρονο κόσμο, εκδ. Αρμός, β' έκδοση, Αθήνα 2008, σελ. 290.

Η συνέντευξη του π. Χ. Παπαδόπουλου στη Βίκυ Φλέσσα (13/3/2019)

πηγή: ΑΝΤΙΦΩΝΟ
&
https://www.youtube.com/watch?v=gAoTg67GxkI

Ανθολόγιον 227: π.Φ.Φάρος

ΑΠΟΔΙΔΕΙ ΠΑΝΤΟΤΕ

Δεν είναι πάντοτε εύκολο να ζητάς συγγνώμη, να παραδέχεσαι το λάθος σου, να είσαι ανιδιοτελής, να ακούς μια συμβουλή, να αρχίζεις ξανά, να είσαι φιλάνθρωπος, να είσαι διακριτικός, να συνεχίζεις να προσπαθείς, να σκέπτεσαι πριν ενεργήσεις, να συγχωρείς, να υπομένεις, να επωμίζεσαι μια δίκαιη κατηγορία... Αλλά αποδίδει πάντοτε.

Δεν είναι πάντοτε εύκολο να βάζεις την εξυπηρέτηση των άλλων πάνω από τον εαυτό σου, να κάνεις στους άλλους όπως θα ήθελες να κάνουν εκείνοι σε σένα, να τιμάς κάποιον άλλο, να κάνεις κάτι περισσότερο, να σηκώνεις το φορτίο ενός άλλου, όταν κάποιος σε αγγαρεύσει ένα μίλι, να πας με αυτόν δυο... Αλλά αποδίδει πάντοτε.

Δεν είναι πάντοτε εύκολο να υποστηρίξεις το δύσκολο σωστό ενάντια στο εύκολο λάθος, να μένεις σταθερός όταν άλλοι είναι εναντίον σου, να κρατάς ψηλά τη δάδα της ελπίδας, να αγαπάς, να αναγνωρίζεις με ταπείνωση άλλους καλύτερους από σένα, να ελέγχεις τον εαυτό σου.... Αλλά αποδίδει πάντοτε.

π. Φιλόθεος Φάρος, Στοχασμοί, εκδόσεις Αρμός, Αθήνα 2016, ISBN: 978-960-527-975-2, σελ. 69-70.

Ανθολόγιον 212: π. Β. Θερμός

Η νοσηρή θλίψη λόγω της ατέλειας είναι μορφή ειδωλολατρίας. 

π. Β. Θερμός, Ο έρωτας του απόλυτου: Δοκιμές πάνω στην αιώνια διαπάλη μεταξύ φαντασίωσης και πραγματικότητας στην ανθρώπινη ζωή, εκδόσεις Αρμός, Αθήνα 2010, ISBN:978-960-527-618-8, σελ. 24.

Θ. Ι. Ζιάκας, Ο ψυχιατρικός κοινοτισμός

πηγή: ΑΝΤΙΦΩΝΟ

Οι αποτελεσματικοί ψυχοθεραπευτές είναι κατά κανόνα χαρισματικά άτομα. Σπάνιες περιπτώσεις. Όμως ακόμα πιο σπάνιες είναι οι περιπτώσεις, όπου το έργο του χαρισματικού θεραπευτή υπερβαίνει το άτομό του και γίνεται Μέθοδος, Σχολή, Θεσμός.

Ο Γιάννης Τσέγκος ανήκει στην κατηγορία των δεύτερων. Εκ Σοφάδων ορμώμενος, σπούδασε ιατρική στα πανεπιστήμια Θεσσαλονίκης και Αθηνών, Νευρολογία και Ψυχιατρική στο πανεπιστήμιο του Λονδίνου, όπου και απέκτησε την διδακτική, κλινική και ερευνητική εμπειρία, που του επέτρεψε να κινηθεί σε όλο το πεδίο των σύγχρονων πρακτικών της ψυχοθεραπείας.

Διαγνώσας τα θεραπευτικά πλεονεκτήματα του συνδυασμού Ομαδικής Ανάλυσης και Θεραπευτικής Κοινότητας, εισήγαγε και ανέπτυξε τις πρακτικές αυτές εν Ελλάδι από το 1978 και κυρίως από το 1980 με την δημιουργία του Ανοιχτού Ψυχοθεραπευτικού Κέντρου και των εν αυτώ θεραπευτικών, εκπαιδευτικών και ερευνητικών Ινστιτούτων. Το βιβλίο του, «Ο ψυχιατρικός κοινοτισμός. Στάσεις και Αποστάσεις στο Σύγχρονο Ψυχοθεραπευτικό Γίγνεσθαι», από τις Εκδόσεις Αρμός, είναι ένα απόσταγμα μακράς θεραπευτικής, ερευνητικής και εκπαιδευτικής δραστηριότητας. Δραστηριότητα που υπήρξε εν πολλοίς καινοτόμος και δημιούργησε «ελληνική σχολή» στην ψυχοθεραπεία.

Το βιβλίο είναι συγχρόνως μια γλαφυρή κατατοπιστική εξιστόρηση των βασικών τάσεων και φάσεων στην εξέλιξη της ψυχοθεραπείας στον δυτικό κόσμο.

Η θεματολογία του

Το βιβλίο μιλά για τον «ψυχιατρικό κοινοτισμό», ως σύστημα ψυχοθεραπείας και ταξινομεί, προς διδακτική και συμβουλευτική χρήση, τις σχετικές βασικές γνώσεις. Ακολουθώντας την ιστορική οδό, παρουσιάζει το αντικείμενό του κατά την εξέλιξή του από τον 18ο αιώνα ως σήμερα.

Κατ’ αρχάς εκτίθενται τα διάφορα θεραπευτικά μοντέλα. Ακολουθεί η γεννεαλόγησή τους, μαζί με τις αναπόφευκτες περιπλανήσεις και παραπλανήσεις, ένθεν και εντεύθεν του Ατλαντικού. Κυρίαρχες είναι οι δύο αγγλοσαξωνικές σχολές του ψυχιατρικού κοινοτισμού, οι επικεντρωμένες αντίστοιχα στο κολεκτιβιστικό-δεσποτικό και στο ατομοκεντρικό-δημοκρατικόπρότυπο. Περιγράφονται οι αντιφάσεις τους, τα πλεονεκτήματα και τα ελαττώματά τους, επισημαίνονται τα προβλήματα που θέτει η πόλωσή τους, και από την ανάλυσή τους προκύπτει, ως εφικτή διέξοδος, ένα τρίτο μοντέλο: ο εμπρόσωπος κοινοτισμός. Το βιβλίο ολοκληρώνεται με την συζήτηση των προβλημάτων που αντιμετωπίζει η εμπρόσωπη θεραπευτική κοινότητα, ως «Ενδιάμεσος Θεσμός», μεταξύ της Οικογένειας και των Μεγάλων Θεσμών.

Είναι αδύνατο φυσικά να διεξέλθω εδώ όλα τα ζητήματα που θίγει το βιβλίο. Θα περιοριστώ μόνο σε δύο απ’ αυτά. Το ένα αναφέρεται στις έννοιες και τους ορισμούς. Και το άλλο στην ακροφιλική παθολογία, από την αντιμετώπιση της οποίας εξαρτάται η θεραπευτική αποτελεσματικότητα του Ενδιάμεσου Θεσμού.

Έννοιες και ορισμοί

Το αντικείμενο της Ψυχοθεραπείας προσεγγίζεται ως απόκλιση συμπεριφοράς από τον ισχύοντα πολιτισμικό κανόνα. Και περιλαμβάνει το φάσμα των αποκλίσεων, τις οποίες η Ψυχοθεραπευτική κατόρθωσε να αποσπάσει από τις παραδοσιακές κατηγορίες της αμαρτίας και του εγκλήματος και να τις προσδιορίσει ως ψυχική ασθένεια, χρήζουσα θεραπείας.

Στη βάση αυτή και προ του διλήμματος, αν η ψυχική ασθένεια είναι αποκλειστικά ατομικό πρόβλημα, ή αντίθετα αποκλειστικά κοινωνικό, η κοινοτική ψυχοθεραπεία απαντά πως είναι και τα δύο συγχρόνως. Το πώς ακριβώς είναι ακόμη αντικείμενο πρωτόλειων προσεγγίσεων. Η Θεραπευτική Κοινότητα δεν έχει βρει ακόμη μια αυτοτελή – μη εκλεκτικιστική- θεωρητική θεμελίωση. Τα διάφορα μοντέλα της φέρουν ακόμη την προσωπική σφραγίδα των χαρισματικών εμπνευστών τους.

Η εμφάνιση της Θεραπευτικής Κοινότητας, ως ψυχιατρικής μεθόδου, συντελείται κατά τη διάρκεια της μεγάλης υποστροφής του δυτικού κόσμου από τη φιλελεύθερη ατομοκρατία του 19ου αιώνα στον ολοκληρωτικό κολεκτιβισμό του 20ου αιώνα, η οποία και βοήθησε τη μετάθεση από την «υγεία του ατόμου» στην «υγεία της κοινωνίας». Η κοινοτικο-θεραπευτική ειδικά ιδέα, που μας ενδιαφέρει εδώ, ήταν πως η «υγεία της κοινωνίας» εξαρτάται όχι από την «υγεία του ατόμου» αυτοτελώς, αλλά από την υγεία των μικρών ομάδων και την ποικιλία τους. Η μελέτη προσανατολίστηκε έτσι στη σχέση ατομικού – συλλογικού, στο πλαίσιο της εξωψυχιατρικής (φιλοσοφικής) προελεύσεως παραδοχής, ότι το συλλογικό δεν είναι «απλώς» το «άθροισμα» των μελών του, αλλά «κάτι παραπάνω», - όπως και αντιστρόφως, ότι δεν είναι κάθε ατομική «ιδιορρυθμία», σώνει και καλά, αναγώγιμη στα «χαρακτηριστικά» της ομάδας. Στην κατεύθυνση αυτή άρχισαν να μελετώνται τα Ομαδικά Δυναμικά και να ανευρίσκονται θεραπευτικά γεγονότα απροσπέλαστα από μοντέλα, βασισμένα στις συνηθισμένες προσεγγίσεις. -Τις δυαδικές (γιατρός – ασθενής) και τις ομαδικές, αλλά κολεκτιβιστικές (εξουσιαστικά δομημένες υπό την δεσποτεία της ιατρικής αυθεντίας).

Κοντολογίς: Αν η Ψυχιατρική θέλει να είναι αυτό που εννοεί η λέξη, τότε δεν πρέπει να αναζητήσει το «αντικείμενό» της στο «άτομο», ούτε στην «ομάδα», αλλά στα γινόμενα στον «χώρο» των μεταξύ τους σχέσεων. Δηλαδή, στους κώδικες που δομούν τη δράση.

Ορισμός: Θεραπευτική ή Εκπαιδευτική Κοινότητα είναι μια μέθοδος ψυχοθεραπείας και εκπαίδευσης, η οποία με σαφήνεια, υπευθυνότητα και ευελιξία, κινητοποιεί και χρησιμοποιεί το υγιές και πραγματικό τμήμα του Εγώ, τόσον των θεραπευομένων και των θεραπευτών, όσον και των σπουδαστών και εκπαιδευτών, με σκοπό και την προσωπική εξέλιξη, αλλά και την εύρυθμη λειτουργία του χώρου των σχέσεων, επιδιώκοντας να αποκομίσουν όλοι το μέγιστο σε γνώσεις και εμπειρίες, βασισμένων στο σχετίζεσθαι και την συνεχή εναλλαγή ρόλων.

Ακροφιλική παθολογία

Η Θεραπευτική Κοινότητα είναι ένας ενδιάμεσος θεσμός μεταξύ Οικογένειας και Μεγάλου θεσμού.

Οικογένεια: Σκοπός της είναι η αναπαραγωγή, η ανατροφή, και η αποκατάσταση των παιδιών. Η γλώσσα της είναι άμεση. Ως συλλογική μορφή είναι ιεραρχική, με την ιεραρχία γονιού – παιδιού απομειούμενη συν τω χρόνω σε ισότητα και εν συνεχεία αντιστρόφως αποκαθιστάμενη στο μέτρο που –αναπόφευκτα- οι γονιοί καταλήγουν ανήμπορα γερόντια. Είναι το τριεπίπεδο (παππούδες – γονείς – παιδιά) χρονοκύτταρο του βιώσιμου Μεγάλου συλλογικού: του Πολιτειακού. Η οικογένεια προσφέρει στο άτομο την πρώτη μορφή κοινωνικής δομής και ιεραρχίας. Προσφέρει την αναγκαία θαλπωρή. Οι δεσμοί της λειτουργούν σαν καταφύγιο και ψυχικό αποκούμπι. Είναι δομή χάριτος, διεπόμενη από αγάπη, ντροπή, αλλά και ενοχή.

Μεγάλος θεσμός: Απρόσωπος. Διαμεσολαβημένες σχέσεις μεταξύ τυποποιημένων αλγοριθμικά κατανεμημένων ρόλων και όχι προσώπων. Ιεραρχία, εξουσία-υποταγή. Η αμφισβήτηση της εξουσίας είναι αδύνατη, λόγω καταστατικής απουσίας διαλόγου. Ανασφάλεια. Άγχος ανόδου στην ιεραρχία. Ανταγωνισμός: ίντριγκα, υπονόμευση, διαβολή. Ισχύς – κατίσχυση. Ενδημική νόσος: ο ιδρυματισμός. Ο σκοπός του Μεγάλου θεσμού είναι διττός: α) κοινωφελής β) ιδιωφελής (επιχειρηματικός, συντεχνιακός, κλπ.) Παραδείγματα Μεγάλων Θεσμών: Κλειστές Θεραπευτικές Κοινότητες, Νοσοκομεία, Πανεπιστήμια, Κόμματα, Στρατός, Δικαστικό Σύστημα, Οικοτροφεία κλπ. Η λειτουργία τους εννοείται αδιάλειπτη.

Η Θεραπευτική Κοινότητα, ως Ενδιάμεσος θεσμός, συνιστά θεραπευτική διέξοδο, λόγω του ότι εδράζεται σε πρακτικές αντιστάθμισης α) της υποβάθμισης της οικογένειας, η οποία παράγει άτομα ανώριμα, δίχως στοιχειώδες εσωτερικό σύστημα αυτορρύθμισης των παθών, με υπανάπτυχτο σθένος και β) της υποκατάστασης των προσώπων από τους ρόλους τους στους Μεγάλους Θεσμούς, η οποία συντρίβει το πρόσωπο και το σθένος του, υποκαθιστώντας το με την ισχύ που προσπορίζει ο ρόλος.

Η εν λόγω αντιστάθμιση, είναι εφικτή, διότι η Θεραπευτική Κοινότητα λειτουργεί στο παρόν, ως κοινότητα αδιαμεσολάβητων ισότιμων σχέσεων, όπου οι θεραπευτές και οι θεραπευόμενοι, οι εκπαιδευτές και οι εκπαιδευόμενοι, εισέρχονται ως πολίτες, δηλαδή μετέχοντες κρίσεως και αρχής. Ικανοί δηλαδή να εξέρχονται από τη διάκριση ρόλων θεραπευτή / θεραπευόμενου, εκπαιδευτή / εκπαιδευόμενου, διάκριση που αναιρεί την εμπρόσωπη σχέση. Και όλα αυτά, διότι ο σκοπός της Θεραπευτικής Κοινότητας είναι ακριβώς, η δημιουργία συνθηκών ενδυνάμωσης του σθένους και ελάττωσης της ανάγκης του ατόμου για ισχύ.

Από τον σκοπό της, ως αντισταθμιστικού Ενδιάμεσου θεσμού, η Θεραπευτική Κοινότητα παλεύει σε κάθε της βήμα με την Ακροφιλική παθολογία. Η θεραπευτική αποτελεσματικότητά της απειλείται από τις αυθόρμητες τάσεις υποστροφής στα δύο νοσογόνα Άκρα: Το ντάντεμα-χάϊδεμα (Οικογένεια). Και τη δίψα για ισχύ (Απρόσωπος Θεσμός).

Η προληπτική αντιμετώπιση της Ακροφιλικής παθολογίας περιλαμβάνεται στην καταστατική σχεδίαση της Θεραπευτικής Κοινότητας: Η θέση της μέσα στην πόλη να είναι μακριά από Μεγάλους Θεσμούς. Να έχει διοικητική αυτονομία. Να είναι αυτοχρηματοδοτούμενη. Να προβλέπει: Περιοδική λειτουργία Ομάδας Όλων και Ομάδας Προσωπικού (Ευαισθησίας). Συρρίκνωση ρόλων. Εμπρόσωπες σχέσεις. Κανονισμό αρχών – κουλτούρας. Συλλογική κριτική - αλλαγή λειτουργικών κανόνων κατά τακτικά διαστήματα. Δημιουργία ταυτότητας, μέσω αλληλεπίδρασης μεταξύ κανονιστικής συνείδησης, θεσμίσεων, επεξεργασίας της εμπειρίας, καθιέρωσης εθίμων και τελετουργιών. Εκμετάλλευση κινητικότητας με ενεργοποίηση και εμπλοκή όλων, ως προς τις θεραπευτικές και εκπαιδευτικές διαδικασίες και ως προς την εναλλαγή ρόλων και υπευθυνοτήτων.

Το Ανοιχτό Ψυχοθεραπευτικό Κέντρο συνελήφθη και σχεδιάστηκε ως τέτοιος Ενδιάμεσος Θεσμός: Ως αυτοχρηματοδοτούμενος, μη κερδοσκοπικός Οργανισμός. Επιμελώς κρατημένος μακριά από κράτος και επιδοτήσεις. Και επίσης μακριά από διαπλοκές με το φαρμακολογικό κατεστημένο της αγοράς. Θεσμός ανοιχτός, μη αδιάλειπτης λειτουργίας, με ειδική δόμηση του λειτουργικού χρόνου.

Υπό την έννοια των ανωτέρω προσδιορισμών το Ανοιχτό Ψυχοθεραπευτικό Κέντρο προσφέρεται ως εναλλακτική πρόταση στις δύο κυρίαρχες (και ήδη χρεοκοπημένες) μορφές: τον ψυχιατρικό κρατισμό και την ψυχιατρική ιδιωτεία. Και ήδη προσγράφει στο ενεργητικό του αξιοσημείωτο θεραπευτικό έργο, στατιστικά ποσοτικοποιημένο και ποιοτικά διαφοροποιημένο. Αξιοσημείωτο ακόμα και στις λεγόμενες «βαριές παθήσεις», όπου η θεραπεία είναι εν γένει μακρόχρονη και οι επιδόσεις πενιχρές.

Επίλογος

Η ψυχική νόσος προσεγγίζεται ως αποκλίνουσα συμπεριφορά. – Αποκλίνουσα, εννοείται, από τα κυρίαρχα πρότυπα, στην εκάστοτε φάση εξέλιξης του νοηματοδοτικού σθένους τους. Όσο αυτά υφίστανται η ψυχική ασθένεια επιδέχεται ορισμό και η ακροφιλική παθολογία συγκεκριμένη αντιμετώπιση.

Ερωτήματα: Δεδομένου ότι η απόκλιση είναι αναγνωρίσιμη στη σχέση με τους δύο ακραίους θεσμούς. Τι γίνεται σε συνθήκες κρίσης-κατάρρευσης των ακραίων θεσμών; Εκεί όπου τα παλιά πρότυπα έχουν καταπέσει και νέα δεν έχουν ακόμη εμφανιστεί; Χάνει η ψυχική α-σθένεια το μέτρο της; Αν όμως η κατάρρευση προκληθεί από τη γενίκευση της απόκλισης, τότε τι γίνεται; Η απόκλιση καθίσταται πρότυπο και η πριν ψυχική υγεία λογίζεται πλέον ως ψυχική ασθένεια; Όπως, mutatismutandis, συμβαίνει ήδη στις ΗΠΑ και τις άλλες «αναπτυγμένες» χώρες!

Τα ερωτήματα αυτά είναι επίκαιρα, διότι η κατάρρευση του νεωτερικού προτύπου βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη. Ήδη διανύει το στάδιο του μεταμοντέρνου – παθητικού μηδενισμού: Ναι σε όλα μέσα στο τίποτα. Τα θεραπευτικά αποτελέσματα ακόμα και σ’ αυτές τις συνθήκες, είναι ίσως μια ενθαρρυντική ένδειξη, ότι ο ψυχιατρικός κοινοτισμός ίσως προσεγγίζει ένα οντολογικό, κατά βάθος, μέτρο της ψυχικής ασθένειας.

Στοχασμοί: Το νέο βιβλίο του π. Φ.Φάρου

π. Φιλόθεος Φάρος, Στοχασμοί, εκδόσεις Αρμός, Αθήνα 2016, ISBN: 978-960-527-975-2.

Για πολλούς ανθρώπους που τους ταλαιπωρούν προβλήματα, αμφιβολίες ή θλίψη, οι σκέψεις αυτού τού μικρού βιβλίου ίσως αποτελέσουν μία χείρα βοηθείας που απλώνεται να τους βοηθήσει στις δύσκολες ατραπούς του δρόμου της ζωής. Να κατανικήσουν τις αντιξοότητες, να κατανοήσουν τα προβλήματα και να κοιτάξουν το μέλλον με γαλήνη και εμπιστοσύνη.

http://www.armosbooks.gr/product_info.php/products_id/157636?sid=5n49ljrdh8im0mgj38svnvrah2

Ανθολόγιον 180: Νίκος Σιδέρης

Ι

(...)ο κυρίαρχος πολιτικο-μιντιακός λόγος καλλιεργεί το εφιαλτικό επικοινωνιακό περιβάλλον του «διπλού δεσμού»: Βομβαρδίζοντας τα μυαλά με ένα σύμπλεγμα τριών επάλληλων μηνυμάτων: «Αν αντισταθείς, χάθηκες (πτώχευση, δραχμή, όλεθρος...). Αν υποκύψεις, χάθηκες (χωρίς δουλειά, φτώχεια, διάλυση δομών προνοίας, απόγνωση...). Και απαγορεύεται να σκεφτείς, αφού είναι μονόδρομος (το είπε η τρόικα)». Αυτή η παράδοξη επικοινωνιακή καταιγίδα προκαλεί εμπλοκή της σκέψης και αποδιοργάνωση της ψυχής. Με συνέπεια να εκδηλώνονται κι άλλα παράδοξα, όπως(...): Να βλέπεις ανθρώπους που η κρίση τους έχει πλήξει βαρύτατα να εύχονται να πάθουν και οι άλλοι ό,τι έχουν πάθει αυτοί. Μια τέτοια στάση καλλιεργείται συστηματικά από την κυρίαρχη προπαγάνδα: Σώσε το τομάρι σου, καθένας για πάρτη του, όλοι εναντίον καθενός, όλοι εναντίον όλων, φά' τους να μη σε φάνε! (...)

ΙΙ

Πολιτική είναι η διαχείριση της σχέσης με τον άλλον, με αντικείμενο τα κοινά και με τη χρήση εμπρόθετου καταναγκασμού. Δεν υφίσταται πολιτική δίχως διεργασίες κυριαρχίας και επιρροής - τουτέστιν, δίχως διαπάλη για τη σκέψη, τα συναισθήματα και τη φαντασία των ανθρώπων. Άρα, δεν υφίσταται άψυχη πολιτική. Ωστόσο, δεν υφίσταται και απολιτική και ανιστορική ψυχολογία. Ψυχολογιοποίηση σημαίνει απομείωση των κοινωνικών και πολιτικών διεργασιών σε αμιγώς ψυχολογικές διεργασίες. Διαγράφοντας τις ψυχικές επιπτώσεις κολοσσιαίων μη-ψυχολογικών διαδικασιών, όπως π.χ. το οικονομικό σύστημα και η διαίρεση της κοινωνίας σε κυρίαρχους και κυριαρχούμενους. Έτσι, μετατρέπει τον ψυχολογίζοντα λόγο σε ψευδο-ερμηνείες των ιστορικών φαινομένων, που απολήγουν σε ηθικολογικές ενοχοποιήσεις των κυριαρχουμένων μέσα από ιδεολογήματα με συγκεκριμένη πολιτική λειτουργία. Παράδειγμα: «Οι Έλληνες έχουν παράνοια», «Οι Έλληνες είναι ανώριμα παιδιά που οφείλουν να μεγαλώσουν», «Ο ελληνικός λαός είναι νήπιο που χρειάζεται κηδεμόνα». Επιστημολογικά, πραγματολογικά και ιστορικά ανυπόστατες, τέτοιες τοποθετήσεις δεν αποτελούν ωστόσο απλώς λάθη, αλλά ιδεολογήματα, που λειτουργούν πολιτικά ως μηχανές ψυχολογικού πολέμου εναντίον των πολιτών, ευνουχισμού της πολιτικής σκέψης και τελικά νομιμοποίησης της «πολιτικής πυγμής» έναντι οποιουδήποτε αντιστέκεται. (...)

Αποσπάσματα από συνέντευξη του Νίκου Σιδέρη στον Βασίλη Βανιζέλο (εφ. Η ΑΥΓΗ, 26-10-2014).  Ολόκληρη η συνέντευξη εδώ: http://www.avgi.gr/article/4545362/nikos-sideris-psuxiatros-na-anasugkrotisoume-to-emeis-se-ola-ta-epipeda-

Ανθολόγιον 179: Νίκος Σιδέρης

Κάθε κοινωνική και πολιτική διεργασία βασίζεται στη στάση και την πράξη ανθρώπων, άρα ενέχει και ψυχολογική διάσταση. Ωστόσο, η αναγωγή τέτοιων διεργασιών σε ψυχολογικές μεταβλητές και μόνο είναι σφάλμα (αναγωγισμός), που συσκοτίζει τις κοινωνικο-πολιτικές ορίζουσες του φαινομένου. Παράδειγμα: Ο Σ. Ράμφος διαγιγνώσκει ότι οι Έλληνες πάσχουν από παράνοια, δείχνοντας πλήρη άγνοια των ψυχοπαθολογικών μηχανισμών της παράνοιας. Ενώ, ταυτόχρονα, λειτουργώντας ως καθεστωτικός διανοούμενος, συμβάλλει στον ευνουχισμό της πολιτικής ή μη σκέψης των Ελλήνων, οι οποίοι προφανώς είναι ανίκανοι να λειτουργήσουν το δημοκρατικό πολίτευμα, αφού είναι παρανοϊκοί, άρα τρελοί και κακοί. Αμαρτωλοί που δίκαια ψήνονται στην κόλαση της φτωχοποίησης. Επικίνδυνοι λόγω παραφροσύνης. Και άξιοι να υπάρχουν όχι ως ελεύθεροι άνθρωποι και πολίτες, αλλά ως νεοραγιάδες που τους «κουράρουν» οι γνωστοί σωτήρες. (...)

Συνέντευξη του Ν. Σιδέρη στον Βασίλη Βενιζέλο, στην εφημ. Η ΑΥΓΗ, 15-12-2013, σελ. 15. Ολόκληρη η συνέντευξη εδώ: http://www.avgi.gr/article/1501597/nikos-sideris-na-uperaspistoume-enan-dimokratiko-anthropismo-

Ανθολόγιον 104: π.Φ.Φάρος

(...) Το άνοιγμα στην έκπληξη είναι ένα από τα χαρακτηριστικά σημάδια της κοινότητος που θεραπεύει.(...)Αυτό ακριβώς που μας κάνει ανθρώπους είναι η ικανότητα μας για το απρόσμενο. Αυτό που δείχνει ότι έχουμε κάπως εκπέσει από την ανθρωπιά μας είναι όταν το απρόσμενο μας ανατρέπει ή όταν δεν εκπλησσόμεθα πια απ' αυτά που λέμε. Το άνοιγμα στην έκπληξη είναι ο τρόπος να μιλάμε για ελαστικότητα στην κοινότητα. Σημαίνει ότι η κοινότητα δεν είναι στατική, καθηλωμένη(...) 

π.Φ.Φάρος, Ταξίδι αυτοανακάλυψης, εκδ. Αρμός, Αθήνα 2009, σελ. 200.

Ανθολόγιον 59: Λεόν Μπλουά περί αγιότητος

"Το μόνο λυπηρό είναι το ότι δεν είμαστε άγιοι".

Λεόν Μπλουά

[Το παραθέτει ο Ζεράρ Σεβερέν στον πρόλογο του βιβλίου της Φρανσουάζ Ντολτό, Τα Ευαγγέλια και η πίστη-Ο κίνδυνος μιας ψυχαναλυτικής ματιάς, εκδ. Εστία, β' έκδοση, Αθήνα 2005, σελ. 11].

ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΗ ΚΑΙ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

Απομαγνητοφωνημένη ομιλία του πρωτοπρεσβύτερου Κωνσταντίνου Στρατηγόπουλου, που έγινε στην Πανελλήνια Ένωση Γονέων, στην Αγία Παρασκευή του ομωνύμου προαστίου Αθηνών, την Τρίτη στις 18-3-2003.

Πηγή: http://www.floga.gr/50/10/2002-3/2003031810.asp

Εισαγωγή

Έχουμε μπροστά μας ένα θέμα πάρα πολύ καίριο πραγματικά, πολύ λεπτεπίλεπτο, που πρέπει να το δούμε με πλεονάζουσα σοβαρότητα, γιατί ακριβώς αυτή η συγκριτική που θέτει το θέμα μπροστά μας, «Ψυχοθεραπεία και Εξομολόγηση», μπορεί να δημιουργήσει συγχύσεις ή ακόμη και περιττές αντιπαλότητες. Επειδή το θέμα είναι πάρα πολύ μεγάλο, στα λίγα λεπτά που διαθέτω μπροστά μου, θα προσπαθήσω να το σκιαγραφήσω πολύ απλά, πολύ αδρά, να πω πολύ μεγάλες έννοιες με απλά λόγια, να το ορίσω στην αγάπη σας και να ΄χετε κάποιο στοιχείο, κάποιο επίπεδο, για να μπορείτε όταν γίνονται αυτές οι αναλύσεις να τις καταλαβαίνετε λίγο καλύτερα.

Πρώτα-πρώτα, πού στοχεύει αυτή η συγκριτική; Τι στόχο έχει; «Εξομολόγηση ή ψυχοθεραπεία». Πρώτα-πρώτα για ένα ξεκαθάρισμα εννοιών, να ξέρουμε τι έχουμε μπροστά μας και ποιες είναι οι έννοιες, ποιες είναι οι ορολογίες. Τι εννοούμε «ψυχοθεραπεία». Και ένα δεύτερο, πάρα πολύ ουσιαστικό και πολύ καίριο για την Εκκλησία μας, είναι για να μη γίνει πρόσληψη λαθεμένων στοιχείων.

Τί είναι πρόσληψη;

Τι είναι πρόσληψη : ξέρετε, η Εκκλησία μας όταν μπει σ’ ένα χώρο για να κάνει ποιμαντική, όταν κάνει ιεραποστολή, προσλαμβάνει τα στοιχεία του πολιτισμού που είναι εκεί -του τόπου- τη «σάρκα» του τόπου και μέσα σ’ αυτή τη «σάρκα» ορίζει την αγάπη του Θεού. Και ο Χριστός προσέλαβε την ανθρώπινη σάρκα, την ανθρώπινη φύση. Έτσι λοιπόν η πρόσληψη είναι ένα καίριο θέμα˙ τι προσλαμβάνουμε. Ό,τι είναι προς πρόσληψη, προς αγιασμό, το προσλαμβάνουμε. Βλέπετε, ο Χριστός προσέλαβε την ανθρώπινη φύση. Δεν προσέλαβε την αμαρτία της ανθρώπινης φύσης. Έχουμε εμείς κάτι να προσλάβουμε από αυτούς τους χώρους που γίνονται αυτές οι διεργασίες, ή όχι; Έχουμε να πάρουμε κάτι από όλες αυτές τις μεθοδολογίες που αναπτύσσονται, εμείς, ως νέες τεχνικές προσεγγίσεως των ψυχικών δεδομένων; Πρέπει να τονίσω εκ προοιμίου, για τους χώρους που θα αναφερθώ, της ψυχοθεραπείας ειδικά, ότι όσοι ασχολήθηκαν έχουν ένα καλό κοίταγμα, μια καλή διάθεση, δεν υπάρχει δηλαδή κακότητα. Θέλουν να βοηθήσουν τον σήμερα κουρασμένο και τραυματισμένο άνθρωπο. Γι’ αυτό δεν διαθέτουμε καμία αμφιβολία. Είναι μια προσπάθεια να βοηθήσουν τον άνθρωπο. Αλλά το θέμα είναι το πώς θα βοηθήσουν τον άνθρωπο.

Να αρχίσω πρώτα-πρώτα να ξεκαθαρίζω τους όρους. Οι πιο γνωστοί όροι που έχουμε μπροστά μας είναι οι όροι : ψυχιατρική, ψυχολογία και ψυχοθεραπευτική. Διαφέρουν αυτοί οι τρεις όροι. Να πω πού διαφέρουν και τι είναι. Για να ξέρουν και οι χριστιανοί να μη συγχύζονται και μπλέκουν τα πράγματα.

Τί είναι ψυχιατρική;