Εσπερίδα στη μνήμη του Αντώνη Βαλεργάκη την Τρίτη 20 Οκτωβρίου 2026 στις 19:00 στο 3ο Γενικό Λύκειο Ηρακλείου Κρήτης

 

Δύο χρόνια χωρίς τον Χρήστο Γιανναρά

 

Χρήστος Γιανναράς (10/4/1935 - 24/8/2024)

Δάσκαλε,

η ευγένεια σου ανεξάλειπτη

η προσήνεια σου ανεξάντλητη

η αρχοντιά σου ανυπέρβλητη

το παράδειγμα σου ζείδωρο και λυσιτελές.

Δάσκαλε,

σπουδάσαμε μαζί σου

την κριτική οντολογία

γνωρίσαμε εναργώς το πρόσωπο 

ως ετερότητα και σχέση,

ως υπέρβαση της φύσης και πάσης αναγκαιότητας,

ως αγαπητική και ερωτική αυθυπέρβαση,

ως αποφατική ατραπό 

που εκβάλλει στα έσχατα.

Δάσκαλε,

κοντά σου μάθαμε 

πως ο αγώνας της μετοχής 

ποτέ δεν είναι άγονος,

πως η αληθινή γνώση

είναι εμπειρικώς κοινωνούμενη,

πως η ζωή δεν είναι διάρκεια ευτυχίας,

πως ο θάνατος δεν είναι το τέλος.

Όλα τα υπόλοιπα 

"αποτυχία και δίψα".

Απειράνθος, 23 Αυγούστου 2026

Γ. Μ Βαρδαβάς

19 Μαΐου: Δεν ξεχνώ τη Γενοκτονία των Ποντίων

 

Μνήμη Αντώνη Βαλεργάκη

[Δημοσιεύθηκε στο ηλεκτρονικό περιοδικό Φρέαρ στις 10/5/2026]

Ονειρεύτηκα ότι έβλεπα έναν εφιάλτη.

Ξύπνησα μέσα στο όνειρο ξανά και ξανά.

Αυτός ήταν ο εφιάλτης: η επανάληψη.

Πέτρος Π. Θεοδωρίδης

Ι.

Ο Αντώνης ήταν ανέκαθεν φιλότιμος, γενναιόδωρος και δοτικός, ένας διανοούμενος που «δεν ήθελε να φαίνεται», όχι από έλλειψη αυτοπεποίθησης αλλά επειδή γνώριζε ότι τα γράμματα θέλουν να έχει κανείς και ολίγη ταπεινοφροσύνη. Πάντα καίριος και απαιτητικός στα διαβάσματά του, στις μουσικές και κινηματογραφικές επιλογές του. Είχε βαθύτατη παιδεία και το χάρισμα να θυμάται και να κατανοεί σε απόλυτο βαθμό αυτά που διάβαζε. Πάνω απ’ όλα όμως ήταν δάσκαλος με μεγάλη μεταδοτικότητα, προσήνεια και ευγένεια. Τον συνάντησα για πρώτη φορά το 2006 στο Μουσικό Σχολείο Ηρακλείου και αμέσως συνειδητοποίησα ότι μας ενώνουν πολλά. Η παρέα μαζί του ήταν μια διαρκής μαθητεία: από αυτόν άκουσα για τον Αγκάμπεν, για τον Ζίζεκ, για τη φιλοσοφία της γλώσσας, για τον Μπένγιαμιν, για την αρνητική διαλεκτική και την κριτική θεωρία, για τον Χάμπερμας, τον Ρώλς και τον Ντεριντά. Αργότερα στο 3ο Γενικό Λύκειο Ηρακλείου είχα την ευκαιρία να τον γνωρίσω και στο ανθρώπινο επίπεδο. Εκεί κατάλαβα ότι ο Αντώνης ήταν ένας από μας: ένας απλός άνθρωπος που τον απασχολούσαν όλες οι μέριμνες και τα βάσανα της καθημερινότητας. Μοιραζόμασταν συχνά τις ίδιες αγωνίες και ανησυχίες για τα καθημερινά: πώς θα ανταποκριθούμε στις υποχρεώσεις μας με το γλίσχρο μισθό μας, πώς θα βγάλουμε το δεκαπενθήμερο, πώς θα πληρώσουμε τη ΔΕΗ, πώς θα εξοικονομήσουμε χρήματα για ν’ αγοράσουμε κανένα βιβλίο. Ο κοινός μας φόβος, το συζητούσαμε πολλές φορές, ήταν να μην μας αφήσει πουθενά το αυτοκίνητο!

ΙΙ.

Ο Αντώνης αναγνώριζε το απαράμιλλο κάλλος της εκκλησιαστικής ποίησης. Σχεδιάζαμε μάλιστα μελλοντικά να κάνουμε ένα σχετικό διαθεματικό μάθημα. Δυστυχώς δεν προλάβαμε. Πέρυσι μου είχε ζητήσει να κάνουμε μαζί ένα μάθημα στη Γ’ Λυκείου. Μου πρότεινε να παρουσιάσω το βιβλίο Ισχύς νόμου του Ντεριντά. Το μάθημα κύλησε εξαιρετικά χάρη στο ζήλο, τη μεταδοτικότητα και τα αναρίφνητα χαρίσματά του. Του είχα από τότε, αθέλητα θαρρείς, αφιερώσει την εισήγησή μου.

Αντώνη, θα μείνεις για πάντα αλησμόνητος στους μαθητές και τους συναδέλφους σου.

Ηράκλειο Κρήτης, 5 Μαΐου 2026

Γ. Μ. Βαρδαβάς

Μνημόσυνο Αντώνη Βαλεργάκη

 

Το 40νθήμερο μνημόσυνο του αλησμόνητου συναδέλφου μας Αντώνη Βαλεργάκη θα τελεστεί αύριο Σάββατο 9 Μαϊου 2026 και ώρα 08:30 στον Ιερό Ναό Γενεσίου της Θεοτόκου στην Αμμουδάρα Ηρακλείου.

Δεν ξεχνώ τη Γενοκτονία των Αρμενίων

 

Γενοκτονία των Αρμενίων

Βασίλης Παπακωνσταντίνου - Ματωμένο λάβαρο

https://www.youtube.com/watch?v=44jbQWaPVgc&list=RD44jbQWaPVgc&start_radio=1

[Ευχαριστώ θερμά τον εκλεκτό συνάδελφο Δημήτρη Μίντζα]

Ο Χρυσόστομος Σταμούλης (1964-2025) για τη θεολογία τάσεων

Είχε απόλυτο δίκιο ο αείμνηστος Καθηγητής της Θεολογικής Σχολής του ΑΠΘ Χρυσόστομος Σταμούλης όταν από πολύ νωρίς επισήμανε ότι στη χώρα μας δεν μπορούμε να αποφύγουμε μια θεολογία τάσεων. Ο σοφός δάσκαλος αναζητούσε διαρκώς μέσα από το πολύπλευρο έργο του, αλλά φευ επί ματαίω, τη χρυσή τομή, τη δημιουργική σύνθεση. Είναι αναντίλεκτο ότι άφησε σπουδαία παρακαταθήκη υψηλού θεολογικού στοχασμού.

Αιωνία του η μνήμη.

Ηράκλειο Κρήτης, 18 Απριλίου 2026

Γ.Μ.Β.

Ένας χρόνος χωρίς τον Χρήστο Γιανναρά (1935-2024) - «Βεβαιότητα ζεστασιάς» - Του Αντώνη Παπαβασιλείου

Παρατηρώ το πλοίο να βγαίνει από το λιμάνι, αθόρυβος πλους. Διαβάζω γραπτά φίλων για τον Χρήστο Γιανναρά, ένα έτος μετά τον θάνατό του. Σκέφτομαι να κρατήσω σημειώσεις αλλά οι λέξεις στριμώχνονται πεισματικά. Τρία σημεία. 

α. Η γλώσσα του. Γλεντούσε τα Ελληνικά γιατί κάτεχε το βασικό προαπαιτούμενο του μαθητή: Την ικανότητα να εκπλήσσεται. Κι αυτός με την σειρά του μας οδηγούσε σε μια μακρόσυρτη των εκπλήξεων χορογραφία· από μέτοχο της Ελληνικής, με ευαισθησία σπάνια. 

β. Η θεολογική του σκευή. Πάλιν και πολλάκις η Εκκλησία για αυτόν ήταν Γιορτή. Ανάσταση. Διάβαζες το Ευαγγέλιο ξανά. Άκουγες τα πριν σιωπηλά. Τις οδύνες, τις πίκρες, την τραχύτητα του αιώνος τούτου, δεν τα ωραιοποιούσες μέσα από τα γραπτά του. Τα συλλάβιζες, απαραίτητα βότσαλα της παραλίας, ένα «αλφαβητάρι πίστεως». 

γ. Η τρυφερή ματιά του στα πράγματα, στην κτίση. Στο βλέμμα του έβλεπες. Λαμπύριζε η ζωή και καλούσε να δεις, να παίξεις μαζί της. Να συλλειτουργήσεις. Το πλοίο δεν φαίνεται πια. Ο πόντος αδειανός. Κι όμως μια «βεβαιότητα ζεστασιάς» σε περιβάλλει, «κρατερή αγκάλη».

Αντώνης Παπαβασιλείου

[πηγή]

Ένας χρόνος χωρίς τον Χρήστο Γιανναρά (1935-2024) - Αντί μνημοσύνου

 

Χρήστος Γιανναράς (1935-2024) / φωτογραφία: Βασίλης Δ. Γόνης

[Δημοσιεύθηκε στο ηλεκτρονικό περιοδικό Φρέαρ στις 24 Αυγούστου 2025]

Η απώλεια του Χρήστου Γιανναρά είναι οπωσδήποτε ανεξάλειπτη, όπως, τω όντι, συμβαίνει με κάθε ανθρώπινη απώλεια. Αντί μνημοσύνου θα ήθελα να αναφερθώ σε δυο στιγμιότυπα από τη σύντομη γνωριμία μας το 2004 στο πλαίσιο του επιτυχημένου συνεδρίου «Εξουσία και διακονία στην Εκκλησία», που διοργάνωσε ο Παγκρήτιος Σύνδεσμος Θεολόγων στο Ηράκλειο Κρήτης. Τυχαίνει λοιπόν να καθόμαστε δίπλα δίπλα κατά την απογευματινή συνεδρία της δεύτερης μέρας του συνεδρίου. Στη διαδικασία των ερωτήσεων ένας εκ των συνέδρων μακρηγορεί – όπως συχνά συμβαίνει στα συνέδρια με την ανοχή του Προεδρείου – ασύστολα, αδολεσχεί σχεδόν σαδιστικά. Γυρίζει αίφνης ο Γιανναράς προς το μέρος μου και με μια απόγνωση στο βλέμμα μου λέει: «Την ερώτηση επιτέλους! Την ερώτηση! Αμάν πια με τις τοποθετήσεις! Που είναι η ερώτηση;».

Στο τέλος των εργασιών του συνεδρίου είχε προγραμματιστεί μια επίσκεψη των συνέδρων στην Ιερά Μονή Αγκαράθου. Σε κάποια φάση της επισκέψεως βγαίνω έξω από το αρχονταρίκι και βλέπω τον Γιανναρά να καπνίζει. Ήταν η εποχή που κι εγώ ακόμα κάπνιζα, ωστόσο δεν μπόρεσα να αποκρύψω την έκπληξη μου. Ο Γιανναράς φυσικά το κατάλαβε γυρίζει προς εμένα και έχοντας ένα βαθύ, σπινθηροβόλο και διαπεραστικό βλέμμα μου λέει το αμίμητο: «Προς τι η έκπληξη σας, αγαπητέ μου; Δεν καπνίζω! Ασκώ τα πάθη μου!».

Απείρανθος, 24 Αυγούστου 2025

Γ. Μ. Βαρδαβάς

https://frear.gr/?p=37453

***

Αναδημοσιεύθηκε στην εφημερίδα "ΧΡΟΝΙΚΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ", αρ. φυλ. 1132 / 29 Αυγούστου 2025, σελ. 28.

Ένας χρόνος χωρίς τον Χρήστο Γιανναρά (1935-2024)

(...) Δὲν γίνεται ἡ ζωὴ νὰ εἶναι διάρκεια εὐτυχίας. Μέτρα πληρωματικῆς χαρᾶς μᾶς χαρίζονται, ἀκριβοπληρωμένα μὲ πόνο καὶ φευγαλέα, ἐφήμερα. Ὅλο τὸ ὑπόλοιπο ἀποτυχία καὶ δίψα. (...) 

Χρῆστος Γιανναρᾶς (1935-2024), Τὰ καθ' ἑαυτὸν, ἐκδόσεις Ἴκαρος, δ' ἔκδοση, Ἀθήνα 2005, σελ. 103.

***

Δείτε και: 

• Χρήστος Γιανναράς (1935-2024)
• Χρήστος Γιανναράς (1935-2024) - Γράφει ο Δημήτρης Αγγελής
• ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΟΝ ΧΡΗΣΤΟ ΓΙΑΝΝΑΡΑ ΑΠΟ ΤΑ "ΧΡΟΝΙΚΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ"
• Χρήστος Γιανναράς (1935-2024) - Γράφει ο Ανδρέας  Βιτούλας
• Για τον Χρήστο Γιανναρά - Γράφει ο Αντώνης Παπαβασιλείου

***

Αναρτήσεις σχετικές με το Χρήστο Γιανναρά στο ιστολόγιο μας, εδώ.

Βασίλης Χατζηιακώβου, Η δική μου Σόλωνος

Βασίλης Χατζηϊακώβου, Η δική μου Σόλωνος...και τρία σύννεφα στον ουρανό, εκδόσεις Ιωλκός, Αθήνα 2025, ISBN: 978-960-640-279-1.

Το βιβλίο του Βασίλη Χατζηϊακώβου διαβάζεται απνευστί. Ο συγγραφέας με ενάργεια, λακωνικότητα και βαθιά υπαινικτικότητα αποτυπώνει το κλίμα μιας ολόκληρης εποχής: την οδό Σόλωνος στο ζενίθ της, το εγχείρημα της "Παρουσίας", τον μέγιστο (αείμνηστο πλέον) Γιώργο Τσάκαλο, τον Ηλία Λάγιο μαζί με ένα μεγάλο πλήθος εξαιρετικά ενδιαφερόντων αναφορών σε πρόσωπα και πράγματα της εποχής. Το να συστήσει κανείς το βιβλίο αυτό σε κάθε βιβλιόφιλο δεν είναι απλά απαραίτητο...Είναι επιτακτική ανάγκη!

2/7/2025

Γ. Μ. Βαρδαβάς

Το ξεσταύρωμα

πηγή -  φωτό: mygrevena

Στη μνήμη του Ηλία Χ. Παπαδημητρακόπουλου

και της αγαπημένης συμβίας του Νιόβης

Συνομιλώντας με τον Ηλία Παπαδημητρακόπουλο στο σπίτι του, στη Νάουσα της Πάρου, για τα νεκροταφεία της Ελλάδος και τις σχέσεις μεταξύ τους, έγινε αναφορά σε ένα από τα νεκροταφεία του νησιού στις Λεύκες, με τους περίτεχνους σταυρούς και τον πλούτο των διακοσμητικών στοιχείων. Σε έναν σταυρό του κοιμητηρίου από παριανό μάρμαρο, το οποίο έχει τη μοναδική ιδιότητα να εκπέμπει φως σε αντίθεση με τα άλλα μάρμαρα που το αντανακλούν ή το διαχέουν, υπάρχει ανάγλυφο ένα πουλί που τρυγά έναν κρίνο, ως μνεία της αιώνιας ζωής.

Στην τελευταία μετάβασή μου στη Μονή Ιβήρων, όπου εναπόθεσα στο οστεοφυλάκιο της ιεράς μονής τα λείψανα του φίλου μου ζωγράφου Γιάννη Ζήκα, μετά την ανακομιδή του από τα κοιμητήρια της Αναστάσεως της Θεσσαλονίκης, το «ξεσταύρωμα», όπως ονόμαζαν την ανακομιδή οι λαϊκοί άνθρωποι στον τόπο μας πριν από τον πόλεμο, είχα την αίσθηση ότι το εσωτερικό τοπίο του Αγίου Όρους, ο πνευματικός του πυρήνας, μένει αναλλοίωτος, παρά το πλήθος των επισκεπτών και τα πολυάριθμα οχήματα που κυκλοφορούν στους δρόμους που έχουν χαραχτεί. Ότι το Άγιον Όρος παραμένει μια νοητή ναυς που έμφορτη από μνήμες συνεχίζει τον πλου της μέσα στον χρόνο, μέσα στους αιώνες, όντας ταυτοχρόνως έξω από τον χρόνο. Αυτές οι μνήμες είναι που παρέχουν ζωή με περισσή δαψίλεια σε όσους τρέφονται από το πνεύμα του Αγίου Όρους. Κάθε Σάββατο, στο οστεοφυλάκιο της Ιβήρων ψάλλεται επιμνημόσυνος δέηση, στην οποία μνημονεύονται όλα τα ονόματα των αποδημησάντων αδελφών, σαν να μην έχει καθόλου διακοπεί η παρουσία τους στη ζωή της μονής.

Σε μια οδοιπορία στη Μονή Σταυρονικήτα με τον Νίκο Πεντζίκη, είχα μπει στο οστεοφυλάκιο, στο κοιμητήριο της μονής, κι εκείνος, χάριν παιδιάς, έκλεισε την πόρτα την ξύλινη του οστεοφυλακίου και έβαλε από πίσω το μπαστούνι του για να μην μπορώ να βγω. Εμεινα αρκετές στιγμές στο σκοτάδι, στα κατακλείδια της γης, περιτριγυρισμένος από τα λείψανα και τις κάρες των αδελφών της μονής. Kαι θυμήθηκα το περιστατικό που του είχε διηγηθεί ο Στρατής Δούκας, και μου το είχε πει, για τον ερωτισμό που τον κατέκλυσε όταν κατέβηκε στο υπόγειο μιας μεταβυζαντινής εκκλησίας της Καστοριάς όπου φυλάγονταν λείψανα, μετά την κάθοδό του από τις περιπλανήσεις του στις ράχες του Βοΐου που περιγράφει στον «Οδοιπόρο».

Τέτοιες κρύπτες με λείψανα είχα επισκεφτεί κι εγώ σε μεταβυζαντινούς ναούς της πόλης, καθώς εκεί εναποτίθεντο τα οστά των κεκοιμημένων κατά την Τουρκοκρατία. Στον ναό των Ταξιαρχών Καστοριάς, ανοίγοντας την εξώθυρα, βρέθηκα κατευθείαν στον γυναικωνίτη. Το δάπεδο του κυρίως ναού είναι πολύ πιο κάτω απ’ το επίπεδο του δημόσιου δρόμου. Κατεβαίνοντας τις πέτρινες, σκοτεινές σκάλες σε μια εσοχή στην άκρη του δαπέδου, βρέθηκα σε έναν χώρο όπου υπήρχαν κάσες στοιβαγμένες γεμάτες κόκαλα. Μερικές ήταν ανοιχτές, φαίνονταν δύο και τρία κρανία θηκιασμένα μαζί. Ζωγραφισμένες με λουλούδια, είχαν σταυρό ή έγραφαν και το όνομα του ανθρώπου που έζησε. Φεύγοντας άναψα ένα κερί στο τενεκεδένιο κουτί με το χώμα, δίπλα στα λείψανα.

Ως άνθρωποι που ξοδευόμαστε για να αγκαλιάσουμε τη ζωή, πιστεύουμε πως οι νεκροί σιωπούν και θα σιωπούν για πάντα ό,τι κι αν λέμε γι’ αυτούς, με όποιον τρόπο κι αν τους αντιμετωπίζουμε. Ομως αν κάποια στιγμή αισθανθούμε πως οι νεκροί εισέρχονται στη ζωή μας και παρουσιάζονται ως ίσοι προς ίσους, τότε ποια γλώσσα θα μιλήσουμε; Λογαριάζοντας τις νοητές αποστάσεις που καθορίζουν τις ανθρώπινες διάνοιες, καταλαβαίνω πως κινούμαστε ο καθένας σε διαφορετική χρονική τάξη, κι ας ζούμε την ίδια εποχή. Μπορεί να συμπίπτουμε χρονικά, αλλά πόσοι ζουν πραγματικά το παρόν; Πόσοι παραιτούνται από τα σχήματα του παρελθόντος για να υπάρξουν στο νυν και αεί; Ο αγώνας και η προσπάθεια να αποκτήσει κανείς υπόσταση εν τω κόσμω απομακρύνει τη δυνατότητα να αποκτήσει υπόσταση πραγματική. Ο κόσμος ως κτίσμα δεν μπορεί να αυτοπροσδιοριστεί, γι’ αυτό και ο δικός μας προσδιορισμός με αναφορά στον κόσμο δεν έχει νόημα.

Η φράση του Νικολάου Καβάσιλα «Ημείς νικώμεν νικώντων των άλλων» δίνει ένα εντελώς διαφορετικό νόημα στην ύπαρξη. Πέρα από κάθε διεκδίκηση, πέρα από κάθε ανταγωνισμό, πέρα από κάθε αντιπαλότητα, υπάρχει η βεβαιότητα μιας νίκης επί ενός άλλου επιπέδου ζωής, και ο εαυτός μας λαβαίνει μιαν άλλη υπόσταση.

Αναζητώ τον Εαυτό και είναι τα ποτάμια. Γυρεύω το Πρόσωπο και είναι η λίμνη Ορεστιάδα και τα νερά. Η λίμνη, ένδον οφθαλμός, προσφέρει Προσώπου όραση. Δεν ανήκω σ’ αυτούς που τίποτα δεν τους συνέβη, που η ζωή τους είναι αποτέλεσμα γεγονότων εξωτερικών, που δεν έχουν μάτια για να δουν και αφτιά για ν’ ακούσουν. Λόγια νεκυίων ανθίζουν στο στόμα μου, λιθάρια που διψούν λαλιά. Ψάχνω στις κινήσεις του πυθμένα και του βυθού, στα χερσοποτάμια, ποταμολιμναία, λιμναία ιζήματα, τη μορφή που αιώνες εντός μου σμιλεύεται, που στον αιώνα υπάρχει και εκ του τάφου θα ανακληθεί, όταν ακουστεί το νικητήριο σάλπισμα.

Κατά την τελευταία επίσκεψή μου στο κοιμητήριο του Μελισσοχωρίου Θεσσαλονίκης, ανάβοντας τα κεριά και το θυμίαμα που είχα μαζί μου στο μνήμα της Ολγας, μου δημιουργήθηκε η αίσθηση πως ένα μέρος του εαυτού μου συγγενεύει άμεσα με τους πεθαμένους. Φεύγοντας απ’ το κοιμητήριο, είχα την εντύπωση πως οι κινήσεις μου, το φως των κεριών και η οσμή απ’ το θυμίαμα είχαν γίνει αντιληπτά απ’ τους νεκρούς, είχαν συλληφθεί απ’ τις κρυφές τους αισθήσεις.

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΚΟΣΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ

https://mygrevena.gr/%cf%84%ce%bf-%ce%be%ce%b5%cf%83%cf%84%ce%b1%cf%8d%cf%81%cf%89%ce%bc%ce%b1/

8.2.1980: Ο Αρχάγγελος πολεμά με το Χάροντα!

 

Ο Νίκος Ξυλούρης αναχώρησε για την αιωνιότητα στις 8 Φεβρουαρίου 1980, μετά από πολύμηνη μάχη με τον καρκίνο, αφήνοντας πραγματικό πένθος στον ελληνικό λαό και συνοδευόμενος στην τελευταία του κατοικία από ολόκληρο πλήθος ανθρώπων που τον αγαπούσαν και τον θαύμαζαν, με λύρες και κρητικά τραγούδια!

«Καβάλα πάει ο Χάροντας το Διγενή στον Άδη» είχε γράψει, πολλά χρόνια πριν, ο μεγάλος μας ποιητής Κωστής Παλαμάς. Δεν είχε στο νου του τον Ξυλούρη (άλλωστε ο Νίκος – ο Ψαρονίκος των Κρητικών – ήταν μωρό όταν «ο Παλαμάς πέθανε» μέσα στην Κατοχή, στις 27 Φεβρουαρίου 1943, προκαλώντας κι εκείνος πάνδημη συγκέντρωση με μηνύματα λευτεριάς στην κηδεία του), όμως αυτός ο στίχος ταιριάζει στο παλικάρι από την Κρήτη, το παλικάρι από τ’ Ανώγεια, που με τα τραγούδια του είχε υψώσει την Κρήτη πάνω από ολόκληρη την Ελλάδα και τον κόσμο σαν σημαία, που όλοι την έβλεπαν κι έπαιρναν θάρρος και δύναμη!

«Είναι σαν Αρχάγγελος» είπε πει κάποτε η Τζένη Καρέζη, για την παρουσία του Ψαρονίκου στη μνημειώδη θεατρική παράσταση του Ιάκωβου Καμπανέλη «Το Μεγάλο μας Τσίρκο», που παρουσιάζει με συγκλονιστικό, γλυκόπικρο τρόπο την ελληνική ιστορία και που εν τέλει απαγορεύθηκε από τη δικτατορία. Εκεί είχε τραγουδήσει επί σκηνής τραγούδια του Σταύρου Ξαρχάκου με σαφές πολιτικό νόημα (για την πατρίδα και την ελευθερία) που ακόμη και σήμερα προκαλούν συγκίνηση.

Ο Ψαρονίκος όμως είχε τραγουδήσει και τραγούδια για το Χάροντα, το θάνατο και τον Άδη:

«Έβαλ’ ο Θεός σημάδι παλικάρι στα Σφακιά

κι ο πατέρας του στον Άδη άκουσε μια τουφεκιά...».

«Κάλεσε το Χάροντα σε κρυφόν αγώνα,

πες και στη Χαρόντισσα να σε λυπηθεί».

«Του Θάνατου παράγγειλα, του Χάρου παραγγέλνω

“Ανάθεμά σε, Χάροντα!” και μια κατάρα στέλνω».

«Μάνα, κι αν έρθουν οι φίλοι μας, κι αν έρθουν οι δικοί μας,

μην τωνε πεις κι απόθανα, να τσι βαροκαρδίσεις…»

«Ο Διγενής ψυχομαχεί κι η γης τονε τρομάσσει,

κι η πλάκα τον ανατριχιά, πώς θα τονε σκεπάσει…»

«Στον ουρανό χορεύγουνε, στον Άδη κάνουν γάμο

κι εβγήκαν κι εκαλούσανε όλους τσι πικραμένους!

Χριστέ, να με καλούσανε…»

Ταιριάζει λοιπόν να πούμε πως τούτη τη μέρα, όχι μόνον ο Διγενής, μα ένας Αρχάγγελος της Ελλάδας πολέμησε με το Χάροντα. Και ναι μεν ο Χάροντας (δηλ. ο προσωποποιημένος θάνατος) φαίνεται ανίκητος, όμως ο Αρχάγγελος αυτός – ο Διγενής – τονε νίκησε, κερδίζοντας την αθανασία μέσα στις καρδιές των Ελλήνων και όλου του κόσμου. Δεν είναι τυχαίο που οι σημερινοί μαθητές μας, γεννημένοι δεκαετίες μετά την κοίμηση του Νίκου Ξυλούρη και αγνοώντας δυστυχώς πολλά βασικά στοιχεία της ιστορίας και του πολιτισμού μας, ξέρουν ποιος είναι και πολλές φορές αναγνωρίζουν και τη φωνή του.

Ο Νίκος Ξυλούρης έπαψε να είναι απλά ένας άνθρωπος και έγινε σύμβολο, που συμβολίζει το ηρωικό ιδανικό της Ρωμιοσύνης σε καιρούς όχι εμπόλεμους, μα «ειρηνικούς»: το συνδυασμό λεβεντιάς, ευγένειας, καλοσύνης, κοινωνικής ευαισθησίας, θάρρους να τα βάλει με το κατεστημένο (τραγουδώντας πάρα πολλά πολιτικά τραγούδια και μπαίνοντας και στο Πολυτεχνείο για να τραγουδήσει) και σκεπασμένα όλα αυτά με μια επική φωνή, που θύμιζε και θυμίζει σε όλους πως οι ρίζες μας έρχονται από τον καιρό του Ομήρου, περνούν από τη ρωμαίικη αυτοκρατορία μας (το «Βυζάντιο», όπως την ονόμασαν οι δυτικοί), ανάβουν κερί στην Αγιά Σοφιά, διασχίζουν την Τουρκοκρατία και καταλήγουν στους σημερινούς αγώνες για την ελευθερία, τη δικαιοσύνη, τη δημοκρατία και την αξιοπρέπεια! Εξάλλου γεννήθηκε στην Κρήτη, το «Νησί των Γενναίων», σ’ ένα χωριό γεμάτο πολεμιστές και τραγουδιστές, που, ενώ ο ίδιος ήταν ακόμη μωρό, οι Γερμανοί κατακτητές το πυρπόλησαν – όπως κι άλλα χωριά βέβαια – για τους αγώνες των κατοίκων του εναντίον τους!

Θα κλείσω με τούτο μόνον: ας θυμόμαστε πως ο Ψαρονίκος, αδέρφια, είναι καλό πρότυπο για τα παιδιά μας – που τόση ανάγκη έχουν για πρότυπα στη μπερδεμένη και τραγικά νοσηρή εποχή μας. Είναι πρότυπο που συμβολίζει:

· Το απλό παιδί από το χωριό, που, με μεγάλη όρεξη για εργασία, αξιοποίησε το χάρισμα που του έδωσε ο Θεός και αναδείχθηκε – με την αξία του – σε έναν από τους κορυφαίους Έλληνες τραγουδιστές όλων των εποχών.

· Ένωσε την παράδοση με τον λόγιο πολιτισμό, τραγουδώντας από κρητικά τραγούδια μέχρι μελοποιημένη ποίηση από σπουδαίους μουσικοσυνθέτες, και σήκωσε, με τα πολιτικά του τραγούδια, στους ώμους του τους καημούς και τα όνειρα ολόκληρου του λαού.

· Και παράλληλα στεφανώθηκε στην εκκλησία την εκλεκτή της καρδιάς του (κόντρα στα κοινωνικά στερεότυπα της εποχής περί πλούσιων και φτωχών), απέκτησε παιδιά, που τα αγάπησε και τον αγάπησαν, και παρέμεινε ταπεινός και απλός όλη του τη ζωή.

Κι αν έφυγε νέος, 44 ετών, προκαλώντας συγκίνηση σε όλο τον κόσμο, παραμένει διαρκώς παρών, όπως παρών είναι και ο πολιτισμός μας, παρόντες οι ήρωές μας, οι αγαπημένοι μας, οι δικοί μας. Διότι ο Νίκος Ξυλούρης είναι δικός μας, ένας από τους δικούς μας, τους ανθρώπους της μεγάλης μας οικογένειας, της Ρωμιοσύνης μας! Εκείνους που μας θυμίζουν διαρκώς πόσο όμορφο είναι να είσαι Έλληνας, να είσαι Ρωμιός, να είσαι Άνθρωπος!

ΥΓ. Μην ξεχάσουμε πως με μία μέρα διαφορά, στις 9 του Φλεβάρη του 1934, έφυγε σε ηλικία 22 ετών άλλο ένα ρεθεμνιώτικο παλικάρι της κρητικής μουσικής, ο λυράρης Ανδρέας Ροδινός, που κατά το θρύλο «έμαθε τη λύρα από τις νεράιδες».

Ευλαβικά

Θεόδωρος Ι. Ρηγινιώτης

https://www.youtube.com/watch?v=ycvAIlOgz8I

https://www.youtube.com/watch?v=Rukd1h2KD_s

https://www.youtube.com/watch?v=nxKZNppM4zA&t=142s

Χίλια μπράβο στη Δέσποινα Βανδή! "Για μένα ο Κεμάλ είναι σφαγέας των Ελλήνων"!

 

Βανδή σε Τούρκους διοργανωτές συναυλίας: Για μένα ο Κεμάλ είναι σφαγέας των Ελλήνων!

Λεπτομέρειες εδώ: https://www.iefimerida.gr/zoi/bandi-apantisi-kemal-sfageas-ellinon

Τι σκέφτεστε;

Σκέφτομαι ότι κάποτε, πιτσιρικάδες, ακούγαμε Stereo Nova, Ξύλινα Σπαθιά, Διάφανα Κρίνα, Τρύπες. Τραγούδια με υπέροχες μελωδίες και στίχους που μας σημάδεψαν ανεξίτηλα...

Απογοητεύομαι μόνο με τη σκέψη ότι ένα μεγάλο μέρος της νεολαίας ακούει σήμερα αυτή την άθλια μουσική που αποκαλείται τραπ.

https://www.youtube.com/watch?v=fjgpRK26x8o

Στέρεο Νόβα - Ηλίθια αστεία

Κάποτε μπορεί κάπου μια μέρα
Να δεις το δίκιο μέσα από ένα στόχο στον αέρα
Θα είναι ήδη όμως αργά γιατί θα 'χουν χαθεί τόσοι
Από τη μόλυνση απ' τη μόδα από μια ισχυρή δόση
Από τον πάτο ως την κορφή αυτή η ζωή βρωμάει
Και ξέρω πώς να επιβιώνω γιατί έχω γίνει τομάρι
Κατάλαβέ το μάνα δε γυρίζω πίσω
Δε θα τα τινάξω μα ούτε κι έτσι θα τ' αφήσω
Η οργή είναι ένα διάστημα κλεισμένο στ' αυτιά
Αυτές τις μέρες πρέπει να φωνάζεις δυνατά
Με ταΐζουν βλακείες και περιμένουν να χωνέψω
Κοιτάζω τον κόσμο δεν ξέρω τι να πιστέψω
Μα ο θεός είναι δυνατός μου ανοίγει τα μάτια
Να σ' αγαπώ πιο πολύ να σε φυλάω από την κακία
Μην αφήσεις τη ζωή να σε πάρει από κάτω
Τους φόβους που σε τρέφουν να τους κάνεις κάτι άλλο
Κάνε τους ποίηση ή μηχανήματα σπουδαία
Μη γυρνάς την πλάτη μη ζεις στο ψέμα
Πολέμησε το άδικο και κάθε είδους βία
Σκέψου θετικά και μη γελάς με ηλίθια αστεία
Κάποτε μπορεί κάπου μια μέρα
Από τη θέση που είσαι να πας λίγο πιο πέρα
Θα είναι ήδη όμως αργά γιατί θα 'χεις διώξει άλλους
Από μια θέση στη ζωή απ' τον πλανήτη Γη
Μια αγελάδα σε μια αφίσα στέκει μολυσμένη
Αντανακλάται στα γυαλιά σου και μετά από λίγο φεύγεις
Ο χρόνος σου τελειώνει λες "η μέρα αυτή πάει"
Μα ο χρόνος επιστρέφει κι εσύ λες τα ίδια πάλι
Λες "τώρα μπορώ ν' αλλάξω μα είναι ήδη αργά"
Και αφήνεις τη ζωή σου να πνιγεί στα ρηχά
Οι πιο πολλοί αποφεύγουν να σε κοιτάξουν στα μάτια
Στο πίσω κάθισμα γλιστρούν και πνίγουν τα δάκρυα
Μην αφήσεις τη ζωή να σε πάρει από κάτω
Τους φόβους που σε τρέφουν να τους κάνεις κάτι άλλο
Κάνε τους ποίηση ή μηχανήματα σπουδαία
Μη γυρνάς την πλάτη μη ζεις στο ψέμα
Πολέμησε το άδικο και κάθε είδους βία
Σκέψου θετικά και μη γελάς με ηλίθια αστεία
Δε θ' αφήσω αυτές τις μέρες να με πάρουν από κάτω
Τους φόβους που με τρέφουν θα τους κάνω κάτι άλλο
Θα αλλάξω τη ζωή μου σε κάτι θετικό
Και κάθε άσχημη ενέργεια θα τη στείλω στο καλό
Θα δώσω σημασία σ' αυτά που εσύ πετάς
Μιας και στο τίποτα μπορείς να βρεις αυτό που ζητάς
Στα σκουπίδια βρίσκουν τα σκυλιά φαγητό
Τις περιοχές αυτές τις προστατεύει ο θεός
Όπως τους άνεργους τους άστεγους κι όσους ζουν στο μέλλον
Σε αυτούς που αγαπούν και πιστεύουν φιλιά στέλνω
Τώρα που τα σύννεφα προς το βορρά φεύγουν
Και χιλιάδες παιδιά σ' αυτόν τον κόσμο μεγαλώνουν
Ρίχνοντας το βλέμμα τους σε πλαστικά καλώδια
Σε κτίρια σε φώτα ή σε γυμνασμένα πόδια
Μην αφήσεις τη ζωή να σε πάρει από κάτω
Τους φόβους που σε τρέφουν να τους κάνεις κάτι άλλο
Κάνε τους ποίηση ή μηχανήματα σπουδαία
Μη γυρνάς την πλάτη μη ζεις στο ψέμα
Πολέμησε το άδικο και κάθε είδους βία
Σκέψου θετικά και μη γελάς με ηλίθια αστεία

Πηγή: LyricFind

19 Μαΐου: Δεν ξεχνώ τη Γενοκτονία των Ποντίων - Πρόγραμμα εκδηλώσεων

 

Πηγή: ΠΟΕ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ

ΑΘΗΝΑ

Κυριακή 19 Μαΐου 2024

Πλατεία Συντάγματος

Κεντρική εκδήλωση Μνήμης

11:00 Επιμνημόσυνη δέηση για τα θύματα της Γενοκτονίας του Ποντιακού Ελληνισμού στην Μητρόπολη Αθηνών- Ομιλία από τον Πρόεδρο της Π.Ο.Ε., κ. Γεώργιο Βαρυθυμιάδη.

12:00 Επίσημη αλλαγή της Προεδρικής Φρουράς στο Μνημείο του Άγνωστου Στρατιώτη, με ευζώνους ενδεδυμένους με τη φορεσιά του Πόντιου Αντάρτη.

– Επιμνημόσυνη δέηση για τα θύματα της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου.

– Χαιρετισμός του Προέδρου της Π.Ο.Ε. κ. Γεώργιου Βαρυθυμιάδη.

– Χαιρετισμός του Περιφερειάρχη Αττικής κ. Νικόλαου Χαρδαλιά.

– Χαιρετισμοί εκπροσώπων φορέων.

– Ομιλία από τον Δρ. Κλέαρχο Κυριακίδη, επισκ. Καθηγητή στο Πανεπιστήμιο UCLan Cyprus.

12:45 Κατάθεση στεφάνων στο Μνημείο του Άγνωστου Στρατιώτη.

13:00 Πορεία προς την Τούρκικη Πρεσβεία και επίδοση Ψηφίσματος.

***

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Σάββατο 18 Μαΐου 2024

Πλατεία Αριστοτέλους

20:30 Μουσικοαφηγματικό αφιέρωμα στο ενημερωτικό περίπτερο της Συντονιστικής Επιτροπής Νεολαίας της Π.Ο.Ε. Θα μεταδοθεί ζωντανά από το Livemedia, παράλληλα με την εκδήλωση που θα πραγματοποιηθεί από την Ομοσπονδία στο « Πυρρίχιο Πέταγμα» στον Πειραιά.

«Ξημερώνει 19 Μαΐου»

Λιμάνι Θεσσαλονίκης

23:00 Συγκέντρωση νεολαίας και ανύψωση φαναριών για τις 353.000 ψυχές

Κυριακή 19 Μαΐου 2024

Πλατεία Αγίας Σοφίας

Κεντρική εκδήλωση Μνήμης

18:30 Επιμνημόσυνη Δέηση για τα θύματα της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου στο μνημείο Γενοκτονίας του Δήμου Θεσσαλονίκης

Κατάθεση Στεφάνων

19:00 Χαιρετισμοί

19:20 Ομιλία από τον Δρ. Χρίστος Κληρίδης, Καθηγητής – Πρόεδρος Τμ. Νομικής Πανεπιστημίου Frederick.

20:15 Πορεία διαμαρτυρίας προς το Τούρκικο Προξενείο και επίδοση Ψηφίσματος.

Οι κεντρικές εκδηλώσεις της 19ης Μαΐου θα μεταδοθούν ζωντανά από το Livemedia https://www.livemedia.gr/genocide24 καθώς και μέσω της επίσημης σελίδας της Παμποντιακής Ομοσπονδίας Ελλάδος στο Facebook και στο YouTube.

https://poe.org.gr/

Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ…

Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ… ΜΕΧΡΙ ΝΑ ΕΡΘΕΙ Η ΝΙΚΗ

[Ομιλία του Θ. Ι. Ρηγινιώτη στην ομώνυμη εκδήλωση στα Χανιά, 19/5/2023]

«Ποτές μου δεν εζήλεψα σ’ αμπέλια, σε περβόλια,

όσο ζηλεύγω τσ’ εδικούς όντε συμπορπατούνε.

Προπάντω να ’ναι κι αδερφοί γ-ή να ’ν’ πρωτοξαδέρφοι,

π’ αν είναι θλίψη, θλίβουνται, χαρά και χαίρουνταί τη

κι αν πάνε και στον πόλεμο, Χάροντα δε φοβούνται…»

Αδερφοί και φίλοι,

Κρήτη είν’ επαέ και ταίριαζε ν’ αρχίσομε μ’ ένα ριζίτικο. Και ταιριάζει περισσότερο, αυτά τα τραγούδια να μην τα τραγουδούμε μόνο, μα και να τα κάνομε πράξη. Και αυτό πρωτίστως κάνομε εδώ απόψε: ήρθαμε να συναντήσομε τους αδερφούς μας.

Μεθαύριο (21 Μαΐου) είναι η επέτειος της Μάχης της Κρήτης. Σήμερα (19 Μαΐου) η ημέρα μνήμης της Γενοκτονίας των Ποντίων. Ό,τι πούμε κι ό,τι τραγουδήσομε σήμερα, αφιερωμένο στους μάρτυρες και τους εθνομάρτυρες του Γένους μας.

Όλες οι γνώσεις που μπορεί να αποκτήσει ο άνθρωπος είναι άξιες και ωφέλιμες.

Όμως η γνώση, που μπορεί να τον βοηθήσει περισσότερο απ’ όλες να καταλάβει τον κόσμο, είναι η γνώση της Ιστορίας.

Εμείς, για να αντιληφθούμε και να κατανοήσουμε τη θέση μας στον κόσμο του παρόντος και του μέλλοντος, και μάλιστα σε σχέση με το ύψιστο ιστορικό γεγονός που τιμούμε σήμερα, είναι ανάγκη να γνωρίσουμε τέσσερα πράγματα:

Ποιοι είμαστε; Τι είναι ο δεύτερος παγκόσμιος πόλεμος; Ποιοι κυβερνούν σήμερα τον κόσμο; Και: Ποιο είναι το μέλλον που επιθυμούμε για μας και τα παιδιά μας.

Ποιοι είμαστε;

Είμαστε οι Έλληνες. Ο λαός που γέννησε τον Όμηρο, το Σωκράτη, τον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη, τους πολεμιστές του Μαραθώνα, των Θερμοπυλών και της Σαλαμίνας. Που γέννησε το Μέγα Βασίλειο, τον άγιο Ιωάννη το Χρυσόστομο, τον άγιο Γρηγόριο τον Παλαμά (για όσους γνωρίζουν)… Το Δασκαλογιάννη, τον Κολοκοτρώνη, το Χατζή Μιχάλη Γιάνναρη…

Ο λαός που αντιστάθηκε στον ιταλικό φασισμό και το γερμανικό ναζισμό… Ο λαός των ποιητών, των φιλοσόφων, των αγίων, των έντιμων βιοπαλαιστών προγόνων και των γονέων μας.

Όμως, ας μην παίρνει ο νους μας αέρα. Είμαστε ο λαός που γέννησε το Σωκράτη, αλλά και τον σκότωσε! Τίμησε τους νικητές του Μαραθώνα και της Σαλαμίνας, και στη συνέχεια τους φυλάκισε και τους εξόρισε. Γέννησε τον ιερό Χρυσόστομο και τον σκότωσε. Γέννησε τον Κολοκοτρώνη και τον καταδίκασε σε θάνατο.

Πολέμησε το φασισμό και το ναζισμό και, αμέσως μετά την κατοχή, σπαράχτηκε από εμφύλιο πόλεμο, ξενοκίνητο και προδομένο ακόμη και από τους ίδιους τους υποκινητές του.

Τι είναι ο δεύτερος παγκόσμιος πόλεμος;

Μια σύγκρουση μεταξύ σκοτεινών δυνάμεων, που όλες ανεξαιρέτως αποσκοπούσαν στην κυριαρχία του κόσμου. Αυτές οι δυνάμεις ήταν η σκληρή αποικιοκρατική αυτοκρατορία της Αγγλίας, η σοβιετική Ρωσία και η καπιταλιστική Αμερική, από τη μια, και από την άλλη η ναζιστική Γερμανία, η φασιστική Ιταλία και η αυτοκρατορική Ιαπωνία (με τους ανόητους συμμάχους τους). Όλες αυτές οι δυνάμεις (που γεννήθηκαν από τις δυτικοευρωπαϊκές αυτοκρατορίες των μεσαιωνικών χρόνων, που εξαπλώθηκαν και κατέφαγαν σχεδόν ολόκληρο τον πλανήτη), τίποτε άλλο δεν επιθύμησαν παρά μόνο πλούτη, εξουσία και δύναμη. Ουδέποτε σεβάστηκαν ή συμπάθησαν τους μικρούς λαούς, ούτε ακόμη και τους δικούς τους λαούς, αλλά μόνο τους υποδουλώνουν, τους ταπεινώνουν και τους εκμεταλλεύονται. Και σ’ αυτούς τους μικρούς λαούς περιλαμβανόμαστε και εμείς.

Βέβαια, αλίμονο στην ανθρωπότητα αν είχε νικήσει ο Χίτλερ. Όμως και οι λεγόμενοι «Σύμμαχοι», οι νικητές του πολέμου, νικητές κατά βάσιν και του προηγούμενου, πρώτου πολέμου, δεν ήταν καλά παιδιά. Ο κόσμος που αναδύθηκε από τα ερείπια του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου ήταν ο κόσμος του ψυχρού πολέμου, δηλαδή του ανταγωνισμού κατασκόπων, διπλωματίας και επιρροής ανάμεσα στις τρεις δυνάμεις, την Αγγλία, τις ΗΠΑ και τη Σοβιετική Ένωση.

Παιδί εκείνου του κόσμου – που άλλαξε σελίδα μετά τη δεκαετία του ’90 με την κατάρρευση του σοσιαλιστικού κόσμου – είναι ο κόσμος του σήμερα. Ο κόσμος, στον οποίο κυριαρχούν, αντί για κράτη, πολυεθνικές εταιρίες και συσπειρώσεις εταιριών, οι οποίες όλο και περισσότερο κατορθώνουν να ελέγχουν απόλυτα, μέσω της μοντέρνας τεχνολογίας, όχι μόνο την οικονομία, μα και τη ζωή μας, και την ίδια τη συνείδησή μας και τη σκέψη μας, εμάς και των παιδιών μας.

Να λοιπόν που απαντήθηκε και το τρίτο ερώτημα, ποιος κυβερνά αυτόν τον κόσμο.

Ξέρουμε άραγε πως στα ορυχεία κοβαλτίου – του ορυκτού που χρησιμοποιείται στην τεχνολογία των κινητών τηλεφώνων – και στις φυτείες κακάο στις χώρες του τρίτου κόσμου, από το οποίο γίνεται η υπέροχη σοκολάτα μας, εργάζονται παιδιά σκλάβοι, που αλυσοδένονται και μαστιγώνονται; Κι αν το ξέρουμε, μας ενδιαφέρει;

Όσο μας ενδιαφέρει τι απογίνεται ο πελάτης που καταναλώνει τα δικά μας προϊόντα, τα οποία συχνά είναι δηλητηριασμένα με επικίνδυνα φάρμακα. Από τα οποία θα πεθάνει κι εκείνος κι εμείς οι ίδιοι.

Αυτή είναι η διαφορά ανάμεσα στη σοφία των παλιών και την «εξέλιξη» των καινούργιων, η διαφορά που φανερώνει ότι έχουμε νικηθεί σε ηθικό επίπεδο και θερίζουμε τους καρπούς της ήττας μας σε επίπεδο υγείας και ασθένειας – και ψυχασθένειας.

Γι’ αυτό και η Μάχη της Κρήτης δεν τελείωσε – και δε γίνεται να τελειώσει όσο η χώρα μας, η ζωή μας και η ζωή των παιδιών μας, αλλά και των παιδιών των υπόλοιπων λαών της γης, είναι αλυσοδεμένη στα μπουντρούμια των αφεντικών της.

Πριν από καιρό – όχι πάρα πολύ – ένας νεαρός ηθοποιός από τη Νέα Ζηλανδία, διάσημος, ο Μάνου Μπένετ (που έχει παίξει και Έλληνες ήρωες, καθώς και σε μια ταινία για το ολοκαύτωμα της Σαμοθράκης), έδωσε συνέντευξη από τη Θεσσαλονίκη και μίλησε για την Ελλάδα. Οι ρίζες του είναι από τους Μαορί, ιθαγενείς της Νέας Ζηλανδίας, πολλοί από τους οποίους είχαν πολεμήσει στο πλευρό των παππούδων μας στη Μάχη της Κρήτης. Μέσα στα πολλά συγκινητικά που είπε, πρόσθεσε και τούτο:

«Έχω 200 προγόνους μου με ρίζες Μαορί που είναι θαμμένοι στην Κρήτη. Είχαν έρθει στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο για να υπερασπιστούν την Κρήτη από τη Γερμανική Κατοχή. Θα αναρωτιόντουσαν γιατί έχασαν τη ζωή τους, όταν τα αεροδρόμιά σας έχουν πουληθεί στους Γερμανούς. Πώς έγινε αυτό;

Ήθελα χθες να σκαρφαλώσω στο άγαλμα του Μεγάλου Αλεξάνδρου, για να κάνω μια διαμαρτυρία για τους συγγενείς μου. Γιατί η Ελλάδα δεν υπερασπίζεται τον εαυτό της;».

Η φωνή αυτού του ξένου φιλέλληνα μας χτυπάει ένα καμπανάκι συνειδητοποίησης.

Και τώρα, ας αναρωτηθούμε για το παρόν και το μέλλον που θέλουμε για τη χώρα μας, δηλαδή για εμάς τους ίδιους και τους ανθρώπους που μας αγαπούν και τους αγαπούμε.

Το όπλο μας είναι ο πολιτισμός μας. Τι είμαστε εμείς;

Μικρός λαός, και πολεμά δίχως σπαθιά και βόλια (όπως λέει ο ποιητής), για όλου του κόσμου το ψωμί, το φως και το τραγούδι. Κάτω απ’ τη γλώσσα του κρατεί τους βόγγους και τα ζήτω, κι αν κάνει πως τα τραγουδεί, ραγίζουν τα λιθάρια…

Ο πολιτισμός μας βασίζεται σε τρεις πυλώνες: την αρχαία Ελλάδα, το Βυζάντιο (τη Ρωμανία ή «τη Ρωμιοσύνη», όπως προτιμούμε να το αποκαλούμε) και το λαϊκό πολιτισμό (δηλαδή τις παραδόσεις) των παππούδων μας – όχι μόνο μουσικοχορευτικές παραδόσεις, αλλά πρωτίστως παραδόσεις πρεπιάς, αθρωπιάς, πίστης στο Χριστό, ευγένειας, δικαιοσύνης και καλοσύνης.

Από αυτούς τους τρεις πυλώνες έχουμε να πάρουμε γνώσεις, σοφία και ήθος. Προπαντός το Βυζάντιο (μια ολόκληρη αυτοκρατορία, υψηλού πολιτισμού, στο τιμόνι της οποίας βρέθηκε ο Ελληνισμός) έχει να μας μεταδώσει, μεταξύ των άλλων, την αγάπη για την αγιότητα, δηλαδή τη ζωή σύμφωνα με τη διδασκαλία του Ιησού Χριστού, που δεν περιορίζεται στο παρόν, αλλά στοχεύει στην αιωνιότητα, και δεν ειδωλοποιεί τους προσωρινούς θησαυρούς αυτού του κόσμου, αλλά επιθυμεί τους αιώνιους θησαυρούς της βασιλείας των ουρανών.

Ας γνωρίζουμε ότι αυτοί οι θησαυροί δεν είναι μόνο για μας, αλλά και για τους εχθρούς μας και ότι σ’ αυτόν τον πλανήτη δεν αξίζουμε μόνο εμείς, όπως και ότι στον παράδεισο δεν καλούμαστε μόνο εμείς, αλλά επιθυμούμε να βρεθούμε εκεί μαζί με όλους τους ανθρώπους όλων των λαών και των εποχών. Αυτό είναι που μας διαφοροποιεί από τον βάρβαρο εαυτό μας και από τους βάρβαρους εχθρούς μας, Ανατολής και Δύσεως – είτε είναι βάρβαροι πάνω στις σέλλες αλόγων, είτε είναι βάρβαροι στα Χρηματιστήρια.

Ας υψώσουμε ως σημαία τέσσερις αξίες: αγάπη, ελευθερία (πρωτίστως ελευθερία από τον κακό εαυτό μας και από ό,τι μας προκαλεί εξάρτηση), Χριστό και Ελλάδα. Αν κινηθούμε με βάση αυτές, θα βρούμε το δρόμο μας σε όλα τα άλλα. Και θα πορευτούμε στο ναρκοπέδιο του σύγχρονου κόσμου με γενναιότητα και αξιοπρέπεια. Όχι μόνο για τον εαυτό μας, αλλά ο καθένας για τους άλλους και όλοι μαζί για όλους. Χωρίς φόβο, αλλά γεμάτοι πάθος.

Εκτός αν έχουμε πάψει να είμαστε παιδιά του Ομήρου και του Σωκράτη, των αγωνιστών και των επαναστατών, των δασκάλων, των αγίων, των ποιητών και των έντιμων βιοπαλαιστών. Αν έχουμε καταντήσει συμβιβασμένοι και μας αρκεί το ξεροκόμματο της ελεημοσύνης των μεγάλων δυνάμεων.

Αν όμως εξακολουθούμε να είμαστε παιδιά των προγόνων μας, τότε είμαστε ήδη ελεύθεροι, ακόμη κι αν εξωτερικά μας κρατούν δεμένους και σκλαβωμένους. Και μέσα απ’ αυτά τα δεσμά, θα υψωθεί η ψυχή μας, ψάλλοντας «τη Υπερμάχω» και τον εθνικό ύμνο, και θα παλέψει υπέρ βωμών και εστιών, για τον τόπο μας και για ολόκληρο τον πλανήτη, μέχρι να ξημερώσει η πολυπόθητη χαραυγή της Λευτεριάς, η πολυπόθητη χαραυγή της Νίκης!

Χριστός ανέστη!

Λάζαρος και Μεσολόγγι

Γράφει ο Θ. Ι. Ρηγινιώτης

Οι Έλληνες έχουμε μια παράξενη συνήθεια· γιορτάζουμε κάποιες ήττες μας περισσότερο από τις νίκες και πανηγυρίζουμε κάποιους θανάτους ως να πρόκειται για μεγάλες χαρές!

Αυτή η «ιερή τρέλα που μας δέρνει» οφείλεται στα ιδανικά που μας κληροδότησαν, όχι μόνο οι «πατεράδες» μας, μα και οι μανάδες μας, αφού οι γυναίκες του Γένους μας και του λαού μας κατά κανόνα κοπίασαν, αγίασαν και πολέμησαν το ίδιο άξια και, πολλές φορές, αξιότερα από τους άνδρες…

Το Σάββατο του Λαζάρου είναι μια τέτοια γιορτή – άλλη μια διπλή γιορτή, κατακαημένη Ρωμιοσύνη. Μην ξεχνάς! Αυτοί που θέλουν να ξεχάσεις, είναι οι ίδιοι που σου αρπάζουν, όχι μόνο το πορτοφόλι σου, μα και την ψυχή σου, και απλώνουν τα νύχια τους όχι μόνο στην περιουσία σου, μα και στα παιδιά σου. Και οι διπλές γιορτές στον λαό μας είναι πάντα εθνικές και εκκλησιαστικές: 26 Οκτωβρίου, του αγίου Δημητρίου και η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης· 28 Οκτωβρίου, το ΟΧΙ του ’40 και της Αγίας Σκέπης της Θεοτόκου· 25 Μαρτίου, ο Ευαγγελισμός και η αρχή της Επανάστασης του ’21· 8 Νοεμβρίου, η Σύναξη των αγίων Αγγέλων και το Ολοκαύτωμα του Αρκαδίου… Όχι τυχαία, μα επειδή η Εκκλησία του Δήμου και η Εκκλησία του Χριστού είναι οι δύο όψεις της Ιστορίας του λαού μας.

Σάββατο του Λαζάρου 1826, νύχτα 10ης προς 11η Απριλίου, ξημερώνοντας η Κυριακή των Βαΐων· αντί να προετοιμάζονται με γαλήνη για τη χαρμολύπη και την κατάνυξη της Μεγάλης Εβδομάδας, με το βλέμμα στον πανηγυρισμό της Ανάστασης, οι πολιορκημένοι του Μεσολογγίου προετοιμάζονται για μια διαφορετική χαρμολύπη: την ηρωική Έξοδο, μέσα από τα τουφέκια και τα γιαταγάνια των Τούρκων και των Αιγυπτίων, που έσερναν ένα συνονθύλευμα χιλιάδων πολεμιστών και είχαν πολιορκήσει επί ένα έτος την ηρωική πόλη – καταδικάζοντάς την σε θάνατο αργό και μαρτυρικό – από στεριά και θάλασσα.

Η Έξοδος πραγματοποιείται. Περίπου 2.000 ψυχές διαφεύγουν από τον κλοιό. 4.000 πεσόντες, 3.000 αιχμαλωτίστηκαν. Στη μεγάλη πυριτιδαποθήκη, μέσα στην πόλη, ο γηραιός μαχητής Χρήστος Καψάλης ανατινάσσεται με περίπου 400 αμάχους, εξαντλημένους από την πείνα και τις αρρώστιες, που αδυνατούσαν να συμμετάσχουν στην ηρωική απόπειρα. Όταν τελικά ερωτώνται οι διασωθέντες «πόσοι χάθηκαν», απαντούν απρόσμενα: «Κανείς δεν χάθηκε! Άλλοι περπατούν στη γη και άλλοι στον ουρανό!».

Η Ευρώπη, αλλά και οι νεαρές τότε Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, υποκλίνονται για μία ακόμη φορά. Η Ιερά Συμμαχία – ο εχθρός όλων των επαναστατικών κινημάτων – παγώνει. Η θυσία των Ελεύθερων Πολιορκημένων θα φέρει ένα βήμα πλησιέστερα την τελική πράξη της Ελληνικής Επανάστασης.

Έτσι θα τους χαρακτηρίσει, «Ελεύθερους Πολιορκημένους», ο εθνικός μας ποιητής Διονύσιος Σολωμός σε ένα από τα σημαντικότερα δημιουργήματα της ελληνικής ποίησης όλων των εποχών. Μια αριστουργηματική ποιητική σύνθεση, που παρέμεινε ημιτελής, επειδή δεν μπορεί να υπάρξει η τελειότητα στα ανθρώπινα δημιουργήματα – ποίημα ικανό να αλλάξει τη συνείδηση και, συνεπώς, και τη ζωή των ανθρώπων, που όμως πλέον έχει καταχωνιαστεί στα συρτάρια της ιστορικής άγνοιας, της αλυσίδας που έδεσε τον λαό μας και δεν τον αφήνει ν’ ανασάνει!

Σάββατο του Λαζάρου: ο Χριστός δακρύζει μπροστά στον πόνο των δύο γυναικών, των αδελφών του κεκοιμημένου φίλου Του. Τις διαβεβαιώνει: «Ὁ πιστεύων εἰς ἐμέ, κἂν ἀποθάνῃ, ζήσεται· καὶ πᾶς ὁ ζῶν καὶ πιστεύων εἰς ἐμὲ οὐ μὴ ἀποθάνῃ εἰς τὸν αἰῶνα» (κατά Ιωάννην ευαγγέλιο, κεφ. 11, στίχ. 26). Στη συνέχεια ζητάει από τους ανθρώπους να μετακινήσουν τον ογκώδη λίθο και ν’ ανοίξουν τον τάφο, επειδή μπορούν να το κάνουν αυτό οι άνθρωποι. Και ο Ίδιος κάνει (όπως επισημαίνουν οι άγιοι διδάσκαλοι της Ορθοδοξίας) εκείνο που δεν μπορούν να κάνουν οι άνθρωποι· προσκαλεί τον Λάζαρο και τον επιστρέφει από τους νεκρούς: «Λάζαρε, δεῦρο ἔξω» (Ιω. 11, 42).

Δύο Έξοδοι: μία από τον τάφο, προς τον Χριστό, προς τη Ζωή, και μία από τη σκλαβιά, προς την αυτοθυσία, προς την Ιστορία. Και οι δύο στέλνουν διαχρονικά μηνύματα σε ολόκληρη την ανθρωπότητα και ιδιαιτέρως επίκαιρα για την εποχή μας, τον εαυτό μας και τα παιδιά μας – αυτό δηλαδή που αποκαλούμε «πατρίδα». Έχουμε το σθένος να τις πραγματοποιήσουμε σήμερα; Μας καλεί και ο Χριστός, μας καλεί και η Ιστορία· μας καλύπτει ασφυκτικά η ταφόπλακα της αλλοτρίωσης και μας πολιορκούν οι ορδές κάποιων άλλων βαρβάρων, και δεν εννοούμε μόνο τους «εξ Ανατολών». Γιατί «όποιος πεθάνει σήμερα, χίλιες φορές πεθαίνει» (Σολωμός). Και η πρόσκληση ακούγεται: «Ψυχή μου, δεύρο έξω!». «Υπάρχει δρόμος», όπως βροντοφώναξε ο οπλαρχηγός Ραζή-Κότσικας όταν αποφασιζόταν η Έξοδος: «Ο δρόμος του Θεού!».

Καλή Μεγάλη Εβδομάδα, αδέλφια. Καλή Ανάσταση, και καλή Ανάσταση του Γένους και της ψυχής μας.

Μνήμη

Η μνήμη ενίοτε δεν είναι απλά απαραίτητη. Είναι ζείδωρη και ζωογόνος.

2/1/2023

Γ. Μ. Βαρδαβάς

[πηγή]

Κατύν

Πριν μερικά χρόνια ένας καλός φίλος μου έκανε το εξής ερώτημα:
- Έχω τα Άπαντα του Στάλιν. Μήπως θέλεις να στα χαρίσω;
- Δυστυχώς δεν έχω καθόλου χώρο στη βιβλιοθήκη μου, του απάντησα.
(Δεν ήθελα βεβαίως να τον στενοχωρήσω, οπότε δεν συμπλήρωσα το "για στυγνούς εγκληματίες" στην απάντηση μου).
Επειδή όμως ήθελα λίγο να τον αφυπνίσω από το λήθαργο τον ρώτησα με νόημα:

- Είδες το "Κατύν" του Βάϊντα; Εξαιρετική ταινία!

27/11/2022

Γ.Μ.Β.