Νέες ταυτότητες: Γεγονότα και προβληματισμοί

πηγή: ΑΚΤΙΝΕΣ

&

ΜΕΤΕΩΡΩΝ ΛΙΘΟΠΟΛΙΣ

Γράφει ο Δημήτριος Β. Λάσκος, Ηλεκτρολόγος Μηχανικός & Μηχανικός Η/Υ ΕΜΠ - Γραμματέας του Συλλόγου για την Διαφύλαξη και Ανάδειξη της Αγιομετεωρίτικης Κληρονομιάς “Μετεώρων Λιθόπολις”

Πολύς λόγος γίνεται τελευταία για τις νέες ηλεκτρονικές ταυτότητες. Η όλη συζήτηση αναζωπυρώθηκε μετά την από του βήματος της Βουλής σχετική ανακοίνωση του (πρώην, πλέον) Υπουργού Προστασίας του Πολίτη προ ολίγων εβδομάδων για την κυκλοφορία των νέων ταυτοτήτων από τον ερχόμενο Σεπτέμβριο. Βέβαια, η συζήτηση για την μορφή, τις τεχνικές προδιαγραφές και τα ψηφιακά δεδομένα που η νέα ταυτότητα θα περιέχει δεν ξεκίνησε χθες και μάλλον δεν θα ολοκληρωθεί σύντομα.

Σημαντική μερίδα συμπολιτών μας φαίνεται να αντιδρά στην υποχρεωτική παραλαβή μιας ηλεκτρονικής ταυτότητας. Κι αυτό γιατί σύμφωνα με όσα έχουν ανακοινωθεί, αυτή η μεγέθους πιστωτικής κάρτας ταυτότητα, εκτός των πληροφοριών που θα τυπώνονται στο κύριο σώμα της (όπως περίπου και στις σημερινές ταυτότητες), θα φέρει microchip τεχνολογίας RFID στο οποίο θα αποθηκεύονται σε ψηφιακή μορφή περισσότερες πληροφορίες σχετικές με τον κάτοχό της. Ακόμη και αν αυτή η “κάρτα” δεν θα περιλαμβάνει -τουλάχιστον σε αυτό το στάδιο- τον πλήρη φάκελο του πολίτη (δηλ. αν δεν πρόκειται για την λεγόμενη και αναμενόμενη Κάρτα του Πολίτη), η κυκλοφορία της προβληματίζει και εγείρει αντιδράσεις.

Η τεχνολογία RFID δεν μας είναι άγνωστη. Αναπτύσσεται αρκετά χρόνια τώρα και το κύριο χαρακτηριστικό της είναι ότι χρησιμοποιεί ραδιοκύματα για την επικοινωνία πομπού και δέκτη (σε μικρή σχετικά απόσταση μεταξύ τους). Είναι μάλιστα ευρέως διαδεδομένη η χρήση της σε πολλές περιπτώσεις της καθημερινότητάς μας. Από την είσοδό μας στο δωμάτιο ενός ξενοδοχείου μέχρι την πληρωμή των διοδίων ενώ ταξιδεύουμε. Χρησιμοποιείται επίσης από μεγάλες εταιρείες για τον έλεγχο του αποθέματος εμπορευμάτων ή του στόλου των οχημάτων στις εγκαταστάσεις τους. Το θέμα της υλοποίησης μιας ψηφιακής ταυτότητας, λοιπόν, που χρησιμοποιεί μια τέτοιου είδους τεχνολογία για την πιστοποίηση της ταυτοπροσωπίας των πολιτών, ίσως -εκ πρώτης όψεως, τουλάχιστον- να μην είναι απαραίτητα κάτι κακό. Είναι, όμως, έτσι; Ή, θα μπορούσε κάποιος να μας βεβαιώσει ότι θα είναι πάντα έτσι;

Είναι γεγονός ότι τα δεδομένα μας (το τι τρώμε, τι μας αρέσει να βλέπουμε, πού συχνάζουμε, ποια posts αναδημοσιεύουμε, τι βίντεο παρακολουθούμε, ποιους ακολουθούμε, τι αγοράζουμε κτλ) είναι, για κάποιους, αντικείμενο επεξεργασίας και οικονομικής εκμετάλλευσης. Γνωρίζουμε ότι οι τεχνολογικοί κολοσσοί θησαυρίζουν διερμηνεύοντας τη συμπεριφορά μας, προβλέποντας τις κινήσεις μας ή και χειραγωγώντας μας ακόμη. Και μάλιστα σχεδόν πάντα με τη δική μας συναίνεση εφόσον τις περισσότερες φορές ένα απλό κλικ είναι αρκετό. Άλλωστε, η κατακλυσμιαία διείσδυση των ψηφιακών μέσων στη ζωή μας τα τελευταία 10-15 χρόνια έχει την εξήγησή της, τουλάχιστον για όποιον έχει μια ελάχιστη γνώση του τι κρύβεται πίσω από κοινωνικά δίκτυα, διαδικτυακούς φίλους, likes και φίλτρα. Και είναι επίσης γεγονός αναμφισβήτητο πως οτιδήποτε συμβαίνει στην ψηφιακή μας ζωή καταγράφεται, δεν διαγράφεται ποτέ και χρησιμοποιείται κατάλληλα. Και όχι πάντα για το καλό μας. Η πληροφορία, λοιπόν, τα δεδομένα μας, το ποιοι είμαστε, το που πηγαίνουμε, το τι μας αρέσει να κάνουμε, το “τι καπνό φουμάρουμε”, γίνεται αντικείμενο συλλογής και επεξεργασίας για συγκεκριμένους -και κεκρυμμένους από μας- σκοπούς. Και η επέλαση της AI (Artificial Intelligence: Τεχνητή Νοημοσύνη) προμηνύει περισσότερα προβλήματα για την ανθρωπότητα από όσα ενδεχομένως επιλύσει. Υπάρχει αμφιβολία περί αυτών; Επομένως, για να είμαστε ρεαλιστές, πρέπει να γνωρίζουμε ότι τα προσωπικά μας δεδομένα αποτελούν τον κρυμμένο θησαυρό για όποιον έχει τη δυνατότητα να τα χρησιμοποιήσει. Και, πράγματι, κάποιοι την έχουν.

Κανείς δεν αμφισβητεί τη χρησιμότητα μιας νέας ταυτότητας η οποία θα αντικαταστήσει την παλαιά και παρωχημένη, έντυπη και πλαστικοποιημένη, που εύκολα αντιγράφεται και μπορεί κακόβουλα να χρησιμοποιηθεί. Όμως, όπως είναι εύλογο, κάποιοι ανησυχούν και για την -εν δυνάμει και ίσως εν καιρώ- χρήση και επεξεργασία των κρίσιμων δεδομένων που η νέα ταυτότητα θα περιλαμβάνει, αφού και η σχετική ΚΥΑ αφήνει τέτοια “παραθυράκια” για το τι θα μπορεί να αποθηκεύεται σε αυτή μελλοντικά, “αν αποφασιστεί”, όπως τα απαραίτητα στοιχεία του κατόχου για την ηλεκτρονική διακυβέρνηση -τις συναλλαγές του με το Κράτος, δηλαδή- και ίσως αργότερα ο ιατρικός του φάκελος ή οτιδήποτε άλλο. Αυτά τα επιπλέον στοιχεία θα αποθηκεύονται σ’ αυτή και θα τροποποιούνται χωρίς την απαραίτητη συναίνεση του κατόχου.

Το ότι για την πιστοποίηση του προσώπου με τη χρήση της νέας ταυτότητας θα απαιτείται η “συνεργασία” πομπού και δέκτη, αυτομάτως οδηγεί σε έναν πολύ απλό συνειρμό. Στο δίκτυο των πομπών, θα μπορεί - εν δυνάμει, έστω και σε μελλοντικό χρόνο- να ελέγχεται η δραστηριότητα του κατόχου; Μπορεί κάποιος και υπεύθυνα να απαντήσει αρνητικά στο ερώτημα; Στην παρούσα φάση, δηλαδή στην ταυτότητα που θα κυκλοφορήσει σύντομα, γνωρίζουμε ότι δεν προβλέπεται αυτή η δυνατότητα. Από την άλλη, γνωρίζουμε ότι ήδη υφίστανται και υλοποιούνται ολοκληρωμένα (υβριδικά, θα έλεγε κάποιος) συστήματα RFID-IoT (ΙοΤ: Internet of Things, Διαδίκτυο των Πραγμάτων) για την εξ αποστάσεως παρακολούθηση εμπορευμάτων και αντικειμένων, όπως και συστήματα RFID - RTLS (Real Time Locating Systems ή Real Time Tracking Systems: Συστήματα Εντοπισμού σε Πραγματικό Χρόνο) για τον εντοπισμό και την παρακολούθηση ανθρώπων και αντικειμένων -σε πραγματικό χρόνο- εντός κτηρίων, ναυπηγείων, νοσοκομείων, γραφείων εταιρειών και πανεπιστημίων. Οι τεχνολογίες αυτές δεν βρίσκονται απλώς σε φάση ανάπτυξης, έχουν ήδη αναπτυχθεί και εφαρμόζονται. Ο προβληματισμός, λοιπόν, κάποιων συμπολιτών μας για το τι έρχεται με ή μετά την νέα ηλεκτρονική ταυτότητα δεν μπορεί να απαξιώνεται και να παραθεωρείται. Εξάλλου, μια “καλή” σήμερα τεχνολογία γίνεται αυτόχρημα ¨κακή” όταν μια άλλη, “καλύτερη”, μπορεί να την αντικαταστήσει. Με τους ξέφρενους ρυθμούς ανάπτυξης της ψηφιακής τεχνολογίας σήμερα, δεν είναι καθόλου απίθανο σε λίγο καιρό να κληθούμε να προμηθευτούμε μια νέα ταυτότητα, αφού η παλαιά -η σημερινή “νέα”- δεν θα πληρεί τις προδιαγραφές ασφάλειας όπως αυτές θα καθορίζονται σε κυβερνητικά έγγραφα και ευρωπαϊκές οδηγίες.

Είναι επίσης γνωστό ότι κανένα μα κανένα σύστημα καταγραφής και αποθήκευσης ψηφιακών δεδομένων δεν είναι απόλυτα ασφαλές. Με μια απλή αναζήτηση στο διαδίκτυο μπορεί ο οποιοσδήποτε να διαπιστώσει ότι υπάρχουν πάμπολλες περιπτώσεις προσβολής και υποκλοπής τέτοιων κρίσιμων δεδομένων. Ευαίσθητες πληροφορίες εκλάπησαν κατά καιρούς ακόμη και από κυβερνητικούς οργανισμούς, Υπουργεία και Τράπεζες. Κι ας μην ξεχνάμε ότι η πατρίδα μας πρόσφατα συγκλονίστηκε από μια άλλη υπόθεση υποκλοπών η οποία βρίσκεται ακόμη(;) υπό διερεύνηση. Η τεχνολογία RFID, όπως είναι γνωστό, δεν είναι και η ασφαλέστερη…

Μπορεί κάποιος επισήμως να μας διαβεβαιώσει για την ασφάλεια των αποθηκευμένων δεδομένων μας; Μπορεί να διασφαλίσει το απόρρητο των στοιχείων μας και ότι αυτά σε καμία περίπτωση και για κανένα λόγο δεν θα αποτελέσουν προϊόν υποκλοπής και παράνομης χρήση από τρίτους;

Ας μην ξεχνούμε ότι ζούμε σε έναν κόσμο που διαρκώς εξελίσσεται. Τα σύγχρονα επιστημονικά (τεχνολογικά και φιλοσοφικά) ρεύματα ευαγγελίζονται μια νέα εποχή για την ανθρωπότητα. Η συνέργεια ανθρώπου - μηχανής και η ψυχική, πνευματική και σωματική - μέσω της τεχνολογίας - αναβάθμιση του ανθρώπου βρίσκεται από καιρό στην ατζέντα των πάσης λογής παγκόσμιων φόρουμ και της κυρίαρχης διανόησης και υλοποιείται ήδη από τους μεγάλους τεχνολογικούς ομίλους. Είτε μας αρέσει είτε όχι, όμως, η τεχνολογία δεν αποτελεί πανάκεια και δεν μπορεί ή δεν πρέπει να είναι η λύση σε κάθε πρόβλημα ή κατάσταση, πόσω μάλλον όταν τίθενται ζητήματα που αφορούν σε προσωπικές ελευθερίες και ευαίσθητα προσωπικά δεδομένα. Την ίδια στιγμή, δεν πρέπει να γινόμαστε “τεχνοφοβικοί”. Άλλωστε όλοι μας είμαστε χρήστες των ευκολιών που η τεχνολογία μας παρέχει σε καθημερινή βάση. Πρέπει όμως να διατηρούμε μια στάση κριτική απέναντι σε όσα συμβαίνουν, ιδιαίτερα στην διαρκώς εξελισσόμενη ψηφιακή πραγματικότητα που μας περιβάλλει. Η υπερβολική χρήση της τεχνολογίας και η άκριτη και αλόγιστη εισαγωγή της στην καθημερινότητά μας, ιδίως όταν εμείς αγνοούμε ακόμη και τα βασικά του τρόπου λειτουργίας της και το πώς αυτή μπορεί τόσο στο παρόν όσο και στο άμεσο μέλλον να επηρεάσει τη ζωή μας, εξυπηρετεί αλλότρια και συγκεκριμένα αλλά άγνωστα σε μας συμφέροντα. Όποιος δεν το παραδέχεται αυτό, απλώς εθελοτυφλεί.

http://aktines.blogspot.com/2023/08/blog-post_96

https://meteoronlithopolis.gr/contemporary-concerns/modern-technology/nees-taytotites-gegonota-kai-provlimatismoi/

Περί...ευλογίας

Έχουμε σοβαρότερα θέματα για να ασχοληθούμε από το να αναλωνόμαστε διαρκώς με τις αδολεσχίες, τους ψυχολογισμούς και τους αδιανόητους αναγωγισμούς του Ράμφου. (Apropos άλλης τάξεως θέμα είναι ο Πλάτων, που τον γνωρίζει όσο λίγοι)

ΓΙΑ ΟΛΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΦΤΑΙΕΙ Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ!

Η επικαιρότητα είναι θλιβερή και ζοφερή. Μια απειλή ασύμμετρη (η πανδημία του κορονοϊού)  έχει φέρει τα πάνω κάτω στη ζωή μας! Επιβάλλεται ψυχραιμία, πειθαρχία και τήρηση των κανόνων υγιεινής και ασφαλείας, όπως έχουν ορίσει οι αρμόδιες αρχές. 

Όλοι οφείλουμε να ακολουθήσουμε το βασικό πρόταγμα: ΜΕΝΟΥΜΕ ΣΠΙΤΙ! 

Με τις αποφάσεις της Πολιτείας έχει υπεύθυνα συνταχθεί και η Εκκλησία, που με πόνο καρδιάς αποδέχτηκε να γίνουν τη Μεγαλοβδομάδα ακολουθίες κεκλεισμένων των θυρών!

Μόλις όμως άνοιξε λίγο ο καιρός, άρχισαν οι..."παρεκκλίσεις":  παρατηρείται συνωστισμός στους ανοιχτούς χώρους, στις τράπεζες, στα Super Market! Ωστόσο κάποιοι κοντόφθαλμοι κάνουν ότι δεν βλέπουν! Τους φταίει μόνον η εκκλησία! Όλα τα άλλα λειτουργούν ρολόϊ! Δεν το ξέρετε; ΓΙΑ ΟΛΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΦΤΑΙΕΙ Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ!

Έλεος πια με την απροκάλυπτη και μονότροπη αντιεκκλησιαστική μανία! Αγγίζει τα όρια του αντεστραμμένου ρατσισμού! Οι δε πιστοί αντιμετωπίζονται συλλήβδην σαν εκφραστές μιας οιονεί ανηλικιότητας, νηπιότητας και ανευθυνότητας για να μην πω κουφότητας. 

Κάντε λίγο κράτει βρε παιδιά! Εκτίθεστε ανεπανόρθωτα! Δεν χρειάζεται με την παραμικρή αφορμή να δείχνετε τόσο απροκάλυπτα το αντιεκκλησιαστικό σας μένος! Η συμπεριφορά σας αγγίζει τα όρια του ηθικού πανικού! Ο φόβος δεν είναι καλός σύμβουλος! Σεβαστείτε και λίγο την ετερότητα! Δεν είναι κακό! 

Καλή Ανάσταση σε όλους, όπου γης!

Περί μονομέρειας (σχόλιο στην επικαιρότητα)

Η μονότροπη και μονομερής προσέγγιση κάποιων δημοσιογράφων και δημοσιολογούντων αυτό το διάστημα μου θυμίζει τον υπότιτλο παλιάς ραδιοφωνικής εκπομπής: "Μία εκπομπή από - και για - ρουφιάνους"!

Το ιδεολόγημα της ευθύνης και ο προτεσταντισμός του Ράμφου

[Σημείωση του ιστολογίου μας: Ο Μανώλης Γ. Βαρδής σταχυολογεί αποσπάσματα από την πρόσφατη συνέντευξη του Στέλιου Ράμφου στην Κατερίνα Ι. Ανέστη για λογαριασμό του iefimerida.gr. 

Οι αντιρρήσεις μας στη σκέψη του Ράμφου είναι γνωστές και έχουν εκφραστεί πολλές φορές σ' αυτό το ιστολόγιο. Παρόλα αυτά ο Ράμφος είναι σημαντικός γραφιάς. Έχει εμμονές, αναγωγισμούς, ψυχολογισμούς, κοινοτοπίες αλλά γράμματα ξέρει. Η σκέψη του είναι επαμφοτερίζουσα και διαμορφώνει στον αναγνώστη ένα σχήμα "έλξης-άπωσης". Ενδεικτικά παραθέτουμε μερικά κείμενα που έχουν παλιότερα δημοσιευθεί στο ιστολόγιο μας και ασκούν κριτική στον Ράμφο: 

• Θ. Ι. Ζιάκας, Απάντηση στο Στέλιο Ράμφο
• Γ. Κοντογιώργης, Η καθεστωτική διανόηση στην Ελλάδα
• π. Ν. Λουδοβίκος, Από τον καημό του ενός στον διευθυντικό ή συγκρουσιακό εκσυγχρονισμό
• Σωτήρης Γουνελάς (αντίλογος στον Στ. Ράμφο) ]

πηγή: iefimerida.gr & manolisgvardis

Δεν πρέπει να «ξεπερνάμε» εύκολα τον Ράμφο, διότι είναι από τους λίγους, της άλλης όχθης, που στοχάζεται. Τί λοιπόν λέει ο Ράμφος;

Ποιο ήταν για εσάς το μεγαλύτερο πρόβλημα με την αντίδραση της Εκκλησίας;

Ηταν ότι δεν ήθελε να βάλει τον χρόνο στην αναζήτηση του θείου. Ενώ ο χρόνος που ζητούσε η κυβέρνηση στην πραγματικότητα είναι η ευθύνη. Με την ευθύνη εμπλουτίζεται η εμπιστοσύνη στον χρόνο. Για πρώτη φορά στην Ανατολική Εκκλησία θα βάλουν μέσα στο παιχνίδι τον χρόνο με τη μορφή της ευθύνης. Με την έννοια της εσωτερικής στρατεύσεως για το κοινό καλό. Αυτό είναι κάτι εξαιρετικά σημαντικό και στο μέτρο που θα ζυμωθεί μέσα μας και δεν θα το ξεχάσουμε, πάμε για μια μεγάλη αλλαγή σε βάθος. Για πρώτη φορά θα μπει ο χρόνος, δηλαδή η αίσθηση του πραγματικού, μέσα στις πνευματικές ανάγκες. Αυτό ήταν ο λόγος που δεν μπορούσε να εξελιχθεί η κοινωνία μας. Ηταν διαφορετικά πράγματα ο χρόνος και η ανάγκη για το υψηλό και το απόλυτο. Τώρα με τον κορωνοϊό πρέπει να τα αφομοιώσουμε.

Τι είναι οι μεγάλες στιγμές;

Ενεργά παρόντα που διαρκούν. Παλιά οι ασκητές, οι άνθρωποι που προσεύχονταν, εμπλούτιζαν τον χρόνο. Διότι τώρα, ξέρετε, βρισκόμαστε σε κάτι πολύ σημαντικό και θετικό…

Θετικό;

Βέβαια θετικό. Για πρώτη φορά από εκεί που περιφρονούσαμε τον δημόσιο χώρο και ήταν βρώμικος ενώ είχαμε καθαρά τα διαμερίσματά μας, τώρα που αποσυρόμαστε στα διαμερίσματά μας παίρνουμε στα σοβαρά το έξω. Καταλαβαίνουμε ότι αυτά τα πράγματα είναι απολύτως συνδεδεμένα.

Έχετε πίστη στους Ελληνες για το πώς θα το αντιμετωπίσουμε; Είδατε τις μαζικές εξόδους σε παραλίες και καφέ...

Αυτά τα φαινόμενα μαζικών εξόδων είναι αντανακλαστικές φοβικές επιστροφές στην ομαδικότητα. Ενώ στην Εκκλησία σου ζητούν να είσαι ταπεινός, με την επιμονή ακριβώς την ιδεολογική στο μυστήριο γίνεσαι αλαζόνας. Είχαμε μια υπόθαλψη αλαζονείας του πιστού επειδή έπρεπε να μείνει πιστός στην ταυτότητά του ως πιστού και όχι στην εσωτερική του ζωή ως πιστού. Η εμμονή στην ταυτότητα είναι μια μορφή παραμονής αλαζονικής σε έναν εαυτό που δεν καταλαβαίνει άλλο από το δικό του πείσμα. Στο μέτρο που θα αρχίσουμε να τα κατανοούμε αυτά, θα μπορούσε να γίνει μια αρχή για διαφορετική τοποθέτηση απέναντι στο πρόβλημά μας.

ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΟΙΝΟΤΟΠΗ ΡΗΤΟΡΙΚΗ

Ἡ κοινότοπη καὶ βερμπαλιστικὴ ρητορικὴ καταντᾶ κουραστική. Ὁ χρόνος ὅλων εἶναι πολύτιμος. Δέν εἶναι δυνατὸν νὰ σπαταλᾶται σὲ ἀπροκάλυπτα πατερναλιστικὲς παρεμβάσεις. Ὅταν μάλιστα ἡ χρονικὴ συγκυρία ποὺ ἐπιλέγεται κάθε φορὰ γιὰ παρεμβάσεις τέτοιου εἴδους εἶναι κάτι παραπάνω ἀπὸ προβλέψιμη καὶ μὲ μόνο στόχο νὰ προκληθεῖ ἡ προσοχὴ τῆς κοινῆς γνώμης, τότε πάραυτα αὐτὸς ὁ λόγος αὐτοαναιρεῖται, ἀκόμη καὶ ἄν ἐμπεριέχει ψήγματα ἀλήθειας.

Γ.Μ.Β.

25-3-2014

[πηγή]

Μικρό σχόλιο για τις αξιολογικές κρίσεις βουλετού σχετικά με το μάθημα των Θρησκευτικών

Με αφορμή αυτό το δημοσίευμα του NewsIt: http://www.newsit.gr/default.php?pname=Article&art_id=236347&catid=9, επαναλαμβάνουμε τα εξής: 

Ο φονταμενταλισμός δεν είναι μόνο θρησκευτικός. Λαμβάνει ενίοτε το μανδύα ενός άκρατου επιστημονικού θετικισμού, που κοπτώμενος δήθεν για την “πρόοδο” δεν σέβεται ούτε στο ελάχιστο τα “πιστεύω” του Άλλου.

Κι επιτέλους, όταν αποφαινόμαστε για ένα θέμα καλόν είναι να το γνωρίζουμε σε όλες του τις προκείμενες και όχι να παραπληροφορούμε. 

Έχει μελετήσει η εν λόγω βουλευτής τα Αναλυτικά Προγράμματα; 

Έχει μελετήσει το Νέο Πρόγραμμα Σπουδών; 

Πως μιλάει με όρους α π ό φ α ν σ η ς για "κατήχηση"; 

Και από την άλλη: απο που κι ως που μια ιστορικός αποφαίνεται για το περιεχόμενο του μαθήματος των Θρησκευτικών; Σε ποια επιστημονικά και παιδαγωγικά κριτήρια ερείδεται η ex cathedra θέση της; 

Λίγη σοβαρότητα επιτέλους...

Πάντως αν θέλει στοιχειωδώς να ενημερωθεί προτείνουμε τη μελέτη του συλλογικού έργου με τίτλο Τα Θρησκευτικά στο σύγχρονο σχολείο, που μόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Αρμός καθώς και  του συλλογικού τόμου Θρησκευτική παιδεία και σύγχρονη κοινωνία: Θέσεις και αντιθέσεις (εκδ. Εν Πλώ με συμμετοχή των Π. Μπουκάλα, Ν.Ξυδάκη, Στ. Ζουμπουλάκη, π. Ευ. Γκανά κ.π.α.).

Ο Γ. Βέλτσος για τον Στ.Ράμφο

Στο άρθρο του Γιώργου Βέλτσου "Μυθολογία" (εφ. ΤΟ ΒΗΜΑ, αρ.φυλ. 16289, 23-24/3/2013) διαβάζουμε μεταξύ άλλων:  

(...) Να το πω κι αλλιώς: όταν η πνευματική μας ζωή αρχίζει και τελειώνει με τις ενοράσεις του Ράμφου (...) τότε καμία ουσιαστική αντίρρηση δεν εγείρεται πρός την παγκοσμιοποιημένη υποκουλτούρα μας και την πτωχευμένη μας οικονομία.(...)

Γιώργος Βέλτσος, απόσπασμα από το άρθρο "Μυθολογία", εφ. ΤΟ ΒΗΜΑ, αρ.φυλ. 16289, σελ. Α 23.

Αντιρρήσεις ΙΙΙ (Δεν μπορώ άλλα ραμφίσματα! Χόρτασα!)

Πάλι τα ίδια. Πάλι ο Ράμφος στην τηλοψία. Πάλι οι γνωστοί του ξεπερασμένοι ψυχολογισμοί. Γενικολογίες, αδολεσχίες, κοινοτοπίες, βερμπαλισμοί. Το ζουμί; «Μόνη λύση η Δύση»… Όλα θα λυθούν αυτόματα… Ας υποφέρει η κοινωνία… Και τι έγινε; Μ’ αυτά θα ασχολούμεθα τώρα; Ας συμβιβαστούμε… Αφού εκεί πάνε τα πράγματα… Τόσο απλά…

«Έχουμε ωριμάσει», λέει…

Ποια είναι η ωρίμανση; Η υποτέλεια; Η απώλεια της εθνικής κυριαρχίας; Η εκτόξευση της ανεργίας; Η συλλογική μας κατάθλιψη; Η απόγνωση; Η εξαθλίωση; Η ατμόσφαιρα του φόβου; Το να μην ξέρεις τι σου ξημερώνει; Η ενοχοποίηση της κοινωνίας;

«Ενδιαφέρει το παρελθόν, ενδιαφέρει η βολή», λέει…

Μάλιστα...

Βολή είναι λοιπόν, να έχει τη δυνατότητα κανείς να ζει με αξιοπρέπεια, να μπορεί να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις του, να έχει μια δουλειά, να έχει υγεία, παιδεία, κοινωνικές παροχές.

Βολή είναι να ζητά να έχει ανθρώπινες συνθήκες εργασίας και όχι ωράρια-λάστιχα και εκμετάλλευση.

Βολή είναι να διεκδικεί τα δικαιώματα του.

Βολή είναι η απαίτηση εθνικής κυριαρχίας και η εθνική αξιοπρέπεια. Να εκχωρηθεί στους «εταίρους» μας.

Βολή είναι η λειτουργία της δημόσιας διοικήσεως. Να έλθουν οι «κομισάριοι» να μας φωτίσουν με την «τεχνογνωσία» τους.

Βολή είναι που κάποιος με μύριους κόπους έβαλε ένα κεραμίδι πάνω απ’ το κεφάλι του. Να τιμωρηθεί! Ιδιοκατοίκηση σε τόσο μεγάλο ποσοστό στην Ελλαδίτσα; Που ξανακούστηκε; Χαζοί είναι οι φωτισμένοι «εταίροι» μας, που έχουν πολύ μικρότερα ποσοστά ιδιοκατοίκησης; Πλήρωνε και μη μιλάς! Εκσυγχρονισμός!

Βολή είναι το να είναι κανείς πολύτεκνος. Να τιμωρηθεί! Κόψτε του το επίδομα, αναδρομικά.

Βολή είναι το ΕΚΑΣ, πρέπει να κοπεί. Με γέρους θ’ ασχολούμεθα τώρα;

Βολή είναι που αυτή η χώρα έχει μια παράδοση και μια ιδιοπροσωπία αδιαπραγμάτευτη.

Μόνη λύση; Ο «εκσυγχρονισμός» και η «ωρίμανση». 

Να τα βράσω, αν είναι τέτοιου τύπου.

Και στην  τελική καλά το’ λεγε ο Μαρκούζε:

"Εκσυγχρονισμός δίχως παράδοση συνιστά ολοκληρωτισμό".-

Αντιρρήσεις ΙΙ (Περί χρόνου και ιστορίας ή για όσους λένε ότι "δεν έχουμε παρόν")

Πρόσφατα άκουσα σε τηλεοπτική συζήτηση από γνωστό στοχαστή ότι οι Έλληνες "δεν έχουμε παρόν". Αυτό οφείλεται, κατά την αντίληψη του, στην ανάσχεση που προκαλεί επί του παρόντος η νοοτροπία της "καθ' ημάς Ανατολής", με δεδομένο ότι αυτή έχει το βλέμμα στραμμένο στα "έσχατα", γεγονός που "μας παγιδεύει".

Ειλικρινά, απόρησα. Δεν μπορεί, κάτι σ'όλα αυτά δεν μου πάει καλά, σκέφτηκα. Δεν είναι δυνατόν ο Έλληνας (τουλάχιστον ο Έλληνας που "γνωρίζουμε", ο ανθρωπολογικός τύπος που λίγο ως πολύ όλοι έχουμε στο μυαλό μας) να μην κάνει άλλη δουλειά απ' το πρωί μέχρι το βράδυ παρά να στοχάζεται πάνω στα αιώνια και αναπάντητα οντολογικά ερωτήματα. Αλλά και να θέλει να στοχαστεί, τον αφήνουν η βιοτική μέριμνα, η κρίση, η ανεργία και τα πάμπολλα προβλήματα του;

Έκανα λοιπόν μερικές πρόχειρες σκέψεις σχεδόν παιδαριώδεις:

-Την ώρα που ξυπνάω, βιώνω το...μέλλον; Ή ακόμα χειρότερα: μήπως βιώνω το παρελθόν;

-Ενεστώς χρόνος δεν υφίσταται; Είναι της φαντασίας μου; Φταίει ο "αντιδυτικισμός" μου;

-Στη Δύση, στη δυτική αντίληψη, στον δυτικό τρόπο σκέψης τέλοσπάντων υπάρχει παρόν;

Κι έρχεται όλως τυχαίως ο Giorgio Agamben  και μου λύνει τις απορίες:

Η αντίληψη του χρόνου στη νεώτερη εποχή είναι μια λαϊκοποίηση του ευθύγραμμου και μη- αναστρέψιμου χριστιανικού χρόνου, που όμως αποκόπτεται από κάθε ιδέα τέλους και εκκενώνεται από οιοδήποτε άλλο αίσθημα πέραν εκείνου μιας δομημένης εξέλιξης σύμφωνα με το πρίν και το μετά.

(G.Agamben, Χρόνος και ιστορία, μετάφραση Δ. Αρμάος, εκδ. Ίνδικτος, Αθήνα 2003, σελ. 24).

Η έκπληξη μου δεδομένη! "Αντιδυτικός" και ο Agamben; Μη γένοιτο! Δεν υπάρχει τέτοια περίπτωση σκέφτομαι και συνεχίζω την ανάγνωση: 

Αυτή η παράσταση του χρόνου ως ομοιογενούς, ευθύγραμμου και κενού γεννιέται στις πρωτοκαπιταλιστικές κοινωνίες  και κατακυρώνεται από τη νεωτερική μηχανική που παγιώνει το πρωτείο της ομοιόμορφης ευθύγραμμης κίνησης έναντι της κυκλικής. Η εμπειρία του νεκρού κι αποσπασμένου από την εμπειρία χρόνου, που χαρακτηρίζει τη ζωή στις σύγχρονες μεγαλουπόλεις και στα εργοστάσια, φαίνεται να στηρίζει την πίστη ότι η φευγαλέα σημειακή στιγμή είναι ο μοναδικός ανθρώπινος χρόνος. Το πρίν και το μετά αυτές οι τόσο αβέβαιες και κενές για την αρχαιότητα έννοιες, γίνονται τώρα καθαυτές και δι αυτές το νόημα, κι ετούτο το νόημα παρουσιάζεται ως το αληθώς ιστορικό(...).

 Το νόημα ανήκει μόνο στην εξελικτική διαδικασία επί συνόλου και ουδέποτε στο σημειακό και άπιαστο τώρα∙  εφόσον όμως η εξελικτική τούτη διαδικασία δεν είναι στην πραγματικότητα παρά μια απλή διαδοχή από το τ ώ ρ α συναρτήσει του π ρ ί ν και του μ ε τ ά, κι εφόσον η ιστορία της σωτηρίας καταντά στο μεταξύ μια καθαρή χρονολογία, η εμφάνιση ενός νοήματος μπορεί να σωθεί μόνο αν εισαχθεί η ιδέα, καθαυτή στερημένη  από κάθε οντολογική θεμελίωση, μιας συνεχούς και αδιάκοπης προόδου. Κάτω από την επίδραση των επιστημών της φύσης, "ανάπτυξη" και "πρόοδος", που εκφράζουν απλά την ιδέα μιας χρονολογικά προσανατολισμένης εξελικτικής διαδικασίας, καθίστανται οι καθοδηγητικές κατηγορίες της ιστορικής γνώσης. Μια τέτοια αντίληψη του χρόνου και της ιστορίας αλλοτριώνει κατ' ανάγκην τον άνθρωπο ως πρός την κύρια διάσταση του και παρακωλύει την πρόσβαση στην αυθεντική ιστορικότητα(...).

(G. Agamben, ό.π. σελ. 24-25).

Περαιτέρω σχόλια μάλλον περιττεύουν. Οιαδήποτε ομοιότης με πρόσωπα, γεγονότα ή καταστάσεις είναι καθαρά συμπτωματική...

Αντιρρήσεις (ή περί ύψους)

 Ο κ. Νίκος Μπακουνάκης γράφει μεταξύ άλλων στο άρθρο του με τίτλο "Τι διαβάζω" στο "Βήμα": 

Διαβάζω τον διάλογο Η διαλεκτική της εκκοσμίκευσης μεταξύ του Γιούργκεν Χάμπερμας και του πάπα Βενέδικτου ΙΣΤ΄ (Βιβλιοπωλείον της Εστίας). Μια ερεθιστική συζήτηση για τον Λόγο και την Πίστη, εγεγγραμμένη σε έναν πολύ επίκαιρο προβληματισμό για την τύχη και τον αναπροσανατολισμό του φιλελεύθερου κράτους. Ο διάλογος, που έγινε το 2004, στην Καθολική Ακαδημία της Βαυαρίας, αποκαλύπτει και τη στοχαστική δυναμική αυτών των δύο κορυφαίων διανοουμένων: του φιλοσόφου Χάμπερμας και του θεολόγου Ράτσινγκερ.

Δεν νομίζω η ορθοδοξία να έχει θεολόγους του ύψους του πάπα.

Ας μας επιτραπεί να εκφράσουμε τις αντιρρήσεις μας. Βεβαίως είναι ένα θέμα πως έκαστος ορίζει τη θεολογία. Τελείως τηλεγραφικά και από μνήμης μπορώ να αναφέρω μερικά ονόματα ορθόδοξων θεολόγων, που όχι μόνο στέκονται στο εν λόγω "ύψος", αλλά ενδεχομένως το ξεπερνούν.
Επειδή, αν καταλαβαίνω ορθώς, η ανωτέρω εκτίμηση του κ. Μπακουνάκη για το πρόσωπο του πάπα βασίζεται στα δεδομένα του διαλόγου του χριστιανισμού με τη νεωτερικότητα ας δούμε ορισμένες περιπτώσεις από τον ορθόδοξο κόσμο:

1. Tο 1970 έλαβε χώρα στο BBC μια πολύ ενδιαφέρουσα τηλεοπτική συζήτηση μεταξύ της Μαργκανίτα Λάσκι και του μητροπολίτου Σουρόζ Αντωνίου (Bloom), σε δυο συνέχειες: στην πρώτη τους συνάντηση η Μ. Λάσκι έθετε τα ερωτήματα και ο Μητρ. Αντώνιος απαντούσε· στη δεύτερη, έγινε το αντίστροφο. Η συζήτηση καταγράφτηκε σε βιβλίο, που κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις Εν Πλώ, υπό τον τίτλο Ο μητροπολίτης και η άθεη.

2. Η Ακαδημία Θεολογικών Σπουδών της Ι.Μ.Δημητριάδος και Αλμυρού είχε διοργανώσει παλιότερα (ακαδ. έτος 2001-2002) συνέδριο με θέμα "Ορθοδοξία και Νεωτερικότητα".Ανοίγοντας κανεις τα πρακτικά (κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Ίνδικτος) βλέπει τις παρεμβάσεις του καθηγητού Θάνου Λιπόβατς, του συνταγματολόγου Αντ. Μανιτάκη, του Κ. Αγόρα, του π. Ευ. Γκανά κλπ. Για το θέμα έγραψε και ο Ιω. Βιβιλάκης στην "Καθημερινή" της 7ης Οκτωβρίου 2007.

3. Ο Παναγιώτατος Οικουμενικός Πατριάρχης είχε αναφερθεί το 2008 στο διάλογο Ορθοδοξίας και νεωτερικότητας σε ομιλία του κατά την τελετή αναγόρευσης του σε επίτιμο διδάκτορα του Παν. Στερεάς Ελλάδος. Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να διαβάσουν την ομιλία εδώ.

4. Από τις εκδόσεις της "Εστίας" είχε κυκλοφορήσει παλιότερα ο συλλογικός τόμος Ζωντανή Ορθοδοξία στο σύγχρονο κόσμο, με τις υπογραφές του Παναγιωτάτου, του Κάλλιστου  Διοκλείας (Ware), του Αντωνίου Σουρόζ (Βloom), του πρ. Ερζαγοβίνης Αθανασίου (Γιέφτιτς), του Αλβανίας Αναστασίου, του Βασιλείου Σέργκεβο (Όζμπορν) κ.π.α.

5. Τα έργα του π. Νικολάου Λουδοβίκου (αναφέρουμε ενδεικτικά: Οι τρόμοι του προσώπου και τα βάσανα του έρωτα, -Ορθοδοξία και εκσυγχρονισμός, -O μόχθος της μετοχής, -Ψυχανάλυση και ορθόδοξη θεολογία) δεν συμβάλλουν αποφασιστικά στο διάλογο ορθοδοξίας και νεωτερικότητας;

6. Η αρθρογραφία του π. Ευ. Γκανά δεν κινείται προς αυτή την κατεύθυνση; Τι να πρωτοθυμίσουμε; Τη συμβολή του στο θέμα "Θρησκεία και Λογοτεχνία" με το εξαιρετικό του μελέτημα για την Φλ. Ο' Κόνορ (Νέα Εστία τ. 1825/9.2009); Τη μελέτη του "Μεταφυσικής αγώνας άγονος και το δώρο της μαρτυρίας: Διαδρομές στη σύγχρονη φιλοσοφία της θρησκείας" (cogito τ. 10, 7/ 2010). Τις μελέτες του στη "Σύναξη";

7. Δείγμα του ανοίγματος του ορθόδοξου κόσμου στη νεωτερικότητα είναι και η "Σύναξη". Στο τεύχος 115 υπάρχει εκτενής συζήτηση για το έργο του μεγάλου στοχαστή Π. Κονδύλη, Το πολιτικό και ο άνθρωπος, ενώ το τρέχον τεύχος της είναι "αφιερωμένο στον προβληματισμό για την Ηθική και την επανεμφάνισή του στον δημόσιο χώρο, την πολιτική θεωρία, την τέχνη, τη φιλοσοφία, τη θεολογία". Εδώ φιλοξενείται και ένα σημαντικότατο άρθρο του Γ. Σταυρακάκη για το οποίο έχουμε κάνει λόγο σε παλιότερη ανάρτηση μας.

Κλείνοντας τονίζουμε ότι η αναφορά μας δεν έχει "αμυντικό" χαρακτήρα. Αφ ής στιγμής υπάρχει μια διαρκής όσμωση γι' αυτά τα ζητήματα στον ορθόδοξο χώρο, νομίζουμε ότι δεν είναι δυνατόν να μην αναδεικνύεται. Είναι τουλάχιστον άδικο να δημιουργείται η εντύπωση ότι η ορθόδοξη εκκλησία δεν έχει "ανοιχτεί" πρός αυτή την κατεύθυνση. Εν κατακλείδι οφείλουμε ένα μεγάλο συγγνώμη στους θεολόγους που έχουν αναδείξει πτυχές του θέματος και δεν αναφέρθηκαν εδώ. Επαναλαμβάνουμε ότι γράφουμε από μνήμης.