Δευτέρα 27 Μαΐου 2024

Κυριακή 26 Μαΐου 2024

Ανθολόγιον 314: Αρχιμανδρίτης Βασίλειος (Γοντικάκης)



[...] Ὁ ἀέρας τοῦ ἀχειροποίητου ζωογονεῖ τὰ κτιστά. Ἄν κάτι μέσα σου ἔχη ὑπόστασι καὶ σὲ κρατᾶ ὄρθιο, γράφοντας το δὲν προσφέρεις γνώσεις, ἀλλὰ δύναμι ζωῆς. [...]

[...] Ἄλλη εἶναι ἡ ἐνέργεια τῆς κατασκευῆς ἑνὸς ἔργου, καὶ ἄλλο τὸ γεγονός τοῦ τοκετοῦ ἑνὸς τέκνου. Στὴν πρώτη περίπτωσι, μὲ τὴ σκέψι, τὴ φαντασία καὶ τὰ χέρια σου κάτι κατασκευάζεις. Στὴ δεύτερη περίπτωσι, μὲ ὅλη σου τὴν ὕπαρξι κάτι πάσχεις. Ἑτοιμάζεται αὐτὸ ποὺ δὲν ἐλέγχεται ἀπὸ τὶς δυνάμεις σου, ἀλλὰ ἀνεξέλεγκτα γεννᾶται ἀπὸ τὸ ἄγνωστο εἶναι σου. [...]

Ἀρχιμανδρίτου Βασιλείου (Γοντικάκη), Ἀποτυπώματα, ἐκδ. Ἱερᾶς Μονῆς Ἰβήρων, Ἅγιο Ὄρος 2024, σελ. 9-10 (ἀποσπάσματα)



Παρασκευή 24 Μαΐου 2024

Περί ιερών λειψάνων δευτερολογία



Άλλο ψυχραιμία και άλλο λοιδορία. Την επιφυλακτικότητα σε ένα λογικό πλαίσιο την κατανοώ. Δυσφορώ όμως με τη λοιδορία και την απαξίωση. Χασκογελούν πάλι κάποιοι όψιμοι "φωταδιστές" από την άνεση του πληκτρολογίου τους και αποφαίνονται με ύφος χιλίων καρδιναλίων για θέματα που δεν γνωρίζουν.
Θα το επαναλάβουμε: σαφώς και δεν είναι υποχρεωτικό να έχει κάποιος γνώσεις αγιολογίας ή να γνωρίζει τα περί ανακομιδής, διαμελισμού και διασποράς των ιερών λειψάνων. Εκτίθεται, εντούτοις, όταν δεν γνωρίζει στοιχειωδώς τα βασικά. Το γνωστικό του έλλειμμα μετατρέπεται παραχρήμα σε φτηνή λοιδορία.-


***

Το θέμα το είχαμε σχολιάσει και παλιότερα: 


Πέμπτη 23 Μαΐου 2024

Το περί Μαργαρίτας ερώτημα

[Για το βιβλίο του Μιχάλη Μακρόπουλου, Μαργαρίτα Ιορδανίδη, εκδόσεις Κίχλη]





Μιχάλης Μακρόπουλος, Μαργαρίτα Ιορδανίδη, εκδόσεις Κίχλη, Αθήνα 2024, ISBN: 978-618-5461-76-8.

[Δημοσιεύθηκε στο ηλεκτρονικό περιοδικό Φρέαρ στις 22/5/2024]

Του Γ. Μ. Βαρδαβά

Ποτέ δεν είμαστε τόσο ευτυχισμένοι όσο φανταζόμαστε∙
ποτέ δεν είμαστε τόσο δυστυχισμένοι όσο νομίζουμε.

Λα Ροσφουκώ, Αξιώματα [1]

Στο νέο του βιβλίο Μαργαρίτα Ιορδανίδη (εκδόσεις Κίχλη) ο Μιχάλης Μακρόπουλος καταπιάνεται με το ακανθώδες και διαχρονικά προκλητικό ζήτημα της προσωπικής ταυτότητας. Ως γνωστόν η ταυτότητα δεν είναι ένα μέγεθος στιλπνό και συμπαγές∙ μεταμορφώνεται εξαιτίας πολυποίκιλων παραγόντων (αστάθμητων ή μη, αδιάφορον) και είναι «η συναγωγός εκφορά της ελευθερίας» [2].

Δεν είναι στις προθέσεις μας να υπεισέλθουμε σε πραγματολογικές λεπτομέρειες ή σε «αποκαλύψεις» για την πλοκή του έργου («spoiler» νομίζω πως το αποκαλούν οι νεώτεροι). Αφήνουμε στη διακριτική ευχέρεια του αναγνώστη τον τρόπο «ανάγνωσης» της ιστορίας της Μαργαρίτας. Σημειώνουμε, ωστόσο, ότι ο Μακρόπουλος δεν γράφει τίποτα τυχαία. Τίποτα δεν είναι περιττό: κάθε λέξη, κάθε περιγραφή, κάθε στιγμιότυπο, κάθε λεπτομέρεια, κάθε θραύσμα, κάθε συμβολισμός εξυπηρετεί την οικονομία του έργου. Αυτό, εντούτοις, δεν διαφαίνεται εξαρχής. Χρειάζεται δεύτερη και ίσως τρίτη ανάγνωση για του λόγου το ασφαλές.

Η νέα νουβέλα του Μιχάλη Μακρόπουλου διακρίνεται για τη λιτότητα, τη λακωνικότητα και την υπαινικτικότητα στο ύφος της. Με απλότητα και χωρίς φιοριτούρες ο συγγραφέας ικανοποιεί και τις πλέον «αδηφάγες» απαιτήσεις και προσδοκίες του αναγνώστη. Πέραν του ιδιαίτερα αμφίσημου και αλλόκοτου χαρακτήρα της, η Μαργαρίτα Ιορδανίδου είναι και αναγνώστρια. Αυτό, νομίζω, έχει ιδιαίτερη σημασία. Ας μας επιτραπεί λοιπόν μια αναγνωστική παρέκβαση, που αθέλητα ίσως, δίδει κάποιες απαντήσεις στο αίνιγμα της ταυτότητας της: «Αναγνωρίζουμε μονάχα όψεις του εαυτού μας – και ακόμα περισσότερο των άλλων: κανένα δεν γνωρίζουμε σε βάθος, ούτε τον εαυτό μας ούτε τους άλλους. Είναι αστόχαστο όταν λέμε ότι γνωρίζουμε τον άλφα ή το βήτα. Είναι καλύτερα να πούμε ότι γνωρίζουμε τον άλφα ή το βήτα μέχρις ενός σημείου, κι ας έχουμε ίσως περάσει μαζί τους μια ζωή» [3].

Εν συνεχεία, δίνουμε για λίγο τον λόγο στον συγγραφέα: «Ένιωθε πιο κοντά της τους ανθρώπους στο ράδιο, που είχαν μονάχα φωνή, ενώ με το που αποχτούσαν και εικόνα στην τηλεόραση σαν ν’ απομακρύνονταν από τη Μαργαρίτα –εκείνοι στον κόσμο τους, αυτή στον δικό της. Στο ραδιόφωνο, όπως και στα βιβλία, οι άνθρωποι ήταν οι λέξεις τους» (Μαργαρίτα Ιορδανίδη, σελ. 104). Σε άλλο σημείο του βιβλίου ο Μακρόπουλος σκιαγραφεί με υπαρξιακή ένταση τον σύζυγο της Μαργαρίτας: «Τώρα που και η μάνα του δεν ζούσε πια, είχε ολότελα χάσει εκείνο το κομμάτι του εαυτού του που υπήρχε μέσ’ απ’ τους άλλους – τόσο αυθύπαρκτος, που έφτανε να’ ναι ανύπαρκτος» (ό.π., σελ. 42-43). Επισημάναμε παραπάνω ότι η ταυτότητα συνδέεται άμεσα με την ελευθερία. Διόλου τυχαία λοιπόν η επιλογή του ονόματος Ελευθερία από το συγγραφέα: «“Στους Αγίους Σαράντα μ’ έλεγαν Ματζλίντα. Τέτοια ονόματα είχαμε μέσα. Όμως είμαι Ελληνίδα και χριστιανή, βαφτισμένη. Εγώ διάλεξα το όνομα Ελευθερία”» (ό.π., σελ. 46). Το ίδιο ισχύει και για την Ευτυχία: «Παραδόξως, η αρνητική κρίση της Ευτυχίας για τον Κώστα έδωσε στη Μαργαρίτα μιαν ώθηση, όπως δεν θα της την έδινε ίσως καμία θετική γνώμη» (ό.π., σελ. 60).

Η Μαργαρίτα Ιορδανίδη του Μιχάλη Μακρόπουλου είναι ένα συναρπαστικό ανάγνωσμα, μια κατάδυση στην πολυπλοκότητα και την αινιγματικότητα της ανθρώπινης ύπαρξης. Μια ύπαρξη που, ειρήσθω εν παρόδω, απαιτεί διαρκή σπουδή. Δικαίως λοιπόν ο Λα Ροσφουκώ αποφαίνεται ότι «είναι πιο απαραίτητο ανθρώπους να μελετάμε παρά βιβλία» [4].

Ηράκλειο Κρήτης, 19-20 Μαΐου 2024

Σημειώσεις

1. Βλ. Λα Ροσφουκώ, Αξιώματα ή αφορισμοί και αξιώματα ηθικής, μετάφραση-σημειώσεις: Γιώργος- Ίκαρος Μπαμπασάκης, εκδόσεις Ερατώ, Αθήνα 2002, σελ. 27.

2. Βλ. Γιώργος Κοντογιώργης, Κομματοκρατία και δυναστικό κράτος – Μια ερμηνεία του ελληνικού αδιεξόδου, εκδόσεις Πατάκη, Αθήνα 2012, σελ. 343.

3. Βλ. Θάνος Σταθόπουλος, Η διασκευή του εαυτού μου στις 06:30, εκδόσεις Ίκαρος, Αθήνα 2023, σελ. 224. Πρβλ. και ό.π., σελ. 104.

4. Βλ. Λα Ροσφουκώ, Αξιώματα, ό.π., σελ. 171.



ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΕΣ ΔΙΕΥΚΡΙΝΗΣΕΙΣ

1. Οι ενυπόγραφες αναρτήσεις (άρθρα, ομιλίες, κριτικές βιβλίων, επιφυλλίδες, δοκίμια, μελετήματα κλπ) που φιλοξενούνται ή αναδημοσιεύονται στο ιστολόγιο «ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΟ ΑΤΟΜΟ» εκφράζουν κατά κύριο λόγο τους συγγραφείς τους και όχι απαραίτητα το ιστολόγιο «ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΟ ΑΤΟΜΟ».

2. Τα σχόλια των αναγνωστών του ιστολογίου «ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΟ ΑΤΟΜΟ» εκφράζουν τους ίδιους προσωπικά και όχι το ιστολόγιο «ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΟ ΑΤΟΜΟ». Σχόλια άσχετα με το περιεχόμενο των αναρτήσεων δεν θα δημοσιεύονται.

3. Υπάρχουν στο ιστολόγιο μας πολλές προτάσεις (σύνδεσμοι, links) προς άλλους δικτυακούς τόπους. Το ιστολόγιο μας δε φέρει καμία ευθύνη για το περιεχόμενο των αναρτήσεων ή των σχολίων που γίνονται εκεί.

Αρχείο

Παναγία Οδηγήτρια του Balamand (Λίβανος)

Παναγία Οδηγήτρια του Balamand (Λίβανος)

ΣΥΝ-ΙΣΤΟΛΟΓΕΙΝ

ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ

ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ
Ένα ιστολόγιο αφιερωμένο στους 57 αη-Γιώργηδες της Ορθόδοξης Εκκλησίας

ΑΓΙΟΣ ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ΑΧΑΡΝΩΝ

Ἅγιος Κοσμᾶς ὁ Αἰτωλός, Ψυχὴ καὶ Χριστὸς σᾶς χρειάζεται...

Τοῦτο σᾶς λέγω πάλιν καὶ σᾶς παραγγέλλω: κἂν ὁ οὐρανὸς νὰ κατέβη κάτω κἂν ἡ γῆ νὰ ἀνέβη ἀπάνω κἂν ὅλος ὁ κόσμος νὰ χαλάση καθὼς μέλλει νὰ χαλάση σήμερον αὔριον, νὰ μὴ σᾶς μέλη τί ἔχει νὰ κάμη ὁ Θεός. Τὸ κορμὶ ἂς σᾶς τὸ καύσουν, ἂς σᾶς τὸ τηγανίσουν, τὰ πράγματά σας ἂς σᾶς τὰ πάρουν, μὴ σᾶς μέλη, δῶστε τα, δὲν εἶναι ἐδικά σας. Ψυχὴ καὶ Χριστὸς σᾶς χρειάζεται. Ἐτοῦτα τὰ δύο ὅλος κόσμος νὰ πέση, δὲν ἠμπορεῖ νὰ σᾶς τὰ πάρη, ἔξω ἂν τύχη καὶ τὰ δώσετε μὲ τὸ θέλημά σας. Αὐτὰ τὰ δύο νὰ τὰ φυλάγετε νὰ μὴν τύχη καὶ τὰ χάσετε.

Ἅγιος Κοσμᾶς Αἰτωλός, Διδαχὴ Γ' (ἀπὸ τὸ βιβλίο τοῦ Ἰωάννη Β. Μενούνου, Κοσμᾶ τοῦ Αἰτωλοῦ Διδαχὲς καὶ Βιογραφία, ἐκδόσεις Ἀκρίτας, ζ' ἔκδοση, Ἀθήνα 2004, σελ.154)

Επισκέπτες από 17/9/2009

Free counters!

ΠΕΡΙ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΟΦΕΙΛΟΜΕΝΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Περί θεολογίας

Περί ιδιωτικής θεολογίας

ΘΕΣΕΙΣ, ΑΝΤΙΘΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΥΝΘΕΣΕΙΣ

ΘΕΣΕΙΣ, ΑΝΤΙΘΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΥΝΘΕΣΕΙΣ
ΣΚΕΨΕΙΣ ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΟ ΝΕΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ Θ. Ι. ΡΗΓΙΝΙΩΤΗ «ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΣΚΕΠΤΟΜΕΝΟ ΑΘΕΟ»

Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ, ΠΕΡΙ "ΕΙΔΙΚΩΝ"

Τοῦτο εἶναι τὸ δρᾶμα τῆς ἐποχῆς μας: ὅτι ἡ πρόοδος της δὲν βρίσκεται στὰ χέρια τῶν πνευματικῶν ἀνθρώπων, ἀλλὰ τῶν εἰδικῶν, ποὺ δὲν μπορεῖ νὰ εἶναι πνευματικοὶ ἄνθρωποι.

Κωνσταντίνος Τσάτσος, Ἀφορισμοὶ καὶ διαλογισμοί, τέταρτη σειρά, εκδ. Βιβλ. τῆς Ἑστίας, Ἀθήνα 1972, σελ. 92.

台灣基督東正教會 The Orthodox Church in Taiwan

ΑΓΙΟΡΕΙΤΙΚΕΣ ΜΝΗΜΕΣ

ΑΓΙΟΡΕΙΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ

Μετεωρίτικη Βιβλιοθήκη

ΘΕΟΛΟΓΟΙ ΚΡΗΤΗΣ

ΕΛΛΟΠΟΣ

Αξίζει να διαβάσετε

9 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ: ΔΙΕΘΝΗΣ ΗΜΕΡΑ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΦΑΣΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΑΝΤΙΣΗΜΙΤΙΣΜΟΥ

ΔΕΝ ΞΕΧΝΩ