Το διακύβευμα της θρησκευτικής εκπαίδευσης στον 21ο αιώνα

Η θεσμική θωράκιση του μαθήματος των Θρησκευτικών και η εισαγωγή του μαθήματος της Ηθικής

Γράφει ο Αθανάσιος Ι. Καλαμάτας

πηγή: ΣΤΟ ΝΗΣΙ, 22/9/2026

«Η ζωή κάθε ανθρώπου είναι ο δρόμος για τον εαυτό του, η αναζήτηση ενός δρόμου, το σκαρίφημα ενός μονοπατιού. Κανείς ποτέ δεν κατόρθωσε να είναι εντελώς ο εαυτός του, μ’ όλο που ο καθένας μας τείνει να φτάση εκεί, ο ένας ψαχουλευτά, ο άλλος πιο χειροπιαστά, καθένας στα μέτρα του. Όλοι κουβαλάμε μέσα μας τα υπολείμματα από τη γέννησή μας, τον πηλό, του αυγού και τις μεμβράνες ενός αρχέτυπο κόσμου.

Πολλοί δεν καταφέρνουν να γίνουν ποτέ άνθρωποι, εξακολουθούν και μένουν βάτραχοι, σαύρες και μυρμήγκια. Άλλοι πάλι είναι από τη μέση και πάνω άνθρωποι κ’ έχουν ουρά ψαριού. Όμως ο καθένας από μας είναι ένα πείραμα της φύσης που σκοπός τουείναι ο άνθρωπος. Σε όλους μας οι ρίζες και οι μάνες είναι κοινές. Όλοι βγαίνουμε μέσα από το ίδιο στήθος και όλοι προσπαθούμε να βγούμε από τα σκοτάδια, αλλά ο καθένας επιδιώκει ένα δικό του σκοπό. Μπορούμε και καταλαβαίνουμε ο ένας τον άλλον, αλλά καθένας μπορεί να δώση εξήγηση μονάχα για τον εαυτό του».

ΕΡΜΑΝ ΕΣΣΕ, Ντέμιαν, σε μετάφραση Μένη Κουμανταρέα,

εκδ. Γαλαξίας, Αθήνα 1969, σσ. 10-11

[τηρήθηκε η ορθογραφία του μεταφραστή].

Στη διαδρομή των τελευταίων διακοσίων χρόνων από την ίδρυση του νεοελληνικού κράτους, δύο μαθήματα, τα Θρησκευτικά και η Ιστορία, κατά περιόδους βρίσκονται στο προσκήνιο. Πολιτικές και εκκλησιαστικές ιδεολογικές πεποιθήσεις προσπαθούν διαχρονικά να ελέγξουν το περιεχόμενο και τον τρόπο διδασκαλίας τους. Όσον αφορά το μάθημα των Θρησκευτικών, δεν χωρά αμφιβολία ότι αποτελεί έναν από τους βασικούς πυλώνες της θρησκευτικής εκπαίδευσης, με κύριο στόχο τη διαμόρφωση της θρησκευτικής και εθνικής ταυτότητας των Ελλήνων πολιτών.

Επιστολή της ΟΙΕΛΕ για τον κίνδυνο κατάρρευσης του εκπαιδευτικού επαγγέλματος

πηγή: ΟΙΕΛΕ, 1/7/2026

Η ΟΙΕΛΕ απευθύνει σήμερα επιστολή-πρόσκληση προς τον Πρωθυπουργό, τους αρχηγούς των κομμάτων, την Υπουργό Παιδείας, επιστημονικούς και συνδικαλιστικούς φορείς για την έναρξη επείγοντος Εθνικού Διαλόγου για τον κίνδυνο κατάρρευσης του εκπαιδευτικού επαγγέλματος. Το ογκούμενο κύμα φυγής από την ιδιωτική και τη δημόσια εκπαίδευση, οι 20.000 λιγότερες αιτήσεις στον Πίνακα του ΑΣΕΠ και, κυρίως, η κατακρήμνιση των βάσεων σε παιδαγωγικές και στις λεγόμενες καθηγητικές σχολές λόγω των χαμηλότατων αμοιβών και των διαρκώς επιδεινούμενων συνθηκών εργασίας στα δημόσια και ιδιωτικά σχολεία κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου. Έχουμε φτάσει στην ώρα μηδέν. Καλείται ο πολιτικός κόσμος να αναλάβει άμεσα ευθύνη, αν θέλει οι νέες γενιές να έχουν ποιοτικούς εκπαιδευτικούς στις τάξεις.

Η επιστολή που απέστειλε η ΟΙΕΛΕ αναφέρει, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα:

«Η εκπαίδευση είναι η μεγαλύτερη επένδυση μιας χώρας. Είναι ο σημαντικότερος μοχλός ανάπτυξης και κοινωνικής συνοχής καθώς και η κυριότερη οδός κοινωνικής κινητικότητας. Μόνο κοινωνίες με ισχυρό εκπαιδευτικό και πολιτισμικό κεφάλαιο ευημερούν.

Στην εκπαιδευτική διαδικασία, ο ρόλος των εκπαιδευτικών είναι κεντρικός. Για το λόγο αυτό το εκπαιδευτικό επάγγελμα στις περισσότερες ευνομούμενες χώρες είναι σεβαστό, αμείβεται ικανοποιητικά και οι συνθήκες εργασίας είναι ανθρώπινες.

Δυστυχώς, τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα το επάγγελμα του εκπαιδευτικού, τόσο στη δημόσια όσο και στην ιδιωτική εκπαίδευση, πλήττεται. Με το Ενιαίο Μισθολόγιο οι εκπαιδευτικοί απώλεσαν το 40% περίπου του εισοδήματός τους. Ταυτόχρονα νομοθετικές πρωτοβουλίες, όπως ο Ν. 4713/2020 για την ιδιωτική εκπαίδευση, έχουν δημιουργήσει ένα εξαιρετικά δυσμενές εργασιακό περιβάλλον για τους εκπαιδευτικούς. Η διαρκής εντατικοποίηση και ο εντεινόμενος γραφειοκρατικός έλεγχος σε συνδυασμό με τις συνακόλουθες πειθαρχικές διώξεις έχουν προκαλέσει πρόσθετο άγχος, ανασφάλεια και αβεβαιότητα. Τέλος, η γονεϊκή παρεμβατικότητα στην εκπαιδευτική πράξη δυσχεραίνει ακόμη περισσότερο το έργο μας καθιστώντας τους εκπαιδευτικούς ευάλωτους και χωρίς καμία θεσμική υποστήριξη.

Όλα αυτά αποτελούν μερικές μόνο ψηφίδες μιας δυστοπικής πραγματικότητας για το εκπαιδευτικό επάγγελμα. Η οικονομική και η εργασιακή απαξίωση συναντούν την κοινωνική απαξίωση, με τον εκπαιδευτικό να βάλλεται διαρκώς από γονείς και κηδεμόνες αλλά και από αδηφάγα μέσα επικοινωνίας και κοινωνικής δικτύωσης που καιροφυλακτούν.

Η εν λόγω πολυδιάστατη απαξίωση, έχει οδηγήσει αντίστοιχα σε ένα εντεινόμενο κύμα φυγής από την τυπική δημόσια και ιδιωτική εκπαίδευση:

• Το μεγάλο κύμα φυγής από την ιδιωτική εκπαίδευση. Με βάση επίσημα στοιχεία του Υπουργείου Παιδείας, περίπου 3.000 εκπαιδευτικοί (σε σύνολο 11.000) έχουν παραιτηθεί από το 2020 (έτος ψήφισης του προαναφερθέντος νόμου), ενώ το 48% των εκπαιδευτικών έχει καταθέσει τις τελευταίες εβδομάδες αίτηση στις Διευθύνσεις Εκπαίδευσης για βεβαίωση προϋπηρεσίας προκειμένου να τη χρησιμοποιήσουν για μοριοδότηση στον Πίνακα του ΑΣΕΠ.
• Το κύμα φυγής των αναπληρωτών. Περίπου 2.000 εκπαιδευτικοί αρνήθηκαν να αναλάβουν υπηρεσία ή αποχώρησαν κατά τη διάρκεια του διδακτικού έτους, ειδικά σε νησιωτικές περιοχές, λόγω του χαμηλού μισθού, του υψηλού κόστους ζωής και των πανάκριβων μετακινήσεων.
• Το μικρό, ογκούμενο όμως, κύμα φυγής ακόμη και μόνιμων εκπαιδευτικών. Καταγράφεται το τελευταίο διάστημα ένας αξιοσημείωτος αριθμός μόνιμων εκπαιδευτικών που αποχωρούν συνολικά από το χώρο της εκπαίδευσης λόγω των διαρκώς επιδεινούμενων συνθηκών.

Αξιοσημείωτο επίσης είναι το γεγονός πως οι αιτήσεις για τον τελευταίο Πίνακα του ΑΣΕΠ εκπαιδευτικών είναι κατά 20.000 λιγότερες από τις αιτήσεις του 2023. Αριθμός ιδιαίτερα εντυπωσιακός, αν αναλογιστεί κανείς τον μεγάλο αριθμό ιδιωτικών εκπαιδευτικών που υπέβαλλαν αίτηση την τρέχουσα ακαδημαϊκή χρονιά. Ακόμη πιο ανησυχητικό όμως είναι το γεγονός της κατακρήμνισης των βάσεων στα παιδαγωγικά τμήματα και στις λεγόμενες «καθηγητικές» Σχολές. Πλέον, ένας μεγάλος αριθμός μελλοντικών εκπαιδευτικών εισάγεται ακόμη και με κάτω από 10.000 μόρια, γεγονός που υποδηλώνει το χαμηλό βαθμό ελκυστικότητας των σπουδών γύρω από το εκπαιδευτικό επάγγελμα. Είναι ολοφάνερο ότι οι νέοι άνθρωποι σε ανησυχητικά μεγάλους αριθμούς στρέφουν τα νώτα τους στο εκπαιδευτικό επάγγελμα και αναζητούν άλλες, περισσότερο ελκυστικές διεξόδους στην αγορά εργασίας.

Δυστυχώς, πολιτικά ιστάμενοι αλλά και εργοδοτικά συμφέροντα στην ιδιωτική εκπαίδευση δεν βλέπουν την επερχόμενη θύελλα. Σε βάθος δεκαετίας, ίσως και συντομότερα, θα υπάρξουν σοβαρές ελλείψεις εκπαιδευτικών, ενώ θα σπανίζουν οι ποιοτικοί εκπαιδευτικοί, και κυρίως οι επιστήμονες που θα αγαπούν το λειτούργημα. Μοιραία, πτυχιούχοι με περιορισμένο και ισχνό ακαδημαϊκό background θα καλούνται να ανταποκριθούν στις ολοένα και μεγαλύτερες απαιτήσεις του εκπαιδευτικού επαγγέλματος.

Διαχρονικά οι πολιτικές ηγεσίες του τόπου, σε επίπεδο ρητορικής, εκθειάζουν την Παιδεία διακηρύσσοντας πως είναι πρώτιστος και στρατηγικός στόχος. Αντικειμενικά όμως, η πραγματικότητα τις προδίδει καθώς η απαξίωση των εκπαιδευτικών εντείνεται και το εκπαιδευτικό μας σύστημα αποδυναμώνεται διαρκώς.

Αν οι δικές μας προβλέψεις, αλλά και του συνόλου της εκπαιδευτικής κοινότητας, επαληθευθούν, τότε οι νέες γενιές δεν θα έχουν τους δασκάλους που τους αξίζουν.

Η έλλειψη ποιοτικού εκπαιδευτικού προσωπικού θα οδηγήσει σε μια εθνική, εκπαιδευτική, οικονομική και αναπτυξιακή τραγωδία από την οποία η χώρα θα πληγεί ανεπανόρθωτα.

Ευελπιστούμε, η έκκληση της Ομοσπονδίας μας για Εθνικό, ανοικτό και ειλικρινή κοινωνικό διάλογο, έστω και την ύστατη στιγμή, να εισακουσθεί.

Είναι προς όφελος της κοινωνίας, της νέας γενιάς, του μέλλοντος του τόπου.»



https://oiele.gr/epistoli-prosklisi-tis-oiele-ston-prothypourgo-stous-archigous-ton-kommaton-stin-ypourgo-paideias-kai-se-foreis-gia-tin-enarksi-epeigontos-ethnikou-dialogou-gia-ton-kindyno-katarrefsis-tou-ekpaideft/

Ηθική αντί για Θρησκευτικά; - Γράφει ο Θ.Ι.Ρηγινιώτης

 

Οι πρώτες επιφυλάξεις

 

Η καθιέρωση εναλλακτικού μαθήματος για τους μαθητές που ζητούν απαλλαγή από το μάθημα των Θρησκευτικών, εκ πρώτης όψεως, φαίνεται η πιο λογική επιλογή.

Κατ’ αρχάς, θεραπεύει μια ανισότητα: οι μαθητές που λαμβάνουν απαλλαγή από τα Θρησκευτικά, μέχρι στιγμής, έχουν ένα μάθημα λιγότερο και συνεπώς και μικρότερο απαιτούμενο μόχθο – ακόμη και αν οι μαθητές που παρακολουθούν τα Θρησκευτικά δεν διαβάζουν, και μόνο η παρακολούθηση του μαθήματος συνεπάγεται κάποια προσπάθεια, με τη συνακόλουθη ψυχική πίεση, προπαντός όσο πλησιάζει η Γ΄ Λυκείου με τις Πανελλήνιες. Αν όμως οι μαθητές που απαλλάσσονται παρακολουθούν ένα νέο ειδικό μάθημα, συνεχίζουν να έχουν τις ίδιες υποχρεώσεις με τους συμμαθητές τους.

Επιπλέον, νομίζω πως αρκετοί μαθητές – και γονείς – που ζητούν απαλλαγή από τα Θρησκευτικά με κίνητρο να ξεφορτωθούν ένα μάθημα και όχι για λόγους θρησκευτικής συνείδησης, θα παραμείνουν στο μάθημα εφόσον δεν πρόκειται να έχουν αυτό που θέλουν.

Περί σχολικής εκπαίδευσης

Τα γράμματα θέλουν δουλειά, εντρύφηση και ταπείνωση (όχι έπαρση ή υπερβολική αυτοπεποίθηση). Δεν είναι δυνατόν να χαϊδεύουμε αυτιά. Αυτός είναι ο μεγαλύτερος ίσως κίνδυνος: η αποθέωση της ήσσονος προσπάθειας, ο εξισωτισμός προς τα κάτω και τελικά η κατάφαση στον απόλυτο λαϊκισμό.

Η αγωνία για μια θέση σε παιδικό σταθμό

 

Κάθε χρόνο χιλιάδες γονείς τέτοιες μέρες βιώνουν μια ψυχοφθόρα αγωνία. Η εύρεση θέσης σε παιδικό σταθμό είναι πραγματικός αγώνας δρόμου. Κάτι που αυτονόητα θα έπρεπε να έχει λύσει το κράτος εδώ και χρόνια παραμένει πρόβλημα δισεπίλυτο. Και το ερώτημα που προκύπτει αβίαστα είναι: τι θα κάνουμε με το παιδί ή τα παιδιά; Ειδικά στην περίπτωση που εργάζονται και οι δύο γονείς; Μιλάμε για αδιανόητα πράγματα. 

Το κράτος νίπτει τας χείρας του δίνοντας στους γονείς μια "αξία τοποθέτησης" (voucher). Λαμπρά! Κάνεις μετά αίτηση για κάποια δομή του Δήμου και δεν σε δέχονται διότι είσαι "πλούσιος", με άλλα λόγια δεν μπορείς να αποκρύψεις εισοδήματα. Συμβαίνει λοιπόν το εξής σουρεαλιστικό: εισοδηματίες, γιατροί, επιχειρηματίες πιάνουν σχεδόν όλες τις θέσεις δηλώνοντας μηδενικό εισόδημα! Και δεν μπορεί το παιδί ενός ανέργου ή ενός φτωχού να βρει θέση σε δημόσιο σταθμό. Κάντε μια βόλτα για του λόγου το ασφαλές από ένα ΚΕΠΑ την ώρα που σχολάνε τα παιδιά: το τι Volvo, τι BMW, τι Audi, τι Mercedes θα δείτε δεν θα το χωράει ο νους σας! Η απόλυτη υποκρισία. Σαν να μας λένε: κόψτε το λαιμό σας και πηγαίνετε σε ιδιωτικό. Εκτός της έξτρα χρέωσης πέραν του voucher (που ξεκινά από τα 100 €) δεν είναι καθόλου σίγουρο ότι μπορεί κανείς να βρει θέση. Τα γράφω όλα αυτά διότι ο πολύς κόσμος νομίζει πως το πρόβλημα έχει λυθεί με τις εξαγγελίες της Δόμνας Μιχαηλίδου. Τίποτε δεν έχει λυθεί. Απλά η πρώην υπουργός επέκτεινε τους δικαιούχους του voucher αλλά δεν έδωσε καμία λύση για το πρόβλημα των θέσεων. Δώρον άδωρον δηλαδή.

Ηράκλειο Κρήτης, 1 Σεπτεμβρίου 2023

Γ. Μ. Βαρδαβάς

Πρόταση νόμου για κατάργηση ΑΕΑ: Η Μεθόδευση

Γράφει ο Χριστόφορος Ελ. Αρβανίτης

Αναπληρωτής Καθηγητής Κοινωνιολογίας της Θρησκείας στην ΠΑΕΑ Κρήτης

πηγή: ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ

Θα ξεκινήσω με την πρόταση-σχέδιο νόμου που καταθέτει το Υπουργείο Παιδείας συνολικά για την Εκκλησιαστική Εκπαίδευση και ειδικότερα για τα άρθρα 61, 62 και 63 που αναφέρονται στην κατάργηση των ΑΕΑ Αθήνας, Θεσσαλονίκης, Ιωαννίνων και της ΠΑΕΑ Κρήτης. (Μην ακούτε αυτό που λέγεται ότι δεν ακουμπά την Κρήτη και την Αθήνα. Απλά εδώ θα βάλω τα πράγματα στη σωστή τους θέση).

Διαβάζω λοιπόν:

Άρθρο 61, 2.α. : «από το ακαδημαϊκό έτος 2022-2023 παύει η λειτουργία των ΑΕΑ Θεσσαλονίκης και Βελλάς Ιωαννίνων».

Άρθρο 61, 2. β. : «Τα προγράμματα Ιερατικών Θεσσαλονίκης και Βελλάς συγχωνεύονται με τα αντίστοιχα των Αθηνών και της Κρήτης». Δίνεται μάλιστα στους φοιτητές η δυνατότητα επιλογής για το πού θα υποβάλλουν αίτηση ένταξής τους, στο άρθρο 63,1 και

Άρθρο 61, 2.γ.: «Τα προγράμματα Διαχείρισης Εκκλησιαστικών Κειμηλίων της Θεσσαλονίκης και Εκκλησιαστικής Μουσικής και Ψαλτικής της Βελλάς, συγχωνεύονται με τα αντίστοιχα των Αθηνών και της Κρήτης», με την επιφύλαξη του άρθρου 63, (αναφέρεται σε ρυθμίσεις).

Με βάση τα προαναφερθέντα κλείνουν οριστικά δια νόμου η ΑΕΑ Θεσσαλονίκης και η Βελλάς Ιωαννίνων και δίνεται η εντύπωση ότι παραμένουν η ΑΕΑ Αθηνών και η Πατριαρχική Ανωτάτη Εκκλησιαστική Ακαδημία Κρήτης. Φευ! Στο άρθρο 62,1 αναφέρεται : «Στην ΑΕΑ Αθηνών και στην ΠΑΕΑ Κρήτης ιδρύεται, οργανώνεται και λειτουργεί Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών…». «Οι παρ. 2 και 3 του άρθρου 5 του ν.3432/2006 καταργούνται από το ακαδημαϊκό έτος 2022-2023». Και εξηγώ. Οι παρ. 2 και 3 του άρθρου 5 αναφέρονται στη δομική ύπαρξη των Προγραμμάτων Συντήρησης Εκκλησιαστικών Κειμηλίων και Βυζαντινής Μουσικής του ιδρυτικού νόμου. Με αυτή την απόφαση καταργούνται και τα δύο προγράμματα και επομένως η δήθεν συγχώνευση αποτελεί καθαρό εμπαιγμό. Καταργούνται άμεσα; Όχι. Θα λειτουργούν μέχρι που οι τελευταίοι εισακτέοι πάρουν πτυχίο. Δεν πρόκειται για άμεση εκτέλεση απόφασης θανατικής ποινής, αλλά απόφαση προαναγγελίας θανάτου με ημερομηνία εκτέλεσης.

Επομένως, στα επόμενα πέντε χρόνια του προαναγγελθέντος, από την Πολιτεία, θανάτου των Δεύτερων Προγραμμάτων, όπως έχουμε συνηθίσει να τα λέμε, οι δύο Ακαδημίες των Αθηνών και της Κρήτης θα μείνουν με ένα μόνο πρόγραμμα, αυτό των Ιερατικών Σπουδών. Εδώ όμως βρίσκεται και η κορύφωση της μεθόδευσης για την κατάργηση. Ας τα δούμε, όμως, με τη σειρά.

Ένα χρόνο μετά την έναρξη λειτουργίας των Προγραμμάτων και μετά την κοίμηση του μακαριστού Αρχιεπισκόπου Αθηνών Χριστοδούλου και την εκλογή του Αρχιεπισκόπου Αθηνών κ. Ιερωνύμου, τέθηκε, ως ύψιστος στόχος, η κατάργηση των ΑΕΑ. Είτε δημοσίως, είτε εν κρυπτώ γίνονταν δηλώσεις που προσδιόριζαν αυτή την «διακαή επιθυμία». Ποιος ο λόγος, ποιοι οι λόγοι δεν μπορώ να γνωρίζω. Προσωπική μου εκτίμηση είναι, ότι ήθελαν και θέλουν την κατάργησή τους, γιατί δεν μπορούν να τις ελέγξουν μαθησιακά και γνωστικά. Η επιθυμία και ο στόχος είναι να υπάρχει ένας ελεγκτικός μηχανισμός, ο οποίος να ελέγχει το ποιος διδάσκει, ποιόν διδάσκει, τι διδάσκει. Αυτό, όμως, μπορεί να συμβαίνει μόνο σε ολοκληρωτικά καθεστώτα. Με το υπάρχον καθεστώς και τους νόμους που ορίζει η δημοκρατική πολιτεία αυτό δεν μπορεί να επιτευχθεί και να ελεγχθεί, αν θέλουμε να μιλάμε για πλαίσιο Ανώτατης Εκπαίδευσης. Άλλωστε το πρώτο σχέδιο νόμου για την ίδρυση των ΑΕΑ κρίθηκε αντισυνταγματικό,(το υπενθυμίζω), γιατί εμπεριείχε τέτοια στοιχεία έμφυλης διάκρισης και ανισοτήτων. Γιατί, λοιπόν, δεν αρέσει η δημοκρατική λειτουργία; Η απάντηση είναι προφανής. Γιατί δεν οραματίζονται μια εκκλησία ανοικτή στη σκέψη και στην κοινωνία με κληρικούς-ποιμένες ανοικτούς στην κριτική σκέψη, αλλά κληρικούς που θα βάζουν «υπακοή» στην ιεραρχικά δομημένη εξουσία. Οπότε, όπως γίνεται άμεσα αντιληπτό, ανοίγει εκ νέου η συζήτηση για το ποια εκκλησία έχουμε και το ποια εκκλησία θέλουμε να έχουμε, αλλά δεν είναι του παρόντος. Αν επικρατούσε η σύνεση και το όραμα θα είχαμε σήμερα μια μετεξέλιξη των ΑΕΑ σε ένα ενιαίο Πανεπιστημιακό Εκκλησιαστικό Ίδρυμα, που εκτός των ΑΕΑ θα συμπεριελάμβανε Σχολή Αρχιτεκτονικής Ναοδομίας, Βυζαντινής Τέχνης, και γιατί όχι και τμήμα Ιατρικής. Αυτά, όμως για να γίνουν, χρειάζονται ανθρώπους με όραμα, δυναμικές προσωπικότητες που θα μπουν μπροστά και θα δημιουργήσουν. Θα πάρουν το υπάρχον και θα το μετεξελίξουν σε μια δυναμική που θα αφουγκράζεται τον σύγχρονο άνθρωπο. Αντιθέτως, παρακολουθούμε μια μεθόδευση ακύρωσης του επιτελούμενου έργου των ΑΕΑ μέσω της μεθόδου της απαξίωσης (σε αυτή την τακτική και έτσι πρέπει να κατανοηθεί και το κείμενο του κου Λακασά στην Καθημερινή), μια συντονισμένη μεθόδευση κατάργησης και μια ακύρωση της δημοκρατικής διαδικασίας. Για το τελευταίο την αποκλειστική πολιτική ευθύνη την έχει το Υπουργείο Παιδείας.

Παρά τα όποια, όμως, νομοθετικά προβλήματα που υπήρχαν στον ιδρυτικό νόμο, οι ΑΕΑ και η ΠΑΕΑΚ λειτούργησαν σε πλαίσιο Ανωτάτου Εκπαιδευτικού Ιδρύματος, όσον αφορά στην εισαγωγή των φοιτητών (Πανελλήνιες εξετάσεις) και όσον αφορά στην εκλογή και την εξέλιξη των Καθηγητών σε όλες τις βαθμίδες. Δεκτικοί στην υλοποίηση του στόχου της κατάργησής τους υπήρξαν όλοι οι Υπουργοί Παιδείας ανεξαρτήτως κυβερνήσεων,(η κα Διαμαντοπούλου για παράδειγμα δεν υπέγραφε για τέσσερα χρόνια και πέντε μήνες τα ΦΕΚ των εκλεγμένων Καθηγητών, έως ότου τη λύση του δεσμού την έδωσε ο κος Μπαμπινιώτης μέσω των μετατάξεων), με μοναδική εξαίρεση τον κο Φίλη.

Η δεύτερη πράξη της μεθόδευσης για κατάργηση έχει να κάνει με αυτό που κοινώς αποκαλούμαι δολιοφθορά. Όταν δεν θέλει κάποιος να εκτεθεί άμεσα, παίρνοντας κάθετη απόφαση για ακαριαίο θάνατο, τότε προετοιμάζει με τέτοιο τρόπο το έδαφος, ούτως ώστε σε κάποια δεδομένη στιγμή να του επιτραπεί να αποφασίσει αυτό το οποίο έχει μεθοδεύσει. Αποφασίστηκε, λοιπόν, η ραγδαία μείωση των εισακτέων στα Δεύτερα Προγράμματα (από 90 σε 10) στη δε ΑΕΑ Θεσσαλονίκης και στο Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών από 100 σε 20! (Η άθλια αυτή δολιοφθορά συνεχίστηκε και σήμερα, (14-5-2021), που γράφεται αυτό το κείμενο, με την νέα ανακοίνωση εισακτέων από το Υπουργείο ενάντια στις προτάσεις των ΑΕΑ και του ΑΕΣ). Αυτή η ενέργεια μείωσε αισθητά τους εισακτέους (πρέπει να είναι μοναδική παγκόσμια πρωτοτυπία οι 10 εισακτέοι) με τις υπογραφές όλων των Υπουργών, πλην επαναλαμβάνω του κου Φίλη, για να μπορούν στη συνέχεια να επικαλεστούν τους μειωμένους εισακτέους και να αρπάξουν το «δικαίωμα» να υποστηρίζουν σήμερα, ότι δεν έχετε φοιτητές, οπότε σας καταργούμε.

Η τρίτη πράξη της μεθόδευσης αφορά τον τρόπο… τον αντιδημοκρατικό και αντιθεσμικό τρόπο, με τον οποίο επιχειρείται το τελευταίο διάστημα η κατάργηση των ΑΕΑ και της ΠΑΕΑΚ. Θα αναφέρει κάποιος βεβαίως και σωστά, ότι ο νόμος καταργείται μόνο με νόμο. Και εδώ υπάρχει πρόταση νόμου που καταργεί τον προηγούμενο. Δεν το γνωρίζετε κε Καθηγητά; Ας το δούμε και αυτό. Λίγη υπομονή.

1.Στις δημοκρατικές πολιτείες η κατάργηση και η αλλαγή ενός θεσμικού και δομικού πλαισίου γίνεται κατόπιν συνεννοήσεως και συζητήσεων με τους εμπλεκόμενους φορείς. Στην περίπτωση των ΑΕΑ κατά τρόπο απολύτως αντιδημοκρατικό, ουδέποτε οι εμπλεκόμενοι φορείς δηλαδή, το Ανώτατο Επιστημονικό Συμβούλιο, τα τέσσερα Ακαδημαϊκά Συμβούλια, και ο παραγωγικός φορέας που είναι η θεσμική Εκκλησία, είτε της Ελλάδος είτε της Κρήτης, εκλήθησαν να συμμετέχουν σε κάποιο διάλογο-διαβούλευση. Για τις δύο τελευταίες περιπτώσεις απλώς μεταφέρω το τι ειπώθηκε από τους ίδιους, καλή τη πίστη, χωρίς να έχω άμεση γνώση. Η πρόταση νόμου εστάλη, χωρίς καμία προηγούμενη ενημέρωση στη ΔΙΣ της Εκκλησίας της Ελλάδος(;), θέτω ερωτηματικό, και ουδέποτε (μέχρι τώρα τουλάχιστον) στην Εκκλησία της Κρήτης ή έστω για ενημέρωση στο Πρωτόθρονο Οικουμενικό Πατριαρχείο; Αν δεν εστάλη κάτι προς ενημέρωση, τότε πώς το Υπουργείο διατείνεται ότι υπήρξε διαβούλευση; Υπάρχει δηλαδή ένα σχέδιο νόμου, για το οποίο ακόμη και η Εκκλησία της Ελλάδος αρνείται, ότι γνώριζε ή ότι είχε την παραμικρή ανάμειξη; Είναι δυνατόν να συμβαίνουν τέτοια πράγματα; Αυτό είναι το πρώτο αντιδημοκρατικό ολίσθημα από το Υπουργείο.

2. Μέχρι τη στιγμή που γράφεται αυτό το κείμενο η ΠΑΕΑ Κρήτης δεν έχει καμία ενημέρωση από το Υπουργείο παρά το επίσημο αίτημα που έχει υποβάλλει προς το Υπουργείο και παρότι στο σχέδιο νόμου προβλέπεται η κατάργηση του Προγράμματος Μουσικής. Είναι το δεύτερο αντιδημοκρατικό ολίσθημα του Υπουργείου και το οποίο υποκρύπτει τις προθέσεις της ηγεσίας του.

3. Σε κάθε άρθρο σχεδόν της πρότασης νόμου αναφέρεται και ξανά αναφέρεται το Ανώτατο Επιστημονικό Συμβούλιο (ΑΕΣ) σε αναφορική πρόταση, ανάμεσα σε κόμματα, λέγοντας ότι όλες οι εκκρεμότητες, και οι οποίες είναι πάρα πολλές, θα τακτοποιηθούν είτε με Προεδρικά Διατάγματα είτε με Υπουργικές Αποφάσεις μετά από γνωμοδότηση των ΑΕΣ. Τι ειρωνεία και τι απαξίωση! Ενώ το ΑΕΣ δεν εκλήθη σε διάλογο και διαβούλευση ως το μόνο αρμόδιο για να γνωμοδοτήσει περί προτάσεων (αναβάθμισης φυσικά και όχι κατάργησης) από το Υπουργείο, τώρα ξαφνικά θεωρείται ότι είναι αυτό το οποίο θα γνωμοδοτήσει για αποφάσεις που οδηγούν στον αφανισμό των Ακαδημιών, των οποίων προΐσταται επιστημονικά και μέχρι πρότινος δεν ερωτήθηκε. Είναι το τρίτο απαξιωτικό και αντιδημοκρατικό ολίσθημα του Υπουργείου.

4. Η αλλαγή ενός νόμου ή η κατάργησή του σημαίνει επίσης, ότι ο υπάρχων νόμος αξιολογήθηκε και βρέθηκε ανεπαρκής. Πώς μπορεί να αξιολογηθεί αυτό; Αξιολογείται στην εφαρμογή του, στην πράξη. Υπήρξε κάποια αξιολόγηση; Όχι. Αντιθέτως τα στατιστικά στοιχεία και οι μετρήσιμες αναλύσεις, ποσοτικές και ποιοτικές, αποδεικνύουν ότι οι ΑΕΑ όχι μόνο στάθηκαν στο ύψος των απαιτήσεων που προέβλεπε ο ιδρυτικός νόμος, αλλά το υπερέβησαν. Ο οποιοσδήποτε λοιπόν εμπαθής και εμμονικός που γράφει αυτά που γράφει για τις ΑΕΑ καλείται και εγκαλείται να τα αποδείξει. Χωρίς αξιολόγηση, επομένως, πώς το Υπουργείο προβαίνει σε σχέδιο νόμου που προβλέπει την κατάργησή τους; Απορία! Είναι το τέταρτο αντιδημοκρατικό στοιχείο στην πορεία της μεθόδευσης για κατάργησή τους.

Οπότε, συνοψίζοντας, όντως σε μια δημοκρατική πολιτεία ο νόμος αντικαθίσταται με νόμο, αλλά όταν συντρέχουν τα προηγούμενα τότε δεν πρόκειται για δημοκρατική λειτουργία των πολιτειακών θεσμών, αλλά για συντονισμένη μεθόδευση.

Πέρα, όμως, από την αντιδημοκρατική και απαξιωτική συνέργεια όλων αυτών που εμπλέκονται στην κατάργηση των ΑΕΑ και της ΠΑΕΑΚ, στο υπάρχον σχέδιο νόμου, υπάρχουν ανοικτά ζητήματα αντισυνταγματικότητας και μη εφαρμογής της ευρωπαϊκής νομοθεσίας.

Τα πιο βασικά είναι τα εξής:

1. Με βάση την Ευρωπαϊκή νομοθεσία δεν υπάρχει δυνατότητα ύπαρξης σχολής σε επίπεδο Ανώτατης Εκπαίδευσης με ένα μόνο τμήμα. Επομένως όταν η ΑΕΑ Αθηνών και η ΠΑΕΑ Κρήτης θα μείνουν με ένα μόνο πρόγραμμα σπουδών θα καταργηθούν.

2. Με βάση το Σύνταγμα καμία Σχολή Ανώτατης Εκπαίδευσης δεν μπορεί να υφίσταται από τη στιγμή που έχει καθεστώς έμφυλων διακρίσεων. Στα Προγράμματα Ιερατικών Σπουδών δεν επιτρέπεται η είσοδος σε γυναίκες. Επομένως και πάλι το μονοτμηματικό πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών δεν μπορεί να συνεχίσει να υφίσταται ως πρόγραμμα Ανώτατης Εκπαίδευσης, λόγω διακρίσεων.

Και το 1 και το 2, όπως πολύ απλά τα περιέγραψα, οδηγούν με μαθηματική ακρίβεια στην πλήρη κατάργηση όλων των Ακαδημιών. Μήπως αυτός ήταν εξ΄αρχής ο σκοπός και ο στόχος της μεθόδευσης; Ανεπιφύλακτα, ναι! Διαφορετικά δεν μπορώ να κατανοήσω τη σιωπή του θεσμικού εκκλησιαστικού φορέα.

Είναι βεβαίως τραγικό, να υφίσταται μια τέτοια μεθόδευση (νοσηρή θα την χαρακτήριζα που θυμίζει άλλες εποχές) και να καταλήγει σε ένα τέτοιο σχέδιο και μια τέτοια πρόταση νόμου σε μία χώρα όπου το πολίτευμα χαρακτηρίζεται ως Προεδρευομένη Κοινοβουλευτική Δημοκρατία. Δεν θα κάνω αναλύσεις αντιλήψεων και απόψεων που μπορεί να έχουν ιδεολογικά χαρακτηριστικά. Καθόλου δεν τα απαξιώνω, αλλά δύναμαι να τα χρησιμοποιήσω επιχειρηματολογώντας, όταν μέσα σε ένα διάλογο και μία διαβούλευση (που δεν υφίσταται) έχω ανθρώπους που διαμορφώνουν πλαίσια λειτουργίας και δεν καλλιεργούν με αντιδημοκρατικές μεθοδεύσεις την κατάργηση των ΑΕΑ.

Επίσης είναι τραγικό το γεγονός ότι οι άνθρωποι που μεθοδεύουν επί χρόνια την κατάργηση των ΑΕΑ, μέσα σε όλα αυτά που θέλουν να καταργήσουν κάνοντας χρήση των εξουσιών που κατέχουν, επιδιώκουν να καταργήσουν προγράμματα τα οποία έχουν άμεση σχέση με τον πολιτισμό αυτής της χώρας και αποτελούν πολιτισμικά παράγωγα της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Να το εξηγήσω λίγο παραπάνω. Και το Πρόγραμμα Συντήρησης Εκκλησιαστικών Κειμηλίων και το Πρόγραμμα Βυζαντινής Μουσικής, είναι πλήρως αναφερόμενα επιστημονικά και ερευνητικά σε καίρια σημεία πολιτισμικής κληρονομιάς της Ορθοδοξίας και του τόπου που γεννηθήκαμε και μεγαλώνουμε, ζούμε και διαβιούμε. Εδώ λοιπόν τίθενται εκτός των άλλων και ζητήματα πολιτισμού.

Τίθεται ζήτημα για το κατά πόσο αντιλαμβάνονται αυτοί που θέλουν να τα καταργήσουν, ότι καταργώντας τα ευνουχίζουν ένα σημαντικό κομμάτι σπουδής και έρευνας του πολιτισμικού ελληνισμού και του παγκόσμιου πολιτισμού. Αφήνει άφωνο τον κάθε πολιτισμένο άνθρωπο αυτή η κατάργηση, όταν γνωρίζει, ότι πριν από λίγο χρονικό διάστημα η UNESCO ανακήρυξε τη Βυζαντινή Μουσική ως Άυλη Παγκόσμια Πολιτισμική Κληρονομιά. Δεν τα γνωρίζουν αυτά στο Υπουργείο; Κατανοούν την τεράστια σημαντική για τον παγκόσμιο πολιτισμό ή απλώς παρευρέθηκαν για να παραστούν στις φιέστες της ανακήρυξης; Είναι λοιπόν τραγικό, για την παγκόσμια πολιτισμική κληρονομιά, η UNESCO να ανεβάζει τόσο ψηλά τον πήχη του πολιτισμού για τη Βυζαντινή Μουσική και η ελληνική πολιτεία, μέσω του Υπουργείου Παιδείας, να προτείνει ένα νόμο, στον οποίο με μεθόδευση προωθείται η κατάργηση των μόνων υπαρχόντων προγραμμάτων Βυζαντινής Μουσικής σε επίπεδο Ανωτάτης Εκπαίδευσης.

Αλήθεια, γνωρίζει ο Πρωθυπουργός της χώρας αυτό που πάει να γίνει ενάντια στον πολιτισμό; Η Υπουργός Πολιτισμού; Έχει συμφωνήσει η Ορθόδοξη Εκκλησία στην Ελλάδα και στην Κρήτη για μια τέτοια αντιπολιτισμική και προκλητική κατάργηση ενός σημαντικού στοιχείου της πολιτισμικής της ταυτότητας; Έχει ενημερωθεί το Πρωτόθρονο Οικουμενικό Πατριαρχείο, στους τόπους και τους χρόνους δηλαδή που ανδρώθηκε αυτός ο πολιτισμός, γιαυτή την απαξίωση και υποβάθμιση; Τι το διαφορετικό κάνει δηλ. ο Ερντογάν, μετατρέποντας την Αγιά Σοφιά σε τζαμί; Απορία! Και η μεθόδευση γίνεται τραγικά απελπιστική όταν ήδη στο European University της Κύπρου λειτουργεί τμήμα Βυζαντινής Μουσικής και στου οποίου, κατά την τελετή έναρξης παρευρέθηκε και ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών. Προκαλεί δυσάρεστη έκπληξη, βεβαίως, το γεγονός ότι ούτε ένας φορέας, ο οποίος ασχολείται ποικιλοτρόπως με τη Βυζαντινή Μουσική (απ΄ό,τι γνωρίζω) δεν εξέδωσε ούτε ένα μικρό κείμενο διαμαρτυρίας για την προτεινόμενη κατάργηση των Προγραμμάτων Βυζαντινής Μουσικής, προς την Υπουργό!

Κλείνοντας. Η προσφορά των ΑΕΑ και της ΠΑΕΑΚ στη χώρα, στην Ανώτατη Εκπαίδευση, στην Εκκλησία (τα στατιστικά στοιχεία το επιβεβαιώνουν) και τον πολιτισμό είναι τεράστια, ενεργή και συνεχής. Δεν θα επεκταθώ σε αυτό το κείμενο σε αυτά, γιατί το έχουν κάνει ήδη οι Πρόεδροι των Ακαδημιών Αθήνας, Θεσσαλονίκης και Βελλάς με απολύτως πειστικό τρόπο και αξιόλογοι συνάδελφοι-επιστήμονες από τις άλλες Ακαδημίες. Επιστημονικά συνέδρια, διεθνή forum λαμπρύνονται με την παρουσία και τις εισηγήσεις των καθηγητών των ΑΕΑ και της ΠΑΕΑΚ, τα βιογραφικά μας είναι υποδειγματικά, επιστημονικές επετηρίδες, πολιτισμικά δρώμενα, ημερίδες, αξιολογήσεις των Καθηγητών προς εξέλιξη, κοινωνική παρουσία σε μια πορεία συλλογικής και ατομικής ευθύνης, υπερωριακές προσφορές διδασκαλίας από τους διδάσκοντες χωρίς καμία αμοιβή, γραφειοκρατική υποστήριξη άνευ όρων. Πού είναι η αναγνώριση από το Υπουργείο για όλα αυτά; Αντί να μας δείχνουν ως υπόδειγμα λειτουργίας μας απαξιώνουν.

Και όλα αυτά με το κεφάλι ψηλά. Υπερήφανοι, για το έργο που επιτελούμε για δεκατέσσερα ολόκληρα χρόνια. Οι περισσότεροι αν όχι όλοι είμαστε και ενεργά στελέχη της Εκκλησίας, την οποία διακονούμε ενοριακά, στον ελάχιστο χρόνο προσφοράς που μας απομένει. Υπερήφανοι, γιατί διδάσκουμε ελευθερία σκέψης. Συλλογάται καλά άλλωστε, όποιος συλλογάται ελεύθερα. Υπερήφανοι, γιατί διδάσκουμε δημοκρατία. Υπερήφανοι, γιατί διδάσκουμε αλληλεγγύη. Υπερήφανοι, γιατί διδάσκουμε το: «Δικαιοσύνη μάθετε οι ενοικούντες επί της γής». Υπερήφανοι, γιατί διδάσκουμε: «Ερευνάτε τας γραφάς». Υπερήφανοι για τους φοιτητές μας και τους αποφοίτους μας. Πολλούς από αυτούς τους καμαρώνουμε για την ιεροσύνη τους, για τη διακονία τους, για τη μουσική τους προσφορά, για την επιστημονική τους συνέχεια σε τμήματα μεταπτυχιακών και διδακτορικών (ο ιδρυτικός νόμος δεν μας επιτρέπει μεταπτυχιακά και διδακτορικά και μας αποκαλεί ΔΠ και όχι ΔΕΠ. Γιατί άραγε;). Και αυτό το μήνυμα είναι διπλό. Το στέλνουμε σε όσες και όσους μας αγαπούν και μας σέβονται και σε όσες και όσους μας αντιμετωπίζουν με εμπάθεια και στερεοτυπική προκατάληψη.

Εμείς θα προχωρήσουμε λοιπόν με υπερηφάνεια και θα αγωνιστούμε ενάντια σε εξουσιαστικές μεθοδεύσεις και εμπάθειες. Μόνο αυτό έχουν άλλωστε, την εξουσία. Και αυτό, γιατί εμείς γνωρίζουμε εκπαίδευση, γνωρίζουμε επιστήμη, γνωρίζουμε έρευνα, γνωρίζουμε να αγαπάμε την Εκκλησία, γνωρίζουμε να την πονάμε, γνωρίζουμε να τη διακονούμε, αλλά και γιατί, μεταφέροντας τα λόγια του μεγάλου Κρητικού λογοτέχνη γνωρίζουμε να: «αγαπάμε την ευθύνη».

https://www.orthodoxianewsagency.gr/gnomes/protasi-nomou-gia-katargisi-aea-i-methodeysi/

π. Γ. Γανωτής, Η διδασκαλία εν μέσω πανδημίας

πηγή: ΑΠΑΡΧΗ

&

https://www.youtube.com/watch?v=eBJpuxXRlnU&t=1s

Το κλείσιμο των σχολείων λόγω της πανδημίας για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα έχει δημιουργήσει μια πολύ δύσκολη κατάσταση για τα μικρά παιδιά του δημοτικού, ιδιαιτέρως της πρώτης τάξης, καθώς η πρώτη χρονιά αποτελεί σημαδιακή χρονιά, την οποία θα θυμούνται για όλη τους την ζωή. Στην τρυφερή ηλικία των 6 ετών, τα παιδιά αυτά δεν είχαν την ευκαιρία να βιώσουν την εμπειρία της πρώτης χρονιάς στο περιβάλλον του σχολείου, να γνωρίσουν τους συμμαθητές τους, να μάθουν να συμπεριφέρονται σωστά και να συμβαδίζουν με τους κανόνες του σχολείου, να παίξουν, να γελάσουν, να χαρούν. Τίποτα λοιπόν δεν θα μπορέσει να αντικαταστήσει αυτό το κενό της πρώτης χρονιάς, το οποίο θα κουβαλάνε τα παιδιά πάντοτε. Εκτός των άλλων, η τηλεκπαίδευση με απουσία οπτικής επικοινωνίας δυσκολεύει την εκπαιδευτική διαδικασία, καθώς οι δάσκαλοι δεν γνωρίζουν αν τα παιδιά προσέχουν στο μάθημα και αν κατανοούν αυτά τα οποία παραδίδονται.

https://aparchi.gr/2021/04/13/didaskalia-en-meso-pandimias/

Κλειστά τα σχολεία στο Ηράκλειο την Τρίτη 16/2/2021 και την Τετάρτη 17/2/2021- Mε τηλεκπαίδευση τα μαθήματα

 

πηγή-φωτό: ΝΕΑ ΚΡΗΤΗ

Με απόφαση του Αντιπεριφερειάρχη Ηρακλείου Νίκου Συριγωνάκη, κλειστά θα παραμείνουν αύριο Τρίτη 16 και μεθαύριο Τετάρτη 17 Φεβρουαρίου τα σχολεία της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης σε όλη την Περιφερειακή Ενότητα Ηρακλείου.

Διαβάστε περισσότερα εδώ.

«Θρησκεία και εκπαίδευση»: Θεματικό αφιέρωμα στο νέο τεύχος της επιστημονικής Επιθεώρησης “Νομοκανονικά”

Του Χάρη Ανδρεόπουλου * 

Aφιερωμένο στο θέμα «Θρησκεία και Εκπαίδευση» είναι το νέο τεύχος της Επιθεωρήσεως Εκκλησιαστικού και Κανονικού Δικαίου (τα) «Νομοκανονικά» (τχ. 1/2020) το οποίο κυκλοφορήθηκε προσφάτως φιλοξενώντας μελέτες διακεκριμένων επιστημόνων από τους χώρους της νομικής, πολιτικής και θεολογικής επιστήμης, έτσι ώστε να εκδιπλώνεται, τελικώς, ολοκληρωμένος ένας γόνιμος διάλογος μεταξύ θεωρίας και νομολογίας. 

Τα «Νομοκανονικά» είναι η εξαμηνιαία Επιθεώρηση που επιδιώκει να καλύψει δύο σύνθετους και δυσχερείς επιστημονικούς κλάδους, το Εκκλησιαστικό και το Κανονικό Δίκαιο, τόσο σε επίπεδο θεωρίας όσο και δικαστηριακής πράξεως. Αποτελούν το επιστημονικό όργανο της Εταιρείας Εκκλησιαστικού και Κανονικού Δικαίου, διευθύνονται υπό του ομ. καθηγητού Εκκλησιαστικού Δικαίου της Νομικής Αθηνών κ. Ιωαν. Μ. Κονιδάρη, εκδίδονται ανελλιπώς από το 2002 και κυκλοφορούν το Μάϊο και Νοέμβριο κάθε έτους από τις ευφήμως γνωστές εκδόσεις Σάκκουλα (https://www.sakkoulas.gr). Απευθύνονται σε δικηγόρους, δικαστές, θεολόγους και σε ερευνητές επιστήμονες από τον χώρο των κοινωνικών και ανθρωπιστικών επιστημών (ιστορικούς, κοινωνιολόγους, κ.λ.π.) οι οποίοι είτε εντρυφούν στο πεδίο των σχέσεων Πολιτείας – Εκκλησίας / θρησκευτικών κοινοτήτων, είτε ασχολούνται με θέματα της Εκκλησιαστικής Ιστορίας και δη της νεότερης. 

Στο νέο τεύχος περιλαμβάνονται οι ακόλουθες μελέτες / άρθρα: Ο καθηγητής της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ και π. Υπουργός κ. Ευ. Βενιζέλος με θέμα «Η αμφιθυμία της πρόσφατης νομολογίας γύρω από τη θρησκευτική ελευθερία και το μάθημα των Θρησκευτικών (ΜτΘ)» εστιάζει στις πρόσφατες αποφάσεις της Ολομελείας του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ) 1749/2019 και 1759/2019 (οι οποίες και δημοσιεύονται στο αυτό τεύχος - η δεύτερη με σχόλιο του επικ. Καθηγητού της Νομικής ΕΚΠΑ κ. Γ. Ι. Ανδρουτσοπούλου). Με την πρώτη εξ αυτών κρίθηκε ότι το ΜτΘ θα πρέπει να έχει καθαρό ομολογιακά περιεχόμενο ορθοδόξου χριστιανικού χαρακτήρα, ενώ με τη δεύτερη κρίθηκε ότι όχι μόνο η υποχρεωτική, αλλά και η προαιρετική αναγραφή του θρησκεύματος στα πιστοποιητικά σπουδών παραβιάζει την προστατευομένη από το Σύνταγμα και την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ) θρησκευτική ελευθερία. Δηλαδή, απ΄ τη μία, κατά τα οριζόμενα στις εν λόγω δικαστικές αποφάσεις, θα (πρέπει να) έχουμε ένα σχολικό θρησκευτικό μάθημα ομολογιακό, απευθυνόμενο αποκλειστικά σε μαθητές που ακολουθούν το ορθόδοξο χριστιανικό δόγμα, γενονός που de facto θ΄ αποτελεί (πιστοποιημένη!) φανέρωση του θρησκεύματός τους (καθόσον, μάλιστα, το ΜτΘ θα περιλαμβάνεται στο κατάλογο των περιλαμβανομένων στα πιστοποιητικά και τους τίτλους σπουδών μαθημάτων), κι από την άλλη, θα έχουμε πιστοποιητικά, τίτλους σπουδών, κλπ, στα οποία θα πρέπει ρητώς να παραλείπεται η καταγραφή (ακόμη και η προαιρετική) του θρησκεύματος καθόσον τούτο καταλέγεται στα ευαίσθητα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα. Τις καταφανώς διαφορετικής αντιλήψεως, ως προς την ερμηνεία των κρισίμων διατάξεων (αρθ. 3 και 13) του Συντάγματος, δύο αυτές αποφάσεις του ΣτΕ σχολιάζει ο κ. Βενιζέλος, θεωρώντας ότι το περιεχόμενό τους αφήνει ανοικτά πολλά κρίσιμα προβλήματα ερμηνείας των σχετικών συνταγματικών διατάξεων (3, 16, 16 § 2), υπό το πρίσμα της ΕΣΔΑ και του αρθ. 2 του Πρώτου Προσθέτου Πρωτοκόλλου (ΠΠΠ) αυτής. Προσεγγίζοντας κριτικά το πνεύμα των αποφάσεων του ΣτΕ για το ΜτΘ ο κ. Βενιζέλος διατυπώνει τον προβληματισμό του υπό το εύλογο ερώτημα: τι άραγε θα συμβεί εάν το ΣτΕ θεωρήσει εαυτό αρμόδιο να κρίνει (όπως έπραξε ήδη για τα Θρησκευτικά) το περιεχόμενο σπουδών των μαθημάτων τα οποία συνδέονται με την ανάπτυξη της εθνικής συνείδησης που προβλέπεται, όπως η ανάπτυξη της θρησκευτικής συνείδησης, ως σκοπός της εκπαίδευσης, στο αρθ. 16 § 2; Μπορεί άραγε – διερωτάται ρητορικώς – με αίτηση ακυρώσεως να προβληθούν λόγοι π.χ. περί υποβάθμισης ή εσφαλμένης προσέγγισης κεφαλαίων της ελληνικής ή ευρωπαϊκής Ιστορίας ή πτυχών του εθνικού αφηγήματος και να ζητηθεί η ακύρωση των σχετικών κανονιστικών πράξεων του Υπουργού Παιδείας; 

Στο ίδιο τεύχος δημοσιεύονται λίαν ενδιαφέρουσες περί του ΜτΘ μελέτες: του ομ. καθηγητού Πολιτικής Επιστήμης του ΕΚΠΑ κ. Πασχ. Κιτρομηλίδη («Οι κίνδυνοι του θρησκευτικού αναλφαβητισμού»), του Αντιπροέδρου του ΣτΕ και αναπλ. καθηγητού Διοικητικού Δικαίου του ΑΠΘ κ. Μιχ. Πικραμένου («Το μάθημα των Θρησκευτικών σε μια σύγχρονη φιλελεύθερη δημοκρατία»), του ομ. Καθηγητού της Θεολογικής του ΕΚΠΑ Εμ. Περσελή («Το μάθημα των Θρησκευτικών υπό το φως των αποφάσεων του ΣτΕ των ετών 2018-2019. Παιδαγωγική προσέγγιση») και του επικ. καθηγητού της Θεολογικής του ΕΚΠΑ κ. Στ. Γιαγκάζογλου («Παλινωδίες και αδιέξοδα στη θρησκευτική εκπαίδευση»). O τελευταίος - εκ των βασικών συντελεστών των νέων προγραμμάτων σπουδών (Π.Σ.) που ακυρώθηκαν με τις προμνησθείσες αποφάσεις του ΣτΕ - παρουσιάζει τις περιπέτειες που πέρασαν τα νέα προγράμματα σπουδών στις δικαστικές αίθουσες (και ου μόνον) και περιγράφει τα προβλήματα που δημιουργεί το γεγονός ότι το μάθημα (μετά την ακύρωσή των νέων Π.Σ. και το προσανατολισμό του προς ομολογιακή κατεύθυνση) καθίσταται de facto προαιρετικό με τα όσα αρνητικά αυτό συνεπάγεται, αναφορικώς με την αξία και βαρύτητα του μαθήματος στο ωρολόγιο πρόγραμμα, αλλά και το ρόλο του θεολόγου καθηγητή στο σχολείο που μ΄ ένα μάθημα προαιρετικό σαφώς υποβαθμίζεται. Ο κ. Γιαγκάζογλου υποστηρίζει ότι η απόφαση του ΣτΕ χρειάζεται να συζητηθεί πιο πέρα από τη νομική θεώρησή της, διότι, κατά τη γνώμη του, σ΄ αυτή υπολανθάνει και ένα πλήθος άλλων ζητημάτων που δεν ανήκουν στο πεδίο της νομοθεσίας, αλλά αποτελούν αντικείμενο ευρυτέρου επιστημονικού διαλόγου της θεολογίας, της παιδαγωγικής και των άλλων ανθρωπιστικών, νομικών και κοινωνικών επιστημών που σχετίζονται με την εκπαιδευτική θεωρία και πράξη. 

Περαιτέρω παρουσιάζονται και αναλύονται σημαντικές δικαστικές αποφάσεις και αποφάσεις Ανεξαρτήτων Αρχών που άπτονται θεμάτων θρησκευτικής εκπαίδευσης, όπως το «ακανθώδες» ζήτημα της απαλλαγής από το ΜτΘ, το οποίο μέχρι σήμερα (παρά τη σωρεία των σχετικών αποφάσεων των Ανεξαρτήτων Αρχών, ήτοι του Συνηγόρου του Πολίτη και της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα [ΑΠΔΠΧ]) στασιάζεται, εν αναμονή λήψεως (πολιτικής) αποφάσεως από το Υπ. Παιδείας. Ειδικότερα παρουσιάζεται η απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) επί της προσφυγών 4762 και 6140/2018 (“Παπαγεωργίου και άλλοι κατά Ελλάδος”) που αφορούσαν στο δικαίωμα απαλλαγής από το ΜτΘ και οι οποίες έγιναν δεκτές με την επισήμανση μάλιστα του δικαστηρίου ότι οι αιτούντες (οι γονείς αν πρόκειται για ανηλίκους μαθητές, ή οι ίδιοι οι μαθητές εάν είναι ενήλικοι) δεν υποχρεούνται στην αίτησή τους να επικαλούνται λόγους “θρησκευτικής συνειδήσεως” (δηλώνοντας ότι ότι δεν είναι χριστιανοί ορθόδοξοι ώστε να τύχουν απαλλαγής, όπως προβλέπει η ισχύουσα “εγκύκλιος Λοβέρδου” του 2015), αλλ' απλώς λόγους “συνειδήσεως” χωρίς αναφορά της πίστεως ή της μη πίστεως σε συγκεκριμένο θρήσκευμα. Με την απόφαση αυτή του ΕΔΔΑ στοιχείται και η (παρομοίου περιεχομένου) υπ΄ αριθμ. 28/2019 απόφαση της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα (ΑΠΔΠΧ) βάσει της οποίας η Αρχή απηύθυνε σύσταση - προειδοποίηση στο Υπ. Παιδείας καλώντας την πολιτική του ηγεσία να εκδώσει και αποστείλει στα σχολεία νέα εγκύκλιο – Οδηγία ώστε εφεξής για την απαλλαγή από το ΜτΘ να μην απαιτείται δήλωση ότι ο μαθητής δεν είναι χριστιανός ορθόδοξος, αλλά το δικαίωμα αυτό να ασκείται κατ΄επίκληση αποκλειστικά και μόνο λόγων γενικοτέρων συνειδησιακών πεποιθήσεων και να μην επιβάλλεται οποιαδήποτε διευκρίνιση ως προς θρήσκευμα (αποκάλυψη των πραγματικών θρησκευτικών πεποιθήσεων του μαθητή), καθόσον τούτο, σύμφωνα με την απόφαση της ΑΠΔΠΧ, συνιστά προσβολή της αρνητικής θρησκευτικής ελευθερίας. To θέμα είναι ιδιατέρως “ακανθώδες” και υπό την έννοια αυτή, εν όψει της της νέας σχολικής χρονιάς η απόφαση την οποία καλείται να λάβει το Υπ. Παιδείας θα έχει ιδιαίτερο νομικό, εκπαιδευτικό, θεολογικό και, πρωτίστως, πολιτικό ενδιαφέρον. 

Τέλος, δημοσιεύονται: η 71/2019 ΣτΕ (Ολομ.) με την οποία κρίθηκε ότι η ανάρτηση θρησκευτικής εικόνας σε δικαστική αίθουσα αποτελεί, εν όψει και της συνταγματικής προβλέψεως για την επικρατούσα θρησκεία (αρθ. 3 § 1 Σ.), εθιμική πρακτική, η οποία δεν παραβιάζει αφ΄ εαυτής το δικαίωμα για δίκαιη δίκη (με σημείωση του Δρος Νομικής Ι. Ε. Καστανά), η 7/2019 του Αρείου Πάγου (Τμ. Γ΄) βάσει της οποίας τα διαχωριστικά διατάγματα της μοναστηριακής περιουσίας (αρθ. 8 Ν. 4684/1930) αποτελούν τίτλους εκ του νόμου για τα κτήματα των Μονών, δεν επιδέχονται αμφισβητήσεως, ισχύουν erga omnes και δεν απαιτείται μεταγραφή τους (με ενημερωτικό σημείωμα του Δρος Νομικής Α. Α. Κόντη). 

_________________________________________

* Ο Χάρης Ανδρεόπουλος είναι Θεολόγος καθηγητής Β/θμιας, Δρ. Εκκλησιαστικής Ιστορίας ΑΠΘ (xaan@theo.auth.gr ), μέλος της Εταιρείας Εκκλησιαστικού και Κανονικού Δικαίου.

Ευκλείδεια ανακρίβεια

Περί θρησκευτικής εκπαίδευσης

Για όσους, ανενημέρωτους για το περιεχόμενο, συνεχίζουν να ρίχνουν τη χολή τους για τη θρησκευτική εκπαίδευση στη χώρα μας, θα πρότεινα να διαβάσουν το βιβλίο αναφοράς του Ρ. Ντεμπρέ "Η διδασκαλία της θρησκείας στο ουδετερόθρησκο σχολείο" και το ογκώδες βιβλίο του Ch. Taylor "Μια κοσμική εποχή". Τα υπόλοιπα, νηπιώδους νοοτροπίας, τα αντιπαρέρχομαι.

ΠΡΟΤΖΕΚΤ

π.Δ.ΜΠΟΚΟΣ, ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2020: ΓΑΛΛΙΑ-ΚΡΟΑΤΙΑ 4-2

Η πίεση στα καρέ της Κροατίας ανέβηκε επικίνδυνα, καθώς η συντονισμένη επίθεση της γαλλικής ομάδας σήμανε συναγερμό στην κροατική άμυνα. Ο μεγάλος τελικός του Μουντιάλ έχει μόλις αρχίσει. Τα βλέμματα της υφηλίου είναι προσηλωμένα στη Ρωσία, που φιλοξενεί το κορυφαίο γεγονός της παγκόσμιας ποδοσφαιρικής διοργάνωσης. Στο μεγάλο στάδιο Λουζνικί της Μόσχας, μεσοκαλόκαιρο (15 Ιουλίου) του 2018, οι δυο ομάδες που είχαν το προνόμιο να φτάσουν ως το τέλος, βρίσκονται στην πιο δυναμική τους αναμέτρηση. Από τα πρώτα λεπτά του αγώνα οι κρίσιμες φάσεις έχουν καθηλώσει τους θεατές.

Η γαλλική επίθεση αναγκάζει τους αμυντικούς της Κροατίας να παραχωρήσουν φάουλ σε πολύ επικίνδυνο σημείο, λίγο έξω απ’ τη μεγάλη περιοχή. Η Γαλλία ετοιμάζεται για την εκτέλεση, οι παίκτες συνωστίζονται στο ύψος του πέναλτυ, η κροατική ομάδα σχηματίζει τείχος, έχουν επιστρέψει ακόμα και οι πιο προωθημένοι της Κροατίας για να βοηθήσουν στην άμυνα. Η Γαλλία εκτελεί, η μπάλα φεύγει ψηλά, το αμυντικό τείχος μετακινείται κοντά και παράλληλα προς τη γραμμή της μικρής περιοχής, πηδούν πολλοί για να πιάσουν την κεφαλιά, αλλά τους ξεπερνάει όλους ο επιθετικός άσσος της Κροατίας. Με υπεράνθρωπο άλμα ξεπερνάει τα κεφάλια των αντιπάλων του, παίρνει την κρίσιμη κεφαλιά και χάνοντας απ’ τον συνωστισμό την ισορροπία του, προσγειώνεται φαρδύς πλατύς στο γρασίδι.

Μα όταν με ύφος θριάμβου ο δυναμικός σέντερ φορ ξανασηκώνει το βλέμμα του, παγώνει ολόκληρος. Και μαζί του, ο κόσμος όλος της Κροατίας. Η προσπάθειά του δεν είχε το προσδοκώμενο αποτέλεσμα. Η κεφαλιά του, υπό ασφυκτική πίεση, δεν έδωσε στη μπάλα τη σωστή κατεύθυνση. Αντί να τη διώξει μακριά, την έστειλε προς τα πίσω, την κάρφωσε από πολύ κοντά στα δίχτυα της εστίας του. Αυτογκόλ! Ό,τι χειρότερο θα μπορούσε να του συμβεί! Ο άτυχος φορ σκόραρε εις βάρος της ομάδας του. Η αντίδραση του ξαφνιασμένου τερματοφύλακα υπήρξε καθυστερημένη και ατελέσφορη. Τί ατυχία!

Η Γαλλία πανηγύρισε ξέφρενα το 1-0. Καλώς ήλθατε στον χειρότερο εφιάλτη της κροατικής ομάδας! Ήταν η αρχή του τέλους της φιλόδοξης διαδρομής της για το μεγάλο τρόπαιο, που αποδείχτηκε τελικά όνειρο άπιαστο, καθώς ένα βαρύ σκορ 4-2 εις βάρος της σφράγισε την τιτάνια αναμέτρηση.

Τώρα όμως μπήκες και συ στον αγωνιστικό στίβο. Διεκδικείς φιλόδοξα τη δική σου νίκη. Διάβασες, ασκήθηκες, προπονήθηκες, πέρασες τις προκριματικές φάσεις, έφτασες στον μεγάλο τελικό των εξετάσεων.

Ασφαλώς και προσπαθείς για την επιτυχία. Ποιος δεν παλεύει γι’ αυτήν; Όλοι θέλουν να πετύχουν σε κάτι. Μικροί και μεγάλοι έχουν τα όνειρά τους. Άνθρωπος που δεν ονειρεύεται, που δεν βάζει στόχους, που δεν έχει επιδιώξεις, είναι τελειωμένος. Αν δεν περιμένεις τίποτε, έχεις πεθάνει πριν την ώρα σου. Το όνειρο της επιτυχίας είναι το κίνητρο για όλα. Ο κινητήριος μοχλός της ανθρώπινης δημιουργίας. Όλοι θα ήθελαν να πανηγυρίσουν κάποιο μικρό ή μεγάλο θρίαμβο στη ζωή τους.

Γι’ αυτό και δεν επιθυμεί κανείς το αντίθετο. Είναι πάντα απευκταία η αποτυχία. Αυτό που δεν θέλεις να συναντήσεις ποτέ μπροστά σου. Γιατί σου σπάζει τα φτερά. Σου κόβει τα πόδια. Συντρίβει τις ελπίδες σου. Βυθίζει στην απόγνωση, αποθαρρύνει, απογοητεύει. Είναι πάντοτε οδυνηρή αίσθηση, τραυματικό βίωμα η αποτυχία.

Μα πόσο τραγικότερο είναι να συμβαίνει αυτό τη στιγμή που νομίζεις ότι έχεις πιάσει την καλή! Φαντάστηκες ποτέ να νοιώθεις πως κρατάς την επιτυχία στα χέρια σου και να συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο; Να ετοιμάζεσαι για θρίαμβο και να οδηγείσαι στον όλεθρο; Να πιστεύεις ότι πέτυχες, σαν τον άτυχο επιθετικό της Κροατίας, και να βρίσκεσαι στη χειρότερη αποτυχία σου; Ποιος θα ’θελε να βρεθεί σε τέτοια θέση;

Μπορείς να είσαι όμως σίγουρος ότι η δική σου προσπάθεια θα στέφεται πάντα από επιτυχία; Είναι άραγε δυνατόν να διασφαλίσεις το επιθυμητό αποτέλεσμα σε καθετί που επιχειρείς; Όχι βέβαια! Είναι κάτι πέρα από τη δύναμή σου αυτό. Ο τρομερά φιλόδοξος πολιτισμός μας, αν και γαυριά για τα θαυμάσια επιτεύγματά του, δεν κατάφερε ακόμα να κάνει θεό τον άνθρωπο. Γιατί δεν μπόρεσε να εξαλείψει μια μικρή λεπτομέρεια: Το ενδεχόμενο της βλάβης, του ατυχήματος, της αποτυχίας που καραδοκεί παντού.

Τα σχέδια και οι προσπάθειές σου μπορεί οποιαδήποτε στιγμή να αποτύχουν. Η πιθανότητα της βλάβης ή του ατυχήματος συνοδεύει ακόμα και το τελειότερο μηχάνημα που θα μπορούσε να κατασκευάσει σήμερα η επιστήμη. Και το χειρότερο, η ίδια η ανθρώπινη συμπεριφορά δεν είναι ποτέ δεδομένη. Ενέχει μέσα της πάντα το απρόβλεπτο. Το σωστό ή το λάθος.

Και τότε, τί κάνουμε; Γινόμαστε, απλούστατα, ρεαλιστές και ταπεινότεροι. Δεν μπορούμε να στηριχθούμε απόλυτα στις δικές μας προσπάθειες. Δεν το παίζουμε αυτοχειροτόνητοι θεοί. Αναγνωρίζουμε τα όριά μας, το πεπερασμένο, την αδυναμία μας. Σηκώνουμε τα μάτια μας ψηλά. Αναζητάμε Αυτόν για τον οποίο δεν υπάρχουν ατυχήματα. Για τον οποίο τα πάντα είναι όντως υπό έλεγχο. Όπου δεν υπάρχουν συμπτώσεις, ατυχία ή τύχη. Τον αληθινό Θεό.

Κάλεσέ τον να μπει στη ζωή σου. Χωρίς τη δική σου πρόσκληση, εκείνος είναι μόνιμα stand by. Σε αναμονή. Δεν παραβιάζει ποτέ το άδυτό σου. Μπαίνει μόνο, όταν του ανοίγεις εσύ. Άνοιξέ του λοιπόν και ζήτησέ του να ευλογήσει τις προσπάθειές σου. Δώσε του τα ηνία της ζωής σου. Είναι δοκιμασμένος καθοδηγητής. Είναι όντως «η οδός και η αλήθεια και η ζωή».

Κινήσου ταυτόχρονα με δύο τρόπους, φαινομενικά αλληλοαναιρούμενους. Από τη μια, εσύ κάνε τα πάντα, ό,τι ανθρωπίνως είναι δυνατόν, ό,τι περνάει από το χέρι σου, σαν να εξαρτώνται τα πάντα από σένα. Μα από την άλλη, εναπόθεσε την όλη σου προσπάθεια στα χέρια του Θεού, σαν να εξαρτώνται τα πάντα από Εκείνον. Καρποφορεί μόνο ό,τι έχει τη δική του ευλογία. Χωρίς αυτήν δεν πάει τίποτε μπροστά. Όσο κι αν θέλεις, όσο κι αν προσπαθείς, αν δεν ευλογήσει ο Θεός τον κόπο σου, αργά ή γρήγορα θα πάνε όλα στράφι.

Η σχέση σου μαζί του είναι ό,τι καλύτερο θα μπορούσε να συμβεί στη ζωή σου. Και με τη δική του ευλογία θα πετύχεις πολύ περισσότερα από όσα φαντάζεσαι ακόμα και στα πιο τολμηρά όνειρά σου. Αν και όχι πάντα αυτά που επιθυμείς εσύ, αλλά σίγουρα εκείνα που έχεις περισσότερο ανάγκη. Πράγμα που το γνωρίζει μόνο Εκείνος με την πιο απόλυτη σιγουριά. Με τη δική του ευλογία, ακόμα και η αποτυχία μεταποιείται σε οικοδομητικό, δημιουργικό, καθοριστικά θετικό παράγοντα στην πορεία σου. Κάτω απ’ τη δική του καθοδήγηση, ό,τι κι αν σου συμβαίνει, επιτυχία ή αποτυχία, θα είναι πάντα για το καλό σου. Όχι για την ευχαρίστηση της στιγμής, εκεί μπορεί να σε στενοχωρήσει καμμιά φορά, αλλά για το πραγματικό σου συμφέρον. Δεν έχεις παρά μόνο να τον εμπιστευθείς.

Και σε μια σχέση βαθειάς εμπιστοσύνης και ανυπόκριτης αγάπης μαζί του, παρά τις προσωρινές και παροδικές, αναπόφευκτες άλλωστε, αποτυχίες, όχι μόνο οι εξετάσεις σου τώρα, αλλά και ολόκληρη η ζωή σου, μπορεί και εύχομαι να είναι μια σπουδαία, ονειρεμένη,

ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ!

π. Δημήτριος Μπόκος

Μάιος 2020

BIG BROTHER 2020

ΚΑΙΡΟΣ: ΔΙΑΜΑΡΤΥΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΡΡΙΚΝΩΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΩΝ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ

Αθήνα, 23 Απριλίου 2020

Αριθμ. Πρωτ. 44

Προς:

Υπουργό Παιδείας και Θρησκευμάτων

κ. Νίκη Κεραμέως

Κοινοποίηση:

Όπως ο Πίνακας Αποδεκτών

Θέμα: Διαμαρτυρία για τη συρρίκνωση του μαθήματος των Θρησκευτικών στο Δημοτικό

Αξιότιμη Κυρία Υπουργέ,

Χριστός Ανέστη, χρόνια πολλά!

Από τον «Δικτυακό Τόπο Διαβουλεύσεων» του Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων πληροφορηθήκαμε για το σχέδιο νόμου με τίτλο «Αναβάθμιση του Σχολείου και άλλες διατάξεις» (http://www.opengov.gr/ypepth/?p=5133), το οποίο έχει τεθεί σε διαπραγμάτευση.

Στο Άρθρο 03 με τίτλο «Κατανομή χρόνου ανά διδακτικό αντικείμενο στα Δημοτικά Σχολεία» του υπό διαβούλευση σχεδίου νόμου διαβάσαμε με έκπληξη ότι η διδασκαλία του μαθήματος των Θρησκευτικών ορίζεται μία (01) ώρα στην Ε΄ και μία (01) ώρα στην ΣΤ΄ τάξη του Δημοτικού Σχολείου.

Ο Πανελλήνιος Θεολογικός Σύνδεσμος «Καιρός», στον οποίο μετέχουν εκπαιδευτικοί του μαθήματος των Θρησκευτικών στην Πρωτοβάθμια και στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, εκφράζει τη διαφωνία του προς τον παραπάνω σχεδιασμό και ταυτόχρονα την έντονη διαμαρτυρία του για τη συνεχιζόμενη συρρίκνωση του μαθήματος των Θρησκευτικών.

Υπενθυμίζουμε ότι το μάθημα των Θρησκευτικών διδασκόταν πάντοτε επί δίωρο στην Γ΄, Δ΄, Ε΄ και ΣΤ΄ Δημοτικού. Η περικοπή της διδασκαλίας του στην Ε΄ και στην ΣΤ΄ τάξη, από μία (01) ώρα αντίστοιχα, ξεκίνησε προ τριετίας, με το πρόσχημα της οικονομικής κρίσης, παρά το ότι το ισχύον τότε Πρόγραμμα Σπουδών και οι διδακτικές οδηγίες του Υπουργείου Παιδείας για το μάθημα των Θρησκευτικών όριζαν τη διδασκαλία του μαθήματος για δύο (02) ώρες την εβδομάδα και μάλιστα σε συνεχόμενο δίωρο. Όταν διαμαρτυρηθήκαμε προς το Υπουργείο για την περικοπή, δόθηκαν άτυπες διαβεβαιώσεις ότι πρόκειται για ένα προσωρινό μέτρο λόγω της οικονομικής κρίσης. Σήμερα, διαπιστώνουμε ότι το προσωρινό μέτρο τείνει να παγιωθεί.

Επισημαίνουμε ότι όλα τα προγενέστερα Προγράμματα Σπουδών προέβλεπαν δίωρη διδασκαλία του μαθήματος. Το ίδιο ορίζεται στο πρόσφατα δημοσιευμένο Πρόγραμμα Σπουδών του μαθήματος των Θρησκευτικών στο Δημοτικό και στο Γυμνάσιο (Υπουργική Απόφαση 31585/Δ2/4-3-2020, ΦΕΚ Β΄ 698), το οποίο αναμένεται, όπως έχει ανακοινωθεί, να εφαρμοστεί από τον προσεχή Σεπτέμβριο. Συγκεκριμένα, στο νέο Πρόγραμμα Σπουδών αναφέρεται:

«Στην υποχρεωτική Εκπαίδευση (Δημοτικό-Γυμνάσιο) το μάθημα των Θρησκευτικών περιλαμβάνεται στο Ωρολόγιο Πρόγραμμα των τάξεων Γ΄, Δ΄, Ε΄ και ΣΤ΄ Δημοτικού και των τάξεων Α΄, Β΄ και Γ΄ Γυμνασίου. Διδάσκεται δύο διδακτικές ώρες εβδομαδιαίως στις τάξεις αυτές. Λαμβάνοντας υπόψη τη διδακτική μεθοδολογία, πάνω στην οποία βασίζεται η διδασκαλία του μαθήματος. Επισημαίνεται ότι τα προσδοκώμενα μαθησιακά αποτελέσματα επιτυγχάνονται, όταν το μάθημα διδάσκεται για κάθε τμήμα σε συνεχόμενο δίωρο κάθε εβδομάδα».

Ύστερα από τα παραπάνω είναι εύλογη η απορία μας πώς αιτιολογείται η νέα συρρίκνωση του μαθήματος, εφόσον το νέο Πρόγραμμα Σπουδών στα Θρησκευτικά, το οποίο θεσπίστηκε πρόσφατα από τη σημερινή ηγεσία του Υπουργείου Παιδείας ορίζει άλλα και μάλιστα όταν το Πρόγραμμα αυτό εκπονήθηκε εκτάκτως λόγω της ανάγκης συμμόρφωσης προς τις Αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας. Από το 1995 μέχρι σήμερα, όλες οι σχετικές Αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας για τη διδασκαλία του μαθήματος των θρησκευτικών προνοούν ότι το μάθημα διδάσκεται «επί ικανόν αριθμόν ωρών διδασκαλίας εβδομαδιαίως», ώστε το μάθημα να εκπληρώνει τον σκοπό του.

Αξιότιμη Κυρία Υπουργέ,

Πάγιο αίτημα του Συνδέσμου μας είναι η αναβάθμιση του μαθήματος του Θρησκευτικών, πρωτίστως για παιδαγωγικούς λόγους. Διαφωνούμε με κάθε μέτρο το οποίο υποβαθμίζει τη λειτουργία του μαθήματος. Στην κρίσιμη εποχή που διανύουμε, ο θρησκευτικός γραμματισμός των μαθητών και των μαθητριών αφορά σε καίριες πτυχές της μαθησιακής συγκρότησής τους στο πλαίσιο των ευρύτερων σκοπών της εκπαίδευσης.

Παρακαλούμε να επανεξετάσετε το παραπάνω ζήτημα και να αποκαταστήσετε τη διδασκαλία του μαθήματος των Θρησκευτικών σε δύο (02) ώρες την εβδομάδα και στις τάξεις Ε΄ και ΣΤ΄ του Δημοτικού, όπως ήταν πάντοτε, για τους παιδαγωγικούς λόγους τους οποίους επικαλείται το Πρόγραμμα Σπουδών και σύμφωνα με την ιστορία και την παιδαγωγική αποστολή του.

Για το Διοικητικό Συμβούλιο

Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ                                          Ο ΓΕΝΙΚΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Χρήστος Καρακόλης                                    Γεώργιος Καπετανάκης 

Καθηγητής Ε.Κ.Π.Α.                                            Δρ Θεολογίας                             

                                                 

ΠΙΝΑΚΑΣ ΑΠΟΔΕΚΤΩΝ ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗΣ:

1. Υφυπουργό Παιδείας και Θρησκευμάτων κ. Σοφία Ζαχαράκη

2. Γενικό Γραμματέα Θρησκευμάτων κ. Γεώργιο Καλαντζή

3. Γενική Γραμματέα Πρωτοβάθμιας, Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και Ειδικής Αγωγής κ. Αναστασία Γκίκα

4. Πρόεδρο του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής κ. Ιωάννη Αντωνίου

5. Ιερά Σύνοδο της Εκκλησίας της Ελλάδος

6. Ιερά Επαρχιακή Σύνοδο της Εκκλησίας Κρήτης

7. Μ.Μ.Ε.

http://www.kairosnet.gr/news/general/829-diamartyria-gia-ti-syrriknosi-tou-mathimatos-ton-thriskeftikon-sto-dimotiko

https://eduthriskeftika.blogspot.com/2020/04/blog-post_23.html

ΠΕΡΙ ΜΑΞΙΜΑΛΙΣΜΟΥ

π. Βασιλείου Θερμού, Τρεις Ιεράρχες και παιδεία: έξοδος στη Ζωή

πηγή: ΟΟΔΕ

Τρεις Ιεράρχες και παιδεία: έξοδος στη Ζωή

Του πρωτοπεσβυτέρου Βασίλειου Θερμού

Ζητούμε ένα σχολείο συνδεδεμένο με τη ζωή. Οι προστάτες άγιοι μας υποδεικνύουν ένα σχολείο συνδεδεμένο με τη Ζωή.

Διδάχθηκαν από την πείρα τους ότι Ζωή είναι το άνοιγμα της καρδιάς στον Θεό και στον άνθρωπο. Και η παιδεία χρειάζεται να αποβλέπει εκεί, διαφορετικά γίνεται επικίνδυνη. Σαν ένα όπλο στα χέρια αδέξιου ή εμπαθούς.

Όταν η παιδεία αντί για τη Ζωή συνδέεται με τον θάνατο, τότε αρχίζουν τα εκφυλιστικά φαινόμενα. Στο περιεχόμενο γίνεται τεχνοκρατική και διδάσκει εγωκεντρική χρήση τού κόσμου. Στη μέθοδο γίνεται αφύσικη και βασανιστική, ταλαιπωρώντας τον μαθητή. Στη δομή της γίνεται ανταγωνιστική και συντεχνιακή, εξωθώντας τον εκπαιδευτικό στην αδιαφορία και τον μαθητή στη βίαιη διαμαρτυρία.

Στη συνέχεια θα αφήσω να μιλήσουν οι προστάτες μας, οι Τρεις Ιεράρχες. Κατέκτησαν το κύρος τους με την αγάπη τους για την παιδεία, με την ασκητική τους προσπάθεια για διαρκή έξοδο προς τον Θεό και τον άλλον.

Συνέντευξη

–Δ= Την ευχή σας, άγιοι του Θεού. Σκέφθηκα να ζητήσω τη γνώμη σας στα φλέγοντα θέματα της παιδείας και της αγωγής, στα οποία είστε ειδικοί.

Β= Χαιρόμαστε που ενδιαφέρεσθε για την παιδεία. Η πραγματική παιδεία είναι αγωγή ωφέλιμη για την ψυχή, που την καθαρίζει από ελαττώματα, πολλές φορές με κόπο και πόνο.[1]

Γ= Νομίζω ότι όλοι οι φρόνιμοι άνθρωποι ομολογούν πως η παιδεία είναι το πρώτο αγαθό που διαθέτουμε. Όχι μόνο η Χριστιανική, που είναι και η ευγενέστερη και που περιφρονεί κάθε κομψότητα και κάθε φιλοδοξία των λόγων για να κρατήσει μόνο τη σωτηρία και το κάλλος των νοητών πραγμάτων, αλλά και η εξωτερική μόρφωση την οποία κάποιοι Χριστιανοί από κακή εκτίμηση απορρίπτουν διότι τάχα είναι ύπουλη και απατηλή και απομακρύνει από τον Θεό.[2]

Ι= Από την τέχνη αυτή δεν υπάρχει μεγαλύτερη. Τίποτε δεν συγκρίνεται με το να διαπαιδαγωγήσεις την ψυχή και να διαπλάσεις τη διάνοια ενός νέου. Χρειάζεται περισσότερη προσοχή και ακρίβεια και από εκείνη που έχουν οι ζωγράφοι και οι γλύπτες.[3]

H υπ. Παιδείας κ. Νίκη Κεραμέως για τα Θρησκευτικά: "Στη βάση επιστημονικών κριτηρίων η αναμόρφωση του προγράμματος σπουδών"

πηγή: ΘΕΟΛΟΓΙΚΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΛΑΡΙΣΑΣ

H Υπουργός Παιδείας κ. Νίκη Κεραμέως σε συνέντευξή της στη «Καθημερινή» της Κυριακής (08.12.2019) στην ερώτηση «Τι γίνεται με την εφαρμογή της απόφασης του Συμβουλίου της Επικρατείας για τα προγράμματα σπουδών των Θρησκευτικών;», απάντησε ως εξής: "Η νέα ηγεσία του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής αποφάσισε, με την ανάληψη των καθηκόντων της, τη συγκρότηση ειδικής επιτροπής που θα μελετήσει την απόφαση του ΣτΕ αλλά και του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, καθώς και άλλες υποχρεώσεις που απορρέουν από αυτές αναφορικά με το μάθημα των Θρησκευτικών. Ακολούθως, θα επανεξετάσουμε το κανονιστικό πλαίσιο στη βάση επιστημονικών κριτηρίων και θα προβούμε στις ενδεδειγμένες ενέργειες για την αναμόρφωση του προγράμματος σπουδών του μαθήματος και για την τροποποίηση της δήλωσης απαλλαγής από αυτό".

https://www.kathimerini.gr/1055240/article/epikairothta/politikh/nikh-keramews-sthn-k-trapeza-8ematwn-sto-lykeio-to-2021

Π. Καλαϊτζίδης, «Γιατί χαίρεται ο κόσμος και χαμογελά πατέρα;»

πηγή: Θρησκευτικά επί το αυτό

&

https://eduthriskeftika.blogspot.com/2019/11/blog-post_22.html

«Γιατί χαίρεται ο κόσμος και χαμογελά πατέρα;»[1]

Η απόφαση του ΣτΕ και το μέλλον του Μαθήματος των Θρησκευτικών[2]

Του Παντελή Λ. Καλαϊτζίδη

[Το κείμενο του Δρ. Παντελή Καλαϊτζίδη δημοσιεύτηκε στο περιοδικό The Book's Journal, τχ. 103, (Νοέμβριος 2019)]

Η πρόσφατη απόφαση του Συμβουλίου Επικρατείας (ΣτΕ) γυρνάει το Μάθημα των Θρησκευτικών (ΜτΘ) στην προ του 1974 εποχή και το καταδικάζει στην εσωστρέφεια και τον απομονωτισμό.

Ήταν τέτοιο το τραύμα που προκάλεσε η συνεργασία της Διοικούσας Εκκλησίας και μερίδας θεολόγων με το δικτατορικό καθεστώς της 21ης Απριλίου, που η πτώση της χούντας έθεσε το σώμα των θεολόγων σε κίνηση και προβληματισμό, τόσο για το δημόσιο λόγο της Εκκλησίας και της θεολογίας, όσο και για το περιεχόμενο και τους παιδαγωγικούς προσανατολισμούς της παρεχόμενης θρησκευτικής εκπαίδευσης.

Είχε προηγηθεί η συνάντηση της ορθόδοξης θεολογίας της ρωσικής διασποράς με τις προκλήσεις της Νεωτερικότητας και της εκκοσμίκευσης στη Δύση και το διαλογικό άνοιγμα της Ορθοδοξίας στο σύγχρονο κόσμο, κινήσεις που επηρέασαν γόνιμα και αναμόχλευσαν δημιουργικά τα λιμνάζοντα ύδατα της νεοελληνικής θεολογίας (κυρίως μέσα από τη λεγόμενη «θεολογία του ’60»). Μιας θεολογίας που μέχρι τότε κυριαρχούνταν από το πνεύμα των θρησκευτικών οργανώσεων, του θεολογικού σχολαστικισμού και ευσεβισμού και από μία «πολιτική θεολογία» της άκρας δεξιάς, που απόληξή της ήταν η ιδεολογία της «Ελλάδος των Ελλήνων Χριστιανών» και η συνεργασία με τη δικτατορία.

Όσο κι αν σε πολλούς φαίνεται παράδοξο ή και σκανδαλώδες, η συνάντηση και ο διάλογος με τη θρησκευτική και πολιτισμική ετερότητα είναι που οδηγούν ακριβώς στην αναγέννηση της ορθόδοξης θεολογίας στον 20ό αιώνα και στην αποδέσμευσή της από την «βαβυλώνια αιχμαλωσία» στη σχολαστική ή πιετιστική θεολογία. Οι ευκαιρίες και οι γόνιμες προκλήσεις που έθεσε στους Ορθοδόξους ο οικουμενικός, ο διαθρησκειακός και ο διαπολιτισμικός διάλογος, οδήγησαν εντέλει την ορθόδοξη θεολογία, και στη ρωσική και στην ελληνική εκδοχή της, στην έξοδο από την εσωστρέφεια του επαρχιωτισμού και την αμυντική της αυτάρκεια και περιχαράκωση, και συνέβαλαν έτσι καθοριστικά στην ανάδειξη των μεγάλων μορφών της θεολογίας της διασποράς ή στις πρωτότυπες συνθέσεις της ελληνόφωνης θεολογίας, όπως η θεολογία του προσώπου.

Αποτέλεσμα αυτών των διεργασιών και ζυμώσεων ήταν οι πρώτες δειλές αλλαγές και αναθεωρήσεις στα Προγράμματα Σπουδών (ΠΣ) και τα εγχειρίδια των Θρησκευτικών (1977-78, 1985, 1990-1992, 1998, 2003), αναθεωρήσεις που εμπνέονταν από την πιστότητα στην Παράδοση και το αίτημα της ανανέωσης. Ας σημειωθεί ότι τα βιβλία Θρησκευτικών για το Δημοτικό που προέκυψαν από τα ΠΣ του 2003, εισάγουν ήδη αναφορές ή και ολόκληρα κεφάλαια για τις άλλες θρησκείες, ενώ όλα τα βιβλία Θρησκευτικών για τη Β΄ Λυκείου από το 1988 κ.έ., (δηλαδή πολύ πριν τα περίφημα Νέα, και ήδη ακυρωθέντα, ΠΣ) αφιερώνουν το ήμισυ της ύλης τους στα άλλα Θρησκεύματα.

Καρπός της ίδιας πιστότητας στην Παράδοση αλλά με πιο έντονο το αίτημα της ανανέωσης και της διαλογικής ετοιμότητας της θεολογίας είναι τα επονομαζόμενα Νέα Προγράμματα Σπουδών (ΝΠΣ) για τα Θρησκευτικά. Τα τελευταία δεν τα επεξεργάστηκαν κάποιοι υπουργοί του ΣΥΡΙΖΑ, αλλά αποτελούν καρπό υπερδεκαετούς διαλόγου που ξεκίνησε ήδη από το 1999 με συνέδρια των θεολόγων (Βόλος, Παναγία Σουμελά, Γερμανική Σχολή Αθηνών), συνεχίστηκε με πληθώρα αφιερωμάτων σε θεολογικά περιοδικά (Σύναξη, Καθ’ Οδόν, Θεολογία), με παρεμβάσεις θεολόγων σε παιδαγωγικά έντυπα (π.χ., Νέα Παιδεία), την έκδοση συλλογικών τόμων (μεταξύ αυτών και της Διακοινοβουλευτικής Συνέλευσης Ορθοδοξίας από τη Βουλή των Ελλήνων το 2005) και τη διοργάνωση επιμορφωτικών σεμιναρίων. Καθόλη τη διάρκεια προετοιμασίας τους, αλλά και στο τελικό στάδιο εφαρμογής τους είχαν τη συγκατάθεση της Διοικούσας Εκκλησίας (τα «Προγράμματα Γαβρόγλου» εξασφάλισαν τη σύμφωνη γνώμη της αρμόδιας επιτροπής της Ι. Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος). Εάν τα ΝΠΣ έγιναν για πρώτη φορά Νόμος του Κράτους με τις Υπουργικές Αποφάσεις του 2016 (N. Φίλη) και του 2017 (K. Γαβρόγλου), δεν πρέπει να λησμονούμε ότι η εκπόνησή τους ξεκίνησε με το «Νέο Σχολείο» της A. Διαμαντοπούλου το 2010 και συνεχίστηκε καθόλο το ενδιάμεσο διάστημα, παρά τις εναλλαγές υπουργών μεταξύ ΠΑΣΟΚ και Νέας Δημοκρατίας. Τα ΝΠΣ δεν ήταν απλώς η κορύφωση μιας μεταρρυθμιστικής διαδικασίας. Ήταν έργο και απαίτηση της βάσης, δηλαδή του σώματος των θεολόγων, που αφουγκραζόμενο τις ευρύτερες εξελίξεις εισηγήθηκε και επέβαλε τις καινοτόμες αλλαγές στο ΜτΘ.

Το καινούργιο στοιχείο των λεγόμενων «Νέων Θρησκευτικών» ήταν ότι το μάθημα, χωρίς να χάνει τον «Ορθόδοξο» χαρακτήρα του και να απονευρώνεται θεολογικά, έλαβε υπόψη του το ευρωπαϊκό κεκτημένο, τις οδηγίες των ανεξάρτητων αρχών για σεβασμό της θρησκευτικής ελευθερίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ενώ έφερνε την Ορθοδοξία σε διάλογο με τις άλλες μεγάλες χριστιανικές παραδόσεις της Ευρώπης, τις άλλες θρησκείες (κυρίως τις πιο οικείες μονοθεϊστικές θρησκείες του Ιουδαϊσμού και του Ισλάμ), τα σύγχρονα πολιτισμικά και κοινωνικά ρεύματα, υιοθετώντας επιπλέον τις πιο προωθημένες παιδαγωγικές και διδακτικές μεθόδους. Δεν είναι τυχαίο ότι το ΝΠΣ για τα Θρησκευτικά χαρακτηρίστηκε ήδη από το 2012 από τους αρμόδιους φορείς του Υπουργείου Παιδείας και του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου ως το πληρέστερο, αρτιότερο παιδαγωγικά και πιο καινοτόμο από όλα τα υπό προετοιμασία τότε Π.Σ. Επιπλέον, το μεγάλο πλεονέκτημα του ΝΠΣ ήταν ότι απέτρεπε την κοινοτιστικού τύπου διαίρεση των παιδιών (και κατάτμηση του Σχολείου) με βάση τη θρησκεία, καθώς ήταν έτσι σχεδιασμένο ώστε να απευθύνεται σε όλα τα παιδιά ανεξάρτητα από την θρησκευτική τους προέλευση (ή την απουσία της).

Όπως ήταν αναμενόμενο, το ΝΠΣ και οι Φάκελοι για το ΜτΘ συνάντησαν την λυσσαλέα αντίδραση υπερσυντηρητικών εκκλησιαστικών, μοναστικών και θεολογικών κύκλων, καθώς και των γνωστών και μη εξαιρετέων θρησκευτικών οργανώσεων, που θεώρησαν πως είχαν να κάνουν με το απόλυτο κακό και με την προδοσία της Ορθοδοξίας. Γι’ αυτούς τα «Νέα Θρησκευτικά» ήταν πολυθρησκειακά και συγκρητιστικά και δεν αποσκοπούσαν παρά στην υποταγή της Ορθοδοξίας στη Νέα Τάξη και στον προσηλυτισμό των ορθόδοξων μαθητών στην πολυθρησκεία και την παγκοσμιοποίηση (sic). Δεν θα μπορούσα όμως να μην σημειώσω εδώ ότι, εκτός από τις σφοδρές αντιδράσεις υπερσυντηρητικών εκκλησιαστικών κύκλων, το ΝΠΣ για τα Θρησκευτικά, πλην ελαχίστων εξαιρέσεων, συνάντησε επίσης την αδιαφορία ή τη χλιαρή υποστήριξη της προοδευτικής κοσμικής διανόησης, η οποία απ’ ότι φαίνεται θα προτιμούσε να έχει απέναντί της υπερσυντηρητικούς και οπισθοδρομικούς θεολόγους και ένα παρωχημένο ΜτΘ, εύκολο να εξοβελιστεί από το σχολικό πρόγραμμα με την πρώτη ευκαιρία ή κυβερνητική αλλαγή. Θεωρώ πως η παρούσα εκδήλωση-συζήτηση αποτελεί εξαίρεση στον κανόνα αυτό της αδιαφορίας και της άγνοιας για όσα σημαντικά λαμβάνουν χώρα στον ευρύτερο θεολογικό και εκκλησιαστικό χώρο και ελπίζω να αποτελέσει αφετηρία συνάντησης και διαλόγου.

Η πρόσφατη λοιπόν απόφαση του ΣτΕ όχι μόνο ακυρώνει τις παραπάνω μεταρρυθμιστικές προσπάθειες (και ανοίγει, συν τοις άλλοις, την πόρτα στην οιονεί θρησκευτική ομοσπονδοποίηση και «βαλκανιοποίηση» του σχολείου), όχι μόνο «δογματίζει» για θέματα που υπερβαίνουν κατά πολύ τις αρμοδιότητές του (για το τι είναι «Ορθόδοξο» και τι όχι) και μάλιστα ενάντια στην αρμόδια επιτροπή της Ι. Συνόδου και τους θεολόγους συντάκτες των ΝΠΣ, αλλά επιπλέον παίρνει ουσιαστικά θέση σε μια θεολογική διαμάχη που κρατάει τουλάχιστον από το 1974 και την πτώση της χούντας, καθώς υιοθετεί το σκεπτικό, τα επιχειρήματα, αλλά και μια ορισμένη αντίληψη για τη θεολογία και την Ορθοδοξία που υπερασπίζονται όσοι είναι πίσω από τις δικαστικές προσφυγές (με προεξάρχουσα την Πανελλήνια Ένωση Θεολόγων - ΠΕΘ). Μιαν αντίληψη σκοταδιστική και εσωστρεφή, που αρνείται το διάλογο με τον θρησκευτικά και πολιτισμικά «άλλον» (κύριο στοιχείο των προσπαθειών του Οικουμενικού Πατριαρχείου και της ανά την Οικουμένη Ορθοδοξίας κατά τον 20ό και 21ο αιώνα), που φλερτάρει με αυταρχικές ιδέες και καθεστώτα και της οποίας η εμπλοκή με την πολιτική μόνο καταστροφές προκάλεσε στο παρελθόν. Ας μην ξεχνάμε, εν προκειμένω, ότι κάποιοι από τους ιθύνοντες της ΠΕΘ υποκίνησαν το εκκλησιαστικό σχίσμα της Κύπρου και τις ενέργειες εναντίον του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου το 1974, που όπως γνωρίζουμε κατέληξαν στο χουντικό πραξικόπημα και την τουρκική εισβολή.

Τα πρόσωπα και οι φορείς που βρίσκονται πίσω από τις προσφυγές στο ΣτΕ (ΠΕΘ, Εστία Πατερικών Μελετών, Μητρόπολη Πειραιώς, κ.ά.,) είναι γνωστά τόσο στον θεολογικό και εκκλησιαστικό κόσμο, όσο και στην ευρύτερη κοινωνία για τις ακραίες θέσεις τους και δεν χρειάζονται επιπλέον συστάσεις. Το παράδοξο και πρωτοφανές είναι ότι οι ακραίοι της Εκκλησίας και οι ακραίοι της «κοσμικής» πλευράς (Ένωση Αθέων) δεν είχαν κανένα πρόβλημα να συμπήξουν μιαν άτυπη «συμμαχία» και να στραφούν με παράλληλες προσφυγές και με συντονισμένες ενέργειες εναντίον των ΝΠΣ και του ανανεωμένου ΜτΘ. Είναι χαρακτηριστικό ότι και οι μεν και οι δε χρησιμοποιούν σχεδόν την ίδια ορολογία και ταυτόσημα επιχειρήματα στις προσφυγές τους, εγκαλώντας τα «Νέα Θρησκευτικά» για παραβίαση του δικαιώματος των γονέων να αποφασίζουν για την θρησκευτική και φιλοσοφική εκπαίδευση των τέκνων τους, ενώ ο συνήγορος της Ένωσης Αθέων σε ανάρτησή του στο διαδίκτυο δεν βρίσκει ούτε μια λέξη κριτικής να ψελλίσει για την πανταχόθεν βαλλόμενη απόφαση του ΣτΕ, παρά μόνο «επιχαίρει» γιατί πήρε αυτό που ήθελε, δηλ. την χωρίς όρους και προϋποθέσεις απαλλαγή από το ΜτΘ, που τώρα πια και με την βούλα του ΣτΕ, χαρακτηρίζεται αυστηρά «Ορθόδοξο» και «ομολογιακό» (βλ. σχετικά: https://elawyer.blogspot.com/2019/09/blog-post_20.html) 

Το ίδιο «επιχαίρουν» και πανηγυρίζουν οι υπερσυντηρητικοί θεολογικοί και εκκλησιαστικοί κύκλοι, και το πρόβλημα είναι ότι τώρα που τους «άνοιξε η όρεξη», μετά την επιτυχή έκβαση της προσφυγής τους, διεκδικούν και άλλους ρόλους, όπως το να επιβάλουν μια φονταμενταλιστική Ορθοδοξία στο δημόσιο σχολείο μέσω της συγγραφής νέων βιβλίων για το ΜτΘ, απειλώντας και εκβιάζοντας για το σκοπό αυτό τους πάντες, από τους εκπαιδευτικούς και τους θεσμοθετημένους εκπαιδευτικούς φορείς της πολιτείας, μέχρι το σώμα των θεολόγων και τη Διοικούσα Εκκλησία, ακόμη και την πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Παιδείας. Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν η Υπουργός Παιδείας θα υποκύψει στις πιέσεις τους και εάν θα αφήσει τον ζωτικό χώρο του πολιτικού Κέντρου, που τόσο ενδιαφέρει την Κυβέρνηση, σε άλλες πολιτικές δυνάμεις.

Δεν μαζευτήκαμε όμως απόψε εδώ για να θρηνήσουμε, αλλά για να προβληματιστούμε και να συζητήσουμε για το μέλλον του ΜτΘ μετά τις αποφάσεις του ΣτΕ. Και δεν σας κρύβω ότι ήταν μια πολύ ευχάριστη έκπληξη η πρωτοβουλία διοργάνωσης αυτής της εκδήλωσης από μια προοδευτική αριστερή παράταξη πανεπιστημιακών και μάλιστα η διερώτηση, ακόμη και στον ίδιο τον τίτλο της εκδήλωσης, για το ενδεχόμενο τέλος ή για το μέλλον του ΜτΘ. Μια διερώτηση που δεν είναι άμοιρη έγνοιας και ανησυχίας για τις εξελίξεις στον ευαίσθητο τομέα της θρησκευτικής εκπαίδευσης, προερχόμενη μάλιστα από έναν ιδεολογικο-πολιτικό χώρο που παραδοσιακά υποστήριζε τη μετατροπή του ΜτΘ σε επιλεγόμενο. Είναι μάλλον πρώιμο ή και υπερβολικό να μιλήσουμε για συμπόρευση. Θεωρώ όμως πως είναι πολύ σημαντικό ότι απόψε βρισκόμαστε στο ίδιο τραπέζι και συνομιλούμε νομικοί και θεολόγοι για το μέλλον του ΜτΘ μετά τις πρόσφατες αποφάσεις του ΣτΕ, έχοντας επίγνωση για το πόσο προβληματικές μπορεί να αποβούν, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, αυτές οι αποφάσεις. Η συνομιλία αυτή πιστέψτε με δεν ήταν πάντα ούτε εύκολη ούτε αυτονόητη.

Θέλω να ελπίζω πως μέσα στο δύσκολο και περιοριστικό πλαίσιο που ορίζουν οι αποφάσεις του ΣτΕ, το Υπουργείο θα βρει τον τρόπο και να σεβαστεί αυτές τις αποφάσεις, αλλά και να μην ακυρώσει τα σημαντικά θεολογικά, εκπαιδευτικά και παιδαγωγικά βήματα που έγιναν τα τελευταία 45 χρόνια στο ΜτΘ. Σε αντίθετη περίπτωση θα οδηγηθούμε σε περαιτέρω απαξίωση και συρρίκνωση του ΜτΘ (που μόλις άρχισε να ανακάμπτει χάρη και στα ΝΠΣ) και τελικά στη μετατροπή του σε επιλεγόμενο, εξέλιξη που σε συνδυασμό και με τις προβλέψεις της απόφασης του ΣτΕ για εναλλακτικά μαθήματα θα οδηγήσει στο θρησκευτικό σεχταρισμό και τη θρησκευτική κοινοτικοποίηση και ομοσπονδοποίηση του σχολείου, παραδίδοντας έτσι τον ευαίσθητο τομέα της θρησκευτικής εκπαίδευσης στους κάθε λογής και απόχρωσης ταλιμπάν. Νομίζω πως εντός του θεολογικού χώρου υπάρχουν ακόμη υπεύθυνες και μετριοπαθείς δυνάμεις που μπορούν να συνδράμουν το Υπουργείο στην επίλυση της δύσκολης και περίπλοκης εξίσωσης που προκάλεσαν οι αποφάσεις του ΣτΕ. Σημαντικός ρόλος εν προκειμένω αναλογεί και στις άλλες πολιτικές δυνάμεις που θα πρέπει και από την πλευρά τους να αναδείξουν και να προασπίσουν τα θετικά βήματα που έγιναν στο χώρο της θρησκευτικής εκπαίδευσης τα τελευταία χρόνια.

Καθώς η παρούσα εκδήλωση-συζήτηση λαμβάνει χώρα στη Θεσσαλονίκη, επιτρέψτε μου πριν κλείσω την τοποθέτησή μου να υπενθυμίσω το ρόλο των ακραίων θεολογικών κύκλων της πόλης και της Θεολογικής της Σχολής στην υπόθεση των προσφυγών στο ΣτΕ. Όπως σημείωνα και στην παρέμβασή μου στη συζήτηση για τον «Σκοτεινό Βαρδάρη» που διοργάνωσε στον ίδιο αυτό χώρο το Ινστιτούτο Πουλαντζά τον Σεπτέμβριο του 2018, είναι οι ίδιοι αυτοί κύκλοι που, σε συνεργασία με άλλες υπερσυντηρητικές και αντιδραστικές δυνάμεις, κρατούν τη Θεσσαλονίκη δέσμια του πιο σκοτεινού παρελθόντος της και μεταβάλλουν τη θεολογία σε θεραπαινίδα του κοινωνικού και πολιτικού αναχρονισμού, του δημαγωγικού, λαϊκιστικού και αυταρχικού λόγου. Για τους παροικούντες την Ιερουσαλήμ είναι κοινό μυστικό ότι ο σκληρός πυρήνας της αντίδρασης και των δικαστικών προσφυγών εναντίον των ΝΠΣ για το ΜτΘ εντοπίζεται στη Θεσσαλονίκη, και πιο συγκεκριμένα σε ορισμένους κύκλους της Θεολογικής Σχολής του ΑΠΘ. Είναι παρήγορο ότι μια συζήτηση όπως η σημερινή, που θέτει «τον δάκτυλον επί των τύπων των ήλων», ξεκινάει επίσης από τη Θεσσαλονίκη και τα πανεπιστήμιά της, με τη συμμετοχή μάλιστα νομικών και καθηγητών της Θεολογικής Σχολής.

__________________________

[1] Ύμνος της Δικτατορίας της 4ης Αυγούστου.

[2] Τοποθέτηση στην εκδήλωση της Συσπείρωσης Πανεπιστημιακών ΑΠΘ - ΠΑΜΑΚ με θέμα: «Δημόσιος χώρος και θρησκευτική εκπαίδευση. Το τέλος του Μαθήματος των Θρησκευτικών μετά την απόφαση του ΣτΕ;», Δημαρχείο Θεσσαλονίκης, Τετάρτη 23 Οκτωβρίου 2019.