Το ιδεολόγημα της ευθύνης και ο προτεσταντισμός του Ράμφου

[Σημείωση του ιστολογίου μας: Ο Μανώλης Γ. Βαρδής σταχυολογεί αποσπάσματα από την πρόσφατη συνέντευξη του Στέλιου Ράμφου στην Κατερίνα Ι. Ανέστη για λογαριασμό του iefimerida.gr. 

Οι αντιρρήσεις μας στη σκέψη του Ράμφου είναι γνωστές και έχουν εκφραστεί πολλές φορές σ' αυτό το ιστολόγιο. Παρόλα αυτά ο Ράμφος είναι σημαντικός γραφιάς. Έχει εμμονές, αναγωγισμούς, ψυχολογισμούς, κοινοτοπίες αλλά γράμματα ξέρει. Η σκέψη του είναι επαμφοτερίζουσα και διαμορφώνει στον αναγνώστη ένα σχήμα "έλξης-άπωσης". Ενδεικτικά παραθέτουμε μερικά κείμενα που έχουν παλιότερα δημοσιευθεί στο ιστολόγιο μας και ασκούν κριτική στον Ράμφο: 

• Θ. Ι. Ζιάκας, Απάντηση στο Στέλιο Ράμφο
• Γ. Κοντογιώργης, Η καθεστωτική διανόηση στην Ελλάδα
• π. Ν. Λουδοβίκος, Από τον καημό του ενός στον διευθυντικό ή συγκρουσιακό εκσυγχρονισμό
• Σωτήρης Γουνελάς (αντίλογος στον Στ. Ράμφο) ]

πηγή: iefimerida.gr & manolisgvardis

Δεν πρέπει να «ξεπερνάμε» εύκολα τον Ράμφο, διότι είναι από τους λίγους, της άλλης όχθης, που στοχάζεται. Τί λοιπόν λέει ο Ράμφος;

Ποιο ήταν για εσάς το μεγαλύτερο πρόβλημα με την αντίδραση της Εκκλησίας;

Ηταν ότι δεν ήθελε να βάλει τον χρόνο στην αναζήτηση του θείου. Ενώ ο χρόνος που ζητούσε η κυβέρνηση στην πραγματικότητα είναι η ευθύνη. Με την ευθύνη εμπλουτίζεται η εμπιστοσύνη στον χρόνο. Για πρώτη φορά στην Ανατολική Εκκλησία θα βάλουν μέσα στο παιχνίδι τον χρόνο με τη μορφή της ευθύνης. Με την έννοια της εσωτερικής στρατεύσεως για το κοινό καλό. Αυτό είναι κάτι εξαιρετικά σημαντικό και στο μέτρο που θα ζυμωθεί μέσα μας και δεν θα το ξεχάσουμε, πάμε για μια μεγάλη αλλαγή σε βάθος. Για πρώτη φορά θα μπει ο χρόνος, δηλαδή η αίσθηση του πραγματικού, μέσα στις πνευματικές ανάγκες. Αυτό ήταν ο λόγος που δεν μπορούσε να εξελιχθεί η κοινωνία μας. Ηταν διαφορετικά πράγματα ο χρόνος και η ανάγκη για το υψηλό και το απόλυτο. Τώρα με τον κορωνοϊό πρέπει να τα αφομοιώσουμε.

Τι είναι οι μεγάλες στιγμές;

Ενεργά παρόντα που διαρκούν. Παλιά οι ασκητές, οι άνθρωποι που προσεύχονταν, εμπλούτιζαν τον χρόνο. Διότι τώρα, ξέρετε, βρισκόμαστε σε κάτι πολύ σημαντικό και θετικό…

Θετικό;

Βέβαια θετικό. Για πρώτη φορά από εκεί που περιφρονούσαμε τον δημόσιο χώρο και ήταν βρώμικος ενώ είχαμε καθαρά τα διαμερίσματά μας, τώρα που αποσυρόμαστε στα διαμερίσματά μας παίρνουμε στα σοβαρά το έξω. Καταλαβαίνουμε ότι αυτά τα πράγματα είναι απολύτως συνδεδεμένα.

Έχετε πίστη στους Ελληνες για το πώς θα το αντιμετωπίσουμε; Είδατε τις μαζικές εξόδους σε παραλίες και καφέ...

Αυτά τα φαινόμενα μαζικών εξόδων είναι αντανακλαστικές φοβικές επιστροφές στην ομαδικότητα. Ενώ στην Εκκλησία σου ζητούν να είσαι ταπεινός, με την επιμονή ακριβώς την ιδεολογική στο μυστήριο γίνεσαι αλαζόνας. Είχαμε μια υπόθαλψη αλαζονείας του πιστού επειδή έπρεπε να μείνει πιστός στην ταυτότητά του ως πιστού και όχι στην εσωτερική του ζωή ως πιστού. Η εμμονή στην ταυτότητα είναι μια μορφή παραμονής αλαζονικής σε έναν εαυτό που δεν καταλαβαίνει άλλο από το δικό του πείσμα. Στο μέτρο που θα αρχίσουμε να τα κατανοούμε αυτά, θα μπορούσε να γίνει μια αρχή για διαφορετική τοποθέτηση απέναντι στο πρόβλημά μας.

Μανώλης Γ. Βαρδής, Ο κορονοϊός και η κοινωνία της ασφάλειας

πηγή: ΑΝΤΙΦΩΝΟ

Είναι σχεδόν μάταιο να προσπαθήσει να πείσει ή να επιχειρηματολογήσει κανείς με ανθρώπους φοβισμένους, στα όρια της υστερίας σε κάθε στιγμή κινδύνου, για την θεολογική σημασία της Θείας Κοινωνίας. Το να προσέρχεται ο πιστός στο Μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας είναι, πέρα από κάθε θεολογική ανάλυση, κοινωνικό γεγονός σωτηρίας: αυτό σημαίνει ότι ο λαός του Θεού καλείται να συμμετέχει, προσφέροντας την φθαρτότητά του στη θέωση της φύσης εν Πνεύματι Αγίω. Οπότε το ζήτημα είναι εάν έχουμε πλέον στην χώρα μας «λαό του Θεού».

Αν προσέξει κανείς τις αντιδράσεις για την Θεία Κοινωνία ως του τρόπου μετάδοσης του κορονοϊού, εύκολα θα διαπιστώσει ότι αυτές προέρχονται από τις γνωστές ομάδες των «φωτισμένων» οπαδών της «αυτονομίας» του ατόμου και των πολλαπλών δικαιωμάτων του. Στις αντιδράσεις τους χρησιμοποιούν ως αυτονόητα επιχειρήματα την κατ’ αυτούς κοινή λογική, πάντα επιστημονική (!), της μετάδοσης του επικίνδυνου ιού μέσω της Μετάληψης. Από την πλευρά τους είναι λογική αυτή η επιχειρηματολογία, διότι για αυτούς ο άρτος και ο οίνος είναι, στην καλύτερη περίπτωση, ένα τελετουργικό, που δεν έχει να κάνει με καμία μυστηριακή μεταβολή σε Σώμα και Αίμα Χριστού. Το πολύ πολύ, φθάνουν μέχρι το σημείο να σέβονται απλά το τελετουργικό αυτό, φροντίζοντας βέβαια να το περιχαρακώνουν στα όρια του «δικαιωματισμού» επιμέρους ομάδων πολιτών, που είναι ελεύθεροι να πιστεύουν ό,τι θέλουν, αλλά δεν μπορούν να θέτουν σε κίνδυνο την υγεία του κοινωνικού συνόλου. Είναι, τελικά, η αντίληψη μίας κοινωνίας που δεν υπάρχει ως ενιαία οντότητα, αλλά είναι επιμερισμένη σε πολλές ομάδες και για αυτό καλούνται αυτές οι «κοινωνικές μερίδες» να σέβονται τα όρια της δράσης τους.

Στην ουσία πρόκειται για μία ακόμη εκδοχή ενός ακήρυχτου ιδεολογικού πολέμου ανάμεσα σε δύο εντελώς διαφορετικές περί κοινωνίας αντιλήψεις. Από τη μία είναι η πίστη σε μία κοινωνία που υπάρχει ενιαία, με τις αξίες και τα πιστεύω της, και από την άλλη η αντίληψη ότι κάτι τέτοιο ενιαίο ή δεν υπάρχει ή είναι καταπιεστικό και, μερικές φορές, «φασιστικό». Η μία πλευρά του ιδεολογικού πολέμου χρεώνεται με την αφέλεια να πιστεύει ότι η κοινωνία του 2020 είναι ίδια με την κοινωνία των προηγούμενων δεκαετιών, η άλλη όμως πλευρά χρεώνεται με μία βαθύτατη υποκρισία: στο όνομα του «κοινού καλού» και της υγείας των πολιτών, με την επίκληση δηλαδή υπερατομικών, συλλογικών αξιών που ούτως ή άλλως δεν πιστεύουν στην πραγματικότητα, παραθεωρούν (δεν τους νοιάζουν) φαινόμενα κοινωνικής και εργασιακής αυθαιρεσίας, που τελικά είναι δυνατόν να προκαλούν πολύ μεγαλύτερο πρόβλημα στη διάδοση του ιού. Εστιάζουν στην Θεία Κοινωνία, διότι εκεί είναι ο ιδεολογικός τους εχθρός, και όχι η όποια επιχείρηση, εταιρεία, εκδήλωση, εκδρομή, διασκέδαση που μπορεί να αποτελέσει το πλαίσιο της διάδοσης αυτού του κινδύνου. Μάλιστα, αστειεύονται με χώρες και καθεστώτα που είτε δεν αναφέρουν κανένα κρούσμα είτε εφαρμόζουν απάνθρωπες μεθόδους καραντίνας (Β. Κορέα, Κίνα), ουσιαστικά αποφεύγοντας να αντιμετωπίσουν στη δική τους ζωή αυτή την ζοφερή πραγματικότητα. Με άλλα λόγια, το πρόβλημα του κορονοϊού είναι οι Εκκλησίες και όχι, ενδεχομένως, οι διασυνοριακές μετακινήσεις, η απόκρυψη στοιχείων, τα ελλιπή μέτρα σε νοσοκομεία και άλλους χώρους, και ό,τι άλλο.

Είναι άνθρωποι που δεν μπορούν να φανταστούν πόσο μεγάλη είναι η κοινωνική και αξιακή παρακμή που παράγουν σε όλα τα επίπεδα. Θυμίζουν τις εκστρατείες για τα πλαστικά και τα καλαμάκια στις ακτές, όταν ολόκληρες βιομηχανίες και λύματα μολύνουν σε απίστευτο βαθμό τις θάλασσες. Η κοινωνική τους ευαισθησία είναι αντιστρόφως ανάλογη της αξίας του μοντέλου ζωής που προβάλλουν. Η κοινωνία της ασφάλειας που επιθυμούν είναι η ψευδαίσθηση που τους επιτρέπει να επιβιώνουν σε κοινωνίες αποσαθρωμένες και ετοιμόρροπες. Για αυτό και ο ενστικτώδης πανικός στην οποιαδήποτε απειλή της υλικής τους υπόστασης, διότι γνωρίζουν κατά βάθος ότι δεν έχουν κάτι για να την υπερβούν, για να κάνουν το άλμα στην άλλη πλευρά της συνείδησης.

Στην περίοδο των εχθρικών περικυκλώσεων και των τρομακτικών λοιμωδών ασθενειών στο Βυζάντιο, ο λαός συγκεντρωνόταν και προσευχόταν στις Εκκλησίες. Δεν γνωρίζω αν έτσι γίνονταν περισσότερο ευάλωτοι στον κίνδυνο, άλλωστε δεν υπήρχαν τότε οι επιστημονικές αναλύσεις της εποχής μας, όμως ως κοινωνίες εν κινδύνω έδειχναν τον τρόπο υπέρβασης της φθαρτότητας και, τελικά, της προσωπικής ασημαντότητας. Άνθρωποι της εποχής μας μπροστά στην οθόνη του υπολογιστή ή της τηλεόρασης δίνουν «μάχες» εκ του ασφαλούς, μάχες γεμάτες δηλητήριο εχθρότητας προς κάθε αληθινή και γνήσια κοινωνία ζωής και πίστης.

Οι ξεχασμένοι χριστιανοί της Ανατολής- Κόπτες (Μ.Βαρδής-Γ.Παγιασλής)

πηγή: ΑΝΤΙΦΩΝΟ

&

https://www.youtube.com/watch?time_continue=293&v=TlsD7M8Tc7A

Μία συζήτηση του Μανώλη Βαρδή με τον Γιάννη Παγιασλή, με αντικείμενο την κατάσταση των Ανατολικών Εκκλησιών, ύστερα από τις νεώτερες εξελίξεις και τα γεωπολιτικά δεδομένα. Μία δύσκολη σχέση ανάμεσα στην Ορθόδοξη Εκκλησία και τους πληθυσμούς που κάποτε ονομάζαμε Μονοφυσίτες και σήμερα Αρχαίες Ανατολικές Εκκλησίες. Η επιβίωσή τους μέσα σε ένα ισλαμικό περιβάλλον. Συζήτηση για την ιστορία και το παρόν.

Αριστερά και Εκκλησία (Μανώλης Βαρδής-Δημήτρης Αρκάδας)

πηγή: ΑΝΤΙΦΩΝΟ
&
https://www.youtube.com/watch?time_continue=220&v=u_x0mnjnIYg

Μία ζωντανή σχέση με πολλές δυναμικές ενσαρκώσεις κατά τον 20ο αιώνα. Η Ελλάδα σε κρίσιμες ιστορικές στιγμές, από το έπος της Εθνικής Αντίστασης στη μετεμφυλιακή και μεταπολιτευτική περίοδο, μέσα από τη διαλεκτική σύζευξη χριστιανών και αριστεράς. Η λαϊκότητα της Ελληνικής Ορθόδοξης Εκκλησίας και η όσμωσή της με τον «βέβηλο» πόλο της ελληνικής πολιτικής εξουσίας. 

Συζητούν ο Μανώλης Βαρδής με τον Δημήτρη Αρκάδα.

Μανώλης Γ. Βαρδής, Καταστροφολογία, η νέα εσχατολογία

[Aurélien Barrau, αστροφυσικός που καλεί σε μία εσχατολογική απο- πολιτικοποίηση της πλανητικής καταστροφής που επέρχεται]

Η νέα "μόδα" της εποχής είναι η εσχατολογική καταστροφολογία, χωρίς αναγκαστικά κάποιον Θεό. Αναβιώνοντας μία τολστοϊκή πνευματολογία και ηθική, πολλοί στη Δύση- μπροστά στα φαινόμενα της κλιματικής αλλαγής- αναπτύσσουν ιδέες σχετικές με την αναπόφευκτη καταστροφή και καλούν σε μοντέλα επιβίωσης «μικρών κοινοτήτων επιβίωσης», στο μοντέλο της τάσης της «επιβίωσης» στις ΗΠΑ. Πρόκειται για μία κοσμικού τύπου, δηλαδή άθεη, εσχατολογία, που αντί να κάνει μία πνευματική και αξιακή αμφισβήτηση των λαθών ενός τεχνολογικού πολιτισμού, τα ρίχνει στα μοντέλα ανάπτυξης, άντε το πολύ να φθάνουν μέχρι σε μία ριζική κριτική του καπιταλισμού.

Πλήθος εκδόσεων δείχνουν τις φοβίες και την άθεη αγωνία των δυτικών πληθυσμών: οι καταστροφολογίες δεν είναι παρά το flip side της τεχνολογικής αδιαφορίας, βλέπε: 

1. Pablo Servigne, Raphaël Stevens: COMMENT TOUT PEUT S’EFFONDRER. Petit manuel de collapsologie à l’usage des générations présentes
2. Pourquoi tout va s’effondrer PDF/EPub Book by Julien Wosnitza,
3. Les cinq stades de l’effondrement, par Dmitry Orlov

Μανώλης Γ. Βαρδής

[πηγή]