Μνήμη Αντώνη Βαλεργάκη

[Δημοσιεύθηκε στο ηλεκτρονικό περιοδικό Φρέαρ στις 10/5/2026]

Ονειρεύτηκα ότι έβλεπα έναν εφιάλτη.

Ξύπνησα μέσα στο όνειρο ξανά και ξανά.

Αυτός ήταν ο εφιάλτης: η επανάληψη.

Πέτρος Π. Θεοδωρίδης

Ι.

Ο Αντώνης ήταν ανέκαθεν φιλότιμος, γενναιόδωρος και δοτικός, ένας διανοούμενος που «δεν ήθελε να φαίνεται», όχι από έλλειψη αυτοπεποίθησης αλλά επειδή γνώριζε ότι τα γράμματα θέλουν να έχει κανείς και ολίγη ταπεινοφροσύνη. Πάντα καίριος και απαιτητικός στα διαβάσματά του, στις μουσικές και κινηματογραφικές επιλογές του. Είχε βαθύτατη παιδεία και το χάρισμα να θυμάται και να κατανοεί σε απόλυτο βαθμό αυτά που διάβαζε. Πάνω απ’ όλα όμως ήταν δάσκαλος με μεγάλη μεταδοτικότητα, προσήνεια και ευγένεια. Τον συνάντησα για πρώτη φορά το 2006 στο Μουσικό Σχολείο Ηρακλείου και αμέσως συνειδητοποίησα ότι μας ενώνουν πολλά. Η παρέα μαζί του ήταν μια διαρκής μαθητεία: από αυτόν άκουσα για τον Αγκάμπεν, για τον Ζίζεκ, για τη φιλοσοφία της γλώσσας, για τον Μπένγιαμιν, για την αρνητική διαλεκτική και την κριτική θεωρία, για τον Χάμπερμας, τον Ρώλς και τον Ντεριντά. Αργότερα στο 3ο Γενικό Λύκειο Ηρακλείου είχα την ευκαιρία να τον γνωρίσω και στο ανθρώπινο επίπεδο. Εκεί κατάλαβα ότι ο Αντώνης ήταν ένας από μας: ένας απλός άνθρωπος που τον απασχολούσαν όλες οι μέριμνες και τα βάσανα της καθημερινότητας. Μοιραζόμασταν συχνά τις ίδιες αγωνίες και ανησυχίες για τα καθημερινά: πώς θα ανταποκριθούμε στις υποχρεώσεις μας με το γλίσχρο μισθό μας, πώς θα βγάλουμε το δεκαπενθήμερο, πώς θα πληρώσουμε τη ΔΕΗ, πώς θα εξοικονομήσουμε χρήματα για ν’ αγοράσουμε κανένα βιβλίο. Ο κοινός μας φόβος, το συζητούσαμε πολλές φορές, ήταν να μην μας αφήσει πουθενά το αυτοκίνητο!

ΙΙ.

Ο Αντώνης αναγνώριζε το απαράμιλλο κάλλος της εκκλησιαστικής ποίησης. Σχεδιάζαμε μάλιστα μελλοντικά να κάνουμε ένα σχετικό διαθεματικό μάθημα. Δυστυχώς δεν προλάβαμε. Πέρυσι μου είχε ζητήσει να κάνουμε μαζί ένα μάθημα στη Γ’ Λυκείου. Μου πρότεινε να παρουσιάσω το βιβλίο Ισχύς νόμου του Ντεριντά. Το μάθημα κύλησε εξαιρετικά χάρη στο ζήλο, τη μεταδοτικότητα και τα αναρίφνητα χαρίσματά του. Του είχα από τότε, αθέλητα θαρρείς, αφιερώσει την εισήγησή μου.

Αντώνη, θα μείνεις για πάντα αλησμόνητος στους μαθητές και τους συναδέλφους σου.

Ηράκλειο Κρήτης, 5 Μαΐου 2026

Γ. Μ. Βαρδαβάς

Οι αναθέσεις μαθημάτων Γυμνασίου και Λυκείου για το νέο σχολικό έτος - Πρώτη ανάθεση το "εναλλακτικό" μάθημα της Ηθικής στους θεολόγους

 

Ανακοινώθηκαν από το ΥΠΑΙΘΑ οι αναθέσεις μαθημάτων Γυμνασίου και Λυκείου για το νέο σχολικό έτος. Ως προς το οιονεί "εναλλακτικό" μάθημα της "Ηθικής", που θα προσφέρεται στους απαλλασσόμενους από το μάθημα των Θρησκευτικών από το νέο σχολικό έτος, εφόσον συμπληρωθεί ο απαιτούμενος αριθμός μαθητών (αναμένεται να είναι 10 ανά τάξη), ισχύουν τα εξής: οι θεολόγοι θα το έχουν πρώτη ανάθεση, οι φιλόλογοι, οι ΜΙΘΕ και οι κοινωνικοί επιστήμονες δεύτερη ανάθεση. Αναμενόμενες οι αναθέσεις. Εξακολουθώ να φρονώ ότι πρόκειται για πολύ αρνητική εξέλιξη για το μάθημα των Θρησκευτικών παρά το οιονεί win - win.

***

Δείτε τις αναθέσεις εδώ:

https://www.esos.gr/arthra/98853/anatheseis-mathimaton-gymnasioy-kai-genikoy-lykeioy-i-nea-apofasi

Bauman και Ζουμπουλάκης

 

Το διάβασα κι εγώ το άρθρο του Σταύρου Ζουμπουλάκη στην "Καθημερινή" του Πάσχα. Εκείνο που αναρωτιέμαι είναι το εξής: Προς τι η γνωστοποίηση ενός "ατοπήματος" του Bauman και μάλιστα αναδρομικά; Προσωπικά εκτιμώ τόσο πολύ τη σκέψη του μέγιστου Bauman, που όλα αυτά μου μοιάζουν αμελητέα.

Το μάθημα των Θρησκευτικών παραμένει υποχρεωτικό

 

Δημοσιεύθηκαν εσχάτως τα ΦΕΚ για τα ωρολόγια προγράμματα Γυμνασίου και Λυκείου. Παρά την εσκεμμένη, κατά τη γνώμη μας, αστοχία και τον οιονεί υφέρποντα "ανταγωνισμό" με το δήθεν "εναλλακτικό" μάθημα της "Ηθικής", οφείλουμε να επισημάνουμε ότι το μάθημα των Θρησκευτικών παραμένει υποχρεωτικό για όλους τους μαθητές, με την προβλεπόμενη από τον νόμο δυνατότητα εξαίρεσης. Όσοι μαθητές εξαιρούνται από το μάθημα των Θρησκευτικών δύνανται, εφόσον συμπληρωθεί ο απαραίτητος αριθμός για να συγκροτηθεί τμήμα, ήτοι 10 μαθητές ανά τάξη, να παρακολουθούν το νεοσύστατο μάθημα της "Ηθικής". Η διατύπωση του ΦΕΚ "Θρησκευτικά / Ηθική" είναι 100% προβληματική και χρήζει διορθώσεως. Ο λόγος είναι ο ακόλουθος: κάποιος που δεν γνωρίζει τα εκπαιδευτικά και τη σχετική νομοθεσία, αυτομάτως θα θεωρήσει ότι προσφέρονται και τα δυο μαθήματα "κατ' επιλογήν", κάτι που προφανώς είναι εσφαλμένο για τους λόγους που αναπτύξαμε παραπάνω. Προσέτι, το νεοσυσταθέν μάθημα δεν είναι σε καμία περίπτωση "ισότιμο" πολλώ δε μάλλον "εναλλακτικό", όπως επιτάσσει το ΣτΕ. Πρόκειται ουσιαστικά, όπως τουλάχιστον προκύπτει από τα δημοσιευθέντα ΠΣ, για μάθημα κανονιστικής ηθικής και δεξιοτήτων και όχι φιλοσοφικής ηθικής και κατά συνέπεια ο χαρακτηρισμός "εναλλακτικό" δεν βρίσκει πεδίο εφαρμογής. Τοσαύτα για να μπουν κάποια πράγματα στη θέση τους.

Ηράκλειο Κρήτης, 25/4/2026

Γ.Μ.Βαρδαβάς

"Καθαρά χέρια" (σχόλιο στην επικαιρότητα)

 

Η διάκριση θεσμού και χαρίσματος δεν βρίσκει πεδίο εφαρμογής μόνο στη θεολογία. Και ο νοών νοείτω!

24/4/2026

Γ.Μ.Β.

Ο Χρυσόστομος Σταμούλης (1964-2025) για τη θεολογία τάσεων

Είχε απόλυτο δίκιο ο αείμνηστος Καθηγητής της Θεολογικής Σχολής του ΑΠΘ Χρυσόστομος Σταμούλης όταν από πολύ νωρίς επισήμανε ότι στη χώρα μας δεν μπορούμε να αποφύγουμε μια θεολογία τάσεων. Ο σοφός δάσκαλος αναζητούσε διαρκώς μέσα από το πολύπλευρο έργο του, αλλά φευ επί ματαίω, τη χρυσή τομή, τη δημιουργική σύνθεση. Είναι αναντίλεκτο ότι άφησε σπουδαία παρακαταθήκη υψηλού θεολογικού στοχασμού.

Αιωνία του η μνήμη.

Ηράκλειο Κρήτης, 18 Απριλίου 2026

Γ.Μ.Β.

Θεολογική επισήμανση

Ἄλλο εἶναι τὸ "κοινὸς" καὶ άλλο τὸ "ἴδιος". Τὸ "ἴδιος" ἐμφαίνει τὸ "ὅμοιο", ἐνῶ τὸ "κοινὸς" τὸ "ὁμοῦ". Στὴ θεολογία εἶναι ἀπαραίτητη ἡ ἀκρίβεια.

Ἡράκλειο Κρήτης, 16 Ἀπριλίου 2026

Γ.Μ.Βαρδαβᾶς

Ἀπὸ Θεοῦ ἄρξασθε

 

Ἀπὸ Θεοῦ ἄρξασθε

νυχθημερὸν γρηγορεῖτε

τὸν Κύριον ὑμνεῖτε

καὶ ὑπερυψοῦτε εἰς πάντας

τοὺς αἰῶνας.

15/4/2026

Γ.Μ.Β.

ΧΩΡΙΣ ΑΝΑΣΤΑΣΗ

Αναφέρει σε ένα βιβλίο του ο αείμνηστος Καθηγητής της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών Παναγιώτης Ανδριόπουλος την ακόλουθη ρήση του Heinrich Schlier: χωρίς Ανάσταση οι πιστοί θα ήταν «τραγικοί απατημένοι απατεώνες».

10/4/2026

Γ.Μ.Β.

Εφαρμοσμένη Ποιμαντική

Άκουσα αίφνης σήμερα, κατά τη διάρκεια της Θείας Λειτουργίας σε μια μικρή ενορία στην παλιά επαρχία Μονοφατσίου (ανατολική Μεσαρά, κατά τον αείμνηστο Χριστόφορο Λιοντάκη), την εξής επίκληση εκ μέρους του ιερέως: "Ὑπὲρ τῆς καταπαύσεως τοῦ πολέμου εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολὴν καὶ εἰς ἅπασαν τὴν οἰκουμένην".

Πρόκειται, παρά την απλότητα της (ή μάλλον εξαιτίας της), για ποιμαντική μέριμνα ουσίας.

Γένοιτο!

Εικονικά και ανεικονικά μπερδέματα

Οι εικονομάχοι στο Βυζάντιο ως γνωστόν χαρακτήριζαν τις εικόνες "επιτήδευμα του ανεπιτηδεύτου". Εδώ ακριβώς έχουμε ένα περίεργο παράδοξο: σύγχρονοι εικονολάτρες καθίστανται a priori φανατικοί θιασώτες θεοκρατικών τυράννων, οίτινες, εντούτοις, υποστηρίζουν εξ επόψεως θρησκευτικής την...ανεικονικότητα!

Αφορισμός

Κάθε λυσιτελής κριτική προϋποθέτει την αυτοκριτική.

14/3/2026

Γ. Μ. Βαρδαβάς

Σκευή

Η σκέψη για να συγκροτηθεί, να αποτυπωθεί και να παγιωθεί εν γένει προϋποθέτει σκευή ισχυρή (γνωστική και αναγνωστική), μέγιστο μόχθο πνευματικό και μετοχή προσωπική – όχι μόχλευση τύπου ΤΝ. Άλλο είναι η ουσία και άλλο η ευκολία που απολήγει στην ακηδία, τη φυγοπονία και την οιονεί λοβοτομή εν τέλει.

26/2/2026

Γ.Μ.Β.

Εφιάλτης

 

Κυνισμός, κομφορμισμός, αμετροέπεια, χυδαιότητα. Ο εφιάλτης ενός perpetuum mobile παροντισμού.

15/11/2025

Γ.Μ.Β.

ΠΕΡΙ ΘΕΟΛΟΓΙΚΗΣ ΓΝΩΜΗΣ

Σεβαστή βεβαίως η θεολογική γνώμη αλλά, ως γνωστόν, δεν είναι δεσμευτική για την εκκλησία. Άλλο όμως είναι, σε κάθε περίπτωση, η θεολογική γνώμη και άλλο η ιδιωτική θεολογία ή η θεολογία της “ατάκας” και του “γούστου”. Κάποια στιγμή πρέπει να γίνει κατανοητό ότι στην ορθοδοξία δεν ισχύει ούτε το sola scriptura, ούτε, η κατά το δοκούν, υποκειμενική ερμηνεία των πάντων. Το γεγονός ότι δεν υπάρχει δογματικό κώλυμα για κάποιο θεολογικό ζήτημα ουδόλως δεν σημαίνει ότι θα πρέπει να παραθεωρηθεί μια μακρόχρονη παράδοση χάριν ενός κακώς νοούμενου δήθεν “εκσυγχρονισμού” ή για να γίνει μια θεολογική γνώμη “αρεστή” στον κόσμο. Στο σημείο αυτό η σχολή της Φραγκφούρτης και πιο συγκεκριμένα ο Μαρκούζε βάζει σε όλους μας τα γυαλιά: “Έκσυγχρονισμός χωρίς παράδοση συνιστά ολοκληρωτισμό”.

Ηράκλειο, 26 Σεπτεμβρίου 2025

Γ.Μ.Βαρδαβάς

De jure

Η βία και η αυτοδικία ούτε νομιμοποιούνται στη συνείδηση του δημοκρατικού ανθρώπου, ούτε φυσικά δικαιολογούνται, ούτε βεβαίως "ξεπλένονται". -

Ηράκλειο, 12 Σεπτεμβρίου 2025

Γ.Μ.Βαρδαβάς

Περί εχθροπάθειας

Η εχθροπάθεια είναι αλυσιτελής και επιζήμια. Βλάπτει εν πρώτοις τον ασκούντα αυτήν.

Ηράκλειο 14/9/2025

Γ.Μ.Βαρδαβάς

Μανιχαϊσμός

Κενό και καινό
απέχουν παρασάγγας

Ηράκλειο Κρήτης, 16 Σεπτεμβρίου 2025

Γ. Μ. Βαρδαβάς

Κρητοφοβίας το ανάγνωσμα!

Εν μέσω των θλιβερών γεγονότων στην Κρήτη άρχισε πάλι στα κοινωνικά δίκτυα η γνωστή καταδίκη όλων των Κρητικών και η άκριτη Κρητοφοβία. Αυτό λέγεται συλλογική ενοχή, φίλτατοι! Έτσι για να μην ξεχνιόμαστε! Δεν είμαστε άγιοι εμείς οι Κρητικοί αλλά δεν είναι και αγγελάκια και αθώες περιστερές όλοι οι υπόλοιποι Έλληνες! Κάπου ώπα! Στην Ελλάδα ζούμε κι εμείς!

3/9/2025

Γ.Μ.Β.

***

Δείτε επίσης: 

https://vardavas.blogspot.com/2025/07/blog-post_9.html

https://vardavas.blogspot.com/2019/09/blog-post_6.html

"Αθηναίοι", αυτή η μάστιγα!

 

Είναι απίστευτο το πως οι ούτως λεγόμενοι "Αθηναίοι" κουβαλούν την Αθήνα όπου κι αν πάνε. Όχι τίποτε άλλο, αλλά όλο αυτό το σκηνικό καταντά ανυπόφορο. Δεν μπορούν αυτοί οι άνθρωποι να χαρούν τις διακοπές τους. Είναι στο νησί και κάνουν λες και είναι στην Κηφισίας! Προ ολίγου στην Τραγαία είχε ένα μίνι μποτιλιάρισμα. Όλοι περίμεναν υπομονετικά. Όλοι; Όχι βέβαια! Ένας αγράμματος νεόπλουτος ξεσήκωσε όλη την Τραγαία με τις κόρνες του μέσα από το θηριώδες Range Rover του. Τι ακριβώς ήθελε να παραστήσει ο πανάθλιος χαχόλος / διάνος παραμένει άδηλο. Στα τριάντα μέτρα έβλεπε μπροστά του ένα φορτηγό που προσπαθούσε να απεγκλωβιστεί, αλλά εκεί αυτός: η κόρνα, κόρνα! Παιδεία μηδέν, καλλιέργεια μηδέν, τρόποι μηδέν! Μόνο λεφτά! Να τα χαίρεται! Που να ξέρει ότι στο νησί υπάρχουν άλλοι ρυθμοί, άλλη νοοτροπία, άλλη αντίληψη της καθημερινότητας. Ακόμα και η σχόλη, η βραδύτητα, η καθυστέρηση, η αδράνεια είναι στο πρόγραμμα. Αυτό σημαίνει διακοπές. Ειδάλλως, αν δεν του αρέσει και δεν μπορεί να εγκλιματιστεί ας μείνει στο καμίνι της Αθήνας να δει τη γλύκα!

13/8/2025

Γ.Μ.Β.