Ο Καιρός για το μάθημα της "Ηθικής"

 

Πέμπτη, 27 Μαΐου 2026

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ

Ο Πανελλήνιος Θεολογικός Σύνδεσμος ΚΑΙΡΟΣ για την αναβάθμιση της Θρησκευτικής Εκπαίδευσης λαμβάνοντας υπόψη τις τελευταίες εξελίξεις γύρω από το νέο μάθημα της ΗΘΙΚΗΣ, σας ενημερώνει:

• Πρώτον, η πρώτη ανάθεση έχει δοθεί σε Θεολόγους (ΠΕ01), η δεύτερη σε Φιλολόγους (ΠΕ02), η τρίτη σε εκπαιδευτικούς του Τμήματος Μεθοδολογίας, Ιστορίας και Θεωρίας (ΠΕ33) και η τέταρτη σε εκπαιδευτικούς Κοινωνικών Επιστημών (ΠΕ78). Η ανάθεση στη δική μας ειδικότητα προέκυψε κατόπιν παρεμβάσεων του Συνδέσμου μας προς την ηγεσία του ΥΠΑΙΘΑ, με κύριο αίτημα ότι αυτό το γνωστικό αντικείμενο αποτελεί οργανικό μέρος των θεολογικών σπουδών (Κοινωνική, Φιλοσοφική και Χριστιανική Ηθική).
• Δεύτερον, οι Φάκελοι του Μαθήματος, τόσο για το Δημοτικό όσο και για το Γυμνάσιο - Λύκειο, σύμφωνα με έγκυρες πληροφορίες, αναμένεται να κυκλοφορήσουν εντός της νέας σχολικής χρονιάς.
• Τρίτον, ως προς τη διδασκαλία του νέου μαθήματος, το οποίο πράγματι χαρακτηρίζεται ισότιμο με τα Θρησκευτικά δεν είναι όμως εναλλακτικό, διαπιστώνουμε πως θα υπάρξουν οργανωτικά προβλήματα ως προς την κατάρτιση του Ωρολογίου Προγράμματος σε όποια σχολεία προκύψουν απαλλαγές από το μάθημα των Θρησκευτικών. Επί παραδείγματι, στην περίπτωση που σε κάποια σχολική μονάδα δημιουργηθεί τμήμα δέκα απαλλασσόμενων μαθητών/τριών από τα Θρησκευτικά (όπως ορίζουν οι σχετικές διατάξεις), πώς θα το διδάξει ο θεολόγος του σχολείου όταν την ίδια ώρα θα διδάσκει το μάθημα των Θρησκευτικών; Το ΥΠΑΙΘΑ προτίθεται να προσλάβει θεολόγους για να αποφευχθεί αυτή η δυσλειτουργία στο Ωρολόγιο Πρόγραμμα; Ειδικότερα, για να αποφευχθούν απροϋπόθετες απαλλαγές, οι διευθυντές σχολικών μονάδων οφείλουν απαρέγκλιτα να τηρήσουν τη σχετική νομοθεσία.
• Τέταρτον, για τη διδασκαλία του νέου μαθήματος χρειάζεται άμεση ουσιαστική και εξειδικευμένη επιμόρφωση των θεολόγων καθώς πρόκειται για ένα μάθημα Κανονιστικής Ηθικής. Την επιμόρφωση μπορούν να οργανώσουν οι σχολικοί σύμβουλοι σε συνεργασία με τις Θεολογικές Σχολές και το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής.
• Πέμπτον, είναι απαραίτητο, προς κάθε κατεύθυνση (επόπτες ποιότητας της εκπαίδευσης, σχολικούς συμβούλους, διευθυντές σχολείων, εκπαιδευτικούς) να τονιστεί ότι, το νέο μάθημα δεν μπορεί να λειτουργήσει ως αντίβαρο προς το μάθημα των Θρησκευτικών, το οποίο επί τη βάσει του Συντάγματος (άρθρο 16, παρ. 2) είναι και παραμένει υποχρεωτικό μάθημα.
•  Έκτον, οι συνάδελφοι θεολόγοι που θα το διδάξουμε, οφείλουμε να «περιφρουρήσουμε» τη δυνατότητα της πρώτης ανάθεσης που διαθέτουμε, ώστε να μη δοθούν αφορμές σε άλλες ειδικότητες να αμφισβητήσουν περαιτέρω τη θέση μας.

Για διευκόλυνσή σας παραθέτουμε τους διαδικτυακούς συνδέσμους των ΦΕΚ όπου θα βρείτε το Πρόγραμμα Σπουδών του νέου μαθήματος για κάθε βαθμίδα:

• https://www.kodiko.gr/nomologia/download_fek?f=fek/2025/b/fek_b_6316_2025.pdf&t=b4e660ed1e0714642b51824cb73c2d76 (για το Δημοτικό).
• https://www.esos.gr/sites/default/files/articles2023/20250206259.pdf (για το Γυμνάσιο)
• https://www.e-nomothesia.gr/kat-ekpaideuse/deuterobathmia-ekpaideuse/ya-149259-gd4-2025.html (για το Λύκειο).

Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ

Πέτρος Παναγιωτόπουλος

Καθηγητής Θεολογικής Σχολής ΑΠΘ

Ο ΓΕΝΙΚΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Αθανάσιος Ι. Καλαμάτας

Δρ Θεολογίας ΑΠΘ

eduthriskeftika.blogspot.com/2026/06/blog-post.html

Ημερίδα για το νέο μάθημα της «Ηθικής» την Τετάρτη 29 Απριλίου 2026 στις 18:30 (διαδικτυακά)

 

Διαδικτυακή ημερίδα με θέμα το νέο, εναλλακτικό σε σχέση με τα Θρησκευτικά, μάθημα της «Ηθικής» διοργανώνει ο Σύμβουλος Εκπαίδευσης κλ. ΠΕ01 Θεολόγων Λάρισας, Μαγνησίας και Τρικάλων Δρ. Νίκος Παύλου, αύριο Τετάρτη (29-04-2026) στις 6.30 μ.μ.

Για το νέο θεσμικό πλαίσιο του μαθήματος και τη διδασκαλία του από εκπ/κούς κλ. ΠΕ01 θα μιλήσουν ο Σύμβουλος Θεολόγων και ο Δρ. Χάρης Ανδρεόπουλος, θεολόγος, Δ/ντής του Προτύπου Γενικού Λυκείου Λάρισας, ενώ θα γίνει και παρουσίαση σεναρίων διδασκαλίας από διδακτικές ενότητες (Δ.Ε.) του μαθήματος. Θα ακολουθήσει συζήτηση.

Η ημερίδα θα πραγματοποιηθεί μέσω της ψηφιακής πλατφόρμας:

https://minedu-secondary2.webex.com/meet/npavlou

Στους συμμετέχοντες θα δοθεί Βεβαίωση Παρακολούθησης και το υλικό της ημερίδας.

Ηθική αντί για Θρησκευτικά; - Γράφει ο Θ.Ι.Ρηγινιώτης

 

Οι πρώτες επιφυλάξεις

 

Η καθιέρωση εναλλακτικού μαθήματος για τους μαθητές που ζητούν απαλλαγή από το μάθημα των Θρησκευτικών, εκ πρώτης όψεως, φαίνεται η πιο λογική επιλογή.

Κατ’ αρχάς, θεραπεύει μια ανισότητα: οι μαθητές που λαμβάνουν απαλλαγή από τα Θρησκευτικά, μέχρι στιγμής, έχουν ένα μάθημα λιγότερο και συνεπώς και μικρότερο απαιτούμενο μόχθο – ακόμη και αν οι μαθητές που παρακολουθούν τα Θρησκευτικά δεν διαβάζουν, και μόνο η παρακολούθηση του μαθήματος συνεπάγεται κάποια προσπάθεια, με τη συνακόλουθη ψυχική πίεση, προπαντός όσο πλησιάζει η Γ΄ Λυκείου με τις Πανελλήνιες. Αν όμως οι μαθητές που απαλλάσσονται παρακολουθούν ένα νέο ειδικό μάθημα, συνεχίζουν να έχουν τις ίδιες υποχρεώσεις με τους συμμαθητές τους.

Επιπλέον, νομίζω πως αρκετοί μαθητές – και γονείς – που ζητούν απαλλαγή από τα Θρησκευτικά με κίνητρο να ξεφορτωθούν ένα μάθημα και όχι για λόγους θρησκευτικής συνείδησης, θα παραμείνουν στο μάθημα εφόσον δεν πρόκειται να έχουν αυτό που θέλουν.

Περί του εναλλακτικού μαθήματος της "Ηθικής"

Η ανακοίνωση της ΠΕΘ για το εναλλακτικό μάθημα της "Ηθικής" είναι εκτός τόπου και χρόνου.

Των οικείων ημών εμπιπραμένων ημείς άδομεν!

Για να προλάβουμε τους προπέτες, μολονότι τα έχουμε ξαναγράψει: ούτε η πρόταση περί θρησκειολογικού μαθήματος είναι λυσιτελής, δοθέντος του γεγονότος ότι συνιστά λόγο εξαίρεσης (βλ. γνωμοδοτήσεις Βενιζέλου και Σωτηρέλη).

***

[Δυστυχώς τα λέγαμε από το 2019 εις ώτα μη ακουόντων: Όταν χαθεί το μέτρο αυτά είναι τα αποτελέσματα. Εμμονή στο νομικισμό και την παραδοσιαρχία από τη μια, ανερμάτιστος μαξιμαλισμός από την άλλη. Δυστυχώς για ακόμα μια φορά το μάθημα των Θρησκευτικών είναι το θύμα...]. 

6/8/2024

Γ.Μ.Β.

Παρά θίν’ αλός... για τα Θρησκευτικά μας!

πηγή: ΕΝΔΟΤΟΠΟΣ

Του Α. Ι. Καλαμάτα

Παρά θίν’ αλός όσα γράφω παρακάτω, με το 38χτάρι Κελσίου ακατέβατο, γύρω στις 6 το απόγευμα, με ανά χείρας την Ταυτότητα του Μίλαν Κούντερα.

Από την ώρα που ανακοινώθηκε πως παράλληλα με τα Θρησκευτικά, νωρίτερα από το 2027, θα υπάρξει παράλληλο διδασκόμενο εναλλακτικό μάθημα, με τίτλο «Ηθική», και το οποίο θα απευθύνεται σε μαθητές που θα επιθυμούν απαλλαγή από το καθαυτό μάθημα των Θρησκευτικών, οι θεολόγοι βρισκόμαστε σε πανικό. Το ερώτημα που μας βασανίζει είναι ποιος θα διδάξει το νέο μάθημα. Μα, φυσικά, όχι εμείς. Δεν είμαι αισιόδοξος. Πως θα διδάξουμε ένα μάθημα που θα απευθύνεται σε άθεους, αγνωστικιστές, αλλόθρησκους και ετερόθρησκους μαθητές; Αυτό λέει η «λογική» του ΣτΕ και των θιασωτών των αποφάσεων ακύρωσης των πρότερων του 2019 Προγραμμάτων Σπουδών.

Αντί σοβαρά να μας απασχολεί το γιατί και πως φτάσαμε εδώ, ποιοι είναι οι ηθικοί αυτουργοί - συντελεστές που έκαναν τα Θρησκευτικά μπαλάκι του πινγκ πονγκ ανάμεσα στο εκάστοτε ΥΠΑΙΘΑ και στο ΣτΕ, επιχαίροντας και αξιώνοντας -ακόμα και σήμερα, την ύστατη ώρα, που το μάθημά μας κινδυνεύει να εξοβελιστεί από το ωρολόγιο πρόγραμμα υποχρεωτικών μαθημάτων- τη θέσπιση παράλληλου μαθήματος για παιδιά και εφήβους μια άλλης πολιτισμικής, ηθικής, κοινωνικοπολιτικής και θρησκευτικής κουλτούρας, παιδιά και εφήβους που πάντοτε είχαμε και θα έχουμε στις σχολικές τάξεις μας, κι είναι ευτύχημα που υπάρχουν κι αυτά, μιας και το μάθημά μας πάντοτε είναι ανοιχτό στο διάλογο με τον Άλλο, τον οποιοδήποτε Άλλο, στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης, η συζήτηση μεταξύ συναδέλφων θεολόγων, στην κυριολεξία, έχει ανάψει για τα καλά, μόνο ως προς το πρώτο σκέλος, στο ποιος (θεολόγος, φιλόλογος, κοινωνιολόγος;) θα διδάξει την «Ηθική». Ως προς το δεύτερο ζήτημα, των ηθικών αυτουργών – συντελεστών, άκρα του τάφου σιωπή. Γιατί; Τι φοβόμαστε;

Αυτό που, προς το παρόν, υποστηρίζω είναι το εξής: αντί να κλαίμε τη μοίρα μας, ας προσπαθήσουμε τουλάχιστον να διασώσουμε ότι σώζεται αν, βέβαια, σώζεται. Η ύπαρξη των Θρησκευτικών ως υποχρεωτικό μάθημα στα σχολειά μας, μάθημα ανθρωπιστικής παιδείας και πολιτισμού, μάθημα άκουσμα και λάλημα ελευθερίας, μέσα σ’ ετούτη τη νέα Βαβυλώνα της Ελλάδας, εξαρτάται από τον καθένα και την καθεμιά θεολόγο, τι πρόσωπο δείχνει, εντός και εκτός των σχολικών τειχών. Στη σχεσιοδυναμική του προσώπου: «Μήπως, λοιπόν, είναι τελικά ένα (και όχι δύο) μαθητής και δάσκαλος, χθεσινός μαθητής, σημερινός δάσκαλος, αυριανός δάσκαλος, σημερινός μαθητής – μια συνέχεια; Νόμος της τέχνης», κατά Ζήσιμο Λορεντζάτο.

Φίλες και φίλοι, συνάδελφοι θεολόγοι, έχουμε δρόμο μπροστά μας! Υπομονή και ελπίδα!

https://endotopos.blogspot.com/2024/07/blog-post_82.html

Από το 2027 το εναλλακτικό μάθημα "Ηθικής" για τους απαλλαγμένους από τα Θρησκευτικά

Σύμφωνα με σημερινό δημοσίευμα της "Καθημερινής" (https://www.kathimerini.gr/.../mathima-ithikis-gia-osa.../) θεσπίζεται μάθημα "Ηθικής" για όσους απαλλάσσονται από το μάθημα των Θρησκευτικών. Για να συγκροτηθεί τμήμα απαραίτητα πρέπει να υπάρχουν 10 τουλάχιστον απαλλαγές ανά τάξη. Το μάθημα κατά το ρεπορτάζ μάλλον θα το διδάσκουν θεολόγοι και φιλόλογοι, χωρίς να αποκλείεται η ανάθεση στους αποφοίτους τμημάτων κοινωνικής ανθρωπολογίας. Τη θέσπιση εναλλακτικού μαθήματος απαιτούσε εδώ και πολλά χρόνια η ένωση αθέων, που είχε καταφύγει και στο ΣτΕ. Ακατανόητη και αλλοπρόσαλλη ήταν η στάση της ΠΕΘ, που... σχεδόν πανηγύριζε το 2022 για την απόφαση του ΣτΕ και την καθιέρωση του εναλλακτικού μαθήματος. Προφανώς βρισκόμενη στον κόσμο της νόμιζε ότι το εναλλακτικό μάθημα θα το δίδασκαν αποκλειστικά θεολόγοι. Αμ, δε! Τα λάθη πληρώνονται...

Δυστυχώς φτάσαμε σε αυτό το ζοφερό για το μάθημα των Θρησκευτικών αποτέλεσμα εξαιτίας ενός αρτηριοσκληρωτικού φονταμενταλισμού από τη μια πλευρά κι ενός αφελούς μαξιμαλισμού από την άλλη. Είναι αργά πια για δάκρυα και αυτομαστιγώματα. Όσοι έχουν πραγματική έγνοια για το μάθημα, ο καθένας από το μετερίζι του, οφείλουν, έστω και τώρα, να αγωνιστούν για την ουσιαστική βελτίωση και αναβάθμιση του μαθήματος.-

Απείρανθος, 19 Ιουλίου 2024

Γ. Μ. Βαρδαβάς

***

Διαβάστε επίσης:

Αθ. Ι. Καλαμάτας, Μάθημα Ηθικής για όσα παιδιά δεν διδάσκονται Θρησκευτικά

Επιστροφή στην ηθική

Φτάνει πια η απανθρωπιά και ο μηδενισμός. Για το δέον γενέσθαι φρονώ ότι το πρόταγμα πλέον είναι η επιστροφή στην ηθική.-

7/9/2023

Γ.Μ.Β.

[πηγή]