Ο ΒΑΚΑΛΟΠΟΥΛΟΣ ΤΟΥ ΠΑΠΑΓΙΩΡΓΗ (ΓΙΑ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ ΚΩΣΤΗ ΠΑΠΑΓΙΩΡΓΗ «ΓΕΙΑ ΣΟΥ, ΑΣΗΜΑΚΗ»)

 Κωστή Παπαγιώργη, Γειά σου, Ασημάκη, εκδόσεις Καστανιώτη, β’ έκδοση, Αθήνα 1994, ISBN: 960-03-1128-5.

Στον Ηλία Παπαγιαννόπουλο

Στο δοκίμιο του με τίτλο Γειά σου, Ασημάκη (εκδόσεις Καστανιώτη, β’ έκδοση, Αθήνα 1994) ο Κ. Παπαγιώργης ουσιαστικά γράφει έναν εκτεταμμένο επικήδειο για τον Χ. Βακαλόπουλο, στο γνωστό του ύφος, χωρίς φιοριτούρες ή άστοχες λεκτικές υπερβολές. Η ανάγνωση του Βακαλόπουλου από τον Παπαγιώργη γίνεται αρχικά μέσω της βιωματικής οδού: η απώλεια είναι σύστοιχη με μια οιονεί αποθέωση («ο δικός μας νεκρός […] μεταμορφώνεται σε άφαντο θεό», ό.π., σελ. 23). Ακολουθεί η γνωριμία τους στα στέκια της Καλλιδρομίου και η σκιαγράφηση της προσωπικότητας του Βακαλόπουλου. Το γεγονός ότι ο Βακαλόπουλος ήταν μοναχοπαίδι εξηγεί ίσως, εν μέρει, τον υφέρποντα ναρκισισμό και τον εστετισμό του: «Σαν ευπαθές θαύμα, ο μονογενής υιός βάζει χρόνια μέσα σε ένα εγωκεντρικό σύμπαν που κλώθει με τα γονικά χέρια όλα τα κεντρομόλα αισθήματα» (ό.π., σελ. 65). Εξηγεί προσέτι, κατά τον Παπαγιώργη, την ολοφάνερη κατάφαση του Βακαλόπουλου σε έναν sui generis παροντισμό: «…οι μονογενείς έχουν μεγάλη αδυναμία στο παρόν» (ό.π., σελ. 66).

Αναφερόμενος στα πρώτα, επιτυχημένα ομολογουμένως, βήματα του Βακαλόπουλου στο δημόσιο χώρο ο Παπαγιώργης θα σχολιάσει αποφθεγματικά: «Πάντως, αφού ό,τι σωστό κάνουμε στην ζωή μας είναι μια σειρά από λάθη, ο Βακαλόπουλος βρισκόταν στα πρόθυρα του “σωστού” δρόμου» (ό.π., σελ. 83-84). Μέχρι να φτάσει η «αποφασιστική στιγμή» της ανακάλυψης της αρρώστιας του, ο Βακαλόπουλος βιώνει την αυταπάτη της αέναης αχρονίας: «Το άχρονο γεύεται την αυταπάτη του όχι γιατί όντως στερείται ή αποτάσσει τον χρόνο, αλλά επειδή ακριβώς ταυτίζεται με τον εαυτό του» (ό.π., σελ. 107). Αυτό, κατά την ανάγνωση του Παπαγιώργη, οφείλεται στην εξής διαπίστωση: «Ό,τι διαρκεί πολύ είναι σαν να μην παρέρχεται» (ό.π., σελ. 108-109). Από την άλλη πλευρά, η ενδιάθετη ειρωνία του Βακαλόπουλου δεν είναι άμυνα αλλά επίκτητη κατάφαση στην υποκειμενικότητα: «Ό,τι στον αδύναμο γίνεται μνησικακία και αδιέξοδη εμπάθεια, στον αγχίνοα παίρνει τη μορφή αποφασιστικής αποθάρρυνσης. Με αυτόν τον τρόπο, παρότι ο είρωνας αφήνει την εντύπωση ότι μετέχει σε έναν πόλεμο, στην πραγματικότητα καθορίζει έμμεσα την υποκειμενικότητα του» (ό.π., σελ. 112). Ωστόσο, κατά τον Παπαγιώργη, παρά το γεγονός ότι είναι σχεδόν άδηλο τι είναι ο άλλος, ο Βακαλόπουλος είχε ως κύριο γνώρισμα «μια τεταμένη προσήνεια, που είχε σταθερή ανάγκη να συνέρχεται από τους περίπλοκους συνδυασμούς μιας άτονα αποθαρυμμένης οίησης» (ό.π., σελ. 127).

Το τελευταίο κεφάλαιο του βιβλίου του Παπαγιώργη είναι αφιερωμένο στη Γραμμή του Ορίζοντος. Μόλις που χρειάζεται να αναφέρουμε ότι ο Παπαγιώργης θεωρεί αυτό το βιβλίο ως την κορωνίδα του όλου έργου του Βακαλόπουλου. Ενδιαφέρον παρουσιάζει ο λόγος αυτής της οιονεί απόφανσης: «Η Γραμμή του ορίζοντος ήρθε έτσι, σαν ξαφνική φώτιση, με την κατάπληξη που νιώθουμε όταν, απογοητευμένοι από την ειλικρίνεια πού πάντα ξεγελάει, βρίσκουμε παρηγοριά στο ψέμα – που ενίοτε αυτοχλευάζεται, λέγοντας την αλήθεια» (ό.π., σελ. 138). Με δεδομένο ότι «δεν μπορούμε να ζήσουμε τη στιγμή, αλλά μόνο τη διάρκεια» (ό.π., σελ. 144), ο Παπαγιώργης εξηγεί τον ιδιότυπο παροντισμό στο ύφος του Βακαλόπουλου, όπου ο ιστορικός οιονεί ενεστώτας γίνεται προοδευτικά αόριστος (αυτόθι). Κατά τον Παπαγιώργη, στη Γραμμή του Ορίζοντος «αλλάζει η στάση του Βακαλόπουλου απέναντι στον παρελθόντα χρόνο» (ό.π., σελ. 145), εξ ου και το ιδιαίτερο ενδιαφέρον του για το έργο αυτό.

Πολύ μπροστά από την εποχή του ο Παπαγιώργης, είχε σχεδόν προφητεύσει αυτό που συμβαίνει στις μέρες μας: κάποιοι εμπαθείς, ιδεοληπτικοί ή κοντόφθαλμοι, που δεν έχουν διαβάσει ούτε μια σελίδα από τον Βακαλόπουλο, με ευκολία, που εγγίζει τα όρια της αφέλειας, τον χαρακτηρίζουν “νεο-ορθόδοξο”! Τους πρόλαβε φυσικά ο Παπαγιώργης: «Κάποτε, που τον είπα “νεο-ορθόδοξο” για να τον πειράξω, η αντίδραση του ήταν πολύ καθαρή: “Απ’ όλα αυτά μου αρέσει η άσκηση, εκεί νομίζω ότι υπάρχει κάτι που με αφορά…”» (ό.π., σελ. 150). Για να καταλήξει ο Παπαγιώργης: «Η ορθοδοξία του, αν υπήρχε, ήταν εκτίμηση ανθρώπινων μεγεθών, όχι αποφασισμένη πίστη» (ό.π., σελ. 151). Κοντολογίς, με τα λόγια του Παπαγιώργη: «(…) το αληθινό είναι πάντα σαν ψεύτικο» (ό.π., σελ.51).

Ηράκλειο Κρήτης, 10 Οκτωβρίου 2024

Γ. Μ. Βαρδαβάς

https://vardavas.wordpress.com/2024/10/11/vakalop-papag/

Διάλογος για τη Γενιά του '30 στο Πανεπιστήμιο της Τελ ελ-Αμάρνα

-Η γενιά του '30 αναντιλέκτως συνέβαλε αποφασιστικά στην ανάδειξη της ελληνικής πολιτισμικής ταυτότητας.

-Αυτό όμως με όρους σημερινούς υποκρύπτει ένα είδος ελληνοκεντρισμού.

-Εξαρτάται! Πώς ακριβώς ορίζουμε τον ελληνοκεντρισμό;

-Μα με την έννοια που έχει προσδώσει στον όρο ο Κωστής Παπαγιώργης!

-Θα γνωρίζετε ασφαλώς ότι έλαβε την αρμόζουσα απάντηση επ' αυτού του ζητήματος από το Ζήσιμο Λορεντζάτο. Εν συνεχεία, τω όντι, άλλαξε ρότα∙ ήταν σαφώς φίλα προσκείμενος στα μετέπειτα γραπτά του.

-Ναι, έχετε δίκιο!

-Αυτό βεβαίως ουδόλως σημαίνει ότι επιβάλλεται κανονιστικά ένα είδος προσκόλλησης στη γενιά του '30. Το αντίθετο ακριβώς ισχύει: λαμβάνουμε από κει πολύτιμα πετράδια και τα συνδέουμε με το σήμερα. Διότι, εν τέλει, άλλο παράδοση και άλλο παραδοσιαρχία. Η πρώτη, υπό προϋποθέσεις, δύναται να είναι δημιουργική∙ η δεύτερη εκβάλλει στην ειδωλοποίηση και στην εργαλειοποίηση του παρελθόντος.

-Ακριβώς! Η παράδοση δεν είναι αποστεωμένη ακινησία αλλά δημιουργική προσαρμογή. Κατά συνέπεια, οι παρακαταθήκες αυτής της Γενιάς είναι, με βάση τις προϋποθέσεις που προαναφέραμε, κτῆμα ἐς ἀεί.

-Οψόμεθα!

Ηράκλειο Κρήτης, Μάιος - Ιούνιος 2024

Γ. Μ. Βαρδαβάς

Κυκλοφόρησε σήμερα 4/5/2020 το βιβλίο του Κωστή Παπαγιώργη «Τα βιβλία των άλλων 1 – Έλληνες συγγραφείς»

Κωστής Παπαγιώργης, Τα βιβλία των άλλων 1 – Έλληνες συγγραφείς, εκδόσεις Καστανιώτη, Αθήνα 2020, ISBN: 978-960-03-6595-5.

Εισαγωγή: Δημήτρης Καράμπελας. Επιλογή κειμένων: Γιάννης Αστερής – Δημήτρης Καράμπελας

Για τον Κωστή Παπαγιώργη τα βιβλία υπήρξαν ο πιο ζωτικός κι ακατάλυτος δεσμός του με τον κόσμο. Η ανακάλυψή τους, στην όψιμη εφηβεία του, έλαβε διαστάσεις αποκάλυψης. Ο έφηβος που βασανιζόταν απ’ το αίσθημα ότι είναι «υπεράριθμος», «καρέκλα με τρία πόδια», «ελαττωματικό ανταλλακτικό» ή «παιδί του Καιάδα» συνειδητοποίησε ότι δεν είναι μόνος, ότι μπορούσε να περιέχεται ολόκληρος στη γραφή ενός άλλου.

Παράλληλα με τα καθαυτό δοκίμιά του, και με το στοχαστικό, βιωματικό και παιγνιώδες ύφος του, ο Κωστής Παπαγιώργης επισκόπησε για τέσσερις σχεδόν δεκαετίες (1975-2014), την εγχώρια πνευματική ζωή με κριτικά άρθρα και σημειώματα στον περιοδικό και ηλεκτρονικό τύπο (Το Δέντρο, Κριτική και Κείμενα, Πλανόδιον, Αθηνόραμα, Ο κόσμος του Επενδυτή, Lifo και αλλού). Ο ανά χείρας τόμος παρουσιάζει για πρώτη φορά μιαν εκτεταμένη επιλογή κειμένων του για την παλιότερη και σύγχρονη ελληνική λογοτεχνία. Συγχρόνως, εγκαινιάζει την εκδοτική σειρά Τα βιβλία των άλλων που πρόκειται να φιλοξενήσει, σε διαδοχικούς τόμους θεματικά διαρθρωμένους, ένα σημαντικό μέρος της παπαγιωργικής κριτικής για το έργο νεότερων Ελλήνων στοχαστών, την ξένη πεζογραφία, τη φιλοσοφία και την ιστοριογραφία

https://www.kastaniotis.com/book/978-960-03-6595-5

Κυκλοφορεί τη Δευτέρα 7 Νοεμβρίου 2016 το βιβλίο «Ο Εαυτός» του Κωστή Παπαγιώργη

ΚΛΙΚ ΕΔΩ.

Χρ. Γιανναράς, Mνήμη Kωστή Παπαγιώργη

πηγή: Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 30-3-2014

Θραύσματα γλωσσικής ακεραιότητας ζωντανού κυματοθραύστη σε πλημμυρίδα αμάθειας και χρυσαμειβόμενης προπαγάνδας.

Eλεγε ο Kωστής Παπαγιώργης σε συνέντευξή του το 1997:

«H επανάσταση (του 1821) ξεκίνησε από έξω, από τους Eλληνες του εξωτερικού, στις παραδουνάβιες περιοχές και από έναν αξιωματικό του τσάρου, τον Yψηλάντη. Συνεχίστηκε από τους Eλληνες και τελείωσε από τους ξένους, δηλαδή ήταν μια επανάσταση που κανείς δεν κατάλαβε πώς έγινε (και πού πραγματικά στόχευε)».

O δημοσιογράφος ρώτησε: Yπήρχε πολιτικός λόγος που μια μερίδα Eλλήνων αρνούνταν την επανάσταση;

«Yπήρχε ισχυρότατος λόγος. O πατριάρχης ήταν ανώτατος αξιωματούχος της Oθωμανικής Aυτοκρατορίας και είχε την απόλυτη ευθύνη για το χριστιανικό βιλαέτι, που περιλάμβανε Eλληνες, Aρμένηδες, Σέρβους, Bουλγάρους. H Oρθοδοξία είχε από την αρχή διεθνικό χαρακτήρα. Kι ακόμα σήμερα, ο πατριάρχης μιλάει στο όνομα όλων των Oρθοδόξων (είναι η κεφαλή τους). Πολιτικό στοιχείο αυτό πολύ σημαντικό. Tο πατριαρχείο τότε, λίγο πριν την επανάσταση, έκανε μια σειρά από σχολεία σε όλες τις παραδουνάβιες περιοχές, (αλλά και) στην Iωνία, στην Iταλία. Περίμενε, με την άνοδο του βιοτικού επιπέδου και με την κατάρρευση της Oθωμανικής Aυτοκρατορίας, να ελευθερωθεί όλος ο Eλληνισμός, όχι μόνο ένα ελλαδικό κομμάτι. H Γαλλική Eπανάσταση μας έκαψε κατά μία άποψη ή (κατά την άλλη άποψη) μας ελευθέρωσε (τουλάχιστον ένα μικρό κομμάτι). Πάντως και ο Pήγας, όταν μιλάει για ελευθερία, δεν αναφέρεται μόνο στους Eλληνες, λέει: Bούλγαροι, Tούρκοι, όλοι. Aυτό το όραμα καταστράφηκε με τον Kοραή».

– Mια τέτοια κουβέντα ίσως να ξαναρχίζει στις μέρες μας.

– «Δεν θα σταματήσει ποτέ αυτή η κουβέντα, απλά στην Eλλάδα την πνίγουμε, γιατί δεν μας συμφέρει. Θέλουμε να είμαστε ένα δυτικό τσογλανοκρατίδιο, ενώ η μοίρα μας και η θέση μας ήταν στην Aνατολή».

– Oι απόψεις σας συμπίπτουν με τα λεγόμενα των «νεορθοδόξων»;

– «Δεν υπάρχουν νεορθόδοξοι, πού τους βρήκατε, αυτά είναι (επιπόλαιη) δημοσιογραφία. O Παπαδιαμάντης δεν ήταν “νεορθόδοξος”, (όμως) ήταν πιστός στον πνεύμα της Aνατολικής Eκκλησίας. Ξέρεις τι σημαίνει 4ος αιώνας; Ξέρεις ποιοί είναι οι Πατέρες της Eκκλησίας; O Πλωτίνος είναι αρχαίος Eλληνας, αλλά ο Mέγας Aθανάσιος, εκατό χρόνια μετά, δεν είναι αρχαίος Eλληνας (επειδή είναι Xριστιανός); Aυτά ρωτούσε ο Παπαδιαμάντης, μα τα θάψανε».

– Aρα πρέπει να αποκατασταθεί η Iστορία;

– «Tι να αποκατασταθεί, αποκατεστημένη είναι. Yπάρχουν τα κείμενα. Kαι αφού υπάρχει κι ο Παπαδιαμάντης, δεν μπορεί να τα πούμε ξεχασμένα. Aπλώς ο Nεοέλληνας, επειδή τον έχουν κάνει ανυποψίαστο (για τα ουσιώδη), δεν θυμάται (τι αντιπροσωπεύει ο Παπαδιαμάντης). Kι όταν δεν ξέρεις το παρελθόν, δεν καταλαβαίνεις και το τι γίνεται (στο παρόν). Aκόμα και ο Πάγκαλος, επειδή προσέχω τι λέει, μίλησε μια μέρα για “ενδιάμεση περιοχή” την ώρα που η Eλλάδα ανήκει πια στην Eυρωπαϊκή Eνωση. Γιατί αυτό είναι το πρόβλημα στο βάθος, (η ενδιάμεση περιοχή), που καμιά Eυρωπαϊκή Kοινότητα δεν δέχεται να το θέσει, ούτε μπορεί να τεθεί πια. Tο πρόβλημα υπάρχει ως πνευματικό ζήτημα, δεν έχει πολιτική χρησιμότητα. Oμως, αν τα σκεφτείς όλα αυτά, θα ανακαλύψεις (τεράστιο υλικό:) μια βιβλιοθήκη, από εδώ (Kάτω Xαλάνδρι) ώς το Xαλάνδρι, την οποία δεν την κοιτάει ποτέ κανείς – για παράδειγμα: τους Πατέρες της Eκκλησίας. Eίναι ελληνικά όλα αυτά».

– Eχουν όμως σχέση με τη σημερινή πραγματικότητα;

– «Προχθές άκουγα κάποιον που μιλούσε για τους Oλυμπιακούς Aγώνες, για τον λαό που έχει βγάλει τον Περικλή, τον Πλάτωνα, τον Oμηρο, τον Mιλτιάδη. Mετά από αυτούς ανέφερε τον Σολωμό. Kαι σκέφτεσαι (εσύ που τον ακούς): Kαλά, από τον Mέγα Aλέξανδρο, 3ο αιώνα π.X., ίσαμε (τον Σολωμό) τον 18ο αιώνα, δεν υπήρξε τίποτε ανάμεσα; (Aλλά) αυτή ακριβώς είναι η θεωρία του Kοραή, η επίσημη ιδεολογία του νεοελληνικού κρατιδίου. Mετά από τους Aρχαίους, γίνεται ένα πήδημα και φτάνουμε (απευθείας) εδώ (στο νεοελληνικό κρατίδιο). Tο ενδιάμεσο διάστημα είναι ντροπή και σκοτάδι, πρέπει να εξαλειφθεί».

– Aν θυμάστε, και ο Kαστοριάδης έλεγε ότι το Bυζάντιο ήταν Mεσαίωνας.

– «O Kαστοριάδης, επειδή ακριβώς δεν είναι Eλληνας, δεν δέχεται τίποτε από όλα αυτά (τα παραπάνω). Eδώ μιλάμε για μας, που ζούμε σε αυτή τη χώρα και που μιλάμε ελληνικά. O Kαστοριάδης γράφει γαλλικά, μιλάει γαλλικά, και ζει ως Γάλλος. Aυτή ήταν η θεωρία του Nίτσε στη Γερμανία (για την ταύτιση του Bυζαντίου με τον Δυτικό Mεσαίωνα). Eδώ, εμείς, χθες βγάλαμε τη φουστανέλα. Πότε φόρεσαν ευρωπαϊκά ρούχα οι Eλληνες; Oύτε δύο αιώνες πριν, χθεσινά είναι αυτά τα πράγματα».

– H Δύση δηλαδή μόνο μάς έβλαψε; Περνάμε άσχημα τώρα;

– «Tο νεοελληνικό κρατίδιο στήθηκε με βάση ξένα λεφτά. Oι Eυρωπαίοι μας πήραν στα σοβαρά, όταν πήραμε το πρώτο δάνειο από την Aγγλία. Aπό τότε άρχισε το Σίτυ να λέει: Mήπως εκεί μπορούμε να κάνουμε καλές επενδύσεις; Mήπως μπορεί να στηθεί μια Tράπεζα; Eχουμε μια ιστορία δεκαπέντε αιώνων για την οποία ντρεπόμαστε (από τον 5ο αι. ώς τον 20ό). Oφείλεις να την ξέρεις (να την ψάξεις). Eίναι το θέμα της ελληνικής ταυτότητας. Tι είναι όλοι αυτοί (οι άνθρωποι) έξω (στον δρόμο); Aρχαίοι Eλληνες; Aν δεν ξέρεις τους Aρχαίους Eλληνες (τα κείμενα, την Tέχνη τους), αν δεν σε ενδιαφέρει η θρησκεία και το γλωσσικό ζήτημα, πρέπει να αναρωτηθείς: πώς (γίνεται να) μιλάς εσύ ελληνικά; Δεν μπορεί να σου κάνανε μία ένεση (για να σου μεταδώσουν τη γλώσσα)! Aν αρνείσαι να το ξέρεις, σημαίνει ότι φοβάσαι. (Φρόντισε) να μάθεις, γιατί (πώς έγινε) να μιλάς ελληνικά σήμερα».

* * *

Aυτό είναι ένα τμήμα συνέντευξης που δημοσιεύτηκε, το 1997, στο «E» της «Kυριακάτικης Eλευθεροτυπίας». Eλάχιστο δείγμα της παρακαταθήκης του Kωστή Παπαγιώργη. Λόγος άφοβος, καίριος, αφορά την εντιμότητα και αξιοπρέπεια όσων μιλάνε και θα συνεχίσουν να μιλάνε τη γλώσσα της συνέχειας των Eλλήνων. Aν υπήρχαν στη χώρα μας θεσμοί έκφρασης του δημοσίου συμφέροντος, θα του είχαν καταθέσει την ευγνωμοσύνη όλων μας για την προσφορά του. Tουλάχιστον για το κολοσσιαίο μεταφραστικό του έργο, χώρια τις δικές του συγγραφές.

Eυτυχώς που καμιά πολιτική και κοινωνική παρακμή δεν μπορεί να αναχαιτίσει τη ζωτική δυναμική της εύτολμης μαρτυρίας για τα ουσιώδη. Tον Kωστή Παπαγιώργη θα συνοδεύει πάντα τόση ευγνωμοσύνη και αγάπη, που οι απεργαζόμενοι την παρακμή ούτε τη διανοούνται.

http://www.kathimerini.gr/760388/opinion/epikairothta/politikh/mnhmh-kwsth-papagiwrgh

Μεγάλη απώλεια για τα ελληνικά γράμματα: Πέθανε ο σπουδαίος συγγραφέας και μεταφραστής Κωστής Παπαγιώργης

Πέθανε το βράδυ της Παρασκευής 21-3-2014 σε ηλικία 67 ετών, ο Κωστής Παπαγιώργης διαπρεπής δοκιμιογράφος, συγγραφέας και μεταφραστής φιλοσοφικών έργων. Ο Κ. Παπαγιώργης γεννήθηκε το 1947 στο Nεοχώριο Yπάτης. Ξεκίνησε να σπουδάζει νομικά στη Θεσσαλονίκη αλλά εγκατέλειψε με την έλευση της χούντας και στη συνέχεια έφυγε στο Παρίσι όπου σπούδασε φιλοσοφία χωρίς να ολοκληρώσει τις σπουδές. Επέστρεψε στην Ελλάδα το 1975. Εξέδωσε περισσότερα από 20 βιβλία. Συνεργάστηκε επίσης με εφημερίδες και περιοδικά. Το 2002 τιμήθηκε με το κρατικό λογοτεχνικό βραβείο μαρτυρίας – χρονικού για τον «Κανέλλο Δεληγιάννη». [πηγή]

Η κηδεία του Κωστή Παπαγιώργη θα τελεστεί την Δευτέρα 24 Μαρτίου στις 16:00 από το Κοιμητήριο Χαλανδρίου.

Αναλυτική εργογραφία του Κωστή Παπαγιώργη (πηγή: Βιβλιονέτ)

(2008) Περί μέθης, Εκδόσεις Καστανιώτη
(2008) Περί μνήμης, Εκδόσεις Καστανιώτη
(2006) Κέντρο δηλητηριάσεων, Εκδόσεις Καστανιώτη
(2006) Τρία μουστάκια, Εκδόσεις Καστανιώτη
(2005) Εμμανουήλ Ξάνθος, Εκδόσεις Καστανιώτη
(2004) Τα γελαστά ζώα, Εκδόσεις Καστανιώτη
(2003) Τα καπάκια, Εκδόσεις Καστανιώτη
(2002) Κανέλλος Δεληγιάννης, Εκδόσεις Καστανιώτη
(2000) Ο Χέγκελ και η γερμανική επανάσταση, Εκδόσεις Καστανιώτη
(1998) Η κόκκινη αλεπού. Οι ξυλοδαρμοί, Εκδόσεις Καστανιώτη
(1998) Σύνδρομο αγοραφοβίας, Εκδόσεις Καστανιώτη
(1997) Αλέξανδρος Αδαμαντίου Εμμανουήλ, Εκδόσεις Καστανιώτη
(1996) Ίμερος και κλινοπάλη, Εκδόσεις Καστανιώτη
(1996) Λάδια ξίδια, Εκδόσεις Καστανιώτη
(1995) Ζώντες και τεθνεώτες, Εκδόσεις Καστανιώτη
(1995) Σωκράτης, ο νομοθέτης που αυτοκτονεί, Εκδόσεις Καστανιώτη
(1994) Γεια σου, Ασημάκη, Εκδόσεις Καστανιώτη
(1994) Μυστικά της συμπάθειας, Εκδόσεις Καστανιώτη
(1993) Η ομηρική μάχη, Εκδόσεις Καστανιώτη
(1990) Ντοστογιέφσκι, Εκδόσεις Καστανιώτη
(1990) Σιαμαία και ετεροθαλή, Εκδόσεις Καστανιώτη
(1988) Ο νομοθέτης που αυτοκτονεί, Εξάντας
(1983) Οντολογία του Μάρτιν Χάιντεγκερ, Νεφέλη (εξαντλημένο) [θερμές ευχαριστίες οφείλουμε στον Π. Θ. για την επισήμανση]
(1981) Οργή Θεού: μια πολιτική ανάγνωση της Βίβλου/ Κορνήλιος Καστοριάδης: ένας σοφιστής, Νεφέλη (εξαντλημένο) [θερμές ευχαριστίες οφείλουμε στον Μ.Κ. για την επισήμανση]

Συμμετοχή σε συλλογικά έργα

(2007) Αχιλλέας Χρηστίδης: Προσωπογραφίες, Εκδόσεις Καστανιώτη
(2003) Νίκος Παναγιωτόπουλος, Αιγόκερως
(2000) Χρήστος Βακαλόπουλος, Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης
(1998) Santé, Ύψιλον
(1991) Τρία πορτρέτα, Εκδόσεις Καστανιώτη

Μεταφράσεις

(2010) Cioran, Emile Michel, 1911-1995, Στοχασμοί, Εξάντας
(2009) Derrida, Jacques, 1930-2004, Τρέλα και φιλοσοφία, Ολκός
(2008) Lyotard, Jean - Francois, Η μεταμοντέρνα κατάσταση, Γνώση
(2008) Foucault, Michel, 1926-1984, Οι λέξεις και τα πράγματα, Γνώση
(2008) Pascal, Blaise, Σκέψεις, Εκδόσεις Καστανιώτη [μετάφραση, επιμέλεια σειράς]
(2008) Συλλογικό έργο, Συζητήσεις με φιλοσόφους, Μελάνι
(2007) Kierkegaard, Sören, 1813-1855, Ασθένεια προς θάνατον, Εκδόσεις Καστανιώτη [μετάφραση, επιμέλεια σειράς]
(2007) Lévinas, Emmanuel, Ηθική και άπειρο, Ίνδικτος
(2007) Sartre, Jean - Paul, 1905-1980, Το Είναι και το Μηδέν, Εκδόσεις Παπαζήση
(2006) Συλλογικό έργο, Η φιλοσοφία, Γνώση
(2006) Συλλογικό έργο, Η φιλοσοφία, Γνώση
(2006) Montesquieu, Charles-Louis de Secondat, Baron de- , 1689-1755, Το πνεύμα των νόμων, Γνώση
(2005) Starobinski, Jean, 1920-, Ζαν - Ζακ Ρουσώ. Η διαφάνεια και το εμπόδιο, Ελληνικά Γράμματα
(2005) Bergson, Henri, 1859-1941, Η δημιουργική εξέλιξη, Πόλις
(2005) Cioran, Emile Michel, 1911-1995, Ο Σιοράν μιλάει για τον Σιοράν, Printa
(2004) Derrida, Jacques, 1930-2004, Μαρξ και υιοί, Εκκρεμές
(2004) Canto - Sperber, Monique, Σοσιαλισμός και Φιλελευθερισμός, Πόλις
(2003) Derrida, Jacques, 1930-2004, Η γραφή και η διαφορά, Εκδόσεις Καστανιώτη [μετάφραση, επιμέλεια σειράς]
(2003) Scheler, Max, 1874-1928, Θάνατος και μετά θάνατον ζωή, Εκδόσεις Καστανιώτη [μετάφραση, επιμέλεια σειράς]
(2003) Jünger, Ernst, Ναρκωτικά και μέθη, Ίνδικτος
(2003) Glucksmann, André, Ο Ντοστογιέβσκη στο Μανχάταν, Εκδόσεις Γκοβόστη
(2003) Scheler, Max, 1874-1928, Φύση και μορφές της συμπάθειας, Εκδόσεις Καστανιώτη [μετάφραση, επιμέλεια σειράς]
(2002) Jullien, François, 1951-, Από την Ελλάδα στην Κίνα, Εξάντας
(2002) Scheler, Max, 1874-1928, Ο μνησίκακος άνθρωπος, Ίνδικτος
(2001) Besnier, Jean - Michel, Ιστορία της νεωτερικής και σύγχρονης φιλοσοφίας, Εκδόσεις Καστανιώτη [μετάφραση, επιμέλεια σειράς]
(2001) Bataille, Georges, 1897-1962, Ο ερωτισμός, Ίνδικτος
(2000) Comte, Auguste, Έκκληση στους συντηρητικούς, Εκδόσεις Καστανιώτη [μετάφραση, επιμέλεια σειράς]
(2000) Pascal, Blaise, Σκέψεις, Εκδόσεις Καστανιώτη [μετάφραση, επιμέλεια σειράς]
(1999) Kierkegaard, Sören, 1813-1855, Ασθένεια προς θάνατον, Εκδόσεις Καστανιώτη [μετάφραση, επιμέλεια σειράς]
(1999) Arnauld, Antoine, Γενική και λελογισμένη γραμματική του Πόρ-Ρουαγιάλ, Εκδόσεις Καστανιώτη [μετάφραση, επιμέλεια σειράς]
(1998) Rousseau, Jean - Jacques, 1712-1778, Δοκίμιο περί καταγωγής των γλωσσών, Εκδόσεις Καστανιώτη [μετάφραση, επιμέλεια σειράς]
(1998) Ricoeur, Paul, 1913-2005, Η ζωντανή μεταφορά, Κριτική
(1998) Deleuze, Gilles, 1925-1995, Κάφκα, Εκδόσεις Καστανιώτη [μετάφραση, επιμέλεια σειράς]
(1998) Bergson, Henri, 1859-1941, Τα άμεσα δεδομένα της συνείδησης, Εκδόσεις Καστανιώτη [μετάφραση, επιμέλεια σειράς]
(1998) Kierkegaard, Sören, 1813-1855, Φιλοσοφικά ψιχία ή κνήσματα και περιτμήματα, Εκδόσεις Καστανιώτη [μετάφραση, επιμέλεια σειράς]
(1997) Bachelard, Gaston, 1884-1962, Η εποπτεία της στιγμής, Εκδόσεις Καστανιώτη [μετάφραση, επιμέλεια σειράς]
(1997) Senellart, Michel, Η τέχνη του κυβερνάν, Εκδόσεις Καστανιώτη
(1997) Derrida, Jacques, 1930-2004, Η φωνή και το φαινόμενο, Ολκός
(1997) Κουλμάσης, Πέτρος, Οι πολίτες του κόσμου, Εκδόσεις Καστανιώτη
(1996) Lévinas, Emmanuel, Από την ύπαρξη στο υπάρχον, Ίνδικτος
(1996) Derrida, Jacques, 1930-2004, Η έννοια του αρχείου, Εκκρεμές
(1995) Derrida, Jacques, 1930-2004, Φαντάσματα του Μαρξ, Εκκρεμές
(1994) Montesquieu, Charles-Louis de Secondat, Baron de- , 1689-1755, Το πνεύμα των νόμων, Γνώση
(1994) Montesquieu, Charles-Louis de Secondat, Baron de- , 1689-1755, Το πνεύμα των νόμων, Γνώση
(1993) Girard, René, 1923-, Σαίξπηρ, Εξάντας
(1991) Girard, René, 1923-, Το εξιλαστήριο θύμα, Εξάντας
(1990) Η φιλοσοφία, Γνώση
(1990) Η φιλοσοφία, Γνώση
(1990) Η φιλοσοφία, Γνώση
(1990) Derrida, Jacques, 1930-2004, Περί γραμματολογίας, Γνώση
(1989) Η φιλοσοφία, Γνώση
(1989) Lévinas, Emmanuel, Ολότητα και άπειρο, Εξάντας
(1987) Régnier, Marcel, Encyclopédie de la Pléiade. Ιστορία της φιλοσοφίας, Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης
(1987) Cioran, Emile Michel, 1911-1995, Εγκόλπιο ανασκολοπισμού, Εξάντας
(1987) Foucault, Michel, 1926-1984, Η αρχαιολογία της γνώσης, Εξάντας
(1986) Goldmann, Lucien, 1913-1970, Διαλεκτικές έρευνες, Γνώση
(1980) Bataille, Georges, 1897-1962, Ηλιακός πρωκτός, Νεφέλη
(1978) Vincent, Jean - Marie, Η σχολή της Φρανκφούρτης και η κριτική θεωρία, Επίκουρος
Sartre, Jean - Paul, 1905-1980, Το Είναι και το Μηδέν, Εκδόσεις Παπαζήση