Άγιοι Βρακοφόροι και Φουστανελάδες: Εικονογραφία Νεομαρτύρων από την Κρήτη και άλλες περιοχές

πηγή: Rethemnos.gr

Μουσείο Χριστιανικής Τέχνης

«Αγία Αικατερίνη Σιναϊτών» της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Κρήτης

Εγκαίνια: 22 Οκτωβρίου 2022

Διάρκεια έκθεσης έως 31 Δεκεμβρίου 2022

Μία ξεχωριστή έκθεση με σπάνια έργα της χριστιανικής τέχνης παρουσιάζεται στο Μουσείο Χριστιανικής Τέχνης «Αγία Αικατερίνη Σιναϊτών» (Μουσείο Αγίας Αικατερίνης όπως το γνωρίζουν οι περισσότεροι), στο Ηράκλειο Κρήτης. Για πρώτη φορά, το κοινό θα μπορέσει να δει συγκεντρωμένες εικόνες που απεικονίζουν Νεομάρτυρες της ελληνικής Εκκλησίας με παραδοσιακές φορεσιές, βράκες και φουστανέλες και να παρακολουθήσει την εξέλιξη της εικονογραφίας των Νεομαρτύρων από τα πρώτα μετεπαναστατικά χρόνια (δεκαετία 1830) μέχρι σήμερα. Τα έργα συλλέχθηκαν κυρίως από ναούς της Κρήτης αλλά και από την υπόλοιπη Ελλάδα και εκτίθενται στον μοναδικής ομορφιάς χώρο του Μουσείου, που στεγάζεται στον παλαιό ναό της Αγίας Αικατερίνης, χτισμένο ήδη από τον 13ο αιώνα στην αρχική του μορφή.

Η έκθεση εγκαινιάζεται στις 22 Οκτωβρίου και θα λειτουργεί έως και το τέλος του χρόνου.

Η έκθεση

Η έκθεση ««Άγιοι Βρακοφόροι και Φουστανελάδες. Εικόνες Νεομαρτύρων από την Κρήτη και άλλες περιοχές» έχει ταυτόχρονα εικαστικό, θρησκευτικό, εθνικό και κοινωνικό περιεχόμενο και ενδιαφέρον και φανερώνει την πολλαπλή σημασία του ενδύματος στη χριστιανική τέχνη.

Η ορθόδοξη αγιογραφία αποτύπωσε και διέσωσε μέσα από την ενδυμασία πληροφορίες από την καθημερινότητα της κάθε εποχής, παρέχοντας πολύτιμο λαογραφικό και ιστορικό υλικό. Στα έργα της έκθεσης ωστόσο, ο ρόλος της ενδυμασίας έχει μία ακόμα μεγαλύτερη βαρύτητα, καθώς πολλά από αυτά ζωγραφίστηκαν σε δύσκολες εποχές και σε περιοχές που δεν είχαν ακόμη ενσωματωθεί στο ελληνικό κράτος (19ος- αρχές 20ού αιώνα).

Η ιστορική περίοδος κατά την οποία φιλοτεχνήθηκαν οι παλαιότερες αγιογραφίες της έκθεσης συμπίπτει με την απελευθέρωση από τον οθωμανικό ζυγό. Έτσι, όταν οι πλανόδιοι ζωγράφοι της Ηπείρου άρχισαν να ντύνουν τους νέους αγίους στις εικόνες τους με φουστανέλες, και οι Κρητικοί να απεικονίζουν τους δικούς τους με βράκες το ελληνικό κράτος είχε μόλις γεννηθεί. Οι τοπικές ενδυμασίες κυριαρχούσαν σε ολόκληρο σχεδόν τον ελληνικό χώρο και οι Νεομάρτυρες απεικονίζονταν στις εικόνες ακριβώς όπως ήταν στην επίγεια ζωή τους,. Οι εικόνες αυτές βρίσκονται επομένως σε άμεση συνομιλία με την κοινωνία και την εποχή κατά την οποία φιλοτεχνήθηκαν.

Όπως λέει η επιμελήτρια της έκθεσης, Δρ. Έφη Ψιλάκη «Η εισαγωγή των τοπικών ενδυμασιών στις εικόνες των Νεομαρτύρων αποτέλεσε σημαντική τομή στην εξέλιξη της θρησκευτικής ζωγραφικής κατά την περίοδο της οθωμανικής κυριαρχίας και ιδιαίτερα κατά τον 19ο αιώνα. Αυτοδίδακτοι λαϊκοί καλλιτέχνες τολμούν στα δύσκολα αυτά χρόνια να απεικονίσουν τις σεπτές μορφές των ανθρώπων που έδωσαν τη ζωή τους για τη χριστιανική πίστη και την πατρίδα με τις καθημερινές φορεσιές τους και να δημιουργήσουν νέους εικονογραφικούς τύπους αλλά και νέα ηθικά πρότυπα.

Η εντυπωσιακή αυτή έμπνευση αποτέλεσε αφετηρία σημαντικών εξελίξεων στον εκκλησιαστικό και στον κοινωνικό χώρο και εξέπεμψε πολλαπλά μηνύματα. Άγιος δεν ήταν πια μόνον εκείνος που είχε μαρτυρήσει σε κάποια μακρινή εποχή, όπως είναι τα χρόνια των διωγμών, άγιος μπορούσε να είναι ο συντοπίτης, ο άνθρωπος που κινούνταν στον ίδιο χώρο με τον πιστό και, μάλιστα, κατά τον ίδιο χρόνο. Ήταν εκείνος που είχε τις ίδιες αγωνίες, την ίδια πίστη, εκείνος που ντυνόταν με την ίδια φορεσιά».

Στην έκθεση θα δούμε 46 συνολικά αγιογραφίες από την Ελλάδα, τη Μικρά Ασία και τον Πόντο. Ανάμεσά τους ο φημισμένος Άγιος Γεώργιος Φουστανελάς από τα Ιωάννινα, ο Βρακοφόρος Άγιος Μανώλης των Σφακίων, οι Τέσσερις Νεομάρτυρες του Ρεθύμνου του Ιωάννη Φραγκόπουλου, οι φουστανελάδες Άγιοι της Σαμοθράκης, η Αγία Αργυρή της Προύσας και πολλές ακόμα μοναδικής ομορφιάς και σπανιότητας αγιογραφίες. Το παλαιότερο έργο της έκθεσης χρονολογείται από το 1836 ενώ τα νεότερα φτάνουν μέχρι τις μέρες μας.

Το Μουσείο Αγίας Αικατερίνης Ηρακλείου

Το Μουσείο Χριστιανικής Τέχνης «Αγία Αικατερίνη Σιναϊτών» είναι ένα εντυπωσιακό μουσείο καθώς, μέσα από έργα σπάνιας ομορφιάς, αποτυπώνει τις καλλιτεχνικές τάσεις και τις εξελίξεις που οδήγησαν στο θαύμα της Κρητικής Αναγέννησης του 16ου και του 17ου αιώνα και της «Κρητικής Αγιογραφικής Σχολής». Μία σχολή που γνωρίζουμε μέσα από σπουδαίους δημιουργούς όπως ο Μιχαήλ Δαμασκηνός και ο Άγγελος Ακοτάντος, έργα των οποίων φυλάσσονται στο Μουσείο, ή ακόμη και ο Δομήνικος Θεοτοκόπουλος που ξεκίνησε ως αγιογράφος από τον Χάνδακα (σημερινό Ηράκλειο).

Ο παλαιός ναός της Αγίας Αικατερίνης, στον οποίο και στεγάζεται το Μουσείο, χτίστηκε αρχικά τον 13ο αιώνα και πήρε τη σημερινή του μορφή τον 16ο αιώνα, κατά την περίοδο της Ενετοκρατίας. Υπήρξε καθολικό ενός μεγάλου μοναστηριού που εκείνα τα χρόνια υπαγόταν στην Αγία Αικατερίνη του Σινά. Από την αρχή υπήρξε κέντρο γραμμάτων, τεχνών και παιδείας καθώς στις εγκαταστάσεις του λειτουργούσε σχολή με δασκάλους καταξιωμένους λόγιους της εποχής. Αποτέλεσε επίκεντρο μιας σπουδαίας πνευματικής και καλλιτεχνικής κίνησης που παρατηρήθηκε στη βενετοκρατούμενη Κρήτη και συνδέθηκε με όλες σχεδόν τις σπουδαίες μορφές λογίων και ζωγράφων του 15ου, του 16ου και του 17ου αιώνα. Εκείνα τα χρόνια το σημερινό Ηράκλειο ήταν αναμφισβήτητα μια πόλη ζωγράφων. Μόνο κατά την περίοδο 1453-1526 εργάζονταν περισσότεροι από 120 ζωγράφοι στην πόλη και τα έργα τους εξάγονταν ακόμη και στην ιταλική χερσόνησο. Άλλοι 350 ζωγράφοι μαρτυρούνται κατά την υπόλοιπη περίοδο της Βενετοκρατίας (έως το 1669). Η συμβολή της Αγίας Αικατερίνης σε αυτήν την εντυπωσιακή καλλιτεχνική κίνηση, που γέννησε Δαμασκηνούς και Θεοτοκόπουλους, υπήρξε ασφαλώς καθοριστική.

Με την κατάκτηση της Κρήτης από τους Οθωμανούς, ο ναός μετατράπηκε σε τζαμί, το οποίο και λειτουργούσε ως το 1922. Το μουσείο λειτουργεί από το 1967 και στεγάζει τη μεγαλύτερη έκθεση Βυζαντινών Εικόνων στην Κρήτη. Ανάμεσα στα έργα που μπορεί να δει κανείς είναι και έξι αριστουργήματα του Μιχαήλ Δαμασκηνού. Ο επισκέπτης μπορεί να θαυμάσει μία ευρύτατη συλλογή που καλύπτει μια μακρά περίοδο πολλαπλών εξελίξεων στον ελληνικό ορθόδοξο κόσμο -από τον 14ο έως και τον 19ο– και περιλαμβάνει, εκτός από σπάνιες εικόνες, έργα ξυλογλυπικής, λιθογλυπτικής, μεταλλοτεχνίας, χρυσοκεντητικής, νομίσματα (που φτάνουν στους ελληνιστικούς χρόνους), χειρόγραφα και παλαίτυπα.

Η έκθεση πραγματοποιείται στο πλαίσιο του 2ου Φεστιβάλ Κρήτης, της Περιφέρειας Κρήτης.

Η δράση «Φεστιβάλ Κρήτης» πραγματοποιείται υπό την αιγίδα του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού.

https://rethemnos.gr/agioi-vrakoforoi-kai-foystanelades-e/

Αγία Χρυσή - Μια ηλιαχτίδα στα χρόνια της σκλαβιάς

 https://www.youtube.com/watch?v=UmYkxnmZgcc&t=7s

Η αληθινή ιστορία του μαρτυρίου της Αγίας Χρυσής, μιας νεαρής κοπέλας που έζησε στα Σλάτενα της Αλμωπίας (σημερινό χωριό "Χρυσή") στα τέλη του 18ου αιώνα μ.Χ. Η υπόθεση της ταινίας διαδραματίζεται το 1795, στο χωριό Σλάτενα. Η νεαρή Χρυσή που είναι Χριστιανή, πηγαίνει να μαζέψει ξύλα, γιατί είναι χειμώνας. Κάποιος Μουσουλμάνος της περιοχής που είχε κυριευτεί από σαρκικό έρωτα για την Χρυσή, την απαγάγει.

Για τους επόμενους εννέα μήνες η νεαρή κοπέλα υποφέρει τα πάνδεινα. Βασανίζεται συστηματικά, ψυχικά και σωματικά, γιατί αρνείται να εξισλαμισθεί και να παντρευτεί τον απαγωγέα της. Θανατώνεται με φριχτό τρόπο στις 13 Οκτωβρίου 1795, αρνούμενη μέχρι τέλους να προδώσει την πίστη της.

http://o-nekros.blogspot.com/2022/10/blog-post_12.html

"ΝΕΟΜΑΡΤΥΡΕΣ": ΤΟ ΝΕΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ π. Γ. ΔΟΡΜΠΑΡΑΚΗ

πηγή: ΑΚΟΛΟΥΘΕΙΝ

Μόλις κυκλοφόρησε το νέο βιβλίο του π. Γεωργίου Δορμπαράκη από τις εκδόσεις «ἀκολουθεῖν» με τίτλο: «ΝΕΟΜΑΡΤΥΡΕΣ - τό φαεινότατον νέφος τῆς Ἐκκλησίας».

Όπως δηλώνεται στο οπισθόφυλλο:

«Ἐξ αφορμῆς τῆς ἐπετείου τῶν διακοσίων χρόνων ἀπό τήν Ἐλληνική Ἐπανάσταση τοῦ 1821, ἡ ἐπιθυμία μας ἀπό παλιά να ἀσχοληθοῦμε μέ τούς νεομάρτυρες παίρνει σάρκα καί ὀστᾶ μέ τήν ἔκδοση τοῦ μετά χεῖρας συγκεκριμένου βιβλίου, τό ὁποῖο ἀναφέρεται στούς νεοφανεῖς αὐτούς ἁγίους, οἱ ὁποῖοι βρίσκονται στήν ἴδια γραμμή μέ τούς παλαιούς μεγάλους μάρτυρες καί ἀπολαμβάνουν τήν ἴση δόξα μέ αὐτούς ἐνώπιον τοῦ Κυρίου στή Βασιλεία Του.

Ποῦ ἔγκειται ἡ ἰδιοτυπία τοῦ παρόντος πονήματος; Στό γεγονός ὅτι θελήσαμε νά δοῦμε τούς νεομάρτυρες ὄχι μόνο μέσα ἀπό τό συναξάρι τους, σύντομο ἤ ἐκτεταμένο, ἀλλά μέσα κυρίως ἀπό τή «ματιά» τῆς ἴδιας τῆς Ἐκκλησίας, δηλαδή μέσα ἀπό τήν ὑμνογραφία της γι’ αὐτούς.

Ἡ θεολογία τοῦ μαρτυρίου, οἱ μορφές τῶν ἁγίων Γρηγορίου Ε΄, Σεραφείμ Νεοχωρίου, Κοσμᾶ τοῦ Αἰτωλοῦ, Ἐφραίμ τοῦ νεοφανοῦς, Ραφαήλ, Νικολάου καί Εἰρήνης, Φιλοθέης τῆς Ἀθηναίας, Κωνσταντίνου τοῦ Ὑδραίου, Γεωργίου τοῦ ἐξ Ἰωαννίνων, Γεωργίου τοῦ Χιοπολίτου καί ἄλλων νεομαρτύρων, τό φαινόμενο τῶν ἀλειπτῶν τῶν νεομαρτύρων, ἡ συγκλονιστική προσευχή τοῦ Στρατηγοῦ Μακρυγιάννη, εἶναι τά κεντρικά θέματα πού ἐξετάζουμε στό βιβλίο μας».

Το βιβλίο κοσμείται, τόσο στο εξώφυλλο όσο και στο εσωτερικό του, με πρωτότυπες συνθέσεις του αγιογράφου-ζωγράφου Νεκτάριου Σταματέλου.

http://pgdorbas.blogspot.com/2021/03/blog-post_21.html

Ο άγιος Γεώργιος ο Νεομάρτυς εξ Αλικιανού (+7 Φεβρουαρίου)

Ο άγιος Νεομάρτυς Γεώργιος Διβόλης, ο εξ Αλικιανού, Κυδωνίας Κρήτης [7.2. 1867]

πηγή: larissanet.gr/ 7-2-2020

Του Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου

Δασκάλου, συγγραφέα

“Αθλήσει γεώργιον καινόν εδείχθης Κυρίω, Γεώργιε, ώ συναγάλλη.

Εβδομάτη Γεώργιος μελεϊσθείς Κυρίω έστη.”

ΚΑΤΑΓΩΓΗ – ΝΕΟΤΗΣ ΤΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ: Ο Άγιος Γεώργιος ο Νεομάρτυς του Χριστού γεννήθηκε στην Κρήτη, χωριό Αλικιανού Κυδωνίας, την 24η Μαΐου του 1846 από ευγενείς γονείς, τον Ιερέα Νικόλαο Διβόλη, που καταγόταν από τη Φολέγανδρο, και την Αικατερίνη Μπουζιανοπούλου, καταγόμενη από την σηματικότερη οικογένεια του Θέρισσου της Κυδωνίας. Στο Θέρισσο μετέβη και ο πατέρας του ως εφημέριος. Εκεί ο Γεώργιος ανετράφη εν παιδεία και νουθεσία Κυρίου. Ο Γεώργιος έμαθε και λίγα γράμματα, ίσα-ίσα να μπορεί να διαβάζει. Κι όμως εκείνα τα λίγα τον ωφέλησαν ιδιαίτερα. Ο Νεομάρτυς του Χριστού, εργαζόταν ως γεωργός. Μετά τη σκληρή ολοήμερη δουλειά στα αμπέλια και έπειτα από το δείπνο, διάβαζε συναξάρια των Αγίων της Ορθοδοξίας μας, ιδιαιτέρως δε των Μαρτύρων. Αυτό το έκανε κάθε βράδυ, μέχρι τα μεσάνυχτα. Του έλεγαν μάλιστα συχνά οι γονείς του: “Παιδί μου πρέπει να κοιμηθείς, να ξεκουραστείς, αύριο πάλι έχεις εργασία”. Και ο Γεώργιος συνήθιζε να τους απαντά: “Δεν αναπαύομαι ούτε κοιμούμαι ευχάριστα, εάν πρώτα δεν χορτάσω από θεία ανάγνωση”.

Ο ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΜΕ ΤΟΝ ΤΥΦΛΟ ΑΔΕΛΦΟ: Κατά το τέλος του 1865, ένα βράδυ, διάβασε τον βίο ενός Μάρτυρα και γέμισε η καρδιά του από θείο έρωτα. Τότε, στέναξε βαθειά και είπε με κατάνυξη: “Χριστέ μου, αξίωσε κι εμένα να χύσω το αίμα μου για την αγάπη σου”. Ο αδελφός του Ιωάννης, ο οποίος ήταν τυφλός και άκουγε την ανάγνωση, του είπε: “Τι λές εκεί αδελφέ μου; Δεν ξέρεις ότι για να γίνει αυτό που είπες πρέπει να εγερθεί διωγμός κατά των Χριστιανών; Και εσύ μπορεί να υποφέρεις τα μαρτύρια, αλλά πόσοι θα αρνηθούν τον Χριστό μας και θα χαθούν;” Ο Γεώργιος αναστέναξε βαθειά και είπε: “Ναι Χριστέ μου, αν είναι θέλημά σου, αξίωσέ με να χύσω το αίμα μου για την αγάπη σου, όπως κι Εσύ έχυσες το αίμα Σου για τη δική μου αγάπη”. Ο αδελφός του φύλαξε στην καρδιά του τους λόγους του αυτούς, μυστικούς. Και να λοιπόν πως τελικά εκπληρώθηκε η επιθυμία του Αγίου.

ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1866: Όταν στα 1866, ξεκίνησε η γνωστή επανάσταση στην Κρήτη, ο Γεώργιος βοηθούσε τον αγώνα ως αγγελιαφόρος μεταφέροντας επιστολές από τον έναν οπλαρχηγό στον άλλο, ή όπως αλλιώς μπορούσε. Την Κυριακή 5η Φεβρουαρίου του 1867, βρέθηκε στο χωριό Φουρνέ της επαρχίας Κυδωνίας, μαζί με πολλούς επαναστάτες, οι οποίοι όμως επροδόθηκαν από έναν “Χριστιανό”, στον Τούρκο πασά. Ο τελευταίος έστειλε πολυάριθμο στρατό που περιέζωσε το χωριό και συνέλαβε πολλούς, οδηγώντας τους στο στρατόπεδό του. Μάλιστα, δύο επαναστάτες απ’ το Φουρνέ, τους βασάνιζαν ανηλεώς για να μαρτυρήσουν από ποιο χωριό καταγόταν ο καθένας. Έπειτα, φυλάκισε τους κατοίκους των ορεινών χωριών, ενώ τους υπόλοιπους τους έστειλε στα Χανιά στο Μουσταφά πασά, ο οποίος παρακληθείς από τον φίλο του Ιωάννη Τσαπάκη ή Γιάννακα, απέστειλε επιστολή στον πασά που τους συνέλαβε για να απολύσει όσους κρατούσε. Αυτός όμως ο αιμοβόρος, διέταξε τον σκοπό του στρατοπέδου του να κρατήσει τον αγγελιοφόρο του Μουσταφά με διάφορες δικαιολογίες, μέχρι να εκτελέσει την απάνθρωπη απόφασή του, καθώς την νύχτα της Κυριακής προς την Δευτέρα, τους κατέσφαξε όλους! Και δεν τους σκότωνε απλώς, αλλά κατέκοβε πρώτα τα αυτιά, την μύτη, τη γλώσσα, τα χέρια, τα πόδια, τα απόκρυφα μέλη, εξώρυσε τα μάτια και τελευταία έκοβε και την κεφαλή! Αυτό το τέλος έλαβαν όλοι αδιακρίτως οι γενναίοι εκείνοι αγωνιστές της Κρήτης.

ΟΙ ΟΘΩΜΑΝΟΙ ΠΡΟΣΠΑΘΟΥΝ ΝΑ ΚΑΝΟΥΝ ΕΞΩΜΟΤΗ ΤΟΝ ΓΕΩΡΓΙΟ: Κάποιος Μουλατζιμπαχρής, αξιωματικός από το χωριό Αλικιανού, που γνώριζε από παιδί τον Γεώργιο, πλησίασε και του λέει: “Έλα μωρέ Γιωργάκη, να κάμεις μια δουλειά που θα σου πώ, για να γλυτώσεις τη ζωή σου, εάν θέλεις, διότι σε γνωρίζω από μικρό παιδί, και σε λυπούμαι να αποθάνεις”. Τότε ο Γεώργιος τον ρώτησε: “τι δουλειά είναι αυτή, Μπαχρή Αγά”; Κι εκείνος του αποκρίθηκε: “Να γίνεις Τούρκος. Έτσι θα σωθείς”! Ο Γεώργιος γέλασε και του λέει: “Δεν αλλάξω την Πίστη μου, όχι μόνο αν μου χαρίσετε τη ζωή, αλλά και όλο τον κόσμο”. Τότε ο Αγάς πρόσθεσε: “Εγώ ήθελα να σου κάμω αυτό το καλό, διότι, όταν ήμουν μικρός ακόμη θυμούμαι ότι έσπασε το πόδι του ο αδελφός μου Αρίφ και του το θεράπευσε ο πατέρας σου. Αλλά αφού δεν δέχεσαι τη συμβουλή μου, μ’ άλλον τρόπο δε μπορώ να σε σώσω κι ας είναι η αμαρτία του θανάτου σου δική σου. Όμως, δεν λυπάσαι τουλάχιστον τους γονείς σου ή την αδελφή σου και τον τυφλό αδελφό σου που θα μείνουν απροστάτευτοι; Ο πατέρας σου είναι γέρος κι άμα εσύ πεθάνεις με τέτοιο σκληρό θάνατο, οπωσδήποτε θα πεθάνει κι αυτός απ’ τη λύπη του”. Όμως, ο ευλογημένος Γεώργιος έκλεισε το διάλογο ως εξής: “Αν είναι καλό αυτό που θέλεις να μου κάμεις, έχε το για τον εαυτό σου, κι εγώ Τούρκος δεν γίνομαι. Χριστιανός γεννήθηκα, χριστιανός είμαι και χριστιανός θα αποθάνω! Μάθε δε ότι πρό πολλού επεθύμησα το Μαρτύριο και ζήτησα απ’ τον Χριστό μου να με αξιώσει να απολαύσω το Ματύριο. Και τώρα, ας είναι δοξασμένος που με αξίωσε, να φανώ τόσο άφρων, να καταφρονήσω τη θεία δωρεά; Μάθε μάλιστα πως εσύ έπρεπε να γίνεις Χριστιανός που είσαι γεννημένος από μητέρα Χριστιανή και γνωρίζεις απ’ αυτήν πολύ καλά τα της αγίας μας Πίστεως. Για τους γονείς, τον αδελφό και την αδελφή μου μη σε μέλει, διότι ίσα-ίσα, άμα πεθάνω για τον Χριστό θα εύρω παρρησία προς Αυτόν και τότε θα τους προστατεύω περισσότερο και καλύτερα”! Τότε τον παρέλαβε κατ’ ιδίαν ένας Χριστιανός αξιωματικός, ονομαζόμενος Χατζηεμμανουήλ Φουγλανάκης και του λέει: “Βρε Γιωργάκη, κάνε αυτό που σου λέει ο Μπαχρή Αγάς, έστω για να τον ξεγελάσεις, να γλυτώσεις τη ζωή σου και όταν επιστρέψεις στο σπίτι σου, πάλι Χριστιανός είσαι και ο Θεός σε συγχωρεί, διότι βλέπει την ανάγκη”. Τότε του λέει και ο Γεώργιος: “Δεν φοβάσαι τον Θεό Καπετάν Μανώλη, να μου λες αυτά τα λόγια; Αν και δεν τα λές από κακία αλλά από πλάνη, δεν ξέρεις τι λέει το Ευαγγέλιο για αυτές τις περιστάσεις; Άκουσε τι λέει ο Χριστός: «Πας ουν όστις ομολογήσει εν εμοί έμπροσθεν των ανθρώπων, ομολογήσω καγώ εν αυτώ έμπροσθεν του Πατρός μου του εν Ουρανοίς. Όστις δ’ αν αρνήσηταί με έμπροσθεν των ανθρώπων, αρνήσομαι αυτόν καγώ έμπροσθεν του Πατρός μου του εν Ουρανοίς». Λοιπόν, εάν πράξω όπως μου λέγεις, πρέπει ύστερα να χύσω το αίμα μου για τον Χριστό, για να αποπλύνω την άρνηση και μάλιστα εάν πράξω αυτό τώρα, θα οργισθεί ο Χριστός και θα με καταδικάσει ως καταφρονητή της μεγάλης Χάριτός του, την οποία μου έδωσε καθώς του ζήτησα. Λοιπόν ας μην έχει ελπίδα ο Μπαχρής ότι θα γίνει το θέλημά του”.

ΤΟ ΜΑΡΤΥΡΙΟ: Μετά απ΄αυτά, οι στρατιώτες οδήγησαν τον Άγιο στον Αγά, ο οποίος τον ρώτησε τι αποφάσισε. Ο Γεώργιος απάντησε με χαρά και θάρρος: “Ό,τι σου είπα και πρίν, αυτό σου λέω και τώρα και αυτό θα λέω και μέχρι τελευταίας μου αναπνοής. Χριστιανός γεννήθηκα, Χριστιανός είμαι και Χριστιανός θέλω να αποθάνω. Δεν αρνούμαι τον Χριστό μου, δεν γίνομαι Τούρκος, δεν αφήνω την υπέρλαμπρη Πίστη μου για να πιστεύσω στην ζωώδη και σκοτεινή δική σας σατανική πλάνη”. Ο Μπαχρή Αγάς, απελπισμένος, παρέδωσε τον Άγιο στους δημίους, οι οποίοι τον παρακινούσαν να πιεί μια φιάλη ρούμι, ίσως για να μην υποφέρει, αλλά αυτός γέλασε και τους είπε: “σας ευχαριστώ, δεν θέλω ρούμι να πιώ, διότι έχω να βαδίσω μεγάλο δρόμο και πρέπει να έχω σώας τας φρένας μου”. Τότε άρχισαν να τον κακοποιούν μαζί με άλλους αιχμαλώτους. Κι όπως τον βασάνιζαν, οι άλλοι Χριστιανοί έκλαιγαν και θρηνούσαν, ο ένας τη ζωή του, ό άλλος την γυναίκα του και τα παιδιά του, αυτός ο ευλογημένος στεκόταν σαν πέτρα και όχι μόνο δεν εφώναζε αλλά ούτε καθόλου στέναζε ή δάκρυζε. Αντιθέτως, το γενναίο κρητικόπουλο, έχαιρε σαν να στεκόταν γαμπρός στην ώρα της στέψης και δόξαζε τον Θεό και τον ευχαριστούσε διότι τον αξίωσε να φθάσει σ’ αυτή την ώρα και να πάθει για την αγάπη του. Ευχαριστούσε και τους δημίους γιατί με το μαρτύριο του προξενούσαν μεγάλη δόξα και χαρά, μ’ αυτούς τους λίγους πόνους. Τους παρακαλούσε μάλιστα να του αυξήσουν την βάσανο διότι έλεγε, “όσο πιο πολύ υποφέρει για την αγάπη του Χριστού, τόσο περισσότερη τιμή θα λάβει από τον Θεό”. Αφού πρώτα του έκοψαν κι αυτού όλα του τα μέλη, τέλος του έκοψαν και την τιμία του κεφαλή, και έτσι έλαβε ο ανδρείος Γεώργιος, το στέφανο του μαρτυρίου. Ήταν η 7η Φεβρουαρίου του 1867. Το τίμιο και ιερό λείψανό του, το έριξαν οι Αγαρηνοί μαζί με τά άλλα λείψανα των φονευθέντων Χριστιανών, όλα μαζί, σε τόπο άγνωστο, μέχρι σήμερα.

ΕΠΙΛΕΓΟΜΕΝΑ: Το μαρτύριο του Γεωργίου και οι διάλογοι που προηγήθηκαν τα διηγήθηκαν αυτόπτες και αυτήκοοι αξιόπιστοι μάρτυρες. Αυτά κατορθώνει η δυνατή πίστη. Οι πιστοί άγιοι του Κυρίου Μάρτυρες θυσιάζουν ακόμη και αυτή τη ζωή τους, υπέρ της ορθοδόξου ομολογίας του αγαπημένου Νυμφίου της Εκκλησίας, του Κυρίου και Θεού ημών Ιησού Χριστού. Αξίζει να προσθέσουμε, πως οι Μάρτυρες του Κυρίου, μάλιστα οι Νεομάρτυρες, είναι οι πλησιέστεροι σ’ εμάς, μεταξύ όλων των Αγίων. Στην συγκεκριμένη περίπτωση του Αγίου Γεωργίου, χαίρουν μαζί με την Μεγαλόνησο και η Φολέγανδρος και η Σίκινος καθώς υπάρχουν απόγονοι του Αγίου Νεομάρτυρος που φέρουν και το ίδιο επώνυμο. Είθε οι βίοι των Αγίων Μαρτύρων να φαιδρύνουν την ψυχή μας και να φωτίζουν με το παράδειγμά τους τις δύσκολες ατραπούς της ζωής μας γιατί: “Ζήτησε να εύρεις τον εαυτόν σου μέσα εις τους βίους των Αγίων. Θα τον εύρεις οπωσδήποτε μέσα εις αυτούς. Ακόμη θα εύρεις εκεί και τα «φάρμακα», με τα οποία ημπορείς να τον θεραπεύσεις από όλας τας πνευματικάς αρρωστίας και να τον κάνεις υγιή δια παντός. Υγιή και εις τους δύο κόσμους, εις τρόπον ώστε να μην ημπορέσει να σε βλάψει κανένας θάνατος. Θα εύρεις ακόμη μέσα εις τους βίους των Αγίων, όλα όσα χρειάζονται εις σε ώ άνθρωπε, που είσαι μία αθάνατος ύπαρξις, μία αιωνία ύπαρξις, μία θεανθρώπινη ύπαρξις, άνθρωπε! Άνθρωπε! Άνθρωπε!” [π. Ιουστίνος Πόποβιτς, «Άνθρωπος και Θεάνθρωπος»].

https://www.larissanet.gr/2020/02/07/o-agios-neomartys-georgios-divolis-o-ex-alikinou-kydonias-kritis-72-18671/

Ὁ Ἅγιος Νικηφόρος ὁ Νεομάρτυρας ἐκ Κρήτης(+11 Ἰανουαρίου)

πηγή: ΜΕΓΑΣ ΣΥΝΑΞΑΡΙΣΤΗΣ

Ὁ Ἅγιος Νεομάρτυς Νικηφόρος καταγόταν ἀπὸ τὴν κωμόπολη Κριτσὰ Μεραμβέλλου Κρήτης καὶ ὁ πατέρας του ὀνομαζόταν Τζανῆς.

Νυμφεύθηκε μὲ μία Μωαμεθανή, ποὺ τὴν ἔλεγαν Φετμὰ καὶ ἀπέκτησε δυὸ υἱούς. Ὅμως ὁ Νικηφόρος ἀλλαξοπίστησε καὶ ἔγινε Μουσουλμάνος λαβῶν τὸ ὄνομα Ἰμπραχίμ. Ἀλλὰ μὲ τὴν πρόνοια τοῦ Θεοῦ ἦλθε στὸν ἑαυτό του καὶ μετανόησε γιὰ τὸ ὀλίσθημά του. Ἀπὸ τότε ζοῦσε τὴν Χριστιανικὴ πίστη καὶ ζωή.

Ἡ γυναίκα του, βλέποντας αὐτὴ τὴν μεταστροφή του, τὸν κατήγγειλε στὶς ἀρχές. Τότε ὁ Νικηφόρος συνελήφθη καὶ ὁδηγήθηκε ἐνώπιον τοῦ βαλῆ τῆς Κρήτης, στὸ Χάνδακα (Ἡράκλειο), τοῦ Μουσταφᾶ Πασᾶ. Ἡ ὑπόθεση παραπέμφθηκε στὸ Ἱεροδικεῖο, ἐνώπιον τοῦ ὁποίου ὁ Μάρτυρας ὁμολόγησε μὲ γενναιότητα τὴν πίστη του στὸν Χριστό. Ἡ ἀπόφαση ἦταν καταδικαστική.

Ὁ Νεομάρτυς Νικηφόρος ἀπαγχονίστηκε τὸ ἔτος 1832, σὲ ἡλικία 30 ἐτῶν καὶ ἔλαβε τὸν ἁμαράντινο στέφανο τῆς δόξας.

Ἀπολυτίκιον

Ἦχος α΄. Τῆς ἐρήμου πολίτης

Τὸν γενναῖον ὁπλίτην Νικηφόρον τιμήσωμεν, τὸν καρτερικὸν στρατιώτην, καὶ Χριστοῦ φίλον γνήσιον, τῆς πίστεως λαμπτῆρα τὸν φαιδρόν, καὶ πλάνης καθαιρέτην θαυμαστόν, δι’ ἀγχόνης τελειώσαντα εὐκλεῶς, τὸν δρόμον τοῦ μαρτυρίου, αἴγλῃ τὸν ἐντρυφῶντα νοερᾷ, πίστει αὐτῷ κραυγάζοντες· μέμνησο τῶν τελούντων σου ἀεί, μνήμην τὴν εὔσημον.

Ὁ Ἅγιος Γεώργιος (ἢ Ζώρζης) ὁ Νεομάρτυρας ὁ Γκιουρτζὴς (+2 Ἰανουαρίου)

πηγή: ΜΕΓΑΣ ΣΥΝΑΞΑΡΙΣΤΗΣ

Ὁ Ἅγιος Γεώργιος καταγόταν ἀπὸ τὴν Ἰβηρία. Σὲ νεαρὴ ἡλικία ἀγοράσθηκε ἀπὸ κάποιο τοῦρκο ὡς σκλάβος καὶ περιετμήθηκε, λαβῶν τὸ ὄνομα Σαλῆς. Μετὰ τὸν θάνατο τοῦ τούρκου παρέμεινε στὴν Μυτιλήνη ζωντας εἰρηνικὰ καὶ ἐργαζόμενος.

Μία μέρα, ὅταν τὰ χρόνια εἶχαν περάσει, σὲ ἡλικία 70 ἐτῶν, ὁ Γεώργιος παρουσιάζεται ἐνώπιον τοῦ κριτοῦ, ἀπορρίπτει μπροστά του τὸ σαρίκι ποὺ φοροῦσε στὴν κεφαλὴ καὶ ὁμολογεῖ τὸν Χριστό. Παρὰ τὶς κολακεῖες καὶ τοὺς φοβερισμούς, ὁ Μάρτυς παρέμεινε ἀμετάθετος ἐπικαλούμενος τὸ ὄνομα τοῦ Κυρίου. Ἀμέσως τὸν συνέλαβαν καὶ ἄρχισαν νὰ τὸν χτυποῦν μὲ μαχαίρια καὶ ξύλα.

Στὸ τέλος, τὸν ὁδήγησαν σὲ ἕνα τόπο ὀνομαζόμενο Παρμά-καποῦ, ὅπου καὶ ὑπέστη τὸν δι’ ἀγχόνης θάνατο τὸ ἔτος 1770.

Ο Άγιος Νεομάρτυρας Χριστόδουλος ο εκ Κασσάνδρας (+27 Ιουλίου)

πηγή: saint.gr

Ο νεομάρτυρας Χριστόδουλος γεννήθηκε σ' ένα χωριό της Κασσάνδρας, που ονομαζόταν Βαλτά. Σε νεαρή ηλικία ήλθε στη Θεσσαλονίκη, όπου έκανε το επάγγελμα του ράφτη.

Όταν πληροφορήθηκε ότι κάποιος χριστιανός Βούλγαρος, ετοιμαζόταν ν' αρνηθεί τον Χριστό προμηθεύτηκε έναν μικρό σταυρό και πήγε στο καφενείο, όπου θα γινόταν η περιτομή του αρνησίχριστου. Διέσχισε το πλήθος των γενιτσάρων, και ενώ χτυπούσαν τα τύμπανα, πλησίασε τον αρνησίχριστο, παρουσίασε τον σταυρό και του είπε: «Αδελφέ τι έπαθες, να η πίστη μας, να ο Χριστός, που σταυρώθηκε για την αγάπη μας, συ γιατί αφήνεις τον Χριστό τον σωτήρα σου και γίνεσαι Τούρκος;». Εξαγριωμένοι οι Τούρκοι, όρμησαν και συνέλαβαν τον Χριστόδουλο και με χτυπήματα τον οδήγησαν στον κριτή, όπου απαίτησαν τον θάνατο του. Στην προτροπή του κριτή ν' αρνηθεί τον Χριστό, ο Μάρτυρας με θάρρος απάντησε: «... και συ άφησε τον μωαμεθανισμό και γίνε Χριστιανός». Αποδεικνύοντας έτσι την ακλόνητη πίστη του, παραδόθηκε στους δήμιους, οι οποίοι τον κρέμασαν κοντά στον ναό του Αγίου Μηνά στη Θεσσαλονίκη. Το λείψανο του αγίου με καρφωμένο τον σταυρό στην πλάτη του, παρέμεινε γυμνό κρεμασμένο για δύο μέρες. Κατόπιν οι Χριστιανοί, αγόρασαν το λείψανο του αντί 600 γροσιών και το έθαψαν με τιμές.

Δείτε και:

https://proskynitis.blogspot.com/2014/07/27.html

Ο άγιος Ματθαίος Ρεθύμνου και ο Κρυπτοχριστιανισμός στην Κρήτη

πηγή: ΕΥΧΗ

Του Θ. Ι. Ρηγινιώτη, θεολόγου

[Το παρόν είναι απόσπασμα εκτενέστερης μελέτης, με επιμέλεια του γράφοντος, η οποία περιλαμβάνεται στο Ημερολόγιο 2019 της Ιεράς Μητροπόλεως Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου, το οποίο μπορείτε να διαβάσετε εδώ].

Ο χριστιανισμός είναι Εκκλησία μαρτύρων και δεν υπάρχει εποχή χωρίς μάρτυρες, διότι ο Εχθρός του ανθρώπου (ο διάβολος) δεν παύει στιγμή να πιέζει τους φίλους του αληθινού Θεού, τους υιούς του φωτός, ν’ αρνηθούν την πίστη τους και να πέσουν στα νύχια του. Το τέλος του 19ου αιώνα και ο 20ός αιώνας λαμπρύνονται με το αίμα εκατομμυρίων μαρτύρων, αρχίζοντας από τους 222 Κινέζους αγίους νεομάρτυρες του Πεκίνου (Ιούνιος 1900) και συνυπολογίζοντας τα πλήθη των Ελλήνων ορθοδόξων που βασανίστηκαν και θανατώθηκαν ποικιλοτρόπως (αλλά δεν τούρκεψαν) στον Πόντο, την Καππαδοκία και τα μικρασιατικά παράλια, τις εκατοντάδες χιλιάδες Σέρβους που κατεσφάγησαν από τους Ουστάσι κατά το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο (αλλά δεν εκλατινίστηκαν) και τους αναρίθμητους ορθοδόξους μάρτυρες που θυσιάστηκαν ως χριστιανοί στα διάφορα αθεϊστικά καθεστώτα, όπου γης, καθώς και στα φασιστικά καθεστώτα και τις κατεχόμενες από τους ναζί χώρες (όπως οι άγιοι ορθόδοξοι μάρτυρες των Παρισίων, 20 Ιουλίου, o άγιος Γρηγόριος Περάντζε του Άουσβιτς, 6 Δεκεμβρίου, ο άγιος Αλέξανδρος Σμορέλ – 13 Ιουλίου – στη ναζιστική Γερμανία κ.ά.).

Ο 21ος αιώνας εξάλλου είναι ήδη αιώνας πολλών μαρτύρων, που σφαγιάζονται, αλλά δεν αρνούνται το Χριστό, στην Ασία (ιδίως στη Συρία) και την Αφρική (Β. Αφρική, Νιγηρία, Κένυα κ.α.) κάτω από τη σπάθη του τζιχαντισμού. Οι μάρτυρες αυτοί είναι είτε ορθόδοξοι, είτε Κόπτες και Σύριοι «αντιχαλκηδόνιοι» χριστιανοί (δηλ. απόγονοι των αρχαίων μονοφυσιτών, που έχουν σχηματίσει στην Αίγυπτο, τη Συρία κ.α. συμπαγείς χριστιανικές κοινότητες εκατομμυρίων χριστιανών ήδη από τον 5ο αιώνα μ.Χ.), είτε άλλοι, ενώ υπάρχουν και μεμονωμένα μαρτύρια, όπως του ιεραποστόλου π. Δανιήλ Συσόεφ στη Μόσχα στις 19 Νοεμβρίου 2009.

Πόσοι από όλους αυτούς είναι άγιοι, ο Θεός το ξέρει. Ορισμένοι ήδη έχουν επισημανθεί από την Αγία μας Εκκλησία και η αγιότητά τους έχει διακηρυχθεί.

Αλλά και στις δικές μας «ειρηνικές» κοινωνίες, καθημερινά ζούμε το «μαρτύριο της συνειδήσεως»: τους χριστιανούς, όταν όντως προσπαθούν να εφαρμόσουν την εντολή του Χριστού, δεν τους καίνε ζωντανούς, δεν τους αποκεφαλίζουν, ακόμη δεν τους απολύουν από την εργασία τους (σε δυτικές χώρες παρατηρείται και αυτό), αλλά τους υποτιμούν, τους χλευάζουν, τους εκβιάζουν ψυχικά, τους θέτουν στο περιθώριο ως «ιδιόρρυθμους», αντί να τους υψώσουν ως παραδείγματα προς μίμησιν για να πάψει η κοινωνία όλων των χωρών να μετατρέπεται ολοένα και περισσότερο σε κόλαση. Ποιοι τα πράττουν αυτά; Οι πολλοί, είτε επιθετικοί αθεϊστές, είτε επίσης «χριστιανοί», αλλά υποκριτές – «χριστιανοί», επαναπαυμένοι στην ψευδαίσθηση ότι οι ίδιοι είναι δίκαιοι και πως, όποιος λαμβάνει σοβαρά υπόψιν την εντολή για αγάπη στους εχθρούς και όποιος νηστεύει, εξομολογείται, εκκλησιάζεται, δεν κλέβει, δεν μοιχεύει, δεν εξαπατά κ.τ.λ., είναι ακατάλληλος για την εκτίμησή τους.

Έτσι είναι, αδελφοί μου χριστιανοί. Όπως επισημαίνει ένας σύγχρονος ορθόδοξος ιερέας: «Κάθε άγιος, όταν είναι ζωντανός, βρίσκεται πάντα επι-κηρυγμένος, διότι ως αληθινός και τίμιος είναι πάντα απρόβλεπτος και μία ωρολογιακή βόμβα για τα ανθρώπινα στεγανά καθεστώτα (βλ. άγιο Αθανάσιο, άγιο Νεκτάριο, άγιο Γαβριήλ εκ Γεωργίας κ.ά.). Μετά θάνατον όμως καθίσταται εξ αντιθέτου ανα-κηρυγμένος, αφού ως νεκρός είναι ακίνδυνος και ασφαλής για την ψευτιά αυτού του κόσμου.

Κάθε Χριστιανός λοιπόν, ως μιμητής του ίδιου του αντιλεγόμενου Χριστού (Λουκ. β΄ 34), πρέπει πάντα να είναι και ετούτος αντιλεγόμενος, μη προσδιορίσιμος σε ανθρώπινα καλούπια, κατηγορίες και ομοιομορφίες, και να μην τον συλλαμβάνει κανένας πουθενά, ως αεικίνητο μέσα στην θεϊκή απέραντη αλήθεια, πράγμα το οποίο θα τον καθιστά πάντα απρόβλεπτο και επικίνδυνο, λαμβάνοντας μοιραίως τον δρόμο της απόρριψης και της αποδοκιμασίας» (π. Διονύσιος Ταμπάκης, άρθρο «Μπήκες στα συρταράκια σου;», στο Διαδίκτυο).

"Ένας άγιος της άγονης γραμμής": Το νέο βιβλίο του Ανδρέα Αργυρόπουλου

Ανδρέας Αργυρόπουλος, Ένας άγιος της άγονης γραμμής: Οσιομάρτυς Νεόφυτος ο Αμοργινός, πρόλογος: Π. Υφαντής, εκδόσεις Αρμός, Αθήνα 2017, 978-960-615-069-2.

Ο Νεόφυτος ο Αμοργίνος είναι ένας από αυτούς τους λιγότερο γνωστούς αγίους που αποτέλεσαν ένα πνευματικό ξέφωτο μαρτυρικού ηρωισμού και συνάμα απόδειξη της δύναμης της πίστης στα δύσκολα χρόνια της οθωμανικής κυριαρχίας στον ελλαδικό χώρο.

Μαρτύρησε το 1558 και χρειάστηκε να περάσουν αρκετοί αιώνες, μέχρι να συναριθμηθεί στο Αγιολόγιο της Ορθοδόξου Εκκλησίας με σχετική Πατριαρχική Πράξη, που εκδόθηκε το 2003, αφού είχαν συγκεντρωθεί και τεκμηριωθεί τα ιστορικά δεδομένα γύρω από τον βίο, τη δράση και τον βίαιο θάνατό του.

https://armosbooks.gr/shop/theologia/enas-agios-tis-agonis-grammis/

Παγκρήτια θεολογική ημερίδα με θέμα «Μαρτυρίες από την ιστορία των Νεομαρτύρων της Ορθόδοξης Εκκλησίας»

Παγκρήτια θεολογική ημερίδα με θέμα «Μαρτυρίες από την ιστορία των Νεομαρτύρων της Ορθόδοξης Εκκλησίας» προγραμματίζει ο Παγκρήτιος Σύνδεσμος Θεολόγων, η οποία θα πραγματοποιηθεί το Σάββατο 25 Οκτωβρίου 2014, στην αίθουσα εκδηλώσεων του Ιερού Ναού Τεσσάρων Μαρτύρων, στο Ρέθυμνο. Η ημερίδα θα ξεκινήσει με Αρχιερατική Θεία Λειτουργία στον Ιερό Ναό Τεσσάρων Μαρτύρων, ώρα 7:30, και θα ακολουθήσουν οι εργασίες και οι εισηγήσεις, ώρα 10:15.

Η εκδήλωση τελεί υπό την αιγίδα του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου κ. Ευγενίου και είναι ενταγμένη στην Εβδομάδα Εκδηλώσεων της Ιεράς Μητροπόλεως Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου προς τιμήν των Τεσσάρων Μαρτύρων με αφορμή τη συμπλήρωση 190 ετών από το μαρτύριό των.

Εισηγητές της ημερίδας είναι:

• Μιχαήλ Τσακιράκης, θεολόγος: «Ο Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης και οι Νεομάρτυρες της Ορθοδοξίας»
• π. Αντώνιος Μπιλάλης, Δρ. Ψυχοπαιδαγωγικής, ιστορικός και συγγραφέας: «Οι Νεομάρτυρες και το Πατριαρχείο στην Τουρκοκρατία»
• Θεόδωρος Ρηγινιώτης, θεολόγος, συγγραφέας: «Μάρτυρες και Εθνομάρτυρες. Αγιότητα και προβληματισμοί»
• Εμμανουήλ Δουνδουλάκης, Επίκουρος Καθηγητής Ανώτατης Εκκλησιαστικής Ακαδημίας Ηρακλείου Κρήτης: «Η μαρτυρία των Νεομαρτύρων στο χθες και το σήμερα. Ιστορία, παραδόσεις και θρύλοι σε Υμνο-αγιολογικά κείμενα, στον ποιητικό λόγο»
• Παναγιώτης Υφαντής, Επίκουρος Καθηγητής Θεολογικής Σχολής Α.Π.Θ.: «Ορθόδοξοι Νεομάρτυρες του 20ού αιώνα. Στοιχεία για μια ανθρωπογεωγραφία του αίματος»

Των κύριων εργασιών θα προηγηθεί εισαγωγική ομιλία από τον κ. Μιχαήλ Τρούλη, Ἄρχοντα Ιερομνήμονα της Αγίας του Χριστού Μεγάλης Εκκλησίας, με θέμα «Οι Τέσσερις Νεομάρτυρες του Ρεθύμνου και ο Ναός τους».

Ο Παγκρήτιος Σύνδεσμος Θεολόγων προσκαλεί τα μέλη του και όλους τους Θεολόγους της Κρήτης να τιμήσουν με την παρουσία τους την εκδήλωση.

Πηγή: ΘΕΟΛΟΓΟΙ ΚΡΗΤΗΣ

Ο Άγιος Γεώργιος ο εξ Εφέσου (5 Απριλίου)

[πηγή: ΜΕΓΑΣ ΣΥΝΑΞΑΡΙΣΤΗΣ]

Ὁ Ἅγιος Νεομάρτυς Γεώργιος γεννήθηκε ἀπὸ Σάμιο πατέρα στὴ Νέα Ἔφεσο τὸ ἔτος 1756 μ.Χ. Ἀκολούθησε τὸν ἔγγαμο βίο καὶ ἀπέκτησε τέκνα. Ὅμως, κατὰ τὸν Ἰούλιο τοῦ ἔτους 1798, εὑρισκόμενος σὲ κατάσταση μέθης, παρασύρθηκε στὸν Ἰσλαμισμὸ καὶ ἀρνήθηκε τὸν Χριστό. Ἐπειδὴ γιὰ τὴν πράξη του αὐτὴ ἔνιωσε ντροπή, ἀφοῦ ἀποκήρυξε τὸν Ἰσλαμισμό, ἔφυγε ἀπὸ τὴν Ἔφεσο καὶ ἦλθε στὴ Σάμο.

Κατὰ τὸ διάστημα τῆς ἀπουσίας του οἱ Χριστιανοὶ ἄρχισαν νὰ χτίζουν ναὸ στὴν Ἔφεσο, ἀφοῦ πρῶτα ἔλαβαν τὴ σχετικὴ ἄδεια ἀπὸ τὴν Κωνσταντινούπολη. Οἱ Τοῦρκοι, φέροντες βαρέως ὅτι ἀνεγειρόταν ναὸς τῶν Ὀρθοδόξων καὶ μάλιστα μὲ βασιλικὴ ἄδεια, διέβαλαν τοὺς Χριστιανοὺς ὅτι φόνευσαν τὸν Γεώργιο ὡς ἀποστάτη τῆς πίστεώς τους καὶ ἔκρυψαν τὸ λείψανό του στὰ θεμέλια τοῦ ἀνεγειρόμενου ναοῦ. Ὅμως ὁ Γεώργιος βρέθηκε ἀργότερα καὶ ὁδηγήθηκε μὲ τὴν βία στὴν Ἔφεσο, ὅπου οἱ Τοῦρκοι τὸν πίεζαν νὰ ἐπανέλθει στὴν μωαμεθανικὴ θρησκεία. Κατόρθωσε ὅμως νὰ φυγαδευτεῖ καὶ πάλι στὴ Σάμο, ὅπου συνελήφθη ἐκ νέου καὶ ὁδηγήθηκε στὴ φυλακή. Μὲ τὴν διαμεσολάβηση ὅμως τῶν δημογερόντων τῆς Σάμου τὸν ἄφησαν πάλι ἐλεύθερο. Ἐν τῷ μεταξὺ οἱ ταραχὲς καὶ οἱ ἀνωμαλίες στὴν Ἔφεσο συνεχίζονταν. Τότε ὁ Γεώργιος, ἀφοῦ μετανόησε καὶ ἦλθε στὸν ἑαυτό του, ἔλαβε τὴν ἀπόφαση τοῦ μαρτυρίου. Ἀπομάκρυνε τὴν οἰκογένειά του, γιὰ νὰ τὴν προφυλάξει ἀπὸ τὸν φανατισμὸ τῶν Τούρκων καὶ παρουσιάσθηκε ἐνώπιον τοῦ Τούρκου ἱεροδικαστοῦ, στὸν ὁποῖο ὁμολόγησε τὴν πίστη του στὸν Χριστό. Οἱ Τοῦρκοι τότε ἄρχισαν τὶς κολακεῖες καὶ τὶς ἀπειλές. Καὶ ὅταν εἶδαν τὴν σταθερότητα τοῦ Ἁγίου στὴν πατρώα εὐσέβεια, τὸν ἀποκεφάλισαν. Ἦταν τὸ ἔτος 1801, ἡμέρα Παρασκευή. Οἱ Χριστιανοὶ παρέλαβαν τὸ ἱερὸ λείψανό του καὶ τὸ ἐνταφίασαν μὲ εὐλάβεια στὸν τάφο τοῦ Ἁγίου Νεομάρτυρα Πολυδώρου.

Δείτε και:

http://agiosgeorgios57.blogspot.gr/2013/04/1756-1801-5.html

Ὁ Ἅγιος Χρῆστος ὁ Μάρτυρας ἀπὸ τὴν Πρέβεζα

εικόνα:saint.gr

Ὁ ἥρωας αὐτὸς τῆς Ὀρθοδοξίας ἦταν ἀπὸ τὴν Πρέβεζα. Ἂν καὶ ναυτικὸς στὸ ἐπάγγελμα, καθόλου δὲν ἀποξενώθηκε ἀπὸ τὴν χριστιανοπρεπὴ διαγωγή του.

Ὅταν κάποτε τὸ πλοῖο στὸ ὁποῖο δούλευε ἔφτασε ἀπὸ τὴν Κρήτη στὸ λιμάνι τῆς Κῶ, ὁ Χρῆστος ἀμέσως ἔτρεξε στὴν Ἐκκλησία, προσευχήθηκε, βρῆκε πνευματικὸ καὶ ἐξομολογήθηκε.

Μετὰ ἀπὸ μέρες, ὅταν πήγαινε γιὰ τὸ πλοῖο του, συναντήθηκε μὲ γενίτσαρους, ποὺ ἄρχισαν νὰ τοῦ βρίζουν τὴν πίστη καὶ τὸ ἅγιο βάπτισμα. Ὁ Χρῆστος δὲν φοβήθηκε καὶ ἀπάντησε στοὺς Τούρκους, ὅτι ὁ Μωάμεθ εἶναι ὁ κολασμένος ἀντίχριστος. Γεμάτοι θυμὸ οἱ γενίτσαροι, ὅρμησαν ἐπάνω του καὶ μὲ ἄγρια χτυπήματα τοῦ εἶπαν ν’ ἀρνηθεῖ τὴν πίστη του γιὰ νὰ σωθεῖ. Ὁ Χρῆστος ἀπάντησε ἀπαγγέλλοντας τὸ σύμβολο τῆς πίστης.

Τότε αὐτοί, τὸν ἔβγαλαν ἔξω ἀπὸ τὴν πόλη καὶ τὸν ἔκαψαν ζωντανό. Οἱ ἄπιστοι ἄφησαν τὸ σῶμά του ἄταφο γιὰ ἕναν μῆνα. Ἀλλὰ τὸ λείψανο τοῦ Ἁγίου ἔμεινε ἀναλλοίωτο καὶ στὶς πρῶτες νύχτες τὸ σκέπαζε κάποιο γλυκὸ φῶς, ποὺ προερχόταν ἀπὸ τὸν οὐρανό.
Μάλιστα, κατὰ τὸ διάστημα αὐτὸ ἔκανε καὶ πολλὰ θαύματα. Ὅλα αὐτὰ ἔγιναν στὶς 5 Αὐγούστου 1668.

Πηγές: ΜΕΓΑΣ ΣΥΝΑΞΑΡΙΣΤΗΣ & saint.gr

ΜΝΗΜΗ ΝΕΟΜΑΡΤΥΡΟΣ ΕΥΓΕΝΙΟΥ ΡΟΝΤΙΟΝΩΦ (+23 ΜΑΪΟΥ 1996)

Πηγή: ΠΡΟΣΚΥΝΗΤΗΣ

Ο Νεομάρτυρας Ευγένιος Ροντιόνωφ γεννήθηκε στις 23 Μαΐου 1977 κοντά στη Μόσχα-και συγκεκριμένα στο χωριό Κουρίλοβο, στην περιοχή της πόλεως Παντόλσκ. Ήταν το μοναδικό παιδί της οικογένειας και βαπτίστηκε Ορθόδοξος Χριστιανός κατά την παιδική του ηλικία. Η μητέρα του ονομάζεται Λιουμπόβ (=αγάπη) Βασίλιεβνα.

Το 1989 η γιαγιά του πήρε τον μικρό Ευγένιο και τον πήγε στην Εκκλησία, για να εξομολογηθεί για πρώτη φορά και να μεταλάβει των αχράντων μυστηρίων. Ο ιερέας πρόσεξε ότι το παιδί δε φορούσε Σταυρό και κατά τη διάρκεια της εξομολόγησης του φόρεσε ένα Σταυρό, τον οποίο ο μικρός Ευγένιος δεν τον έβγαλε ποτέ από πάνω του· μάλιστα, έφτιαξε ένα χονδρό κορδόνι και τον πέρασε εκεί. Η μητέρα του, όταν είδε ότι φορούσε Σταυρό, τον προέτρεψε να τον βγάλει, διότι, όπως είπε, θα τον περιγελάσουν οι συμμαθητές του. Ο Ευγένιος δεν απάντησε, αλλά και δεν την υπάκουσε.


Όταν τελείωσε τις σπουδές του το 1994, εργάστηκε ως επιπλοποιός, επάγγελμα που του απέφερε πολλά έσοδα.

Στις 25 Ιουνίου του 1995 παρουσιάστηκε στο Στρατό και μετά τη βασική του εκπαίδευση, στις 13 Ιανουαρίου του 1996, τοποθετήθηκε στα συνοριακά φυλάκια Τσετσενίας-Ηγκουερίνας. Ακριβώς ένα μήνα μετά, στις 13 Φεβρουαρίου του 1996, αιχμαλωτίστηκε. Η αιχμαλωσία έγινε ως εξής: η στρατιωτική υπηρεσία έστειλε τέσσερις στρατιώτες-μεταξύ των οποίων και τον Ευγένιο-να κάνουν ελέγχους στα αυτοκίνητα που διέρχονταν από ένα συγκεκριμένο δρόμο. Δυστυχώς, οι αρμόδιοι έστειλαν τους στρατιώτες χωρίς να υπάρχει καμιά προηγούμενη οργάνωση (δεν υπήρχε καν φωτισμός) και καμιά ασφάλεια. Από αυτόν το δρόμο περνούσαν πολύ συχνά Τσετσένοι μεταφέροντας όπλα, αιχμαλώτους και ναρκωτικά. Τη νύχτα εκείνη πέρασε από εκείνο το δρόμο ένα ασθενοφόρο. Όταν οι στρατιώτες το σταμάτησαν για έλεγχο, ξαφνικά μέσα από αυτό πετάχτηκαν πάνω από δέκα Τσετσένοι, πολύ καλά οπλισμένοι. Ακολούθησε συμπλοκή και οι Τσετσένοι συνέλαβαν και τους τέσσερις στρατιώτες. Αυτό έγινε στις 3 τη νύχτα. Στις 4  ήρθαν άλλοι στρατιώτες για αλλαγή φρουράς· φυσικά δεν τους βρήκαν και κατάλαβαν αμέσως τι είχε συμβεί. Μετά από λίγες μέρες η υπηρεσία του στρατού ενημέρωσε τους γονείς των στρατιωτών για την εξαφάνισή τους. Η μητέρα του Ευγένιου κατάλαβε ότι δεν πρόκειται για εξαφάνιση, αλλά για αιχμαλωσία, και πήγε με κίνδυνο της ζωής της στην Τσετσενία, για να βρει το παιδί της. Έφτασε στην πόλη Χαγκαλά και μετά από πολλές προσπάθειες ήρθε σε επαφή με τους αρχηγούς διαφόρων αντάρτικων ομάδων της Τσετσενίας προσπαθώντας να μάθει για την τύχη του Ευγένιου, διότι γνώριζε ότι οι Τσετσένοι δε σκοτώνουν αμέσως τους αιχμαλώτους, αλλά περιμένουν μήπως πάρουν λίτρα και τους ελευθερώσουν. Οι ίδιοι οι Τσετσένοι της είπαν ότι ο γιος της ζούσε, αλλά ήταν αιχμάλωτος και σιώπησαν με νόημα προσπαθώντας να υπολογίσουν πόσα χρήματα μπορούσαν να αποσπάσουν από αυτήν. Εκείνον τον καιρό ένας ζωντανός στρατιώτης αιχμάλωτος στοίχιζε 10.000 δολάρια, ενώ ένας αξιωματικός 50.000. Όταν κατάλαβαν ότι δεν πρόκειται να κερδίσουν αρκετά χρήματα, αποφάσισαν να τον σκοτώσουν. Η μητέρα του πήγε παντού για να τον ψάξει, πέρασε από χωριά, από δρόμους με νάρκες, από μέτωπα συγκρούσεων, γνώρισε πολλούς αξιωματικούς Τσετσένους και, όπως η ίδια λέει, «πέρασα από όλους τους κύκλους του άδη».


Από την πρώτη μέρα της αιχμαλωσίας του Ευγένιου, που διήρκησε 100 ημέρες, οι αντάρτες, επειδή είδαν ότι φοράει Σταυρό, προσπάθησαν να τον κάμψουν ψυχικά, ώστε να καταφέρουν-αν ήταν δυνατό-να τον αναγκάσουν να αρνηθεί την πίστη του, να βγάλει το Σταυρό, να γίνει μουσουλμάνος και να τον κάνουν δήμιο και φονιά των άλλων Ρώσων αιχμαλώτων. Ο Ευγένιος, βέβαια, αρνήθηκε όλες τις προτάσεις και, παρά τους συνεχείς ξυλοδαρμούς, τα πάμπολλα βασανιστήρια και τις υποσχέσεις ότι θα ζήσει αν βγάλει το σταυρό του, δεν μπόρεσαν να τον κάμψουν.

Αργότερα, οι ίδιοι οι αρχηγοί των ανταρτών είπαν στη μητέρα του: «εάν ο γιος σου γινόταν σαν ένας από εμάς, δε θα τον αδικούσαμε».


Στις 23 Μαΐου του 1996, δηλαδή την ημέρα των γενεθλίων του, πήραν τους τέσσερις αιχμαλώτους στρατιώτες, μεταξύ των οποίων και τον Ευγένιο, για να τους σκοτώσουν. Πρώτα σκότωσαν τους τρεις συναιχμαλώτους του. Έπειτα, πρότειναν για τελευταία φορά στον Ευγένιο να βγάλει το Σταυρό λέγοντας ότι «ορκιζόμαστε στον αλλάχ ότι θα ζήσεις». Ο Ευγένιος και πάλι αρνήθηκε και τότε υπέστη το φρικτό του μαρτύριο. Τον έσφαξαν με μαχαίρι κόβοντας εντελώς το κεφάλι του, αλλά δεν τόλμησαν να βγάλουν το Σταυρό από το λαιμό του. Τον έθαψαν μεν με το σταυρό, αλλά χωρίς το κεφάλι.

Τελικά, η μητέρα του βρήκε τον Ευγένιο μετά από εννέα μήνες. Και πάλι ζήτησαν οι Τσετσένοι 4000 δολάρια για να της δώσουν το λείψανο. Της έδωσαν και βιντεοκασέτα με το μαρτύριο του γιου της και της διηγήθηκαν οι ίδιοι την πορεία της αιχμαλωσίας του και τα βασανιστήρια.

Η μητέρα του Ευγένιου πούλησε το διαμέρισμά της και ό,τι άλλο μπορούσε-μέχρι και ρούχα-για να μπορέσει, αφενός μεν να δώσει τα λίτρα, αφετέρου δε να ανταπεξέλθει στα έξοδα εκταφής, ειδικού φέρετρου, μεταφοράς κλπ., τα οποία δεν ήταν και λίγα.

Τελικά στις 20 Νοεμβρίου του 1996 μετέφερε το λείψανο στο χωριό τους και το έθαψε στο κοιμητήριο. Μετά από λίγες μέρες ο πατέρας του Ευγένιου πέθανε δίπλα στο μνήμα από τη λύπη του.

Αμέσως, σε διάφορες περιοχές της Ρωσίας ο άγιος μάρτυρας Ευγένιος άρχισε να εμφανίζεται και να κάνει θαύματα. Παρακάτω παραθέτουμε ορισμένες μαρτυρίες και θαυμαστές επεμβάσεις:

Ένα κοριτσάκι που έμενε σε Ορθόδοξο ορφανοτροφείο διηγήθηκε ότι της εμφανίστηκε κάποτε ένας ψηλός στρατιώτης με κόκκινο μανδύα, ο οποίος της είπε ότι είναι ο Ευγένιος, την έπιασε από το χέρι και τη οδήγησε στην Εκκλησία. Το κοριτσάκι λέει: «παραξενεύθηκα που φορούσε κόκκινο μανδύα, διότι οι στρατιώτες δε φορούν σήμερα τέτοιο μανδύα, και σκέφτηκα ότι αυτός πρέπει να είναι ο μανδύας του μάρτυρα».

Σε πολλές Εκκλησίες έχουν δει ένα στρατιώτη με πύρινο μανδύα, ο οποίος βοηθάει τους αιχμαλώτους στην Τσετσενία να δραπετεύσουν από την αιχμαλωσία τους και να διαφύγουν από κάθε κίνδυνο, όπως νάρκες κλπ.

Σε ένα νοσοκομείο τραυματιών πολέμου οι τραυματισμένοι στρατιώτες πιστοποιούν ότι ένας άγιος μάρτυρας Ευγένιος τους βοηθάει, ειδικά όταν πονάνε πολύ. Όταν κάποιοι από αυτούς πήγαν στο Ναό του Σωτήρος στη Μόσχα, είδαν την εικόνα του μάρτυρα και αναγνώρισαν αυτόν που τους βοήθησε.

Το στρατιώτη με τον κόκκινο μανδύα τον γνωρίζουν και οι φυλακισμένοι. Κυρίως βοηθάει τους πολύ καταβεβλημένους και συντετριμμένους ψυχικά λόγω της φυλακίσεως τους.

Το 1997 με ευλογία του Πατριάρχη Αλεξίου εκδόθηκε ένα βιβλίο με τίτλο «Νέος μάρτυς του Χριστού στρατιώτης Ευγένιος». Ένας ιερέας ονόματι Βαντίμ Σκλιαρένσκο από το Ντνεποπετρόφκ έστειλε στο Πατριαρχείο μία αναφορά όπου έγραφε ότι το εξώφυλλο του βιβλίου με τη φωτογραφία του αγίου μυροβλύζει.

Μετά από τρία χρόνια και τρεις μήνες ο αρχηγός και όλη η ομάδα του, οι σφαγείς του Ευγένιου, σκοτώθηκαν από τους ίδιους τους Τσετσένους μετά από εμφύλιες αντιπαραθέσεις.

Καθ' όλη τη διάρκεια του χρόνου, αλλά περισσότερο την ημέρα του Μαρτυρίου του, στις 23 Μαΐου, έρχονται για προσκύνημα στο τάφο του πολλοί πιστοί και αναφέρονται πολλά θαύματα.

http://www.impantokratoros.gr/BDC5C441.el.aspx

***

 εικόνα από misha

Τροπάρια αγίου Νεομάρτυρος Ευγενίου Ροντιόνωφ

(10/23 Μαΐου 1996)

Υπό ανωνύμου ιδιώτου

[Απόσπασμα από παλαιότερη ανάρτηση μας  (3-2-2010):  

Τροπάρια σύγχρονων αγίων και οσιακών μορφών ]

Απολυτίκιον. Τον συνάναρχον Λόγον. Ήχος πλ. α΄.

Σταυρόν τίμιον φέρων επί του στήθους σου και δι’ αυτόν μαρτυρήσας εν τω αιώνι τω νυν, ανυψώθης προς Θεόν, μάρτυς Ευγένιε. Πόθος Χριστού γαρ του Θεού κατενίκησεν εν σοι τον πόνον υπέρ μητρός σου, και εν χώρα της Τσετσενίας θάλλεις ως θείος αιματόχρους ανθός.

***

Κοντάκιον. Τη Υπερμάχω.

Τον εκ Ρωσίας ευγενώς νυν ανατείλαντα και παιδιόθεν προς Θεόν ταχέως δράμοντα, ανυμνήσωμεν, ω φίλοι, μετά δακρύων. Ημερών γαρ εκατόν βασάνους έλαβεν, κεφαλήν δε τω Χριστώ θερμώς προσέφερε, ώ κραυγάσωμεν, Χαίροις, μάρτυς Ευγένιε.

 ***

Μεγαλυνάριον

Μάρτυρα νεώτατον του Χριστού, θείον στρατιώτην και μεγάλον εν θαυμαστοίς, αιχμαλώτων ρύστιν, στρατιωτών προστάτην, Ευγένιον Ροντιόνωφ πάντες τιμήσωμεν.

***

Δείτε και: 

• ΝΕΟΜΑΡΤΥΣ ΕΥΓΕΝΙΟΣ ΡΟΝΤΙΟΝΩΦ (μεγάλο αφιέρωμα του ΠΡΟΣΚΥΝΗΤΗ)

• Ποιό είναι το δίδαγμα από το μαρτύριο του Αγίου νεομάρτυρος Ευγενίου για εμάς και την εποχή μας;

• Νεομάρτυς Ευγένιος Ροντιόνωφ 
• http://www.saint.gr/319/texts.aspx

Ανθολόγιον 109: π. Ευάγγελος Γκανάς (περί των Νεομαρτύρων)

(...) Γράφοντας τους βίους των νεομαρτύρων ο άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης τους προβάλλει ως το κατεξοχήν πρότυπο του χριστιανικού βίου, την απόληξη μιας ζωής που βιώθηκε ως καθημερινό μαρτύριο. Η στάση τους επανασυνέδεε την Ορθόδοξη κοινότητα με τη διωκόμενη Εκκλησία των πρωτοχριστιανικών αιώνων. Οι Ορθόδοξες κοινότητες δεν αντιμετωπίζονται ως οιονεί "πολιτικοί θεσμοί" εντός ενός πολυεθνικού οθωμανικού πλαισίου, αλλά ως χριστιανικές κοινωνίες εν δοκιμασία. Ο νεομάρτυρας αναδεικνύει ξανά τη χριστιανική πιστότητα στην παράδοση. Η άρνηση του να εξισλαμιστεί ή, συχνότερα,η απόφαση του να αρνηθεί το Ισλάμ για να επιστρέψει στην Ορθοδοξία λειτουργεί ως παράγοντας ενίσχυσης της συνοχής του Ορθόδοξου ποιμνίου. Ο νεομάρτυρας αναδεικνύεται σε πρότυπο για τη χριστιανική κοινότητα αντάξιο των παλαιών αγίων. Μετά το μαρτύριο οι χριστιανοί αγοράζουν το λείψανο και ο νεομάρτυρας περνά στη λατρευτική πρακτική αναλαμβάνοντας συχνά το ρόλο του "πολιούχου" στην τοπική κοινότητα(...).

π. Ευάγγελος Γκανάς, Η αναγκαιότητα της μαρτυρίας, εκδ. Βιβλ. της Εστίας, Αθήνα 2012, σελ. 88-89. [Το απόσπασμα είναι από το τέταρτο δοκίμιο του βιβλίου: "Η Εκκλησία υπό την πίεση του πολιτισμού των Νέων Χρόνων. Το παράδειγμα του ηρωικού θανάτου στη νεώτερη Ελλάδα". Το δοκίμιο του π. Ευ. Γκανά πρωτοδημοσιεύθηκε στο περιοδικό Σύναξη, τεύχος 88, Οκτώβριος-Δεκέμβριος 2003].

Άγιος Μύρων ο Νεομάρτυρας από το Ηράκλειο Κρήτης

Πηγή: saint.gr
Ο Άγιος Νεομάρτυς Μύρων καταγόταν από το Μεγάλο Κάστρο της Κρήτης, το σημερινό Ηράκλειο, και γεννήθηκε από ευσεβείς και φιλόθεους γονείς. Ο πατέρας του ονομαζόταν Δημήτριος και ήταν δίκαιος και ενάρετος άνθρωπος. Ο Άγιος ήταν σεμνός και σώφρων, και αγαπούσε υπερβολικά την παρθενία και την άσκηση. Εργαζόμενος ως ράπτης στο Ηράκλειο συκοφαντήθηκε από τους Τούρκους, οι οποίοι τον φθονούσαν, ότι δήθεν αποπλάνησε μια Τουρκοπούλα. Στο δικαστήριο ο Άγιος απέρριψε απολογούμενος την συκοφαντία, αλλά ετέθη σε αυτόν το δίλημμα του εξισλαμισμού ή του θανάτου. Ο Μάρτυρας Μύρων αποκρίθηκε με παρρησία ότι δεν αρνείται την πίστη του, αλλά είναι έτοιμος να υποστεί κάθε βασανιστήριο για την αγάπη του Χριστού, καθώς γεννήθηκε Χριστιανός και Χριστιανός θέλει να πεθάνει.

Για τον λόγο αυτό τον χτύπησαν ανηλεώς και τον έριξαν στην φυλακή. Όταν τον έβγαλαν από αυτήν, τον οδήγησαν και πάλι ενώπιον του κριτού, όπου ο Άγιος επαναλάμβανε συνεχώς ότι ήθελε να πεθάνει ως Χριστιανός. Έτσι καταδικάσθηκε στον δι' αγχόνης θάνατο. Λίγο πριν από το μαρτύριο ο Μάρτυρας Μύρων ζήτησε την άδεια από τους δήμιους και πλησίασε τον πατέρα του. Έπεσε στα πόδια του και του φίλησε το χέρι. Αφού έλαβε την ευχή του προσήλθε προ των δημίων και μετά από λίγο δέχθηκε το στέφανο του μαρτυρίου. Ήταν το έτος 1793 μ.Χ.


Ἀπολυτίκιον
Ήχος πλ. α'.
Ηρακλείου το άνθος το ευωδέστατον, ως ευσεβείας σε μύρον ύμνοις γεραίρομεν, νεομάρτυς του Χριστού Μύρων μακάριε. Συ γαρ νεότητος ακμήν υπερείδες ανδρικώς και ήθλησας στεροψ’υχως. Και νυν απαύστως δυσώπει, ελεηθήναι τας ψυχάς ημών.

Ο νεομάρτυρας δημοσιογράφος Θωμάς Πασχίδης (1836-1890) και οι συν αυτώ

φωτό: Πανδέκτης- [http://pandektis.ekt.gr/pandektis/handle/10442/68161]

 Επιμέλεια ανάρτησης:  Θ. Ι. Ρηγινιώτης

ΕΙΣΗΓΗΣΗ κ. ΙΩΑΝΝΟΥ ΧΑΤΖΗΦΩΤΗ, ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΣ, ΕΚΠΡΟΣΩΠΟΥ ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΩΤΑΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΚΑΙ ΠΑΣΗΣ ΕΛΛΑ∆ΟΣ κ.κ. ΣΕΡΑΦΕΙΜ, ΜΕ ΘΕΜΑ: "ΕΝΑΣ ΑΓΝΩΣΤΟΣ ΝΕΟΜΑΡΤΥΡΑΣ ΤΟΥ19ου ΑΙΩΝΑ, Ο ∆ΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ ΘΩΜΑΣ ΠΑΣΧΙ∆ΗΣ (1836 - 1890)".

[Από τα πρακτικά του Συνεδρίου με θέμα: «Έλληνες Νεομάρτυρες 1453-1821», Λιδωρίκι, 20-30 Μαΐου 1997. Δημοσιεύονται εδώ: http://www.scribd.com/doc/11837919/-14531821-1997. Οι παρατηρήσεις σε καφέ αγκύλες είναι δικές μας].

Λόγιος,  εκπαιδευτικός, αγωνιστής, δημοσιογράφος, ακραιφνής Έλληνας και Ορθόδοξος, ο Θωµάς Πασχίδης, γεννηµένος στα 1836 στα τουρκοκρατούµενα Γιάννενα, τελειώθηκε στα 1890 στο Φεζάν της Λιβύης, γιατί αρνήθηκε να αλλαξοπιστήσει. Πρόκειται για µια µορφή µε κύριο χαρακτηριστικό την ευγένεια και τον αγνό ενθουσιασµό για κάθε τι το σχετικό µε το Γένος και την αµώµητη πίστη των πατέρων µας. ∆εν είναι τυχαίο ότι πρωτοστάτησε στο Βουκουρέστι στην έκδοση του ελληνικού τύπου µε την «'Ίριδα" και τον "∆εκέβαλο", που γέµιζε τις στήλες τους µε τον ωραίο πατριωτικό του παλµό και τη λεπτή θρησκευτική του αίσθηση, ότι µε την ίδια και ακόµη µεγαλύτερη φλόγα συνέχισε τη συνεργασία του µε τα πιο έγκυρα φύλλα της Πόλης και της Αθήνας για τα καυτά ελληνικά ζητήµατα της εποχής εκείνης.

Η πατριωτική δράση του

Για την Κρητική Επανάσταση του 1866, ο Πασχίδης διέθεσεν ολόκληρη την περιουσία του και επί πλέον έκανεν εράνους, δηµοσιογράφησε, έγραψε ποιήµατα.

Έξι χρόνια πριν εξέδωσεν "Ακολουθία και βίο του Αγίου ιεροµάρτυρος και ισαποστόλου Κοσµά του εν Αλβανία µαρτυρήσαντος εν έτει 1779 κατά µήνα Αύγουστον". Στον πρόλογό του χαρακτήριζε τον θρυλικό Πατροκοσµά "απερίπρεπτον εν Αλβανία στύλον κατά της θρησκείας

των Αγαρηνών, οίος [=τέτοιος που είναι και] ο Άγιος θαυµατουργός Σπυρίδων εν Κερκύρα ακράδαντον στήριγµα κατά των σχισµατικών Παπιστών".

Λανθασµένα το βιβλίο αυτό αναφέρεται ως επανέκδοση των παλαιοτέρων Αγίου Νικοδήµου-Χριστοδουλίδη. Ο Πασχίδης τις γνώριζε βέβαια και τις χρησιµοποίησε, αλλά απέθεσε στο νέο έργο την προσωπική του σφραγίδα. Πνευµατικός απόγονος του Εθνοµάρτυρα Ρήγα, απέβλεπε σε µια παµβαλκανική συνεργασία. Χαρακτηριστικόν είναι ότι ανατύπωσε το φύλλον της Χάρτας του Ρήγα µε την επιπεδογραφία της Κωνσταντινούπολης. Συνήθιζε να λέγει ότι "η σωτηρία της Ανατολής έγκειται εν τω συνδέσµω των Ανατολικών λαών".

Την πολεµική του συγκέντρωναν τόσο οι µεγάλες δυνάµεις όσο και η Τουρκία, που επιβουλεύονταν την ελληνική ανεξαρτησία οι πρώτες, ενώ η δεύτερη κρατούσε υπόδουλα ελληνικά και βαλκανικά εδάφη. Όταν όµως ο Πανσλαβισµός πήρε σάρκα και οστά κι ο Πασχίδης διαπίστωσε τα ύπουλα σχέδιά του, µε γνώµονα πάντοτε το εθνικό µας συµφέρον στράφηκε προς τη ∆ύση εκθέτοντας την επικίνδυνη τροπή των πραγµάτων και ζητώντας να "εξυπνήση πλέον και να θεραπεύση όσα η ακρισία και η αδικία αυτής κακά διεπράξατο". Για να υποστηρίζει τις θέσεις του ταξίδευε ο ίδιος συχνά στο εξωτερικό και εξέδωσε σηµαντικά για την εποχή βιβλία. Στα πλαίσια της εθνικής του δράσης πρέπει να τοποθετηθεί και η λειτουργία το 1871 στο Βουκουρέστι Ελληνικού Εκπαιδευτηρίου από τον Πασχίδη. Στην εφηµερίδα του "Ίρις" δηµοσίευσεν έκκληση προς τους Έλληνες γονιούς να εγγράψουν τα παιδιά τους στο ελληνικό σχολείο λαµβάνοντες "µέτρα ίνα µη επί πλέον εκφυλίζωνται τα τέκνα των εις ξένα σχολεία, ένθα η ελληνική γλώσσα είναι προγεγραµµένη, ή διδάσκεται λίαν παρέργως, ώστε να µη µανθάνεται ουδέποτε...". ∆εν πρέπει εξ άλλου, να παραλειφθεί η αναφορά της αρθρογραφίας του για την αρπαγή της µοναστηριακής περιουσίας στη Ρουµανία, όπου τα µοναστήρια της Ηπείρου είχαν πολλά µετόχια, για την ισότητα των γυναικών, που κατά τον Πασχαλίδη µόνο µε τον Ελληνικό Χριστιανισµό "ήταν δυνατό να τελειοποιηθούν" για τη δηµιουργία ελληνικού ναυτικού, στην οποία έπρεπε να συµβάλλουν και οι οµογενείς της Ρουµανίας, για τα εθνικά δίκαια της ελληνικώτατης Μακεδονίας και της Ηπείρου.

Παράλληλα επισκέπτεται το Άγιον Όρος, τα Ιεροσόλυµα και δίνει περιγραφές γεµάτες θρησκευτική ανάταση και ορθόδοξη αίσθηση. Το1975 συγκεντρώθηκαν σε ένα τοµίδιο όλα τα θρησκευτικού περιεχοµένου έργα του µε πρόλογο του ∆ρα της Θεολογίας κ. Κωνσταντίνου Κούρκουλα.

Η σύλληψή του

Όλη αυτή η δραστηριότητα ήταν επόµενο να επισύρει σοβαρές συνέπειες αφού µάλιστα ο Πασχίδης από το1882 µεταφέρει τη δράση του στην καρδιά της Οθωµανικής Αυτοκρατορίας την Κωνσταντινούπολη, όπου θα µπορούσε να πει κανείς ότι πολλαπλασίασε τους αγώνες του. Εκεί τον συνέλαβαν οι Τούρκοι µε ψεύτικη καταγγελία του διαβόητου Απ. Μαργαρίτη, που ο γνωστός ιστορικός και εκδότης της "Επιθεωρήσεως", µε την οποία συνεργαζόταν ο Πασχίδης, Επαµεινώνδας Κυριακίδης, χαρακτηρίζει εύστοχα "ψευδορωµούνο". 'Ήδη οι Τουρκικές αρχές ήταν σφόδρα ενοχληµένες από τη δράση του κι έτσι τους δόθηκε η κατάλληλη αφορµή. Από εδώ και πέρα αρχίζει το στάδιο του µαρτυρίου του Πασχίδη, που τελικά θανατώθηκε στο Φεζάν οµολογώντας ως την ύστατη πνοή του την πίστη του στον Ιησού Χριστό.

Άφθονα δηµοσιεύµατα στον αθηναϊκό τύπο του188… [σ.σ. λείπει δυστυχώς το τελευταίο ψηφίο, αλλά μπορούμε να υποθέσουμε 1888 ή 9] κ. εξ. µας πληροφορούν για τις άθλιες συνθήκες παραµονής του στις φυλακές της Πόλης. ∆ιαδοχικά τον ενέκλεισαν στη ∆ιεύθυνση της Αστυνοµίας Σταυροδροµίου, στο Σεράϊ Γαλατά, και στις ειρκτές, τα ανήλιαγα µπουντρούµια της Πόλης, όπου κλονίστηκε σοβαρά η υγεία του. Βασανιστήρια, ανακρίσεις, κακοµεταχείριση τον είχαν σωµατικά εξουθενώσει, όχι όµως ψυχικά. Ως την στιγµή που παρέδωσε το πνεύµα του, το ορθόδοξο φρόνηµά του παρέµεινε ακλόνητο και η αγωνιστική του διάθεση ακµαία.

Κορυφαίοι πολιτικοί στη Βουλή ζήτησαν την απελευθέρωσή του. Ο Θ. ∆εληγιάννης επέκρινε τον Υπουργό Εξωτερικών ∆ραγούµη για τον όλο χειρισµό της υποθέσεως από ελληνικής πλευράς, ως τις 12 Φεβρουαρίου1889, που ο Θωµάς Πασχίδης µαζί µε τον συγκρατούµενό του Ν. Φιλιππίδη, ∆ρα Φιλοσοφίας, που τελικά επέζησε και του οφείλουµε την πιο σηµαντική µαρτυρία για τη θανάτωσή του, καθώς, και µε τον µικρότερο αδελφό του Κων. Πασχίδη, που συνελήφθη µόνο επειδή ήταν αδελφός του Θωµά, στάλθηκαν µε το ατµόπλοιο "Χασάν-πασάς" στην Αφρική µέσω Σµύρνης, Χίου, Χανίων, Σούδας, Χανίων. Στις 26 Φεβρουαρίου τον έκλειναν στις φυλακές της Βεγγάζης, που όµως δεν ήταν ο τελικός προορισµός του.

Στις 24 Μαρτίου µε την κορβέτα "Ισκενδέρ" τον µεταφέρουν στην Τρίπολη, όπου ανακρίθηκε από τον βαλή. Κάποια στιγµή ο Φιλιππίδης είδε τον συνεξόριστό του Πασχίδη µπρος στη µεγάλη αίθουσα του ∆ιοικητηρίου "ποιούντα το σηµείον του σταυρού, ενώ εισήγετο εις αυτήν. Τη στιγµή δε ταύτη η συγκίνησις του δεσµώτου, διεγείρασα το θρησκευτικόν αυτού αίσθηµα, υπήρξεν απεριγράπτως ιδανική, ουρανία!" Από την Τρίπολη οδηγήθηκε στο Φεζάν, όπου ήταν εκτοπισµένοι23 ακόµη Έλληνες, τους οποίους σύµφωνα µε δηµοσίευµα στην "Ακρόπολη" βασάνιζαν για να αλλαξοπιστήσουν. Η σηµασία του δηµοσιεύµατος αυτού είναι πολύ µεγάλη, γιατί περιλαµβάνει κι ένα ιδιόγραφο σηµείωµα του ίδιου του Θωµά Πασχίδη. Ιδού τι ο ίδιος γράφει για τους εγκάθειρκτους εκεί Έλληνες:

"∆έκα άλλοι, οµοίως Μακεδόνες..., απέθανον σπαραξικάρδιον θάνατον, άνευ ουδεµιάς περιθάλψεως, άνευ φαρµάκων, άνευ ιατρού και άνευ ιερέως, προς τελευταίαν παραµυθίαν και µετάδοσιν του Κυριακού δείπνου τουλάχιστον κατά την ώρα της εις Κύριον εκδηµήσεως αυτών, ως κύνες δε τινές άνευ χριστιανικής ταφής ριφθέντες εις την άµµον έξω της πόλεως, διότι οι ενταύθα Άραβες θεωρούσιν ως βέβηλον το ενταφιάζειν τους χριστιανούς. Τρεις δε άλλοι... συλληφθέντες και καταδικασθέντες ως λησταί απεστάλησαν εις τας ειρκτάς του Φεζάν, ένθα εκβιασθέντες εις εξισλαµισµόν περιετµήθησαν από δειλίαν ονοµασθέντες Σουλεϊµάν, Σαϊντ και Μεχµέτης. Και ούτω εκ των 23 και µόνων ενταύθα καθειρχθέντων χριστιανών 11 ακµαίοι την ηλικίαν εν διαστήµατι 6 µηνών

ετελεύτησαν, τρεις εξισλαµίσθησαν βία, οι δε λοιποί µη ενδόσαντες

υπέστησαν απεριγράπτους αικισµούς και κακώσεις...".

Για τον εαυτό του γράφει τα εξής εξαιρετικά ενδιαφέροντα:

"Ο Θωµάς Α. Πασχίδης (ετών 54), αρχαίος δηµοσιογράφος, επειδή εδηµοσίευσε προ ετών διάφορα εν αλλοδαπή βιβλία, συνελήφθη εν Βυζαντίω, ένθα ειργάζετο ως συντάκτης της εφηµερίδος "Επιθεώρησις" και εγκαθείρχη επίσης χωρίς να δικασθή! Ανακριθείς δε µόλις µετά πεντάµηνον φρικτήν κάθειρξιν ενώπιον είδους ανακριτικής τινός επιτροπίας, οµοίως εκ Τούρκων µόνον συγκειµένης, και εγκλεισθείς επί τρεις έτι µήνας εν Κων/πόλει, ανήχθη είτα εις τας ειρκτάς του Φεζάν, αφού κατά το µακρόν της οδοιπορίας διάστηµα επί ένα και ήµισυ µήνα τουτέστιν, υπέστη ανήκουστα δεινά, όπως αποκατάσταση της πολυτίµου ηµών Χριστιανικής πίστεως ήδη δε κατακείµενος και ούτος εις οπήν θυρίων ηµιθανής, άνευ ενδυµάτων, άνευ τροφής, άνευ θερµάνσεως µώλωψι δε και πληγαίς κατάστικτος ένεκα των παντοειδών κακουχιών και βασάνων".

Σύµφωνα µε µαρτυρία του Φιλιππίδη, τον οποίο επιχείρησαν να φονεύσουν µαζί µε τον Πασχίδη "δια γνωστών εις τους Άραβας µέσων εξαγριώσαντες τας καµήλους, αι οποίαι ετίναξαν κάτω αµφοτέρους" (τους µετέφεραν στις 5 Ιουλίου στη Μούρζανη µε τη συνοδεία ενός χωροφύλακα, δύο άλλων συνοδών και µε άγριες καµήλες, χωρίς χαλινάρια), "ήκουεν τους Άραβας οίτινες εξεβίαζον τον αείµνηστον Πασχίδην να εξωµόση". Αυτό συνέβη στο χωριό Ικούτοβα, όπου τους οδήγησαν τραυµατισµένους από την πτώση, µετά εξάωρη οδοιπορία. Εκεί "την πρωϊαν παρουσιάζεται Άραψ τις και λέγει ότι ο γέρων (έτσι τον είχαν καταντήσει) Πασχίδης ούτε κινείται ούτε οµιλεί πλέον, ενώ η υγεία του δεν ήτο εις τοιούτον κρίσιµον σηµείον".

Το μαρτύριο

Οι Τούρκοι βέβαια επεχείρησαν να εµφανίσουν τη θανάτωσή του ως φυσικό θάνατο. Όµως ο Φιλιππίδης, αν και βαριά τραυµατισµένος τελικά απελευθερώθηκε και επέζησε για να περιγράψει ως εξής το µαρτύριο του Θωµά Πασχίδη:

"Ο Πασχίδης είχε πληγωθή πολύ ελαφρότερον εµού, αλλ' οι αιµοδιψούντες Άραβες εκπληρούντες πιστήν εντολήν της εν Μούρζουτι δολοφονικής αποφάσεως του Μουτασερίφη, εδολοφόνησαν αυτόν αγρίως. Ήκουσα µάλιστα δια του εκ καλαµών χωρίσµατος της καλύβης να προτείνουν αυτώ εξισλαµισµόν, αλλά ο Πασχίδης µεθ' ιεράς φρίκης απωθών τας ατίµους προτάσεις έλεγεν: "Ο Μωάµεθ είναι ψευδοπροφήτης, µόνον ο Ιησούς Χριστός είναι αληθής". Ούτοι ήσαν οι τελευταίοι λόγοι του".

'Έτσι ακριβώς τελειώθηκε ο Νεοµάρτυρας Θωµάς Πασχίδης και πρέπει εδώ να αναφερθεί ότι όταν το1974 εκδόθηκε βιβλίο µου "Θ. Α. Πασχίδης (1836-1890). Ο λόγιος - ο εκπαιδευτικός - ο αγωνιστής - ο δηµοσιογράφος - ο Έλληνας - ο µάρτυρας. Η ζωή και το έργο του" […], κρίνοντάς το στο περιοδικό του "Αθωνικοί ∆ιάλογοι", που εξέδιδε ως πριν λίγα χρόνια, ο λόγιος µοναχός Θεόκλητος ∆ιονυσιάτης έγραψε µεταξύ άλλων:

"Θα ήτο παράλειψις ασυγχώρητος εάν δεν εσηµείωνα ότι ο Πασχίδης δεν υπήρξεν εθνοµάρτυς µόνον, αλλά και µάρτυς Χριστού, αφού συµφώνως µε την πληροφορίαν

του επιζήσαντος των βασανιστηρίων Φιλιππίδου, "µεθ' ιεράς φρίκης απωθών" τας ατίµους προτάσεις προς εξισλαµισµόν, έλεγεν εις τους αγαρηνούς: "Ο Μωάµεθ είναι ψευδοπροφήτης, µόνον ο Ιησούς Χριστός είναι αληθής". Και συνεχίζει ο Φιλιππίδης: Ούτοι ήσαν οι τελευταίοι λόγοι του και έκτοτε έχασα τον προσφιλή µου φίλον..." (σελ. 158)".

Απόψεις για το μαρτύριό του

Και ο ∆ρ. Θεολογίας Κων. Κούρκουλας προλογίζοντας τον α' τόµο των "Απάντων" του Πασχίδη, τον µόνο που ως σήµερα εκδόθηκε µε τα θρησκευτικά του έργα, παρατηρούσε:

"∆εν υπάρχει αµφιβολία ότι το συναξάρι των νεοµαρτύρων είναι πολύ ελλιπές. Όσο κι αν προσπάθησαν άνδρες σοφοί και ακούραστοι µε επί κεφαλής τον Αρχιεπίσκοπον Αθηνών και πάσης Ελλάδος Χρυσόστοµο Παπαδόπουλο να το ολοκληρώσουν, στάθηκε αδύνατο. ∆εν µπόρεσαν, ούτε θα µπορέσουν ποτέ να "συγκλείνουν" το "νέφος τούτο των µαρτύρων". Όλο και κάποιος ξεφεύγει. Και ένας σπουδαίος µεταξύ αυτών, ο Θωµάς Πασχίδης, ο µάρτυρας αυτός της Ελλάδας, ξέφευγε χρόνια τώρα και θά ’µενε άγνωστος, θαμµένος στην άµµο της Λιβύης, εάν δεν τον ανάσταινε η στοργή, η τόσο συγκινητική, του µικρανεψιού του κ. Θωµά Καζαµία κι εάν δεν τον σµίλευαν τόσο ανάγλυφα η γραφίδα του λαµπρού ερευνητή, του κ. Ι.Μ. Χατζηφώτη, που µε τόση ενάργεια έστησε µπροστά µας τη φωτεινή µορφή του εθνοµάρτυρα Θωµά Πασχίδη".

Εντυπωσιάζει, ασφαλώς το γεγονός ότι και στο όργανο της Ελληνικής Ευαγγελικής Εκκλησίας "Η Φωνή του Ευαγγελίου" δηµοσιεύθηκε άρθρο του Γ. Σ. Φερεντίνου, που µε τον τίτλο "Νεοµάρτυρες" παρουσίαζε το βιβλίο µου και σηµείωνε για την

περίπτωση του Θωµά Πασχίδη τα εξής:

"Πλούσια είναι η ιστορία της Εκκλησίας, σε άνδρες και γυναίκες που υπέστησαν βασανισµούς, διωγµούς και θάνατο, επειδή δεν δέχθηκαν ν' αρνηθούν την πίστι στον Χριστό. Οι πρώτοι χριστιανικοί αιώνες έχουν να παρουσιάσουν πλείστους µάρτυρες της πίστεως. Ειδικά όµως εδώ, στην Ανατολή, η υπαγωγή στους Μωαµεθανούς, προκάλεσε νέους σκληρούς διωγµούς, από τους οποίους, µόνο η προέλευσις στο Ισλάµ µπορούσε να διασώση τους χριστιανούς που µε διάφορες αιτίες συλλαµβάνονται. Έτσι αναπτύχθηκε νέα σειρά µαρτύρων οι Νεοµάρτυρες, που µαρτύρησαν από την Άλωσι έως και τον περασµένο αιώνα".

Ο κριτικός Στ. Ι. Αρµενάκης, εξ άλλου, έχει γράψει ότι ο "µάρτυρας" Πασχίδης "παρέµενε περίπου άγνωστος και ουσιαστικά αδοξολόγητος". Ο κριτικός των "Επικαίρων" Άργος (Τάκης Μενδράκος) µιλούσε για τον "µαρτυρικό θάνατο της µεγάλης αυτής φυσιογνωµίας". Ο εξαίρετος λογοτέχνης και κριτικός Γιάννης Χατζίνης έχει παρατηρήσει ότι "το τέλος του ήταν µαρτυρικό και προστίθεται ακόµη ένας αγωνιστής, ένας ήρωας, ένας µάρτυς". Ανάλογα κάνει λόγο για τον "µαρτυρικό θάνατό του" ο αείµνηστος ∆ιευθυντής της "Ιστορίας εικονογραφηµένης" ∆ηµήτρης Αστερινός χαρακτηρίζοντάς τον "πολύ σηµαντική µορφή". Και ο συγγραφέας και κριτικός Άγγελος Φουριώτης σηµειώνει πως "ζωή, αγώνες και θυσία ισούνται µε το έργο και το έργο µε τη ζωή και τους αγώνες του µάρτυρα".

Άλλες κρίσεις: "Όλη η µακρά πολυκύµαντη πορεία και η προσφορά του έξοχου Εκείνου Ηπειρώτη είναι γραµµένη µε σεβασµό προς τα κείµενα, από την αρχή, χωρίς κενά, ως τις τελευταίες δραµατικές σελίδες του µαρτυρικού θανάτου του το1890, στο Φεζάν της Λιβύης" (Χρυσάνθη Ζιτσαία).

"Και ο µεν Φιλιππίδης σώθηκε, ο Πασχίδης όµως έπειτα από αφάνταστες ταλαιπωρίες, σωµατικές και ψυχικές, θανατώθηκε στο Φεζάν της Λιβύης. Μαρτυρικός ήταν ο θάνατός του" (Λέων Ι. Μελάς).

"Ο συγγραφέας παρακολουθεί τον Ηπειρώτη, αλλά και τον µεγάλο'Έλληνα από την γέννησή του ως το µαρτυρικό θάνατό του στην αφρικανική έρηµο" (Άλκης Μυρσίνης-Μάνθος).

"Όλη η ζωή του Πασχίδη στάθηκε µια συνεχής προσφορά στην ιδέα της ελευθερίας, που την θέρµαινε η πίστη στον ελληνισµό και την ορθοδοξία και έκφραση αυτής της πίστης είναι και το έργο του" (Λιλή Πρεβελάκη).

"Επισφράγισε το έργο του δίδοντας και την ίδια του τη ζωή γι' αυτά που επίστευε"(Α. Χ. Μαµµόπουλος).

Ωστόσο δεν άργησε και πάλι ο Πασχίδης να περάσει στην άγνοια και τη λήθη, γι' αυτό και επιθυµώ να εκφράσω [ευχαριστίες] προς τον Παναγιώτατο Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης κ. Παντελεήµονα τόσο για την τιµητική πρόσκληση να λάβω µέρος στις εργασίες του εξαιρετικά σηµαντικού αυτού Συνεδρίου της Αποστολικής Εκκλησίας των Θεσσαλονικέων για τη δόξα της Ορθοδοξίας και του Γένους µας, που [σ.σ. αυτή η δόξα] είναι οι Νεοµάρτυρες, [όσο] και για την ευκαιρία που µου έδωσε να προβάλω έναν λανθάνοντα Νεοµάρτυρα από το επίσηµο αυτό εκκλησιαστικό βήµα υποβάλλοντας ταυτόχρονα τη θερµή παράκληση, εφ' όσον η Παναγιώτης του το κρίνει εύλογο, να εισηγηθεί αρµοδίως στην Ιερά Σύνοδο της Εκκλησίας µας και για την επίσηµη καταχώρηση της µνήµης του στη χορεία των Νεοµαρτύρων, όπως συνέβη και µε του Αγίου Γρηγορίου του Ε', που όπως αντιλαµβάνεται ο καθένας κι εκείνη δεν ήταν δυνατό να παραπεµφθεί στην Μεγάλη του Χριστού Εκκλησία [στο Οικουμενικό Πατριαρχείο]. 

***

[Σημ. "ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΟ ΑΤΟΜΟ": Διαβάστε το λίαν ενδιαφέρον άρθρο της Φ. Τομάη "ΕΞΟΡΙΣΤΟΙ ΣΤΗΝ ΜΠΑΡΜΠΑΡΙΑ-Ένα Γκουαντάναμο για Ελληνες-Άγνωστη πτυχή της ελληνικής ιστορίας στο Φεζάν της Βαρβαρίας" (εφημ.Το Βήμα, 4-2-2007)  πατώντας εδώ ].

***

update 4-12-2011: Θερμότατες ευχαριστίες οφείλουμε στον κ. Αντ. Παπαγιάννη για την επισήμανση ορισμένων παροραμάτων στο κείμενο της ανάρτησης.