Ανθολόγιον 365: Μάριος Μπέγζος

[...] Ο λαϊκισμός αναιρεί το λαό: όλα γίνονται για το λαό, αλλά χ ω ρ ί ς το λαό. Μια μερίδα διανοουμένων άσχετων με το λαό σφετερίζεται το όνομα "λαός" για να αυθαιρετήσει. [...]

Μάριος Μπέγζος, Το μέλλον του παρελθόντος, εκδόσεις Αρμός, Αθήνα 1993, σελ. 118.

Μισθολογικά - Του Αντώνη Παπαγιάννη

πηγή: ΓΟΡΓΑ ΠΑΡΕΣΤΙΓΜΕΝΑ

Γενικά αποφεύγω να σχολιάζω εκκλησιαστικά θέματα. Το κάνουν τόσοι άλλοι, και αν αρχίσει κανείς είναι δύσκολο να βάλει μια ‘κόκκινη γραμμή’ ανάμεσα στον καλοπροαίρετο σχολιασμό και την κρίση και κατάκριση. Ωστόσο, οι γενναίες αυξήσεις στους μισθούς των μητροπολιτών και λοιπών αρχιερέων που ανακοινώθηκαν τελευταία είναι κυρίως οικονομικό θέμα, για το οποίο έγιναν ποικίλα σχόλια, όπως θα αναμενόταν. Για παράδειγμα, κάποιοι έγραψαν (και συμφωνώ μαζί τους) ότι θα ήταν πιο ουσιαστικό να δοθούν αυξήσεις στους ιερείς, και μάλιστα τους πολυτέκνους, αντί για τους επισκόπους. Η επίσημη απάντηση ήταν ότι ‘δεν υπήρχε ο απαραίτητος δημοσιονομικός χώρος’. Δική μου εντύπωση είναι ότι ο χώρος αυτός έχει ιδιαίτερες ιδιότητες: στενεύει και ξεχειλώνει κατά την βούληση των ‘ἐχόντων τὸ γλωσσόκομον’ (κατά την βιβλική έκφραση, κοινώς το πορτοφόλι), άλλοτε δεν φτάνει και άλλοτε περισσεύει.

Κάποιοι συνέδεσαν τις αυξήσεις με τις επερχόμενες εκλογές, ως μια προσπάθεια της κυβέρνησης να καλοπιάσει την διοικούσα εκκλησία, αν και λέγεται ότι η υπόσχεση για αυξήσεις είχε δοθεί από την εποχή του μακαριστού αρχιεπισκόπου Χριστοδούλου. Στην εποχή μας η καχυποψία απέναντι στους πολιτικούς είναι δικαιολογημένη, και ο χρόνος τήρησης των υποσχέσεων είναι από τα μέσα που χρησιμοποιούν οι τελευταίοι προς όφελός τους (ενώ άλλοτε, πολύ βολικά, απλώς τις ξεχνούν). Ο σεβαστός μητροπολίτης Κυθήρων κ. Σεραφείμ δήλωσε ότι τα χρήματα θα τα διαθέσει για την στέγαση εκπαιδευτικών και γιατρών που θα πάνε στα Κύθηρα, και είναι γνωστό το πρόβλημα στέγης που αντιμετωπίζουν οι άνθρωποι αυτοί που διορίζονται στα νησιά. Αναμφίβολα υπάρχουν πολλοί αρχιερείς που ανέκαθεν διέθεταν και διαθέτουν τις όποιες οικονομικές απολαβές τους για έργα φιλανθρωπίας, ‘μὴ σαλπίζοντες, μὴ δημοσιεύοντες τὴν ἑαυτῶν εὐποιίαν’ και που θα συνεχίσουν να το κάνουν είτε λάβουν είτε όχι αυξήσεις.

Τέλος, στέκομαι στη δικαιολογία ότι οι αρχιερείς ‘έχουν τυπικά προσόντα που σε οποιαδήποτε θέση θα αμείβονταν με πολλαπλάσιες αμοιβές’. Θέλω να πιστεύω ότι οι περισσότεροι επίσκοποι δεν επεδίωξαν το αξίωμά τους ως μια υψηλόμισθη καριέρα, αλλά εκλέχθηκαν για να διακονήσουν την εκκλησία. Το παραπάνω επιχείρημα είναι μάλλον πολύ φθηνό.

https://antonispapagiannis.blogspot.com/2026/06/blog-post_14.html

Το Οικουμενικό Πατριαρχείο καταδικάζει την επίθεση στη Λαύρα του Κιέβου

 

Το Οικουμενικό Πατριαρχείο με βαθύτατη θλίψη και απογοήτευση πληροφορήθηκε την απαράδεκτη και βέβηλη πυραυλική επίθεση της Ρωσσικής Ομοσπονδίας εναντίον της ιστορικής Λαύρας του Κιέβου (Pecerska), την οποία και καταδικάζει, όπως και κάθε άλλη παρόμοια επίθεση εναντίον ιερών και εμβληματικών μνημείων της κοινής θρησκευτικής και πολιτισμικής κληρονομιάς του Χριστιανισμού.

Κανείς λογικός άνθρωπος και κανένα επιχείρημα δεν μπορεί να δικαιολογήσει αυτή τη βάρβαρη καταστροφική επίθεση σε βάρος ιερού προσκυνηματικού χώρου, όπως είναι η περιώνυμος Λαύρα του Κιέβου με τη μακρά ιστορία και παράδοση που αποτελεί μνημείο εθνικής κληρονομιάς της UNESCO.

Η Α.Θ. Παναγιότης ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος επικοινώνησε τηλεφωνικώς με τον Μακ. Μητροπολίτη Κιέβου και πάσης Ουκρανίας κ. Επιφάνιο, στον οποίο εξέφρασε τον αποτροπιασμό του για τη ρωσική επίθεση και την ολόθυμη συμπαράσταση της Μητρός Εκκλησίας και του ιδίου προσωπικώς προς τον πολύπαθο Ουκρανικό λαό. Επίσης, εξέφρασε τη συμπάθειά του προς τους συγγενείς των θυμάτων και τους τραυματίες της επιθέσεως.

https://ec-patr.org/15/06/17/13/to-oikoymeniko-patriarcheio-katadika

ΣΧΟΙΝΟΒΑΣΙΑ

 

Ὁ Θεός, ἀνεξαρτήτως τοῦ ἄν «εἶναι» ἤ «δὲν εἶναι», ὑπάρχει. Ταυτίζεται ἐξάπαντος μὲ τὴν ὕπαρξη του καὶ ὄχι μὲ τὴν οὐσία του. Ἄλλο εἶναι τὸ κοινόν, ἄλλο τὸ «ἴδιο» καὶ ἄλλο φυσικὰ τὸ ἴδιον. Ὁ Θεὸς εἶναι πληρούμενη καὶ ἀλληλοπεριχωρούμενη ἀγάπη. Εἶναι «ὁ ὤν, ὁ ἦν καὶ ὁ ἐρχόμενος». Εἶναι «αὔρα λεπτὴ» ἀλλὰ καὶ ἔκπληξη ἐσχατολογική. Εἶναι τὸ ὄντως Ὄν.

Ἡράκλειο Κρήτης, 13 Ἰουνίου 2026

Γ. Μ. Βαρδαβᾶς

Γραφικότητες μέσω ΑΙ

Κι εμένα με ενόχλησε η υπέρμετρη αύξηση στους μισθούς των Αρχιερέων αλλά δεν προέβην μέσω ΑΙ σε "αντιποίηση αρχής". Μηδέν άγαν!

11/6/2016

Γ.Μ.Β.

Ο… σαμουράι φύλακας της Παναγίας Πορταΐτισσας με το κρητικό… επίθετο!

 

πηγή φωτογραφίας: https://creta24.gr/

Του Κώστα Μπογδανίδη

«Είμαι από την Ιαπωνία, είμαι χριστιανός Ορθόδοξος και το όνομα μου… ακούγεται κρητικό!»

Διαβάστε ολόκληρο το ρεπορτάζ εδώ:

https://creta24.gr/o-samoyrai-fylakas-tis-panagias-portaitissas-me-to-kritiko-epitheto/

Ανάγκη για τη Διοικούσα Εκκλησία να ξαναβρεί την ταυτότητά της

πηγή: https://www.larissanet.gr/

Του Χρήστου Γκουνέλα, δρ Θεολογίας

Έντονο δημόσιο διάλογο και προβληματισμό προκάλεσε στην κοινωνία η νομική πρόθεση της Πολιτείας να εξισώσει τον μισθό του Αρχιεπισκόπου, των Μητροπολιτών και των Τιτουλάριων Επισκόπων με αυτόν του Γενικού Γραμματέα ενός Υπουργείου. Δεν είναι δυνατόν να μην παρατηρήσει κανείς τη χρονική συγκυρία (προεκλογικά, οικονομική κρίση και ακρίβεια) κατά την οποία έρχεται μία τέτοια πρόθεση και τίθεται σε δημόσια διαβούλευση.

Ωστόσο, πέρα από τον χρόνο κατάθεσης της νομικής πρότασης, μία τέτοια απόφαση έρχεται σε ευθεία αντίθεση με τον Ευαγγελικό λόγο της Εκκλησίας. Για την Εκκλησία, ο Επίσκοπος είναι Πατέρας και σαφώς όχι ανώτερος κρατικός υπάλληλος, όπως τον βλέπει η Πολιτεία. Πόσο δύσκολο όμως είναι να δει κάποιος τον εαυτό του ως Πατέρα όταν τα πάντα γύρω του συνάδουν με τον τρόπο ζωής ενός ανώτερου κρατικού υπαλλήλου, ο οποίος μένει σε Μητροπολιτικό Μέγαρο (sic), έχει κρατικό αυτοκίνητο και οδηγό, διεκπεραιώνει καθημερινά ένα σωρό διοικητικές και οικονομικές υποθέσεις και έχει δεκάδες συναντήσεις με ως επί το πλείστον ηγεσίες εκκλησιαστικές, πολιτικές, στρατιωτικές, επιχειρηματικές κ.ά.; Αλλά ακόμη και στον ναό κατά τη διάρκεια της λατρείας, η απόσταση από το ποίμνιο είναι πολλές φορές, δυστυχώς, δεδομένη. Ας θυμηθούμε τον μεγαλωμένο μέσα στην Εκκλησία Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη στα «Πτερόεντα Δώρα»: «…Ὑπέφωσκεν ἤδη ἡ πρωία τῆς πρωτοχρονιᾶς, καὶ ὁ Ἄγγελος διὰ νὰ παρηγορηθῇ, εἰσῆλθεν εἰς μίαν ἐκκλησίαν. Ἀμέσως πλησίον τῆς θύρας εἶδεν ἀνθρώπους νὰ μετροῦν νομίσματα, μόνον πὼς δὲν εἶχον παιγνιόχαρτα εἰς τὰς χεῖρας· καὶ εἰς τὸ βάθος, ἀντίκρυσεν ἕνα ἄνθρωπον χρυσοστόλιστον καὶ μιτροφοροῦντα ὡς Μῆδον σατράπην τῆς ἐποχῆς τοῦ Δαρείου, ποιοῦντα διαφόρους ἀκκισμοὺς καὶ ἐπιτηδευμένας κινήσεις. Δεξιὰ καὶ ἀριστερὰ ἄλλοι μερικοὶ ἔψαλλον μὲ πεπλασμένας φωνάς: Τὸν Δεσπότην καὶ ἀρχιερέα! Ὁ Ἄγγελος δὲν εὗρε παρηγορίαν…».

Για να κάνουμε τη σύγκριση με το πρόσωπο του Χριστού, ας φανταστούμε τον Χριστό ως έναν Διευθυντή Νομικού Προσώπου Δημοσίου Δικαίου και τους μαθητές Του ως δημοσίους υπαλλήλους. Ο Χριστός όμως κατηγορήθηκε από το τότε ιερατείο (η πολιτική εξουσία ένιψε τας χείρας της) και σταυρώθηκε ως Αναρχικός, Ανήθικος και Επαναστάτης. Και ήταν όντως έτσι, αλλά και σήμερα έτσι θα ήταν. Για τους ίδιους λόγους μαρτύρησαν και οι μαθητές Του αλλά και πλειάδα αγίων της Εκκλησίας. Εδώ δεν πρόκειται περί εκκλησιαστικού ή θεολογικού λαϊκισμού (ή ρομαντισμού) αλλά αυτής της ίδιας της ουσίας και του ρεαλισμού του εκκλησιαστικού τρόπου ζωής. Άλλωστε, ήδη από το πρώτο έτος στη Θεολογική Σχολή μαθαίνουμε ότι ο Επίσκοπος είναι «εις τύπον και τόπον Χριστού». Η δε Εκκλησία έχει αναδείξει μεγάλες προσωπικότητες τέτοιων Επισκόπων όπως του αγίου Σπυρίδωνα που ήταν παράλληλα και κτηνοτρόφος και με οικογένεια ή όπως του ιερού Χρυσοστόμου ο οποίος μαρτύρησε στην έρημο επειδή κατακεραύνωνε όχι μόνο με τον λόγο του αλλά ακόμη περισσότερο με τον τρόπο ζωής του την αυτοκρατορική αυλή υπέρ των αδύναμων κοινωνικά στρωμάτων. Στα δε σύγχρονα χρόνια στην πατρίδα μας η Εκκλησία, μεταξύ άλλων, έχει το παράδειγμα του μακαριστού Επισκόπου Αντώνιου Σιατίστης, του Επισκόπου των τρόλεϊ, ο οποίος δεν δίσταζε να κάνει ακόμη και ωτοστόπ ως τρόπο ζωής και όχι ως ευκαιριακό πυροτέχνημα για θαυμασμό των ανθρώπων.

Η αλήθεια είναι ότι στο σημείο που φτάσαμε (και φτάσαμε εδώ και πολλά χρόνια) είναι αδήριτη ανάγκη η Διοίκηση της Εκκλησίας να πάρει γενναίες αποφάσεις διάκρισης από την Πολιτεία. Θα λέγαμε να προλάβει η ίδια την Πολιτεία και να διακριθεί από αυτήν όχι μόνο νομικά, αλλά ακόμη πιο βαθιά ως προς τον τρόπο βιοτής. Να βρει και πάλι τον τρόπο σχέσης του Πατέρα, όπως θα σημείωνε και ο μακαριστός καθηγητής Χρήστος Γιανναράς. Ή αλλιώς, να σκάψει και να ανασύρει τον Σταυρό από τις επιχωματώσεις της ιστορίας, όπως τόνιζε ο αείμνηστος καθηγητής Χρυσόστομος Σταμούλης. Να αφήσει εν τέλει ό,τι την βαραίνει και να απελευθερωθεί στο οξυγόνο της θείας Χάρης. Έτσι, θα την αναγνωρίσει και η κοινωνία ως συνέχεια του Χριστού την οποία είναι ανάγκη να αφουγκραστεί επιτέλους.

https://www.larissanet.gr/2026/06/10/anagki-gia-ti-dioikousa-ekklisia-na-xanavrei-tin-taftotita-tis/

Ανθολόγιον 364: Χρυσόστομος Σταμούλης

 

[...] Την αποκλειστικότητα της ταυτότητας διαρρηγνύει στο χώρο της θεολογίας η αντινομική λειτουργία της αμφισημίας και του παράδοξου. Εκείνο το "ουκ εκ του κόσμου" και μαζί "εν τω κόσμω", που εισάγει στο χώρο της έρευνας νέα δεδομένα και αμφισβητεί εδώ και τώρα την οποιαδήποτε βέβαιη και διαφημισμένη από τη συνήθεια νομιμότητα. [...]

Χρυσόστομος Σταμούλης, Τι γυρεύει η αλεπού στο παζάρι; Κείμενα για το διάλογο της Ορθοδοξίας με την πόλη, την πολιτική και τον πολιτισμό, εκδόσεις Αρμός, Αθήνα 2016, σελ. 63.

Ανθολόγιον 363: Χρυσόστομος Σταμούλης

 

[...] [Ό]σο αμαρτία είναι η "μονοφυσιτική" και γνωστικίζουσα απολυτοποίηση της ιστορίας, του εδώ και τώρα, και η ταυτόχρονη αδυναμία θέασης των εσχάτων (υπεριστορισμός), άλλο τόσο αμαρτία είναι η σχολαστική παραδοχή και αποδοχή θεωριών "νεστοριανής" προέλευσης, που αναφέρονται στο τέλος της ιστορίας ως βασικής προϋπόθεσης για την αρχή της βασιλείας (υπερεσχατολογισμός) [...]

Χρυσόστομος Σταμούλης, Τι γυρεύει η αλεπού στο παζάρι;  Κείμενα για το διάλογο της Ορθοδοξίας με την πόλη, την πολιτική και τον πολιτισμό, εκδόσεις Αρμός, Αθήνα 2016, σελ. 47-48.

Ο Καιρός για το μάθημα της "Ηθικής"

 

Πέμπτη, 27 Μαΐου 2026

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ

Ο Πανελλήνιος Θεολογικός Σύνδεσμος ΚΑΙΡΟΣ για την αναβάθμιση της Θρησκευτικής Εκπαίδευσης λαμβάνοντας υπόψη τις τελευταίες εξελίξεις γύρω από το νέο μάθημα της ΗΘΙΚΗΣ, σας ενημερώνει:

• Πρώτον, η πρώτη ανάθεση έχει δοθεί σε Θεολόγους (ΠΕ01), η δεύτερη σε Φιλολόγους (ΠΕ02), η τρίτη σε εκπαιδευτικούς του Τμήματος Μεθοδολογίας, Ιστορίας και Θεωρίας (ΠΕ33) και η τέταρτη σε εκπαιδευτικούς Κοινωνικών Επιστημών (ΠΕ78). Η ανάθεση στη δική μας ειδικότητα προέκυψε κατόπιν παρεμβάσεων του Συνδέσμου μας προς την ηγεσία του ΥΠΑΙΘΑ, με κύριο αίτημα ότι αυτό το γνωστικό αντικείμενο αποτελεί οργανικό μέρος των θεολογικών σπουδών (Κοινωνική, Φιλοσοφική και Χριστιανική Ηθική).
• Δεύτερον, οι Φάκελοι του Μαθήματος, τόσο για το Δημοτικό όσο και για το Γυμνάσιο - Λύκειο, σύμφωνα με έγκυρες πληροφορίες, αναμένεται να κυκλοφορήσουν εντός της νέας σχολικής χρονιάς.
• Τρίτον, ως προς τη διδασκαλία του νέου μαθήματος, το οποίο πράγματι χαρακτηρίζεται ισότιμο με τα Θρησκευτικά δεν είναι όμως εναλλακτικό, διαπιστώνουμε πως θα υπάρξουν οργανωτικά προβλήματα ως προς την κατάρτιση του Ωρολογίου Προγράμματος σε όποια σχολεία προκύψουν απαλλαγές από το μάθημα των Θρησκευτικών. Επί παραδείγματι, στην περίπτωση που σε κάποια σχολική μονάδα δημιουργηθεί τμήμα δέκα απαλλασσόμενων μαθητών/τριών από τα Θρησκευτικά (όπως ορίζουν οι σχετικές διατάξεις), πώς θα το διδάξει ο θεολόγος του σχολείου όταν την ίδια ώρα θα διδάσκει το μάθημα των Θρησκευτικών; Το ΥΠΑΙΘΑ προτίθεται να προσλάβει θεολόγους για να αποφευχθεί αυτή η δυσλειτουργία στο Ωρολόγιο Πρόγραμμα; Ειδικότερα, για να αποφευχθούν απροϋπόθετες απαλλαγές, οι διευθυντές σχολικών μονάδων οφείλουν απαρέγκλιτα να τηρήσουν τη σχετική νομοθεσία.
• Τέταρτον, για τη διδασκαλία του νέου μαθήματος χρειάζεται άμεση ουσιαστική και εξειδικευμένη επιμόρφωση των θεολόγων καθώς πρόκειται για ένα μάθημα Κανονιστικής Ηθικής. Την επιμόρφωση μπορούν να οργανώσουν οι σχολικοί σύμβουλοι σε συνεργασία με τις Θεολογικές Σχολές και το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής.
• Πέμπτον, είναι απαραίτητο, προς κάθε κατεύθυνση (επόπτες ποιότητας της εκπαίδευσης, σχολικούς συμβούλους, διευθυντές σχολείων, εκπαιδευτικούς) να τονιστεί ότι, το νέο μάθημα δεν μπορεί να λειτουργήσει ως αντίβαρο προς το μάθημα των Θρησκευτικών, το οποίο επί τη βάσει του Συντάγματος (άρθρο 16, παρ. 2) είναι και παραμένει υποχρεωτικό μάθημα.
•  Έκτον, οι συνάδελφοι θεολόγοι που θα το διδάξουμε, οφείλουμε να «περιφρουρήσουμε» τη δυνατότητα της πρώτης ανάθεσης που διαθέτουμε, ώστε να μη δοθούν αφορμές σε άλλες ειδικότητες να αμφισβητήσουν περαιτέρω τη θέση μας.

Για διευκόλυνσή σας παραθέτουμε τους διαδικτυακούς συνδέσμους των ΦΕΚ όπου θα βρείτε το Πρόγραμμα Σπουδών του νέου μαθήματος για κάθε βαθμίδα:

• https://www.kodiko.gr/nomologia/download_fek?f=fek/2025/b/fek_b_6316_2025.pdf&t=b4e660ed1e0714642b51824cb73c2d76 (για το Δημοτικό).
• https://www.esos.gr/sites/default/files/articles2023/20250206259.pdf (για το Γυμνάσιο)
• https://www.e-nomothesia.gr/kat-ekpaideuse/deuterobathmia-ekpaideuse/ya-149259-gd4-2025.html (για το Λύκειο).

Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ

Πέτρος Παναγιωτόπουλος

Καθηγητής Θεολογικής Σχολής ΑΠΘ

Ο ΓΕΝΙΚΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Αθανάσιος Ι. Καλαμάτας

Δρ Θεολογίας ΑΠΘ

eduthriskeftika.blogspot.com/2026/06/blog-post.html

Ανθολόγιον 362: Χρήστος Γιανναράς

 

[...] Τόσο το είναι (η ύπαρξη) όσο και το μη είναι (το μηδέν) έπονται του Θεού [...]

Χρήστος Γιανναράς, Ενθάδε - Επέκεινα, εκδόσεις Ίκαρος, Αθήνα 2016, σελ.21.

Εκδήλωση της "Σύναξης" για τον "Παγκόσμιο Νότο" την Παρασκευή 5 Ιουνίου 2026 στην Αθήνα

 

διαΚρητικά 66: Αλέκος Καραβίτης (1904-1975)

ΑΛΕΚΟΣ ΚΑΡΑΒΙΤΗΣ - ΣΥΡΤΟ ΤΣ'ΑΓΑΠΗΣ (ΣΥΡΤΟΣ ΓΑΒΑΛΟΧΩΡΙΑΝΟΣ) 

https://www.youtube.com/watch?v=eemDdYcF2qg

Το να πονείς και να το λες
αυτός δεν είναι πόνος
μα να πονείς και να μην κλαις
και να το ξέρεις μόνος

Ρωτούσι με ποιον αγαπώ

μ' απάντηση δε δίδω

δε μαρτυρώ το θησαυρό

που στην καρδιά μου κρύβω