Ευδία αναγνωστική

(Για το βιβλίο του Αντώνη Ν. Παπαβασιλείου Λόγια ριζωμένα, εκδόσεις manifesto, Αθήνα 2017)

Αντώνης Ν. Παπαβασιλείου, Λόγια ριζωμένα, εκδόσεις manifesto, Αθήνα 2017, ISBN: 978-960-9570-55-8.

Eίναι πολλές οι φορές και διάφορες οι αιτίες που οδηγείται κανείς σε αναγνωστική αγρανάπαυση. Αποτελεί βασική αρχή μου, τα καλοκαίρια ειδικά, να αποφεύγω το διεκπεραιωτικό διάβασμα, δοθέντος του γεγονότος ότι ένας τέτοιος κίνδυνος είναι, τω όντι, υπαρκτός. Ωστόσο, παρόλα αυτά, κάθε χρόνο σχεδόν το ξεχνάω και επαναλαμβάνω τα ίδια λάθη. Την ώρα ακριβώς που φτάνω στο τέλμα θυμάμαι ως deus ex machina τη λογοτεχνία. Είναι αυτό που πολύ ωραία λέει ο Αντώνης Ν. Παπαβασιλείου στο εξαιρετικό βιβλίο του Λόγια ριζωμένα (εκδόσεις manifesto, Αθήνα 2017): «Η λιακάδα κέρδισε 1-0» (σελ. 85). Αναγνωστική ευδία λοιπόν για μένα και πύρρειος νίκη! Αλλά νομίζω περιττεύουν οι αυτοαναφορικές προσεγγίσεις. Το βιβλίο του Αντώνη N. Παπαβασιλείου κερδίζει τον αναγνώστη όχι μόνο λόγω της περιγραφικής δεινότητας και της ιδιαίτερης μαστορικής του συγγραφέα αλλά κυρίως για έναν άλλο λόγο: διαθέτει και κομίζει ταυτότητα. Κι αυτό είναι ιδιαίτατα σημαντικό στους πονηρούς και λίαν μεταμοντέρνους καιρούς μας, όπου ο άκρατος σχετικισμός κυριαρχεί. Μικρά κείμενα γεμάτα ενέργεια, ζωντάνια, ζείδωρα και αγαπητικά. Οι οφειλές του συγγραφέα πολλές αλλά καμία δεν ξεχνά και όλες τις τιμά. Λέει κάπου πολύ χαρακτηριστικά: «Νέα βιβλία (…) πιάσαν τη γωνιά τους, απαιτητικοί δανειστές χαράς. Τέτοια χρέη μάλιστα(…)» (σελ. 52). Η μαθητεία στον κυρ-Αλέξανδρο ανεξάλειπτα απτή σε κάθε σελίδα. Η ορθοδοξία παρούσα φανερώς αλλά και ιεροκρυφίως. Ο χρόνος, η αλήθεια, η νήψη, το όμορφο περιβάλλον της μακεδονικής επαρχίας, τα βιβλία, η ανάγνωση, η ιδιαίτερα αγαπητή στον συγγραφέα αγγλική λογοτεχνία, η ποίηση και ο στοχασμός παρελαύνουν αρμονικά. Ο συγγραφέας προφανώς δεν ξεχνά την περίφημη ρήση του Σεφέρη πως «(…)ο άνθρωπος έχει ρίζες, κι όταν τις κόψουν πονεί, βιολογικά, όπως όταν τον ακρωτηριάσουν(…)» (Δοκιμές, τόμος Β’, 8η έκδοση, εκδόσεις Ίκαρος, Αθήνα 2003, σελ. 176). Νομίζω ότι και η σεφερική επιλογή του τίτλου του βιβλίου διόλου δεν είναι τυχαία. Ή, για να κλείσω αυτό το σύντομο σημείωμα, με τα λόγια του συγγραφέα: «Σχίστηκε το λιθάρι του χρόνου, του άτιμου, και φάνηκε η ψίχα της αλήθειας» (σελ. 67).

Απείρανθος Νάξου, 7 Αυγούστου 2026

Γ. Μ. Βαρδαβάς

https://vardavas.wordpress.com/2026/08/07/evdia-ant-pap/

Αύρα λεπτή

Παραμονή κι ανήμερα

του προφήτου Ηλιού

την ακούω

κάτω από το Φανάρι

άρρητη κι ασύμμετρη

απλή κι απτή συνάμα

και δεν την χορταίνω.

Απείρανθος, 19 Ιουλίου 2025

Γ.Μ.Β.

Μνήμη του προφήτου Ηλιού

Παραμονή της μνήμης του προφήτου Ηλιού

Αυθόρμητα κι αβίαστα

μου έρχεται στο νου μια σκέψη:

Ένας είναι ο Λάγιος!

Ο τρισμέγιστος Ηλίας Λάγιος!

Dixi id.-

Απείρανθος, 19 Ιουλίου 2025

Γ.Μ.Β.

Ανθολόγιον 345: Αλέξανδρος Σχινάς

[...] Πώς θα υπήρχε κάτι αν δεν υπήρχε; 

[...]Υπάρχω άρα υπάρχει κάτι που υπάρχει. [...]

Αλέξανδρος Σχινάς, Αναφορά περιπτώσεων, εκδόσεις Εστία, Αθήνα 2025, σελ. 14

Για το σπουδαίο βιβλίο "σωρείτης" του Φίλιππου Κ. Βασιλόγιαννη

 

[Φ.Κ.Β.], σωρείτης, εκδόσεις Στιγμός, Αθήνα 2024, ISBN: 978-618-5640-09-5.

Ι.
σωρείτης: Το βιβλίο της χρονιάς!

https://vardavas.wordpress.com/2024/11/01/sor/

ΙΙ.
Σημειώσεις ενός απλού αναγνώστη (για το βιβλίο του Φίλιππου Κ. Βασιλόγιαννη «σωρείτης»)

https://vardavas.wordpress.com/2025/06/12/sor2/

Ανθολόγιον 341: Σπύρος Γιανναράς

(…) Ἀκηδία σημαίνει πὼς εἶμαι τὸ ὑποκείμενο, μαζὶ καὶ τὸ ἀντικείμενο μιᾶς εγκατάλειψης (…)

Σπύρος Γιανναράς, Με ραμμένη φτέρνα, εκδόσεις Άγρα, Αθήνα 2023, σελ. 236

Το ξεσταύρωμα

πηγή -  φωτό: mygrevena

Στη μνήμη του Ηλία Χ. Παπαδημητρακόπουλου

και της αγαπημένης συμβίας του Νιόβης

Συνομιλώντας με τον Ηλία Παπαδημητρακόπουλο στο σπίτι του, στη Νάουσα της Πάρου, για τα νεκροταφεία της Ελλάδος και τις σχέσεις μεταξύ τους, έγινε αναφορά σε ένα από τα νεκροταφεία του νησιού στις Λεύκες, με τους περίτεχνους σταυρούς και τον πλούτο των διακοσμητικών στοιχείων. Σε έναν σταυρό του κοιμητηρίου από παριανό μάρμαρο, το οποίο έχει τη μοναδική ιδιότητα να εκπέμπει φως σε αντίθεση με τα άλλα μάρμαρα που το αντανακλούν ή το διαχέουν, υπάρχει ανάγλυφο ένα πουλί που τρυγά έναν κρίνο, ως μνεία της αιώνιας ζωής.

Στην τελευταία μετάβασή μου στη Μονή Ιβήρων, όπου εναπόθεσα στο οστεοφυλάκιο της ιεράς μονής τα λείψανα του φίλου μου ζωγράφου Γιάννη Ζήκα, μετά την ανακομιδή του από τα κοιμητήρια της Αναστάσεως της Θεσσαλονίκης, το «ξεσταύρωμα», όπως ονόμαζαν την ανακομιδή οι λαϊκοί άνθρωποι στον τόπο μας πριν από τον πόλεμο, είχα την αίσθηση ότι το εσωτερικό τοπίο του Αγίου Όρους, ο πνευματικός του πυρήνας, μένει αναλλοίωτος, παρά το πλήθος των επισκεπτών και τα πολυάριθμα οχήματα που κυκλοφορούν στους δρόμους που έχουν χαραχτεί. Ότι το Άγιον Όρος παραμένει μια νοητή ναυς που έμφορτη από μνήμες συνεχίζει τον πλου της μέσα στον χρόνο, μέσα στους αιώνες, όντας ταυτοχρόνως έξω από τον χρόνο. Αυτές οι μνήμες είναι που παρέχουν ζωή με περισσή δαψίλεια σε όσους τρέφονται από το πνεύμα του Αγίου Όρους. Κάθε Σάββατο, στο οστεοφυλάκιο της Ιβήρων ψάλλεται επιμνημόσυνος δέηση, στην οποία μνημονεύονται όλα τα ονόματα των αποδημησάντων αδελφών, σαν να μην έχει καθόλου διακοπεί η παρουσία τους στη ζωή της μονής.

Σε μια οδοιπορία στη Μονή Σταυρονικήτα με τον Νίκο Πεντζίκη, είχα μπει στο οστεοφυλάκιο, στο κοιμητήριο της μονής, κι εκείνος, χάριν παιδιάς, έκλεισε την πόρτα την ξύλινη του οστεοφυλακίου και έβαλε από πίσω το μπαστούνι του για να μην μπορώ να βγω. Εμεινα αρκετές στιγμές στο σκοτάδι, στα κατακλείδια της γης, περιτριγυρισμένος από τα λείψανα και τις κάρες των αδελφών της μονής. Kαι θυμήθηκα το περιστατικό που του είχε διηγηθεί ο Στρατής Δούκας, και μου το είχε πει, για τον ερωτισμό που τον κατέκλυσε όταν κατέβηκε στο υπόγειο μιας μεταβυζαντινής εκκλησίας της Καστοριάς όπου φυλάγονταν λείψανα, μετά την κάθοδό του από τις περιπλανήσεις του στις ράχες του Βοΐου που περιγράφει στον «Οδοιπόρο».

Τέτοιες κρύπτες με λείψανα είχα επισκεφτεί κι εγώ σε μεταβυζαντινούς ναούς της πόλης, καθώς εκεί εναποτίθεντο τα οστά των κεκοιμημένων κατά την Τουρκοκρατία. Στον ναό των Ταξιαρχών Καστοριάς, ανοίγοντας την εξώθυρα, βρέθηκα κατευθείαν στον γυναικωνίτη. Το δάπεδο του κυρίως ναού είναι πολύ πιο κάτω απ’ το επίπεδο του δημόσιου δρόμου. Κατεβαίνοντας τις πέτρινες, σκοτεινές σκάλες σε μια εσοχή στην άκρη του δαπέδου, βρέθηκα σε έναν χώρο όπου υπήρχαν κάσες στοιβαγμένες γεμάτες κόκαλα. Μερικές ήταν ανοιχτές, φαίνονταν δύο και τρία κρανία θηκιασμένα μαζί. Ζωγραφισμένες με λουλούδια, είχαν σταυρό ή έγραφαν και το όνομα του ανθρώπου που έζησε. Φεύγοντας άναψα ένα κερί στο τενεκεδένιο κουτί με το χώμα, δίπλα στα λείψανα.

Ως άνθρωποι που ξοδευόμαστε για να αγκαλιάσουμε τη ζωή, πιστεύουμε πως οι νεκροί σιωπούν και θα σιωπούν για πάντα ό,τι κι αν λέμε γι’ αυτούς, με όποιον τρόπο κι αν τους αντιμετωπίζουμε. Ομως αν κάποια στιγμή αισθανθούμε πως οι νεκροί εισέρχονται στη ζωή μας και παρουσιάζονται ως ίσοι προς ίσους, τότε ποια γλώσσα θα μιλήσουμε; Λογαριάζοντας τις νοητές αποστάσεις που καθορίζουν τις ανθρώπινες διάνοιες, καταλαβαίνω πως κινούμαστε ο καθένας σε διαφορετική χρονική τάξη, κι ας ζούμε την ίδια εποχή. Μπορεί να συμπίπτουμε χρονικά, αλλά πόσοι ζουν πραγματικά το παρόν; Πόσοι παραιτούνται από τα σχήματα του παρελθόντος για να υπάρξουν στο νυν και αεί; Ο αγώνας και η προσπάθεια να αποκτήσει κανείς υπόσταση εν τω κόσμω απομακρύνει τη δυνατότητα να αποκτήσει υπόσταση πραγματική. Ο κόσμος ως κτίσμα δεν μπορεί να αυτοπροσδιοριστεί, γι’ αυτό και ο δικός μας προσδιορισμός με αναφορά στον κόσμο δεν έχει νόημα.

Η φράση του Νικολάου Καβάσιλα «Ημείς νικώμεν νικώντων των άλλων» δίνει ένα εντελώς διαφορετικό νόημα στην ύπαρξη. Πέρα από κάθε διεκδίκηση, πέρα από κάθε ανταγωνισμό, πέρα από κάθε αντιπαλότητα, υπάρχει η βεβαιότητα μιας νίκης επί ενός άλλου επιπέδου ζωής, και ο εαυτός μας λαβαίνει μιαν άλλη υπόσταση.

Αναζητώ τον Εαυτό και είναι τα ποτάμια. Γυρεύω το Πρόσωπο και είναι η λίμνη Ορεστιάδα και τα νερά. Η λίμνη, ένδον οφθαλμός, προσφέρει Προσώπου όραση. Δεν ανήκω σ’ αυτούς που τίποτα δεν τους συνέβη, που η ζωή τους είναι αποτέλεσμα γεγονότων εξωτερικών, που δεν έχουν μάτια για να δουν και αφτιά για ν’ ακούσουν. Λόγια νεκυίων ανθίζουν στο στόμα μου, λιθάρια που διψούν λαλιά. Ψάχνω στις κινήσεις του πυθμένα και του βυθού, στα χερσοποτάμια, ποταμολιμναία, λιμναία ιζήματα, τη μορφή που αιώνες εντός μου σμιλεύεται, που στον αιώνα υπάρχει και εκ του τάφου θα ανακληθεί, όταν ακουστεί το νικητήριο σάλπισμα.

Κατά την τελευταία επίσκεψή μου στο κοιμητήριο του Μελισσοχωρίου Θεσσαλονίκης, ανάβοντας τα κεριά και το θυμίαμα που είχα μαζί μου στο μνήμα της Ολγας, μου δημιουργήθηκε η αίσθηση πως ένα μέρος του εαυτού μου συγγενεύει άμεσα με τους πεθαμένους. Φεύγοντας απ’ το κοιμητήριο, είχα την εντύπωση πως οι κινήσεις μου, το φως των κεριών και η οσμή απ’ το θυμίαμα είχαν γίνει αντιληπτά απ’ τους νεκρούς, είχαν συλληφθεί απ’ τις κρυφές τους αισθήσεις.

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΚΟΣΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ

https://mygrevena.gr/%cf%84%ce%bf-%ce%be%ce%b5%cf%83%cf%84%ce%b1%cf%8d%cf%81%cf%89%ce%bc%ce%b1/

Ποίηση μόνον εἶναι / Κεῖνο ποὺ ἀπομένει

Ποίηση μόνον εἶναι

Κεῖνο ποὺ ἀπομένει.

Ὀδυσσέας Ἐλύτης, Δυτικὰ τῆς λύπης

***

Παράδοξα σήμερον εἶδον τὰ ἔθνη πάντα ἐν πόλει Δαυΐδ, ὅτε τὸ Πνεῦμα κατῆλθε τὸ ἅγιον ἐν πυρίναις γλώσσαις, καθὼς ὁ θεηγόρος Λουκᾶς ἀπεφθέγξατο. Φησὶ γάρ· Συνηγμένων τῶν Μαθητῶν τοῦ Χριστοῦ, ἐγένετο ἦχος καθάπερ φερομένης βιαίας πνοῆς, καὶ ἐπλήρωσε τὸν οἶκον, οὗ ἦσαν καθήμενοι, καὶ πάντες ἤρξαντο φθέγγεσθαι, ξένοις ῥήμασι, ξένοις δόγμασι, ξένοις διδάγμασι, τῆς ἁγίας Τριάδος.

Ανθολόγιον 313: Δημήτρης Αγγελής

 

[...] Η Μυσταγωγία του Μάξιμου του Ομολογητή είναι μια πρώιμη χαρτογράφηση των μπορχεσιανών λαβυρίνθων. [...]

Δημήτρης Αγγελής, Σκίτσα δρόμων κι έναστρης νύχτας, εκδόσεις Πόλις, Αθήνα 2024, σελ. 220.

Ανθολόγιον 312: Δημήτρης Αγγελής

 

(Να λείπεις σε κάποιον. Υπάρχει μεγαλύτερη ευθύνη απ' αυτό;)

Δημήτρης Αγγελής, Σκίτσα δρόμων κι έναστρης νύχτας, εκδόσεις Πόλις, Αθήνα 2024, σελ. 14.

Ανθολόγιον 309: Σπύρος Γιανναράς (περί Αναστάσεως)

(...) Ἡ Ἀνάσταση εἶναι ἀναγωγὴ σὲ ἄλλον τρόπο, ὄχι σὲ ἄλλον τόπο(...)

(...) Αὐτὸ εἶναι ἡ Άνάσταση! Ἡ ὁλικὴ ἐπαναφορὰ τῆς Ἀγάπης. (...)

Σπύρος Γιανναράς, Με ραμμένη φτέρνα, εκδόσεις Άγρα, Αθήνα 2023, σελ. 157.

Ανθολόγιον 301: J. Roth

(…) Εἶδα ἀνθρώπους εἰλικρινεῖς καὶ πιστοὺς τῆς ἀλήθειας νὰ καταντοῦν ἀπατεῶνες, Καμιὰ ἀνθρώπινη ἀρετὴ δὲν εἶναι αἰώνια σὲ τοῦτον τὸν κόσμο, μία μόνο: ἡ ἀληθινὴ εὐλάβεια. Ὁ πιστὸς δὲν μπορεῖ νὰ μᾶς ἀπογοητεύσει, ἀφοῦ τίποτα ἐγκόσμιο, τίποτα ἐπίγειο δὲν μᾶς ὑπόσχεται. Ὁ ἀληθινὸς πιστὸς δὲν μᾶς ἀπογοητεύει, ἐπειδὴ δὲν γυρεύει ἐδῶ στὴ γῆ τὸ συμφἐρον καὶ τὸ κέρδος του. (…)

Joseph Roth, Ὁ θρίαμβος τῆς ὀμορφιᾶς / Ἡ προτομὴ τοῦ αὐτοκράτορα, μετάφραση: Μαρία Ἀγγελίδου – Ἄγγελος Ἀγγελίδης, ἐκδόσεις Ἄγρα, Ἀθήνα 2022, σελ. 114-115.

Ανθολόγιον 290: Χ. Οικονόμου

(...) Πιστεύω επειδή ξέρω, όχι επειδή θέλω να μάθω. Πιστεύω επειδή έχω καταλάβει, όχι επειδή θέλω να καταλάβω. (...)

 
Χ. Οικονόμου, Οι Κόρες του Ηφαιστείου, εκδόσεις Πόλις, Αθήνα 2017, σελ. 69.

Περί λογοτεχνίας

Προτιμώ η λογοτεχνία να αποτυπώνει ένα οπτιμισμό γλυκύ παρά μια ανυπόφορη θανατίλα.

Γ.Μ.Β.

6/5/2022

[πηγή]

Δημήτρης Αγγελής, Καρφιά στο σώμα

Δημήτρης Αγγελής, Καρφιά στο σώμα: Τέσσερα κείμενα στην κόψη λογοτεχνίας και θεολογίας, εκδόσεις Αρμός, Αθήνα 2021, ISBN: 978-960-615-386-0.

Ο Northrop Frye είχε υποστηρίξει ότι η Βίβλος υπήρξε η μήτρα όλων των λογοτεχνικών δυνατοτήτων και ο υπέρτατος «μύθος» του δυτικού πολιτισμού. Αν πράγματι ισχύει η φράση αυτή, καθώς υπάρχει παράλληλα και η επιρροή της αρχαίας ελληνορωμαϊκής κληρονομιάς, σίγουρα αφορά περισσότερο τον δυτικό πολιτισμό πριν την εκκοσμίκευση των Νέων Χρόνων. Τι συμβαίνει όμως από εκεί και πέρα; Ποιους ευρύτερους θεολογικούς προβληματισμούς φέρουν τα λογοτεχνικά κείμενα που ακολουθούν και πόσο μας βοηθούν να κατανοήσουμε την ιστορία της εξέλιξης των ιδεών στην Ελλάδα και στον κόσμο;

Στα κείμενα του βιβλίου συγκεντρώνονται μελετήματα που συνδέουν τη λογοτεχνία με τη θρησκευτικότητα στο πλαίσιο προβληματισμών που σχετίζονται ευρύτερα με την πίστη στην εποχή της νεωτερικότητας: τα κείμενα για τον Κάιν και τη Φόνισσα του Παπαδιαμάντη περιστρέφονται γύρω από την έννοια του κακού, το μελέτημα για τον Παπατσώνη εξετάζει τον προγραμματικό μυστικισμό της ποίησής του, ενώ στο τελευταίο κείμενο περιγράφεται ο αγωνιώδης πολιτικός χριστιανισμός του Ουναμούνο. Και τα τέσσερα κείμενα συμβάλλουν σε αυτή τη συζήτηση που διεξάγεται στην κόψη λογοτεχνίας και θεολογίας.

https://armosbooks.gr/shop/filosofia/dokimia-meletes/karfia-sto-soma/

Ανθολόγιον 267: Θ. Ι. Ρηγινιώτης

[...] Σε όλη την ιστορία του χριστιανισμού καταγράφονται αρκετοί σαλοί άγιοι και υπάρχουν κάποιοι ακόμη και στην εποχή μας· το γεγονός ότι η ορθοδοξία τους αποδέχεται είναι μια από τις ενδείξεις για την ετοιμότητα της απέναντι στο διαφορετικό, το ιδιόρρυθμο, ακόμη και το προκλητικό, αρκεί να πηγάζει από την αγάπη στον Τριαδικό Θεό και την ιερή εικόνα Του, τον άνθρωπο. [...]

Θεόδωρος Ι. Ρηγινιώτης, Εναντίον του Θεού, εκδόσεις Λεξίτυπον, β' έκδοση, Αθήνα 2021, ISBN: 978-960-597-295-0, σελ. 403 (απόσπασμα)

Καιρός για καλή λογοτεχνία

Σπύρος Γιανναράς, Ο βασιλιάς έρχεται όποτε του καπνίσει, εκδόσεις Άγρα, Αθήνα 2015, ISBN: 978-960-505-175-4.

Ο Σπύρος Γιανναράς υπηρετεί κατά βάση το εκτεταμένο διήγημα σε αυτό το βιβλίο. Μια συλλογή διηγημάτων που εκφράζει έντονα την, κατά Zygmunt Bauman, ρευστότητα των καιρών μας και την ανελαστικότητα που διέπει τις ανθρώπινες σχέσεις. Μοναξιά, ανεστιότητα, απώλεια, πόνος, φθορά, διαπλέκονται και εκβάλλουν στο αέναο μυστήριο του υπάρχειν. Γλώσσα υποδειγματική και καλοδουλεμένη από έναν συγγραφέα που έχει πραγματική έγνοια για τη λογοτεχνία.

6-7/5/2021

Γ.Μ.Β.

π.Δ.ΜΠΟΚΟΣ, ΜΙΑ ΠΑΡΑΞΕΝΗ ΕΞΙΣΩΣΗ

Ένα σφύριγμα ακούστηκε, οι πόρτες έκλεισαν και ο ηλεκτρικός άρχισε να κυλά νωχελικά πάνω στις ράγες. Σε λίγο έτρεχε ακάθεκτος σαν μακρύ ερπετό, μετατοπίζοντας αδιάκοπα το ανθρώπινο φορτίο, καθώς τα βαγόνια έγερναν ελαφρά μέσα στο ατέλειωτο τράνταγμά τους. 

Ο Χάρης στηριζόταν γερά στο κάθισμα, όπου μια νεαρή γυναίκα είχε προλάβει να καθίσει πριν απ’ αυτόν. Η γυναίκα έφερε την τσάντα της από τον ώμο στα γόνατα, για περισσότερη ασφάλεια, έβγαλε τα γάντια της και τα ’ριξε μέσα. Ο Χάρης κοίταζε αδιάφορα έξω, μα στην πραγματικότητα δεν έχανε καμμιά της κίνηση. Πρόσεξε τη βέρα της, ήταν παντρεμένη. Το ντύσιμό της ήταν κομψό. Έβγαλε το πακέτο με τα χαρτομάντηλα και κράτησε ένα στο χέρι της. 

Ο κόσμος μπαινόβγαινε αδιάκοπα σε κάθε στάση, ο διάδρομος γέμισε ασφυκτικά. Ο Χάρης στριμώχτηκε περισσότερο, ακουμπούσε σχεδόν τώρα στο πλευρό της κυρίας. 

Ο συρμός χώθηκε σ’ ένα από τα τούνελ της γραμμής. Η σκοτεινή διαδρομή ήταν πολύ σύντομη, ο μηχανοδηγός δεν άναψε καν τα φώτα. Όμως, τα λιγοστά δευτερόλεπτα του σκοταδιού που μεσολάβησαν, ήταν η ώρα "Χ" για τον Χάρη. 

-  Μη σπρώχνετε έτσι! φώναξε ξαφνικά και έγειρε προς τα μπρος, κάνοντας πως πέφτει και ακουμπώντας σχεδόν στην τσάντα, που λικνιζόταν μισάνοιχτη πάνω στα πόδια της νεαρής γυναίκας. 

-  Με συγχωρείτε, κυρία! είπε στη γυναίκα, καθώς ανασήκωνε το κορμί του, ενώ το μακρύ όχημα βγαίνοντας από τη σήραγγα ξαναφωτιζόταν. 

-  Δεν πειράζει! είπε εκείνη χαμογελώντας ευγενικά και ανακάθισε στη θέση της. 

Σχεδόν αμέσως ο Χάρης άρχισε ν’ ανοίγει δρόμο προς την πόρτα. Σ’ ένα-δυό λεπτά ο συρμός σταμάτησε και ο Χάρης βγήκε. Μα αντί να φύγει, ξαναμπήκε στο τελευταίο βαγόνι. Εδώ ήταν πιο αραιοί οι επιβάτες. Έψαξε με το βλέμμα του για λίγο και βρήκε αυτόν που ζητούσε. 

-  Γεια! είπε και βολεύτηκε δίπλα του. Πώς πήγε; 

-  Ως συνήθως! γέλασε ο άλλος. 

Κοιτάχτηκαν συνωμοτικά. 

-  Για να δούμε τί πιάσαμε. 

Ο Άρης παρουσίασε τη δική του συρμαγιά. Ο Χάρης έβγαλε από την τσέπη του το μικρό δερμάτινο μαύρο πορτοφόλι, που ψάρεψε με μαεστρία από την τσάντα της νεαρής γυναίκας την ώρα που "έπεφτε". Μέτρησαν στα πεταχτά τις εισπράξεις τους. Τρία πενηντάρικα, πέντε εικοσάρικα, δυό δεκάρικα, κάτι ψιλά. Κοντά τριακόσια ευρώ. 

Καθόλου άσχημα! 

Μην πάει το μυαλό σας βέβαια πως έχουμε να κάνουμε με τίποτε μαφιόζους. Αντίθετα, οι φίλοι μας θα ’θελαν να περνιούνται μάλλον για πολύ καθώς πρέπει νεαροί. Φοιτητές στην ίδια σχολή, γνωρίστηκαν εδώ και ένα χρόνο. Ταίριαξαν σε πολλά κι έγιναν σχεδόν αχώριστοι. Η φιλοσοφία τους απλή. Ευθυγραμμισμένη πάνω στο μοτίβο της εποχής: Η ζωή είναι ωραία και δεν πάει να χάνεται ανεκμετάλλευτη. Η ζωή είναι για να τη ζεις, φίλε μου, όχι να την κοιτάς από μακριά. 

Μα έλα που καμμιά φορά σου τη φέρνει πισώπλατα. Από τη μια σε προκαλεί με ακαταμάχητα θέλγητρα, κι από την άλλη δεν σου επιτρέπει να τ’ αγγίξεις. Σου βάζει ένα κόστος απαγορευτικό. 

Και οι δυό φίλοι μας ήθελαν να τη χαρούν τη ζωή. Μα κάποτε τελείωνε το παραδάκι. Τί μπορούσαν να κάμουν τότε; 

Το σκέφτηκαν από ’δώ, το σκέφτηκαν από ’κεί, κατέληξαν πως θα ’πρεπε, σε τέτοια περίπτωση, ν’ αρχίζουν τη δράση. Έτσι λοιπόν οι φίλοι μας έγιναν ατσίδες στο ξάφρισμα. Όχι για μεγάλα πράγματα βέβαια. Έτσι για να ενισχύουν λίγο τον προϋπολογισμό τους. Και μόνο όταν το πράγμα ήταν σίγουρο. Χωρίς μεγάλο ρίσκο. 

Έξυπνα παιδιά! 

Ο ηλεκτρικός έκοψε ταχύτητα, πλησίαζε σε στάση. Απέναντί τους φάνηκε η κορυφή ενός βυζαντινού θόλου και σε δευτερόλεπτα ολόκληρη η εκκλησία πρόβαλε μπροστά τους. Αυθόρμητα ο Χάρης έκαμε τον σταυρό του. Ο Άρης γέλασε. 

-  Μπα! Είσαι και θρησκευόμενος βλέπω. 

-  Όχι βέβαια! Αλλά πιστεύω στον Θεό. 

-  Τί σόι πίστη είναι τότε αυτή; Δεν βλέπω να διαφέρεις σε τίποτε από μένα. 

-  Μπορεί να κάνω ό,τι κάνω, αλλά στον Θεό πιστεύω. Εσύ δεν πιστεύεις δηλαδή; 

-  Και βέβαια όχι! Δεν πιστεύω. Και νομίζω πως είμαι πιο εντάξει από σένα. Η ζωή μου είναι σύμφωνη με τη θεωρία μου. 

Ο συρμός σταμάτησε εντελώς, ο Άρης σηκώθηκε να βγει, η κουβέντα τους κόπηκε εκεί. 

Ο Χάρης έμεινε λίγο μπερδεμένος. Δεν ήξερε ότι ο Άρης ήταν άθεος. Μα κι ο ίδιος τί είδους πίστη έλεγε πως είχε; Ξεχασμένη εντελώς και στριμωγμένη σε κάποια γωνία του μυαλού του μόνο. Άσχετη με τη ζωή του. 

...Οι καμπάνες χτύπησαν πένθιμα μέσα στη νύχτα. Κοίταξε το ρολόι του. Κόντευε έντεκα. Ρούφηξε την τελευταία γουλιά απ’ το ποτό του και σηκώθηκε. 

-  Εγώ πάω! είπε στην παρέα του. Το ’χω τάξιμο, Μεγάλη Πέμπτη κάθε χρόνο, να προσκυνάω τον Σταυρό. Τώρα τον έχουν ήδη βγάλει, γι’ αυτό χτυπήσαν οι καμπάνες. 

-  Έλα, βρε Χάρη, μη βιάζεσαι, όλοι θα πάμε! πετάχτηκε η Βούλα κι έφερε το βλέμμα της ένα γύρο στους άλλους. Έτσι δεν είναι, παιδιά; 

-  Ναι, βέβαια! συμφώνησαν όλοι. Εβραίοι είμαστε και δεν θα πάμε; Τέτοια μέρα σήμερα! 

Στην εκκλησία ο συνωστισμός ήταν μεγάλος. Το πλήθος έφτανε μέχρι έξω. Ευτυχώς τα μεγάφωνα ήταν ανοιχτά και οι ψαλμωδίες ακούγονταν ως πέρα, σκορπίζοντας ρίγη στις καρδιές. 

« Εξέδυσάν με τα ιμάτιά μου και ενέδυσάν με χλαμύδα κοκκίνην…». 

Ο Χάρης και η παρέα του προσπάθησαν σιγά-σιγά να προχωρήσουν, μα με την πίεση του πλήθους χώρισαν. Σπρώξε από ’δώ, σπρώξε από ’κεί, κάποια στιγμή ο Χάρης έφτασε μπροστά στον Σταυρό, που ’ταν στημένος στη μέση της εκκλησίας. Ο Εσταυρωμένος αιμόφυρτος, θύμα της αιώνιας αγάπης του, μα θεϊκά γαλήνιος, ήταν εμπρός του. Κάνοντας με βιάση τον σταυρό του ο Χάρης έσκυψε να τον ασπαστεί. 

Μα την ίδια στιγμή το κεφάλι του τσούγκρισε μ’ ένα άλλο κεφάλι, που έσκυψε κι εκείνο να ασπαστεί τα πόδια του Εσταυρωμένου. 

-  Σόρρυ! μουρμούρισε αυθόρμητα ο Χάρης, μα καθώς ανασηκώθηκε και είδε τον άλλο, έμεινε με το στόμα ανοιχτό. 

Δίπλα του στεκόταν ο Άρης. 

-  Εσύ εδώ; ρώτησε σιγανά. 

-  Γιατί όχι; 

-  Μα τί δουλειά έχεις εδώ; 

Δεν πρόλαβαν να συνεχίσουν. Πίσω τους σπρώχνονταν να προσκυνήσουν. Το ανθρώπινο κύμα τους οδήγησε προς την πλαϊνή πόρτα. Βγήκαν έξω και κάθισαν στα σκαλιά της εκκλησίας. 

-  Εσύ είσαι που λες πως δεν πιστεύεις; άρχισε ο Χάρης. Έτσι παριστάνω κι εγώ τον άθεο. 

-  Κι εσύ που πιστεύεις, τί περισσότερο κάνεις από μένα; Τί σου στοιχίζει η πίστη σου; Τέτοιος πιστός είμαι κι εγώ! απάντησε ο Άρης. 

-  Πιστεύω και το εννοώ! είπε ο Χάρης. 

-  Αμφιβάλλω. Στην πράξη είσαι σαν κι εμένα. Δεν είδα να διστάζεις να κάνεις ό,τι κι εγώ. 

-  Αυτό είναι αλήθεια. Κάνω πολλά πράγματα αντίθετα στην πίστη μου. 

-  Βλέπεις; Η πίστη σου είναι μόνο μια άχρηστη ιδέα στο μυαλό σου. Νεκρό πράγμα, που δεν αγγίζει τη ζωή σου. 

-  Καλά κι εσύ που δεν πιστεύεις, τί θες εδώ; 

-  Α, να σου πω, φίλε μου! Είπα πως δεν πιστεύω στον Θεό, μα όχι πως δεν μ’ αρέσει και τίποτε απ’ τη θρησκεία. Οι γιορτές της είναι τόσο όμορφες, ιδιαίτερα τούτες τις μέρες. Η εκκλησιαστική ατμόσφαιρα γαληνεύει, ανακουφίζει, σαγηνεύει όσο τίποτε άλλο. Δεν θα ’πρεπε να χαθούν αυτά ποτέ απ' τη ζωή μας. Θα γίνει τόσο άνοστη και πεζή αν της λείψουν! Θα βουλιάξουμε στη ρουτίνα. 

-  Έχεις δίκιο! Μιλάμε για θαυμάσιο πολιτισμό αιώνων με βαθειές ρίζες στη ζωή μας. 

-  Ακριβώς! Μια πολιτιστική κληρονομιά που ομορφαίνει τη ζωή μας. Μας είναι απαραίτητη και πρέπει να την κρατήσουμε, φίλε μου. Μα όχι τον Θεό και τις εντολές του. Μόνο αυτά τα πανέμορφα έθιμα. Για να ζούμε καλύτερα τη ζωή μας. Να φτιάχνει λίγο η ψυχολογία μας. Να σπάζει η καθημερινή μας ρουτίνα. Αυτό δεν κυνηγάμε άλλωστε; 

-  Ναι, μα αυτό δεν βγάζει πουθενά. 

-  Τί θες να πεις; 

-  Να, με το να ζούμε κάποιες καλές στιγμές, δεν λύνουμε το πρόβλημα. 

-  Έγινες και φιλόσοφος τώρα! 

-  Όχι βέβαια, μα κάποια πράγματα είναι τόσο καθαρά. Μπορεί ν’ ανεβαίνει η ψυχολογία σου μ’ όλα αυτά, όμως και πάλι είσαι μόνος. Ανίσχυρος μπροστά στο ένα και μοναδικό σου πρόβλημα: Τον θάνατο. Αυτόν, που τον νικάει μόνο ο Θεός. Τί βγαίνει με το να ξεγελάς προσωρινά τον εαυτό σου; Η άθεη θρησκεία σου δεν μου λέει τίποτε! 

-  Και συ που πιστεύεις, αλλά ζεις σαν εμένα, άθεος, τί καλύτερο κάνεις; 

-  Ομολογώ πως τίποτε. 

-  Ισοπαλία λοιπόν. Είμαστε πάτσι. 

-  Δυό μηδενικά δηλαδή. 

-  Εσύ κοροϊδεύεις τον Θεό, εγώ τον αγνοώ. Η πίστη σου αξίζει όσο και η δική μου απιστία. 

-  Δυστυχώς. Οπότε; 

-  Είμαστε και οι δυό μια κωμωδία! 

-  Για γέλια και για κλάματα! 

Οι δυό φίλοι σώπασαν γι’ αρκετή ώρα. 

Ο κόσμος αραίωσε. Οι πολλοί προσκύνησαν, έφυγαν, κατά τη στραβή τους συνήθεια. Η ψαλμωδία κόντευε να τελειώσει. 

Ο Άρης και ο Χάρης, σα να ’ταν συνεννοημένοι, ξαναμπήκαν στην εκκλησία. Κάθισαν στα τελευταία στασίδια. 

Απέναντί τους υψωνόταν, επιβλητικός μέσα στον πόνο του, ο Εσταυρωμένος. Παρά την έσχατη αδυναμία του, μια παντοδύναμη γοητεία ξεχυνόταν απ’ τη μορφή του, τους αιχμαλώτιζε. Ένιωθαν, με την καρδιά πιότερο παρά με το μυαλό τους, πως η αλήθεια βρισκόταν εκεί. 

Σ’ αυτόν που πέθαινε από αγάπη, για να ζήσουν αυτοί. Πώς μπορούσαν να ’ναι τόσο αδιάφοροι γι’ αυτόν; 

Χωρίς να το καταλάβουν, οι δυό φίλοι αφέθηκαν στη γοητεία του. Ο αδύναμος και πανσθενουργός συνάμα Χριστός τους τραβούσε κοντά του. 

Το είχε άλλωστε προβλέψει: 

«Εάν υψωθώ εκ της γης, πάντας ελκύσω προς εμαυτόν». 

Πάσχα 2004 

Χρυσένια: μια νεανική περιπέτεια φαντασίας στο διαδίκτυο

Το εξώφυλλο της "Χρυσένιας" (https://xryseniabook.blogspot.com)

Του Θεόδωρου Ι. Ρηγινιώτη

Σ’ ένα καινούργιο ιστολόγιο, άρχισε η καταχώριση από τον γράφοντα μιας αδημοσίευτης νουβέλας με τίτλο «Χρυσένια: η μάγισσα της Αθήνας – Το Τάγμα των Λιονταριών».

Πρόκειται για μια νεανική περιπέτεια φαντασίας, στην οποία εμπλέκονται η μαγεία και η εκκλησία, τα ξωτικά και οι άγγελοι, οι σκοτεινές αδελφότητες με τις νοσηρές λατρείες και η πνευματικότητα των ορθόδοξων μοναστηριών – οι κρυφοί σατανιστές και οι κρυφοί άγιοι.

Θεού θέλοντος, η ιστορία θα δημοσιευτεί κεφάλαιο προς κεφάλαιο και είναι στη διάθεση του αναγνώστη, να τη διαβάσει δωρεάν. Η διεύθυνση του ιστολογίου είναι https://xryseniabook.blogspot.com/ και ο υπότιτλος «ΠΡΟΣΟΧΗ: Όποιος διαβάσει αυτό το βιβλίο θα έχει μυηθεί σε μιαν απαγορευμένη γνώση». Στο ιστολόγιο δεν θα δημοσιεύονται σχόλια.

Έτσι η Χρυσένια απέκτησε ένα διαδικτυακό σπίτι. Το χτίσιμο του σπιτιού έγινε με τη βοήθεια του εκλεκτού φίλου μου Γ.Μ.Β. (ιστολόγιο ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΟ ΑΤΟΜΟ) και το ψηφιακό εξώφυλλο σχεδιάστηκε από την εξαίρετη γραφίστρια κυρία Αγλαΐα Γαργανίδου, που είχε δημιουργήσει και την ηλεκτρονική έκδοση του βιβλίου μας Σημειώσεις για το Ισλάμ (http://www.euxh.gr/images/PDF/Shmeioseis_gia_to_islam.pdf). Το παραδίδω σ’ εσάς, σε όσους αγαπούν τη λογοτεχνία του φανταστικού, τη λογοτεχνία φαντασίας. Ελπίζω να σας αρέσει. Καλή ανάγνωση.

π. Δ. ΜΠΟΚΟΣ, ΟΙ ΑΛΕΙΤΟΥΡΓΗΤΟΙ

Τα θολά τζάμια της μικρής αγροικίας έτριξαν, καθώς ο τρανταχτός τραχύς ήχος του τρακτέρ αντήχησε στην περιφραγμένη αυλή. Ο μεσόκοπος άντρας έσβησε τη μηχανή και κατέβηκε. Τίναξε τις λασπωμένες του μπότες στο πράσινο χορτάρι και μπήκε. Χαιρέτησε ανέκφραστα, έβγαλε την κουκούλα και κρέμασε το αδιάβροχο τζάκετ παραλλαγής, τινάζοντας τις λίγες σταγόνες που είχαν ξεμείνει πάνω του. 

Δεν πρόλαβε να κάνει βήμα και δυο μικρά που έπαιζαν στο πάτωμα πετάχτηκαν χαρωπά και όρμησαν πάνω του. Χαμογελώντας κουρασμένα τα σήκωσε στην αγκαλιά του και τα ’σφιξε με στοργή. 

-Όλα καλά; ρώτησε, καθώς η γυναίκα του έβγαινε με τη λεκάνη γεμάτη για άπλωμα. 

-Δόξα τω Θεώ, καλά! είπε εκείνη. Πέρασε το αφεντικό από ’δω νωρίτερα. 

-Ησυχία δεν έχει! Τί ήθελε πάλι; 

-Δουλειά! Τί άλλο θα μπορούσε να θέλει; Έφερε τις παραγγελίες του χασάπη για το Πάσχα, θα ’ναι καμμιά τριανταπενταριά τουλάχιστον. Και το λεμόνι, λέει, καθυστέρησε. Πέρασε ο καιρός του. Να το κόψεις τώρα και ως το Πάσχα να το ’χεις παραδώσει. 

-Μέρες που έρχονται θα κόβω λεμόνι; Τα αρνιά εντάξει, τα ’χω στο πρόγραμμα. Μα το λεμόνι; Είναι η ώρα τώρα για τέτοιες δουλειές; Δεν με φτάνει το Μεγαλοβδόμαδο για να το κόψω. 

-Του το ’πα κι εγώ, αλλά ξέρεις τί απαντάει πάντα σ’ αυτό. 

Ο στιβαρός άντρας δεν μίλησε. Ήξερε πολύ καλά την απάντηση. Την είχε ακούσει πολλές φορές. Έσκυψε το κεφάλι και κάθισε στον ξηλωμένο καναπέ πικραμένος. Είχε δίκιο το αφεντικό. Ποιος ήταν αυτός που ήθελε να κάνει Πάσχα σαν τους άλλους; 

Αλήθεια, ποιος ήταν;