"ΔΟΚΙΜΙΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΤΗΣ ΘΡΗΣΚΕΙΑΣ": ΤΟ ΝΕΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥ ΒΕΝΤΗ

Χαράλαμπος Βέντης, Δοκίμια φιλοσοφίας της θρησκείας, εκδόσεις Εκκρεμές, Αθήνα 2025, ISBN: 978-618-5076-55

Σε μια εποχή τοξικής έξαρσης του φονταμενταλισμού και του θρησκευτικού λαϊκισμού αλλά και υπό την ηγεμονία μιας εξίσου κοινότοπης αθεΐας που δεσπόζει ως αποκλειστική «πεφωτισμένη» ατραπός για τον σύγχρονο άνθρωπο, η νηφάλια επανεξέταση της σχέσης μας με το ιερό δείχνει να είναι απαραίτητη. Όχι για λόγους κατήχησης, αλλά προκειμένου να διαχωριστεί με κριτήρια η έλλογη πίστη (όσο κι αν η τελευταία φαντάζει οξύμωρο σχήμα) από την κακοποιητική της καρικατούρα. Διέρχεται μια τέτοια εκ νέου μαθητεία στο ημέτερο υπερβατικό απαραιτήτως, και με γυμνά μάλιστα πέλματα, από τη βάσανο ακάνθινων ερωτημάτων, όπως είναι η πίστη ουσιωδώς αντίδικη του Λόγου, ως αδιάψευστη ενδοϊστορικά επαγγελία; Οδηγεί στην εξηλιθίωση και την ετερονομία του ανθρώπου ή μήπως συμβάλλει στην ωρίμασή του, την πνευματική αλλά και τη διανοητική; Κοντολογίς, είναι συμβατή η πίστη με την κριτική σκέψη και τον αναστοχασμό, ή εμπίπτει εξ ολοκλήρου στην επικράτεια του θυμικού και της παραμυθίας ως αναλγητικό του φόβου, του θανάτου και της τυχαιότητας της ύπαρξης; Ακριβέστερα, συνταιριάζεται η χριστιανική αφήγηση με το σημερινό επιστημονικό κοσμοείδωλο, με την κοπερνίκεια και τη δαρβινική επανάσταση, εναρμονίζεται καθόλου με την παράδοση του ουμανισμού; Ο «Θεός» πέθανε από φυσικά αίτια ή ένεκα μιας απερίσκεπτης πατροκτονίας; Τα ερωτήματα αυτά είναι ανεπίδεκτα τελεσίδικων απαντήσεων, ωστόσο η αδιάκοπη τριβή μαζί τους είναι επιβεβλημένη για λόγους πνευματικής υγείας, προόδου κι εντιμότητας. Με βάση αυτή την αρχή, οι στοχαστικές δοκιμές μας στον παρόντα τόμο καταθέτουν μια θεϊστική ανάγνωση της πραγματικότητας στη δύσκολη μεθόριο αναμεταξύ της αποκεκαλυμμένης αλήθειας και της ελληνικής παράδοσης του ‘‘λόγον διδόναι’’.

https://www.ekkremes.gr/portal/my_pages/bookdetails.php?id=176

Ανθολόγιον 344: Νίκος Ματσούκας

[...] κάθε εμμονή σε μια πίστη, που σίγουρα προϋποθέτει έρευνα, πορεία, εμπειρία και λογική συγκατάνευση, δεν αποτελεί δογματισμό, εφόσον δεν αναπτύσσει τάσεις ανελεύθερης επιβολής και βίαιης κυριαρχικότητας. Από τον καρπό γνωρίζεται το δέντρο. [...]

Νίκος Ματσούκας, Δογματική και Συμβολική Θεολογία Α' - Εισαγωγή στη θεολογική γνωσιολογία, εκδόσεις Π. Πουρναρά, β' έκδοση, Θεσσαλονίκη 1990, σελ. 21.

Ανθολόγιον 330: Άγιος Σωφρόνιος του Essex

[...] Η πίστη είναι συνέπεια της γεννήσεως Άνωθεν, από τον Θεό∙ είναι πίστη στη Θεότητα του Ιησού Χριστού. Η πίστη αυτή είναι πνευματική αίσθηση, που βρίσκεται επάνω από τις λογικές ενέργειες. Αν στην πρώτη θέση του είναι μας τεθεί το λογικό, θα μας οδηγήσει αναπόφευκτα στην απώλεια της πίστεως. Το λογικό αυτό στηρίζεται σταθερά στο έδαφος της γης. Όλα όσα είναι ανώτερα, του είναι απρόσιτα. Η πίστη είναι ήδη κάποια παρουσία του Θεού μέσα μας. Με αυτήν ως λεπτότατη διαίσθηση, αποκομίζει ο άνθρωπος την ύψιστη γνώση. Το κτιστό λογικό δεν είναι σε θέση να υπερβεί τον κόσμο, αλλά η πίστη, ως έμπνευση Άνωθεν, πραγματοποιεί το θαύμα αυτό μέσα μας. Η πίστη μας οδηγεί στα πρόθυρα του Άκτιστου κόσμου. [...]

Γέρων Σωφρόνιος του Essex, Το μυστήριο της χριστιανικής ζωής, εκδ. Ι. Μονής Τιμίου Προδρόμου, Essex 2010, σελ.82-83.

Αγίου Λουκά του ιατρού, Η κενοδοξία και η υπερηφάνεια

πηγή: Η ΑΛΛΗ ΟΨΙΣ

Η κενοδοξία είναι το πιο επικίνδυνο και το πιο ισχυρό πάθος. Υπάρχουν και άλλα πάθη εκτός από την υπερηφάνεια: η γαστριμαργία, η πορνεία, η οργή, η φιλαργυρία και άλλα. Αυτά όμως τα πάθη είναι τέτοιου είδους που, όταν τα νικάμε, μας αφήνουν για πάντα και δεν μπορούν στο εξής να μας πλησιάζουν. Τα δύο όμως ισχυρότερα πάθη, η κενοδοξία και η υπερηφάνεια, δεν μοιάζουν με τα υπόλοιπα. Μπορεί να τα πολεμάμε με όλες τις δυνάμεις μας, αυτά όμως με τίποτα δεν μας αφήνουν.

Δεν υπάρχουν άλλα πάθη, κατά των οποίων ο αγώνας θα ήταν τόσο δύσκολος. Όλοι οι άνθρωποι έχουν κενοδοξία, και αυτοί που ζουν στον κόσμο, και μοναχοί, ακόμα και ερημίτες. Εμείς που ζούμε μέσα στον κόσμο για ποια πράγματα υπερηφανευόμαστε; Γι’ αυτά που δεν πρέπει να δίνουμε καμία σημασία και ούτε πρέπει να τα προσέχουμε.

Υπερηφανευόμαστε λοιπόν για την καλή μας φωνή, την εξωτερική μας ομορφιά, τα ακριβά ρούχα, τον πλούτο, την ευγένεια. Υπερηφανευόμαστε επίσης για την εξυπνάδα μας και την πρόοδο στις επιχειρήσεις μας. Κάθε μας βήμα είναι συνδεδεμένο με την κενοδοξία. Όλοι μας υπερηφανευόμαστε.

Οι μοναχοί για ποια πράγματα υπερηφανεύονται; Αυτοί που άφησαν τον κόσμο και αφιέρωσαν την ζωή τους στον Θεό για ποια πράγματα μπορούν να υπερηφανεύονται; Και όμως υπερηφανεύονται. Αλλά η υπερηφάνειά τους είναι πιο εκλεπτυσμένη. Μοναχός που νηστεύει πολύ και κάνει πολλές προσευχές μπορεί να υπερηφανεύεται επειδή ξεπέρασε στην νηστεία και προσευχή τους άλλους μοναχούς. Μπορεί κάποιον μοναχό να τον κάνουν ηγούμενο και να υπερηφανεύεται για την προαγωγή του. Προσεύχεται μοναχός, όμως το πάθος αυτό δεν τον αφήνει. Και δεν θα τον αφήσει ώσπου να γίνει τέλειος μοναχός και να νικήσει αυτό το πιο λεπτό και το πιο ισχυρό από τα ανθρώπινα πάθη.

Να αποφεύγουμε αυτό το πάθος και να θυμόμαστε πάντα τον λόγο εκείνο του Χριστού που λέει: «πώς δύνασθε υμείς πιστεύσαι, δόξαν παρά αλλήλων λαμβάνοντες, και την δόξαν την παρά του μόνου Θεού ου ζητείτε;» (Ιω. 5:44). Όλοι μας επιδιώκουμε την ανθρώπινη δόξα, θέλουμε να μας εξυπηρετούν οι άνθρωποι, όμως την δόξα από τον Θεό, την μόνη αληθινή δόξα, δεν την επιζητούμε. Σ’ αυτήν την περίπτωση, λέει ο Κύριος, δεν μπορούμε, να πιστεύουμε.

Όπως βλέπετε την βαθιά, αληθινή και καθαρή πίστη μπορούν να έχουν μόνο αυτοί που είναι ελεύθεροι από το πάθος της κενοδοξίας. Αυτοί που σε όλα τα έργα τους επιζητούν όχι την δική τους δόξα αλλά την δόξα του Θεού. Αυτοί που το καλό που έχουν το θεωρούν όχι δικό τους κατόρθωμα, αλλά το αποδίδουν στον Θεό, διότι πραγματικά το καλό δεν είναι κάτι δικό μας, αλλά είναι δώρο του Θεού.

Ακόμα και ο μεγάλος απόστολος Παύλος λέει για τον εαυτό του: «ου γαρ ο θέλω ποιώ αγαθόν, αλλ’ ο ου θέλω κακόν τούτο πράσσω» (Ρω. 7:19). Αν έτσι έλεγε ο μεγάλος αυτός απόστολος, τότε εμείς οι δυστυχισμένοι τι να πούμε; Δεν πρέπει να μετανοήσουμε για την κενοδοξία μας και να καταλάβουμε επιτέλους ότι το καλό που έχουμε το έχουμε από τον Θεό; Εμείς οι ταλαίπωροι δεν πρέπει να επιζητούμε την δόξα από τους ανθρώπους αλλά μόνο από τον Θεό.

[Από το βιβλίο: Αγίου Λουκά Αρχιεπισκόπου Κριμαίας, Λόγοι και ομιλίες, τόμος Β’. Εκδόσεις «Ορθόδοξος Κυψέλη», Θεσσαλονίκη (απόσπασμα)]

(Πηγή ψηφ. κειμένου: koinoniaorthodoxias.org)

Το αντίδοτο στην απόγνωση

Κράτα τὸ νοῦ σου στὸν ἅδη καὶ μὴν ἀπελπίζεσαι.

Ἅγιος Σιλουανὸς

Η βιοτική μέριμνα είναι αμείλικτη ενίοτε. Δεν χρειάζεται όμως ούτε απελπισία, ούτε απόγνωση. Ο Θεός οικονομεί για όλους, δίκαιους και αδίκους, αρκεί να υπάρχει θέληση, ελπίδα, πίστη και αγάπη.

Ἐκ μέρους γὰρ γινώσκομεν καὶ ἐκ μέρους προφητεύομεν· ὅταν δὲ ἔλθῃ τὸ τέλειον, τότε τὸ ἐκ μέρους καταργηθήσεται. Ὅτε ἤμην νήπιος, ὡς νήπιος ἐλάλουν, ὡς νήπιος ἐφρόνουν, ὡς νήπιος ἐλογιζόμην· ὅτε δὲ γέγονα ἀνήρ, κατήργηκα τὰ τοῦ νηπίου. Βλέπομεν γὰρ ἄρτι δι' ἐσόπτρου ἐν αἰνίγματι, τότε δὲ πρόσωπον πρὸς πρόσωπον· ἄρτι γινώσκω ἐκ μέρους, τότε δὲ ἐπιγνώσομαι καθὼς καὶ ἐπεγνώσθην. Νυνὶ δὲ μένει πίστις, ἐλπίς, ἀγάπη, τὰ τρία ταῦτα· μείζων δὲ τούτων ἡ ἀγάπη. 

(A' Πρὸς Κορινθίους  13, 9-13)

Ανθολόγιον 301: J. Roth

(…) Εἶδα ἀνθρώπους εἰλικρινεῖς καὶ πιστοὺς τῆς ἀλήθειας νὰ καταντοῦν ἀπατεῶνες, Καμιὰ ἀνθρώπινη ἀρετὴ δὲν εἶναι αἰώνια σὲ τοῦτον τὸν κόσμο, μία μόνο: ἡ ἀληθινὴ εὐλάβεια. Ὁ πιστὸς δὲν μπορεῖ νὰ μᾶς ἀπογοητεύσει, ἀφοῦ τίποτα ἐγκόσμιο, τίποτα ἐπίγειο δὲν μᾶς ὑπόσχεται. Ὁ ἀληθινὸς πιστὸς δὲν μᾶς ἀπογοητεύει, ἐπειδὴ δὲν γυρεύει ἐδῶ στὴ γῆ τὸ συμφἐρον καὶ τὸ κέρδος του. (…)

Joseph Roth, Ὁ θρίαμβος τῆς ὀμορφιᾶς / Ἡ προτομὴ τοῦ αὐτοκράτορα, μετάφραση: Μαρία Ἀγγελίδου – Ἄγγελος Ἀγγελίδης, ἐκδόσεις Ἄγρα, Ἀθήνα 2022, σελ. 114-115.

Ανθολόγιον 299: Κώστας Αγόρας

Το "θρησκεύειν" είναι ταυτοτικό ή και ψυχολογικό. Το "πιστεύειν" στον Ιησού Χριστό είναι υπαρξιακό και σχεσιακό.

Κώστας Αγόρας

[πηγή]

Ανθολόγιον 290: Χ. Οικονόμου

(...) Πιστεύω επειδή ξέρω, όχι επειδή θέλω να μάθω. Πιστεύω επειδή έχω καταλάβει, όχι επειδή θέλω να καταλάβω. (...)

 
Χ. Οικονόμου, Οι Κόρες του Ηφαιστείου, εκδόσεις Πόλις, Αθήνα 2017, σελ. 69.

Ανθολόγιον 286: Κώστας Αγόρας, Περί πίστεως

Υπαρξιακά η "πίστη" μεταφράζεται σε "αφήγημα" και "νόημα ύπαρξης".

Θεολογικά μεταφράζεται σε "απάντηση στην Αποκάλυψη του Θεού".

Κώστας Αγόρας

[πηγή]

π. Δ. ΜΠΟΚΟΣ, Η ΠΙΣΤΗ ΜΟΥ ΘΑ ΜΕ ΣΩΣΕΙ

Τέσσερις ἄνθρωποι κουβαλοῦν στὸ κρεβάτι του ἕναν παράλυτο. Εἶναι συγγενεῖς ἢ φίλοι του. Τὸν πηγαίνουν στὸν Χριστό, ἀλλὰ τὸ πλῆθος εἶναι τόσο πολύ, ποὺ ἀναγκάζονται νὰ ἀνεβοῦν στὴ σκεπὴ τοῦ σπιτιοῦ, νὰ βγάλουν τὰ κεραμίδια καὶ μὲ σχοινιὰ νὰ τὸν κατεβάσουν μπροστὰ στὸν Χριστὸ ποὺ διδάσκει. Ἡ πίστη τῶν συνοδῶν, ἀλλὰ καὶ τοῦ ἀρρώστου, ὑπερπηδᾶ κάθε ἐμπόδιο. Ὁ Χριστὸς τὴ θαυμάζει καὶ θεραπεύει τὸν παραλυτικό, ἀφοῦ θεωρεῖ ἀπολύτως ἀπαραίτητο νὰ τοῦ δώσει πρῶτα ἄφεση ἁμαρτιῶν, ὑπονοώντας εὐθέως ὅτι ἡ ἁμαρτία ἔχει πρωτεύοντα ρόλο στὴν ὅλη πορεία φθορᾶς καὶ ἐκφυλισμοῦ τοῦ ἀνθρώπου (Κυριακὴ Β΄ Νηστειῶν).

«Ἔχετε πίστιν Θεοῦ», τόνιζε ὁ Χριστός. Ζητοῦσε πάντα τὴν πίστη καὶ ὅπου τὴν εὕρισκε, τὴν ἐπαινοῦσε καὶ τὴν ἐκθείαζε. Οἱ ἀπόστολοι κατάλαβαν κάποτε τὴ μεγάλη της ἀξία καὶ εἶπαν στὸν Χριστό: «Πρόσθες ἡμῖν πίστιν». Ὁ Χριστὸς τοὺς βεβαίωσε πὼς ἡ πίστη μετακινεῖ ἀκόμα καὶ βουνά. Ὑπερνικάει ἀνυπέρβλητα ἐμπόδια. «‘‘Ἐὰν ἔχητε πίστιν ὡς κόκκον σινάπεως’’, μπορεῖτε νὰ πεῖτε σ’ αὐτὸ τὸ βουνό, σήκω καὶ πέσε στὴ θάλασσα, καὶ θὰ γίνει. Ἀρκεῖ νὰ μὴν ὑπάρχει δισταγμὸς ἀμφιβολίας καὶ ἀπιστίας». Ἡ πίστη εἶναι βασικὴ προϋπόθεση γιὰ τὴν πνευματικὴ ἀνόρθωση τοῦ ἀνθρώπου. Ἡ ψυχικὴ καὶ σωματικὴ ἐξυγίανση θὰ στηριχτεῖ πάνω στὴ ραχοκοκκαλιὰ τῆς πίστης. «Εἰ δύνασαι πιστεῦσαι, πάντα δυνατὰ τῷ πιστεύοντι» (Λουκ. 17, 5. Ματθ. 17, 20. 21, 21. Μάρκ. 11, 22-23. 9, 23).

Ἐξ ἴσου ριζοσπαστικὰ ἀποφαίνεται καὶ ὁ ἀπόστολος Παῦλος. Φανερώθηκε, λέει, ἕνας τρόπος δικαίωσης, σωτηρίας, γιὰ τοὺς ἀνθρώπους, ποὺ προφητεύεται ἀπὸ τοὺς προφῆτες καὶ τὸν νόμο τοῦ Θεοῦ. Πῶς γίνεται ἡ δικαίωση αὐτή; «Διὰ πίστεως Ἰησοῦ Χριστοῦ εἰς πάντας καὶ ἐπὶ πάντας τοὺς πιστεύοντας». Χάρη στὴν ἀπολυτρωτικὴ σταυρικὴ θυσία τοῦ Χριστοῦ, ὁ Θεὸς δικαιώνει δωρεάν, χωρὶς καμμιὰ ἐξαίρεση, «τὸν ἐκ πίστεως Ἰησοῦ». Κάθε ἄνθρωπο ποὺ ἔχει μέσα του ὡς κινητήρια δύναμη τὴν πίστη στὸν Χριστό. Ἡ σωτηρία πλέον εἶναι πολὺ κοντά μας. «Ἐγγύς σου τὸ ρῆμά ἐστιν». Εἶναι κοντά σου ὁ λόγος, κοντὰ στὸ στόμα καὶ στὴν καρδιά σου. Ποιὸς λόγος; «Τὸ ρῆμα τῆς πίστεως», δηλαδὴ ὁ λόγος ποὺ πρέπει νὰ πιστέψεις: (α) Ἂν ὁμολογήσεις μὲ τὸ στόμα σου «Κύριον Ἰησοῦν», ὅτι ὁ Ἰησοῦς εἶναι ὁ (ἕνας καὶ μοναδικός) Κύριος, καὶ (β) ἂν πιστέψεις στὴν καρδιά σου ὅτι ὁ Θεὸς τὸν ἀνέστησε «ἐκ νεκρῶν», θὰ σωθεῖς. Μὲ τὴν καρδιά του πιστεύει κανεὶς καὶ δικαιώνεται, μὲ τὸ στόμα του ὁμολογεῖ τὴν πίστη του αὐτὴ καὶ σώζεται. Γι’ αὐτὸ λέγει ἡ Γραφή: Ὅποιος πιστεύει σ΄αὐτὸν «οὐ καταισχυνθήσεται» (Ρωμ. 3, 21-26. 10, 8-11).

Μόνο μὲ τὸ ἐφόδιο τῆς πίστης μπορεῖ ὁ ἄνθρωπος νὰ διαπλεύσει τὸ πολυκύμαντο τοῦ βίου του πέλαγος. Καὶ ἐπὶ πλέον νὰ πορευθεῖ «ἐν μέσῳ σκιᾶς θανάτου» χωρὶς φόβο κανένα. Τὴν πίστη αὐτὴ ἔχουν ἀνάγκη ἰδιαίτερα οἱ νέοι ἄνθρωποι, ποὺ μὲ ζωντάνια, ἐλπίδα καὶ ἐνθουσιασμὸ στέκονται μπροστὰ στὴ ζωή, «γεμάτοι ἰδέες, ὄνειρα καὶ στόχους. Τί θὰ παραλάβουν ἀπὸ μᾶς ποὺ θὰ τοὺς καταστήσει ἱκανοὺς νὰ γίνουν οἱ ἡγέτες τοῦ μέλλοντος; Τὸ σημαντικότερο ποὺ μποροῦμε νὰ τοὺς προσφέρουμε εἶναι ἡ πίστη. Καὶ ὁ καλύτερος τρόπος γιὰ νὰ τοὺς τὴ μεταλαμπαδεύσουμε εἶναι νὰ τοὺς ἀγαπᾶμε, νὰ τοὺς σεβόμαστε καί, τὸ σπουδαιότερο, νὰ τοὺς δείχνουμε τὴν ἀλήθεια τῆς πίστης μας μὲ τὰ ἔργα μας» (Γέροντας Τρύφωνας τοῦ Βάσον, Μικρὰ Ἑωθινά, σ. 70).

Ανθολόγιον 281: J. Roth

(...) Δεν πιστεύετε, ωστόσο, ψυχή τε και σώματι στον Θεό. Γι' αυτό και είστε απελπισμένος. Ο Θεός μόνο μπορεί να σας βοηθήσει. Και να σας λυτρώσει από τις πλάνες σας, από τα λάθη που κάνετε σε κάθε σας βήμα και τα οποία πολύ καλά αντιλαμβάνεστε. (...)

J. Roth, επιστολή στον S. Zweig, 24 Ιουλίου 1935

J. Roth / S. Zweig, Αλληλογραφία 1927-1938, εκδόσεις  Άγρα, Αθήνα 2021, σελ. 250.

Ανθολόγιον 265: Όσιος Σωφρόνιος του Essex

[...] Η εμπειρική, η "οντολογική" γνώση του Θεού αποκτάται με την παραμονή στο πνεύμα των εντολών του Χριστού. Στην οδό αυτή η γνώση μπορεί να αποβεί αξιόπιστη και να αποκλείει αμφιβολίες. Παρ΄ όλα αυτά ο Θεός με υπερβαίνει· δεν μπορώ να Τον προσλάβω πλήρως. Εξαιτίας αυτού είναι αναγκαίο το στοιχείο της πίστεως. Το "στοιχείο" όμως αυτό δεν κλονίζει καθόλου το πνεύμα μου ούτε προκαλεί έλλειψη "εμπιστοσύνης". Μοιάζει με τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε το διάστημα στη συνήθη ζωή μας. Δεν συλλαμβάνουμε την απεραντοσύνη του ούτε τα όρια του, αλλά δεν αμφιβάλλουμε για την ύπαρξη του· είναι για μας πραγματικό, αν και υπερβαίνει την αντίληψη μας.

Συνεπώς, στην αρχή προέχει η πίστη από αγάπη προς τον ευαγγελικό λόγο, παρά την αντίθεση ενίοτε του λογικού μας. Έπειτα ακολουθεί η εμπειρία, που προσλαμβάνει μορφή γνώσεως. Η αύξηση της εμπειρικής γνώσεως οδηγεί στην υπέρβαση της πρώτης "παιδικής" πίστεως, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι εμείς την ξεπεράσαμε εντελώς. Αν και η γνώση που έχουμε μας ελευθέρωσε από αμφιβολίες, ωστόσο το πλήρωμα της παραμένει για μας ανέφικτο: "Βλέπομεν γὰρ ἄρτι δι' ἐσόπτρου ἐν αἰνίγματι, τότε δὲ πρόσωπον πρὸς Πρόσωπον· ἄρτι γινώσκω ἐκ μέρους, τότε δὲ ἐπιγνώσομαι καθὼς καὶ ἐπεγνώσθην" (από τον Θεόν) (Α' Κορ. 13,12) [...]

Όσιος Σωφρόνιος του Essex, Το μυστήριο της χριστιανικής ζωής, εκδ. Ι. Μ. Τιμίου Προδρόμου Essex, Essex 2010, σελ. 81-82.

ΠΕΡΙ ΔΟΚΗΣΙΣΟΦΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ ΤΙΝΩΝ

Ὁ δοκησίσοφος -καὶ εἰδικότερα ὁ “δῆθεν” δηκτικὸς καὶ ἀπαξιωτικὸς ἔναντι τῆς πίστεως τῶν ἄλλων- καθίσταται κενὸς καὶ ἄγονος, ἀποδεικνύοντας σταθερὰ τὸ μέγιστο βαθμὸ τῆς ὑποκρισίας καὶ ἀδολεσχίας του.

Γ.Μ Β.

29/6/2019

[πηγή]

Κυκλοφόρησε το βιβλίο "Τι σημαίνει να πιστεύεις σήμερα"

Σταύρος Σ. Φωτίου (επιμ.), Τι σημαίνει να πιστεύεις σήμερα, εκδόσεις Αρμός, Αθήνα 2018, ISBN: 978-960-615-115-6.

Να πιστεύεις σημαίνει να νοηματοδοτείς κάθε πτυχή της ζωής υπό το πρίσμα της χριστιανικής πίστης: να κοινωνείς την αγάπη του Θεού και να μεριμνάς για τον συνάνθρωπο· να θεωρείς τη συζυγία ως ψυχοσωματική μέθεξη και την τέχνη ως δημιουργική ανάταση· να εκλαμβάνεις την πολιτική ως τέχνη συνένωσης των ανθρώπων και την οικονομία ως προσφορά του ενός προς τον άλλο.

Να πιστεύεις σήμερα σημαίνει να αντιστέκεσαι στον ατομικισμό και τη μαζοποίηση, να απορρίπτεις την ιδιωτική ευδαιμονία και την αδιαφορία για τον άλλο, να συγκρούεσαι με ό, τι εξαθλιώνει τον άνθρωπο και ευτελίζει την κοινωνία.

[πηγή]

Ανθολόγιον 211: Αρχιμανδρίτης Βασίλειος (Γοντικάκης)

[...] Δὲν πρέπει νὰ τανύζωμε κάτι μικρὸ καὶ ἀνθρώπινο μέχρι νὰ τὸ ἐξαρθώσωμε. Οὔτε νὰ καταπιέζωμε κάτι μεγάλο καὶ θεϊκὸ μέχρι νὰ τὸ ἐξουθενώσωμε, γιὰ νὰ τὸ φέρωμε στὰ μέτρα μας.

Πρέπει νὰ ἐναποθέτωμε τὰ πάντα στὴ θέλησι τοῦ Θεοῦ καὶ Ἐκεῖνος νὰ ἀποφασίζη.

Ἄλλο εἶναι τὸ άνθρώπινο καὶ φτιαχτὸ ποὺ ρυθμίζεται ἀπὸ δικές μας σκέψεις καὶ ἐπιδιώξεις. Καὶ ἄλλο εἶναι τὸ ἀληθινὸ καὶ θεοκίνητο ποὺ δὲν ἐλέγχεται ἀπὸ ἀνθρώπινες ἐπεμβάσεις.

Τὸ πρῶτο θὰ προδοθῆ ἀργὰ ἤ γρήγορα· καὶ θὰ φθαρῆ, ὡς κτιστὸ καὶ ἀνθρώπινο, ὅσο κι ἄν τὸ στολίσωμε μὲ θαύματα καὶ προφητεῖες.

Το δεύτερο καὶ ἀληθινὸ θὰ μείνη ὡς εύλογία θεία καὶ ἀειλαμπής, παρ' ὅλες τὶς προσπάθειες νὰ περιφρονηθῆ καὶ νὰ ταφῆ. [...]

Αρχιμανδρίτου Βασιλείου (Γοντικάκη), Απολυτίκιον, έκδοση Ίερας Μονής Ιβήρων, Άγιο Όρος 2011, ISBN: 978-960-87537-8-5, σελ. 106(απόσπασμα)

Χρ. Γιανναράς, Ο Έρωτας και η Πίστη (Αθήνα, 1/6/2016)

πηγή: ΑΝΤΙΦΩΝΟ
&
https://www.youtube.com/watch?v=D7Yi6Uw66IM

Ο Χρ. Γιανναράς με αφορμή την επανέκδοση των βιβλίων του "Αλφαβητάρι της πίστης" και "Σχόλιο στο Άσμα Ασμάτων" μίλησε στο βιβλιοπωλείο "Άπειρος Χώρα" για τον Έρωτα και την Πίστη (1/6/2016).

Ανθολόγιον 193: π. Φ.Φάρος (περί πίστεως)

(...) Αλλά πίστη δεν είναι να ζητάς κάτι από τον Θεό, πίστη είναι να ζητάς τον ίδιο τον Θεό…

π. Φιλόθεος Φάρος, συνέντευξη στον Θανάση Φωτίου (εφ. Φιλελεύθερος, 8/4/2015)

Ολόκληρη η συνέντευξη εδώ: 

http://www.philenews.com/el-gr/politismos-anthropoi/389/250636/pateras-filotheos-faros-otidipote-den-echei-tin-poiotita-tis-afivolias-einai-epikindyno

Ανθολόγιον 189: Χρ. Γιανναράς

Ἡ πίστη εἶναι ἄθλημα, ἡ ίδεολογία εἶναι μόνο ἐπιλογή. 

(Χρ. Γιανναρᾶς, ἐπιφυλλίδα στο Βῆμα 23.10.1988) 

Βλ. Χρ. Γιανναρᾶ, Finis Graeciae, ἐκδόσεις Ἰανός, Θεσσαλονίκη 2014, σελ. 126.

π. Θ. Μουρτζανός, Οι άγιοι και οι επαγγελίες του Θεού

Πηγή: ΒΗΜΑΤΑ / αναδ. ΝΕΚΡΟΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ

Εικόνα από εδώ

Συνήθως οι περισσότεροι άνθρωποι για να ακολουθήσουν ένα πρόσωπο, μία ιδέα ή μία στάση ζωής, ακόμη και μία ομάδα, είτε πολιτική, είτε κοινωνική, είτε θρησκευτική, είτε αθλητική, ελκύονται από κάποιες υποσχέσεις αυτής της ομάδας ή αυτών των προσώπων. Οι υποσχέσεις έχουν να κάνουν άλλοτε με το συμφέρον, άλλοτε με τις ανάγκες και άλλοτε με τις ιδέες και τις προσδοκίες των όσων καλούνται να ακολουθήσουν. Το συμφέρον είναι άμεσα υλοποιήσιμο. Ακολουθούμε αυτούς που μας υπόσχονται ότι θα εκπληρώσουν τις επιθυμίες μας, αυτούς που θα μας βοηθήσουν να περάσουμε καλύτερα στη ζωή μας, που θα μας βοηθήσουν να αναδειχθούμε, να γίνουμε επιτυχημένοι. Εξίσου υλοποιήσιμη είναι και η εκπλήρωση των αναγκών μας. Οι άνθρωποι έχουμε ανάγκη της τροφής και της επιβίωσης, αλλά και της καταξίωσης και της αποδοχής και της αγάπης, αλλά και της εξουσίας. Τέλος, υπάρχει και η εκπλήρωση των προσδοκιών. Αυτές συνήθως πηγάζουν και από τις ιδέες. Ακολουθούμε πρόσωπα τα οποία υπόσχονται ότι θα πραγματοποιήσουν ιδέες και νοοτροπίες για ευρύτερους μετασχηματισμούς σε επίπεδο κοινωνίας και ζωής, που θα βοηθήσουν τον κόσμο και επομένως και εμάς να ζήσουμε διαφορετικά, με βάση κριτήρια και αξίες. Γι’ αυτό το λόγο και οι άνθρωποι δεν είμαστε πάντοτε σταθεροί σε όσους ακολουθούμε. Τους δοκιμάζουμε όσον αφορά την αξιοπιστία και την συνέπεια στα όσα διακηρύττουν και στα όσα πράττουν. Στεκόμαστε δύσπιστοι έναντί τους και εύκολα μεταβάλουμε προτιμήσεις, γιατί διαπιστώνουμε πως δεν εκπληρώνουν είτε γιατί δεν θέλουν είτε γιατί δεν μπορούν τα συμφέροντα, τις ανάγκες και τις προσδοκίες μας.

Στη ζωή της πίστης έχουμε και εκεί υποσχέσεις, επαγγελίες. Μόνο που δεν τις δίνουν οι άνθρωποι, αλλά ο Θεός. Αυτοί που ακολουθούν το Θεό γιατί εμπιστεύονται τις επαγγελίες Του, γίνονται οι Άγιοι. Οι επαγγελίες του Θεού δεν έχουν να κάνουν με την καθημερινότητα, τα συμφέροντα, τις ανάγκες, τις προσδοκίες για το σήμερα. Είναι επαγγελίες που φέρουν το νόημα της αιωνιότητας. Αντί για την ικανοποίηση του πρόσκαιρου συμφέροντος ο Θεός υπόσχεται την στενή και τεθλιμμένη πύλη, τη οδό της θυσίας, της άσκησης, της εγκράτειας, της ολιγάρκειας, ακόμη και την οδό της στέρησης. Όποιος πιστεύει, γνωρίζει ότι η ζωή του δεν θα πορευτεί κατά πώς η ανθρώπινη επιθυμία για πλατιά οδό απόλαυσης και ευθυμίας ζητεί, αλλά θα είναι έτοιμος για θυσία, η οποία θα καταξιώνεται από τη χαρά της πίστης. Η χαρά φέρει μέσα της και την λύπη, διότι δεν εκπληρώνονται τα συμφέροντα. Όμως αυτός που ακούει και αποδέχεται τις επαγγελίες του Θεού γνωρίζει ότι το συμφέρον του είναι η εμπιστοσύνη στο Θεό, ακόμη και μέσα από την κούραση της θυσίας. Την ίδια στιγμή, ο Θεός δεν υπόσχεται την ικανοποίηση τω αναγκών μας, αλλά την υπέρβασή τους. Κι αυτό γίνεται δια της αγάπης, τόσο προς Εκείνον όσο και προς τον πλησίον. Η σχέση με το Θεό μάς δείχνει ότι μόνο μία ανάγκη υπάρχει πραγματικά: αυτή της αγάπης. Και όποιος αγαπά, μπορεί και δίνεται. Για να γευθεί μέσα από την χαρμολύπη της υπομονής, της υπακοής, του σταυρού, της δοτικότητας, ακόμη και χωρίς καμία ανταπόδοση, ούτε καν ηθική, ότι το χρέος έναντι του Θεού και του συνανθρώπου γεμίζει την ύπαρξη δύναμη να μπορεί να διακρίνει τα ουσιώδη και με διάρκεια. Τέλος, η επαγγελία του Θεού έχει να κάνει με την υπόσχεση της Ανάστασης. Δηλαδή της αιώνιας ζωής, για την οποία ούτε καν η παρούσα δεν μπορεί να συγκριθεί. Γι’ αυτό και είναι το νέφος το περικείμενον των μαρτύρων τοσούτον, διότι η σχέση με το Θεό βάζει την καρδιά και τη ζωή του ανθρώπου σε μιαν άλλη προοπτική. Της γνώσης και της βίωσης του νοήματος της αληθινής ζωής, που είναι η κατά Θεόν. Τα υπόλοιπα, τα ανθρώπινα, ο Άγιος χωρίς να τα εγκαταλείπει, καθώς τον κόσμο οικεί, γνωρίζει την πραγματική τους αξία, που έγκεινται στην προετοιμασία για τα κρείττονα.

Η Εκκλησία, παρουσιάζοντας και τιμώντας Πάντας τους Αγίους της την Κυριακή μετά την Πεντηκοστή, δείχνει ότι ο δρόμος των επαγγελιών του Θεού είναι καρπός της εν Αγίω Πνεύματι ζωής. Καρπός της μετοχής στην ζωή της πίστης στο Χριστό και του εκκλησιαστικού δρόμου, όταν ο άνθρωπος εμπιστεύεται και αγαπά αληθινά. Και οι Άγιοι δεν εγκαταλείπουν όλους εμάς που λιγότερο ή περισσότερο παραμένουμε προσκολλημένοι στη οδό του συμφέροντος, της ανάγκης, των προσδοκιών. Στην οδό που καθιστά την πίστη θρησκεία, εκπλήρωση αναγκών και λύτρωση από φόβους ή εκζήτηση μισθού. Οι Άγιοι γίνονται και παραμένουν τέκνα Θεού. Αυτό που λείπει ως προτεραιότητα από έναν εκκοσμικευμένο και ανθρωποκεντρικό πολιτισμό, ο οποίος δεν μπόρεσε να διακρίνει τα ουσιώδη, ίσως γιατί κι εμείς αποτύχαμε να τα ζήσουμε ή τα διαστρεβλώσαμε μέσα από μία λογική εξουσίας, άνεσης και αδυναμίας να διαλεχθούμε με ταπείνωση, σεβασμό και αφειδώλευτη αγάπη. Οι Άγιοι έδειξαν και δείχνουν το δρόμο της θυσίας, της αγάπης, της ανάστασης. Και μεσιτεύουν για τον καθέναν μας. Ας τους ακολουθούμε εν χαρά, με την ελπίδα κι εμείς να συμμετάσχουμε στο δικό τους νέφος, υπερβαίνοντας το πρόσκαιρο, που ενίοτε γίνεται τόσο καταθλιπτικό, όπως στην εποχή μας, όταν διακρίνεται η ματαιότητά του για τους πολλούς.

Κέρκυρα, 15 Ιουνίου 2014

π. Θ. Μουρτζανός

http://themistoklismourtzanos.blogspot.gr/2014/06/blog-post_13.html

Ο Γ.Βαρουφάκης για τον Ματθαίο Μουντέ

Σε πρόσφατο  άρθρο του ο Γ. Βαρουφάκης αναφέρει για τον Ματθαίο Μουντέ τα εξής:

[...]Θυμάμαι μια συζήτηση που είχα, όταν ήμουν ακόμα στο σχολείο, με τον αγαπητό μου δάσκαλο, τον ποιητή Ματθαίο Μουντέ, που κάποιοι από εμάς είχαμε την τύχη να μας διδάσκει το μάθημα των Θρησκευτικών για τέσσερα συναπτά χρόνια (1974-78). Η γενναιοδωρία του Μουντέ απέναντι σε ανόητα παιδιά όπως ο υπογράφων ήταν μοναδική. [...]Σεβόταν απόλυτα τη δεδηλωμένη (από τότε) αθεΐα μου και μου έμαθε (σε συνδυασμό με τον άθεο πατέρα μου) να υποκλίνομαι μπροστά στα θρησκευτικά αισθήματα των άλλων.
Σε συζήτηση περί της ιστορικής ακρίβειας των Ευαγγελίων, ο Ματθαίος με σόκαρε, λέγοντάς μου ότι δεν τον ενδιέφερε αν, τελικά, ο Ιησούς περπάτησε ποτέ στους Αγίους Τόπους, αν περπάτησε στο νερό, αν σταυρώθηκε, αν αναστήθηκε. «Ακόμα κι αν εφευρεθεί μια μηχανή του χρόνου», μου είπε, «που θα μας επιτρέπει να πάμε στο Όρος των Ελαιών, στον Γολγοθά, στη Βηθλεέμ, και δεν βρούμε ίχνος του Ιησού την εποχή εκείνη, και παρά το γεγονός ότι θα παραδεχτώ πως ο ιστορικός Ιησούς τελικά δεν υπήρξε, εμένα δεν με νοιάζει καθόλου. Τα λόγια που αποδίδονται στον Χριστό, η ιστορία της δράσης του, ο τρόπος με τον οποίο επηρέασε τον κόσμο ολόκληρο για αιώνες μετά, αναδεικνύοντας την πολιτική και κοινωνική σημασία της άνευ όρων αγάπης, αυτά είναι και παραμένουν πέρα για πέρα αληθινά για μένα. Τα ιστορικά γεγονότα τα αφήνω στους ιστορικούς. Ο Ιησούς για μένα είναι μέρος της ζωής μου, ίσως το πιο αληθινό, ανεξάρτητα αν ιστορικά τα Ευαγγέλια στέκουν ως ιστορικά κείμενα».[...]

Διαβάστε ολόκληρο το άρθρο του Γ. Βαρουφάκη εδώ.