Στη ζωντανή πλέον μονή Ασωμάτων θα γιορταστεί φέτος ο άγιος Μεθόδιος, επίσκοπος Λάμπης (9 Ιουλίου)

Γράφει ο Θ. Ι. Ρηγινιώτης

Μια ιστορική στιγμή είναι φέτος (2024) για τη μνήμη αγίου ιερομάρτυρα Μεθοδίου, επισκόπου Λάμπης, η οποία τιμάται με αρχιερατική λειτουργία στις 9 Ιουλίου στην ιερά μονή Ασωμάτων, στην καρδιά της επαρχίας Αμαρίου.

Η Ιερά Μονή Ασωμάτων στο Αμάρι Ρεθύμνης

Για πρώτη φορά φέτος ο άγιος θα γιορταστεί, όχι σε ένα ερειπωμένο μοναστήρι χωρίς μοναχούς, αλλά σε ένα αναστημένο μοναστήρι, ζωντανό ξανά, αφού πριν από λίγες εβδομάδες είχαμε τη χαρά να εγκατασταθεί εκεί, με την ευλογία του Μητροπολίτη Λάμπης Ειρηναίου, μια νέα (γυναικεία) μοναστική αδελφότητα. Έτσι η ιερά μονή Ασωμάτων αποτελεί το μοναδικό εν λειτουργία μοναστήρι του δήμου Αμαρίου και το Αμάρι έχει πάλι το μοναστήρι του!

Ο άγιος Μεθόδιος, κατά το επίθετο Σιλιγάρδος, με καταγωγή από το χωριό Βιζάρι, δολοφονήθηκε άγρια από τους Τούρκους στις 9 Ιουλίου 1793 στο σπίτι της αδελφής του, στο κοντινό χωριό Νευς Αμάρι. Οι Τούρκοι τον μισούσαν, γιατί προστάτευε όσο μπορούσε την επαρχία του από τις βαρβαρότητες και τις αυθαιρεσίες τους. Η δράση του αυτή φαίνεται από τα γεγονότα που γνωρίζουμε γι' αυτόν, όπως:

α) Ότι ενθάρρυνε μια χριστιανή, που ένας Τούρκος την είχε αρπάξει και παντρευτεί με τη βία, να τον εγκαταλείψει και να ανακτήσει την ελευθερία της. Εκείνη διέφυγε εκτός Κρήτης, παίρνοντας μάλιστα και τα παιδιά της, τα οποία βάφτισε χριστιανούς. Ο αδελφός του "συζύγου" της ήταν ένας από τους δολοφόνους του αγίου.

β) Ότι παρεμπόδιζε με τις αντιδράσεις του την αρπαγή της εκκλησιαστικής περιουσίας από τους Τούρκους.

γ) Ότι αρνήθηκε επίμονα να μεταθέσει τον ηγούμενο της ιεράς μονής Καλόειδαινας στη μονή Ασωμάτων, επειδή δεν τον θεωρούσε κατάλληλο γι' αυτό το πόστο, και εκείνος δυστυχώς έγινε ο προδότης που, με τις πληροφορίες που έδωσε στους Τούρκους, οδήγησε στη δολοφονία του.

Νωρίτερα ξέρουμε ότι ο άγιος ήταν μοναχός στη μονή Ασωμάτων, ήταν πολύ μορφωμένος και πρόσφερε υπηρεσίες στον τοπικό πληθυσμό ως δάσκαλος.

Για το μαρτύριό του γράφτηκε ήδη από την εποχή του ένα κρητικό τραγούδι, ενώ από το ξύλο του κυπαρισσιού, στη ρίζα του οποίου σφαγιάστηκε και το οποίο κόπηκε σε ανύποπτο χρόνο, έγιναν τέμπλα και άλλος εξοπλισμός ιερών ναών, εικόνες και σταυροί, αφου το ξύλο είχε στάθηκε αδύνατον να κοπεί όταν επρόκειτο να χρησιμοποιηθεί για άλλους σκοπούς. Τέλος, οι πέτρες του σπιτιού της Βερνάδαινας (της αδελφής του), έξω από το οποίο δολοφονήθηκε ο άγιος, όταν κάποια στιγμή - με το πέρασμα των αιώνων - γκρεμίστηκε, συγκεντρώθηκαν και οικοδομήθηκε με αυτές ένα εκκλησάκι του αγίου Νεκταρίου στο Νευς Αμάρι.

Ο Άγιος Νεκτάριος στο Νευς Αμάρι

Να προσθέσουμε ότι στις 9 Ιουλίου γιορτάζουν άλλοι δύο άγιοι ηρωικοί νεομάρτυρες, θανατωθέντες από τους Τούρκους:

Α) Ο άγιος Μιχαήλ Πακνανάς, ο 18χρονος περβολάρης από την Αθήνα, ο οποίος αποκεφαλίστηκε κάτω από τους στύλους του Ολυμπίου Διός (στο κέντρο της Αθήνας) στις 9 Ιουλίου 1771, αρνούμενος να αλλαξοπιστίσει. Μάλιστα σε έναν από τους στύλους υπήρχε χαραγμένη (δυστυχώς δεν διασώζεται) η φράση "1771, Ιουλίου 9, απεκεφαλίσθη ο Μπακνανάς Μιχάλης". Ο άγιος αναγνωρίζεται στην εποχή μας ως προστάτης άγιος των διαιτολόγων και διατροφολόγων.

Β) Ο αρχιεπίσκοπος Κύπρου Κυπριανός, που είχε χαρακτηριστεί "φύλακας άγγελος των ομοεθνών του" και τον απαγχόνισαν οι Τούρκοι στις 9 Ιουλίου 1821.

Πρόσωπα της πίστης και της ιστορίας, που νομίζω πως αξίζει να αποτελούν παραδείγματα για μας και τα παιδιά μας - κάτι έχουν να μας δώσουν για να πορευτούμε στο παρόν και το μέλλον με αγάπη, αξιοπρέπεια και θάρρος, όχι μόνο για τον εαυτό μας, μα και για όλο τον κόσμο.

Ο άγιος Γεώργιος ο Νεομάρτυς εξ Αλικιανού (+7 Φεβρουαρίου)

Ο άγιος Νεομάρτυς Γεώργιος Διβόλης, ο εξ Αλικιανού, Κυδωνίας Κρήτης [7.2. 1867]

πηγή: larissanet.gr/ 7-2-2020

Του Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου

Δασκάλου, συγγραφέα

“Αθλήσει γεώργιον καινόν εδείχθης Κυρίω, Γεώργιε, ώ συναγάλλη.

Εβδομάτη Γεώργιος μελεϊσθείς Κυρίω έστη.”

ΚΑΤΑΓΩΓΗ – ΝΕΟΤΗΣ ΤΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ: Ο Άγιος Γεώργιος ο Νεομάρτυς του Χριστού γεννήθηκε στην Κρήτη, χωριό Αλικιανού Κυδωνίας, την 24η Μαΐου του 1846 από ευγενείς γονείς, τον Ιερέα Νικόλαο Διβόλη, που καταγόταν από τη Φολέγανδρο, και την Αικατερίνη Μπουζιανοπούλου, καταγόμενη από την σηματικότερη οικογένεια του Θέρισσου της Κυδωνίας. Στο Θέρισσο μετέβη και ο πατέρας του ως εφημέριος. Εκεί ο Γεώργιος ανετράφη εν παιδεία και νουθεσία Κυρίου. Ο Γεώργιος έμαθε και λίγα γράμματα, ίσα-ίσα να μπορεί να διαβάζει. Κι όμως εκείνα τα λίγα τον ωφέλησαν ιδιαίτερα. Ο Νεομάρτυς του Χριστού, εργαζόταν ως γεωργός. Μετά τη σκληρή ολοήμερη δουλειά στα αμπέλια και έπειτα από το δείπνο, διάβαζε συναξάρια των Αγίων της Ορθοδοξίας μας, ιδιαιτέρως δε των Μαρτύρων. Αυτό το έκανε κάθε βράδυ, μέχρι τα μεσάνυχτα. Του έλεγαν μάλιστα συχνά οι γονείς του: “Παιδί μου πρέπει να κοιμηθείς, να ξεκουραστείς, αύριο πάλι έχεις εργασία”. Και ο Γεώργιος συνήθιζε να τους απαντά: “Δεν αναπαύομαι ούτε κοιμούμαι ευχάριστα, εάν πρώτα δεν χορτάσω από θεία ανάγνωση”.

Ο ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΜΕ ΤΟΝ ΤΥΦΛΟ ΑΔΕΛΦΟ: Κατά το τέλος του 1865, ένα βράδυ, διάβασε τον βίο ενός Μάρτυρα και γέμισε η καρδιά του από θείο έρωτα. Τότε, στέναξε βαθειά και είπε με κατάνυξη: “Χριστέ μου, αξίωσε κι εμένα να χύσω το αίμα μου για την αγάπη σου”. Ο αδελφός του Ιωάννης, ο οποίος ήταν τυφλός και άκουγε την ανάγνωση, του είπε: “Τι λές εκεί αδελφέ μου; Δεν ξέρεις ότι για να γίνει αυτό που είπες πρέπει να εγερθεί διωγμός κατά των Χριστιανών; Και εσύ μπορεί να υποφέρεις τα μαρτύρια, αλλά πόσοι θα αρνηθούν τον Χριστό μας και θα χαθούν;” Ο Γεώργιος αναστέναξε βαθειά και είπε: “Ναι Χριστέ μου, αν είναι θέλημά σου, αξίωσέ με να χύσω το αίμα μου για την αγάπη σου, όπως κι Εσύ έχυσες το αίμα Σου για τη δική μου αγάπη”. Ο αδελφός του φύλαξε στην καρδιά του τους λόγους του αυτούς, μυστικούς. Και να λοιπόν πως τελικά εκπληρώθηκε η επιθυμία του Αγίου.

ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1866: Όταν στα 1866, ξεκίνησε η γνωστή επανάσταση στην Κρήτη, ο Γεώργιος βοηθούσε τον αγώνα ως αγγελιαφόρος μεταφέροντας επιστολές από τον έναν οπλαρχηγό στον άλλο, ή όπως αλλιώς μπορούσε. Την Κυριακή 5η Φεβρουαρίου του 1867, βρέθηκε στο χωριό Φουρνέ της επαρχίας Κυδωνίας, μαζί με πολλούς επαναστάτες, οι οποίοι όμως επροδόθηκαν από έναν “Χριστιανό”, στον Τούρκο πασά. Ο τελευταίος έστειλε πολυάριθμο στρατό που περιέζωσε το χωριό και συνέλαβε πολλούς, οδηγώντας τους στο στρατόπεδό του. Μάλιστα, δύο επαναστάτες απ’ το Φουρνέ, τους βασάνιζαν ανηλεώς για να μαρτυρήσουν από ποιο χωριό καταγόταν ο καθένας. Έπειτα, φυλάκισε τους κατοίκους των ορεινών χωριών, ενώ τους υπόλοιπους τους έστειλε στα Χανιά στο Μουσταφά πασά, ο οποίος παρακληθείς από τον φίλο του Ιωάννη Τσαπάκη ή Γιάννακα, απέστειλε επιστολή στον πασά που τους συνέλαβε για να απολύσει όσους κρατούσε. Αυτός όμως ο αιμοβόρος, διέταξε τον σκοπό του στρατοπέδου του να κρατήσει τον αγγελιοφόρο του Μουσταφά με διάφορες δικαιολογίες, μέχρι να εκτελέσει την απάνθρωπη απόφασή του, καθώς την νύχτα της Κυριακής προς την Δευτέρα, τους κατέσφαξε όλους! Και δεν τους σκότωνε απλώς, αλλά κατέκοβε πρώτα τα αυτιά, την μύτη, τη γλώσσα, τα χέρια, τα πόδια, τα απόκρυφα μέλη, εξώρυσε τα μάτια και τελευταία έκοβε και την κεφαλή! Αυτό το τέλος έλαβαν όλοι αδιακρίτως οι γενναίοι εκείνοι αγωνιστές της Κρήτης.

ΟΙ ΟΘΩΜΑΝΟΙ ΠΡΟΣΠΑΘΟΥΝ ΝΑ ΚΑΝΟΥΝ ΕΞΩΜΟΤΗ ΤΟΝ ΓΕΩΡΓΙΟ: Κάποιος Μουλατζιμπαχρής, αξιωματικός από το χωριό Αλικιανού, που γνώριζε από παιδί τον Γεώργιο, πλησίασε και του λέει: “Έλα μωρέ Γιωργάκη, να κάμεις μια δουλειά που θα σου πώ, για να γλυτώσεις τη ζωή σου, εάν θέλεις, διότι σε γνωρίζω από μικρό παιδί, και σε λυπούμαι να αποθάνεις”. Τότε ο Γεώργιος τον ρώτησε: “τι δουλειά είναι αυτή, Μπαχρή Αγά”; Κι εκείνος του αποκρίθηκε: “Να γίνεις Τούρκος. Έτσι θα σωθείς”! Ο Γεώργιος γέλασε και του λέει: “Δεν αλλάξω την Πίστη μου, όχι μόνο αν μου χαρίσετε τη ζωή, αλλά και όλο τον κόσμο”. Τότε ο Αγάς πρόσθεσε: “Εγώ ήθελα να σου κάμω αυτό το καλό, διότι, όταν ήμουν μικρός ακόμη θυμούμαι ότι έσπασε το πόδι του ο αδελφός μου Αρίφ και του το θεράπευσε ο πατέρας σου. Αλλά αφού δεν δέχεσαι τη συμβουλή μου, μ’ άλλον τρόπο δε μπορώ να σε σώσω κι ας είναι η αμαρτία του θανάτου σου δική σου. Όμως, δεν λυπάσαι τουλάχιστον τους γονείς σου ή την αδελφή σου και τον τυφλό αδελφό σου που θα μείνουν απροστάτευτοι; Ο πατέρας σου είναι γέρος κι άμα εσύ πεθάνεις με τέτοιο σκληρό θάνατο, οπωσδήποτε θα πεθάνει κι αυτός απ’ τη λύπη του”. Όμως, ο ευλογημένος Γεώργιος έκλεισε το διάλογο ως εξής: “Αν είναι καλό αυτό που θέλεις να μου κάμεις, έχε το για τον εαυτό σου, κι εγώ Τούρκος δεν γίνομαι. Χριστιανός γεννήθηκα, χριστιανός είμαι και χριστιανός θα αποθάνω! Μάθε δε ότι πρό πολλού επεθύμησα το Μαρτύριο και ζήτησα απ’ τον Χριστό μου να με αξιώσει να απολαύσω το Ματύριο. Και τώρα, ας είναι δοξασμένος που με αξίωσε, να φανώ τόσο άφρων, να καταφρονήσω τη θεία δωρεά; Μάθε μάλιστα πως εσύ έπρεπε να γίνεις Χριστιανός που είσαι γεννημένος από μητέρα Χριστιανή και γνωρίζεις απ’ αυτήν πολύ καλά τα της αγίας μας Πίστεως. Για τους γονείς, τον αδελφό και την αδελφή μου μη σε μέλει, διότι ίσα-ίσα, άμα πεθάνω για τον Χριστό θα εύρω παρρησία προς Αυτόν και τότε θα τους προστατεύω περισσότερο και καλύτερα”! Τότε τον παρέλαβε κατ’ ιδίαν ένας Χριστιανός αξιωματικός, ονομαζόμενος Χατζηεμμανουήλ Φουγλανάκης και του λέει: “Βρε Γιωργάκη, κάνε αυτό που σου λέει ο Μπαχρή Αγάς, έστω για να τον ξεγελάσεις, να γλυτώσεις τη ζωή σου και όταν επιστρέψεις στο σπίτι σου, πάλι Χριστιανός είσαι και ο Θεός σε συγχωρεί, διότι βλέπει την ανάγκη”. Τότε του λέει και ο Γεώργιος: “Δεν φοβάσαι τον Θεό Καπετάν Μανώλη, να μου λες αυτά τα λόγια; Αν και δεν τα λές από κακία αλλά από πλάνη, δεν ξέρεις τι λέει το Ευαγγέλιο για αυτές τις περιστάσεις; Άκουσε τι λέει ο Χριστός: «Πας ουν όστις ομολογήσει εν εμοί έμπροσθεν των ανθρώπων, ομολογήσω καγώ εν αυτώ έμπροσθεν του Πατρός μου του εν Ουρανοίς. Όστις δ’ αν αρνήσηταί με έμπροσθεν των ανθρώπων, αρνήσομαι αυτόν καγώ έμπροσθεν του Πατρός μου του εν Ουρανοίς». Λοιπόν, εάν πράξω όπως μου λέγεις, πρέπει ύστερα να χύσω το αίμα μου για τον Χριστό, για να αποπλύνω την άρνηση και μάλιστα εάν πράξω αυτό τώρα, θα οργισθεί ο Χριστός και θα με καταδικάσει ως καταφρονητή της μεγάλης Χάριτός του, την οποία μου έδωσε καθώς του ζήτησα. Λοιπόν ας μην έχει ελπίδα ο Μπαχρής ότι θα γίνει το θέλημά του”.

ΤΟ ΜΑΡΤΥΡΙΟ: Μετά απ΄αυτά, οι στρατιώτες οδήγησαν τον Άγιο στον Αγά, ο οποίος τον ρώτησε τι αποφάσισε. Ο Γεώργιος απάντησε με χαρά και θάρρος: “Ό,τι σου είπα και πρίν, αυτό σου λέω και τώρα και αυτό θα λέω και μέχρι τελευταίας μου αναπνοής. Χριστιανός γεννήθηκα, Χριστιανός είμαι και Χριστιανός θέλω να αποθάνω. Δεν αρνούμαι τον Χριστό μου, δεν γίνομαι Τούρκος, δεν αφήνω την υπέρλαμπρη Πίστη μου για να πιστεύσω στην ζωώδη και σκοτεινή δική σας σατανική πλάνη”. Ο Μπαχρή Αγάς, απελπισμένος, παρέδωσε τον Άγιο στους δημίους, οι οποίοι τον παρακινούσαν να πιεί μια φιάλη ρούμι, ίσως για να μην υποφέρει, αλλά αυτός γέλασε και τους είπε: “σας ευχαριστώ, δεν θέλω ρούμι να πιώ, διότι έχω να βαδίσω μεγάλο δρόμο και πρέπει να έχω σώας τας φρένας μου”. Τότε άρχισαν να τον κακοποιούν μαζί με άλλους αιχμαλώτους. Κι όπως τον βασάνιζαν, οι άλλοι Χριστιανοί έκλαιγαν και θρηνούσαν, ο ένας τη ζωή του, ό άλλος την γυναίκα του και τα παιδιά του, αυτός ο ευλογημένος στεκόταν σαν πέτρα και όχι μόνο δεν εφώναζε αλλά ούτε καθόλου στέναζε ή δάκρυζε. Αντιθέτως, το γενναίο κρητικόπουλο, έχαιρε σαν να στεκόταν γαμπρός στην ώρα της στέψης και δόξαζε τον Θεό και τον ευχαριστούσε διότι τον αξίωσε να φθάσει σ’ αυτή την ώρα και να πάθει για την αγάπη του. Ευχαριστούσε και τους δημίους γιατί με το μαρτύριο του προξενούσαν μεγάλη δόξα και χαρά, μ’ αυτούς τους λίγους πόνους. Τους παρακαλούσε μάλιστα να του αυξήσουν την βάσανο διότι έλεγε, “όσο πιο πολύ υποφέρει για την αγάπη του Χριστού, τόσο περισσότερη τιμή θα λάβει από τον Θεό”. Αφού πρώτα του έκοψαν κι αυτού όλα του τα μέλη, τέλος του έκοψαν και την τιμία του κεφαλή, και έτσι έλαβε ο ανδρείος Γεώργιος, το στέφανο του μαρτυρίου. Ήταν η 7η Φεβρουαρίου του 1867. Το τίμιο και ιερό λείψανό του, το έριξαν οι Αγαρηνοί μαζί με τά άλλα λείψανα των φονευθέντων Χριστιανών, όλα μαζί, σε τόπο άγνωστο, μέχρι σήμερα.

ΕΠΙΛΕΓΟΜΕΝΑ: Το μαρτύριο του Γεωργίου και οι διάλογοι που προηγήθηκαν τα διηγήθηκαν αυτόπτες και αυτήκοοι αξιόπιστοι μάρτυρες. Αυτά κατορθώνει η δυνατή πίστη. Οι πιστοί άγιοι του Κυρίου Μάρτυρες θυσιάζουν ακόμη και αυτή τη ζωή τους, υπέρ της ορθοδόξου ομολογίας του αγαπημένου Νυμφίου της Εκκλησίας, του Κυρίου και Θεού ημών Ιησού Χριστού. Αξίζει να προσθέσουμε, πως οι Μάρτυρες του Κυρίου, μάλιστα οι Νεομάρτυρες, είναι οι πλησιέστεροι σ’ εμάς, μεταξύ όλων των Αγίων. Στην συγκεκριμένη περίπτωση του Αγίου Γεωργίου, χαίρουν μαζί με την Μεγαλόνησο και η Φολέγανδρος και η Σίκινος καθώς υπάρχουν απόγονοι του Αγίου Νεομάρτυρος που φέρουν και το ίδιο επώνυμο. Είθε οι βίοι των Αγίων Μαρτύρων να φαιδρύνουν την ψυχή μας και να φωτίζουν με το παράδειγμά τους τις δύσκολες ατραπούς της ζωής μας γιατί: “Ζήτησε να εύρεις τον εαυτόν σου μέσα εις τους βίους των Αγίων. Θα τον εύρεις οπωσδήποτε μέσα εις αυτούς. Ακόμη θα εύρεις εκεί και τα «φάρμακα», με τα οποία ημπορείς να τον θεραπεύσεις από όλας τας πνευματικάς αρρωστίας και να τον κάνεις υγιή δια παντός. Υγιή και εις τους δύο κόσμους, εις τρόπον ώστε να μην ημπορέσει να σε βλάψει κανένας θάνατος. Θα εύρεις ακόμη μέσα εις τους βίους των Αγίων, όλα όσα χρειάζονται εις σε ώ άνθρωπε, που είσαι μία αθάνατος ύπαρξις, μία αιωνία ύπαρξις, μία θεανθρώπινη ύπαρξις, άνθρωπε! Άνθρωπε! Άνθρωπε!” [π. Ιουστίνος Πόποβιτς, «Άνθρωπος και Θεάνθρωπος»].

https://www.larissanet.gr/2020/02/07/o-agios-neomartys-georgios-divolis-o-ex-alikinou-kydonias-kritis-72-18671/

Ὁ Ἅγιος Νικηφόρος ὁ Νεομάρτυρας ἐκ Κρήτης(+11 Ἰανουαρίου)

πηγή: ΜΕΓΑΣ ΣΥΝΑΞΑΡΙΣΤΗΣ

Ὁ Ἅγιος Νεομάρτυς Νικηφόρος καταγόταν ἀπὸ τὴν κωμόπολη Κριτσὰ Μεραμβέλλου Κρήτης καὶ ὁ πατέρας του ὀνομαζόταν Τζανῆς.

Νυμφεύθηκε μὲ μία Μωαμεθανή, ποὺ τὴν ἔλεγαν Φετμὰ καὶ ἀπέκτησε δυὸ υἱούς. Ὅμως ὁ Νικηφόρος ἀλλαξοπίστησε καὶ ἔγινε Μουσουλμάνος λαβῶν τὸ ὄνομα Ἰμπραχίμ. Ἀλλὰ μὲ τὴν πρόνοια τοῦ Θεοῦ ἦλθε στὸν ἑαυτό του καὶ μετανόησε γιὰ τὸ ὀλίσθημά του. Ἀπὸ τότε ζοῦσε τὴν Χριστιανικὴ πίστη καὶ ζωή.

Ἡ γυναίκα του, βλέποντας αὐτὴ τὴν μεταστροφή του, τὸν κατήγγειλε στὶς ἀρχές. Τότε ὁ Νικηφόρος συνελήφθη καὶ ὁδηγήθηκε ἐνώπιον τοῦ βαλῆ τῆς Κρήτης, στὸ Χάνδακα (Ἡράκλειο), τοῦ Μουσταφᾶ Πασᾶ. Ἡ ὑπόθεση παραπέμφθηκε στὸ Ἱεροδικεῖο, ἐνώπιον τοῦ ὁποίου ὁ Μάρτυρας ὁμολόγησε μὲ γενναιότητα τὴν πίστη του στὸν Χριστό. Ἡ ἀπόφαση ἦταν καταδικαστική.

Ὁ Νεομάρτυς Νικηφόρος ἀπαγχονίστηκε τὸ ἔτος 1832, σὲ ἡλικία 30 ἐτῶν καὶ ἔλαβε τὸν ἁμαράντινο στέφανο τῆς δόξας.

Ἀπολυτίκιον

Ἦχος α΄. Τῆς ἐρήμου πολίτης

Τὸν γενναῖον ὁπλίτην Νικηφόρον τιμήσωμεν, τὸν καρτερικὸν στρατιώτην, καὶ Χριστοῦ φίλον γνήσιον, τῆς πίστεως λαμπτῆρα τὸν φαιδρόν, καὶ πλάνης καθαιρέτην θαυμαστόν, δι’ ἀγχόνης τελειώσαντα εὐκλεῶς, τὸν δρόμον τοῦ μαρτυρίου, αἴγλῃ τὸν ἐντρυφῶντα νοερᾷ, πίστει αὐτῷ κραυγάζοντες· μέμνησο τῶν τελούντων σου ἀεί, μνήμην τὴν εὔσημον.

Θ.Ι.Ρηγινιώτης, Οι άγιοι Δέκα στη λαϊκή παράδοση του τόπου μας

πηγή: Rethemnos.gr

Οι άγιοι Δέκα μάρτυρες, που γιορτάζουν στις 23 Δεκεμβρίου, είναι οι γνωστότεροι άγιοι της Κρήτης, τουλάχιστον μέχρι την εποχή των Τεσσάρων Μαρτύρων.

Χαρακτηρίζονται «Πρωτομάρτυρες της Κρήτης» και υπάρχουν πολλές αναφορές βυζαντινών και εκκλησιαστικών συγγραφέων σ’ αυτούς, που καταδεικνύουν, ήδη από τους πρώιμους βυζαντινούς χρόνους, τη διάδοση της τιμής τους σε ολόκληρη τη χριστιανοσύνη.

Οι άγιοι μαρτύρησαν το 250 μ.Χ., στο διωγμό κατά των χριστιανών που εξαπέλυσε ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Δέκιος. Ήταν στρατιώτες, που, όταν κλήθηκαν – μαζί με όλο το στράτευμα – να προσφέρουν θυσία στη θεά Τύχη, δήλωσαν ότι είναι χριστιανοί και, ως εκ τούτου, δεν μπορούν να λατρέψουν μια ειδωλολατρική θεότητα. Αυτό είχε αποτέλεσμα τη σύλληψή τους και την υποβολή τους σε βασανιστήρια, με τελική έκβαση τον αποκεφαλισμό τους, κοντά στην αρχαία πόλη της Γόρτυνας (πρωτεύουσα της Κρήτης κατά τα ρωμαϊκά χρόνια), στον τόπο όπου βρίσκεται σήμερα το χωριό Άγιοι Δέκα.

Να πούμε, με την ευκαιρία, ότι οι χριστιανοί αντιτάχθηκαν με σθένος στις ειδωλολατρικές ιδέες ότι υπάρχει θεά Τύχη, ότι ο ήλιος, η Σελήνη, τα άστρα, ο ουρανός και η Γη, οι ποταμοί, ο θάνατος, ο έρωτας, ο πόλεμος κ.τ.λ. είναι θεοί, καθώς και σε λατρείες με αιματηρές τελετές, με μαντείες και μαύρη μαγεία, αυτοτραυματισμούς κ.ο.κ., από τις οποίες είναι γεμάτες οι αρχαίες θρησκείες, χωρίς να εξαιρείται και η θρησκεία των αρχαίων Ελλήνων (η οποία βέβαια, στα ρωμαϊκά χρόνια, είχε ανακατευτεί με διάφορες θρησκείες από όλη την ανατολική μεσόγειο). Έτσι, για τον αρχαίο κόσμο, οι χριστιανοί ήταν η φωνή της λογικής σε ένα θρησκευτικό ανακάτεμα δεισιδαιμονιών και ακροτήτων.

Άγιοι Δέκα και Ρέθυμνο

Είναι γνωστό ότι ο ένας από τους αγίους Δέκα καταγόταν από το Πάνορμο Μυλοποτάμου και οι Πανορμίτες οικοδόμησαν περικαλλή ναό προς τιμήν του. Είναι ο άγιος Αγαθόπους (στα νέα ελληνικά: Αγαθόποδας), που το όνομά του σημαίνει ότι έχει «αγαθά πόδια», δηλαδή βαδίζει το δρόμο της ζωής του με αρετή, αγάπη, εντιμότητα, πίστη και ανδρεία.

Ο Μητροπολίτης Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου Ευγένιος, το 2012, αφιέρωσε το ημερολόγιο της Μητρόπολης στον άγιο Αγαθόποδα, εγκαινιάζοντας μια σειρά αφιερωμάτων στους αγίους του Ρεθύμνου, που συνεχίζεται κάθε χρόνο. Το 2019 το ημερολόγιο είναι αφιερωμένο στον άγιο Ματθαίο από το Γερακάρι (που μαρτύρησε στην πόλη του Ρεθύμνου το 1700) και το 2020 στις αγίες Πέντε Παρθένες από την Αργυρούπολη.

Οι άλλοι εννέα άγιοι ήταν οι Θεόδουλος, Σατουρνίνος, Εύπορος, Γελάσιος και Ευνικιανός, που κατάγονταν από τη Γόρτυνα, ο Ζωτικός από την Κνωσό, ο Βασιλείδης από την Κυδωνία (Χανιά), ο Ευάρεστος και ο Πόμπιος από το Ηράκλειο.

Επίσης, στην πόλη του Ρεθύμνου οι άγιοι Δέκα τιμώνται σε ιδιαίτερο παρεκκλήσι, που είναι το νότιο κλίτος του ναού των αγίων Τεσσάρων Μαρτύρων, ενώ το βόρειο κλίτος είναι αφιερωμένο στους αγίους Σαράντα μάρτυρες της Σεβαστείας. Ο ναός των Τεσσάρων Μαρτύρων δηλαδή έχει ενσωματωμένους δύο ακόμη ναούς (κλίτη, δηλ. τις δύο πλευρές του), αφιερωμένα στις δύο αυτές ομάδες αγίων μαρτύρων των αρχαίων χρόνων.

Ανάμεσα στις πολλές αγιογραφίες των αγίων Δέκα, από τις οποίες είναι γεμάτη η Κρήτη (και εκτός Κρήτης) υπάρχει και φορητή εικόνα του σπουδαίου Ρεθύμνιου αγιογράφου ιερέα Εμμανουήλ Τζάνε, που χρονολογείται στο 1678.

Η ιστορία των αγίων Δέκα πέρασε στη συλλογική μνήμη και μεταφέρθηκε από γενιά σε γενιά σαν παραμύθι. Θα ήθελα εδώ να καταγράψω δύο στοιχεία του λαϊκού μας πολιτισμού που συνδέονται με αυτούς.

Η γηθειά των αγίων Δέκα

Στο χωριό μου, το Αποδούλου Αμαρίου, υπάρχει μια γηθειά (ξόρκι) για το ξεμάθιασμα, που επικαλείται τη βοήθεια των αγίων Δέκα. Ο άνθρωπος κάνει το σημείο του σταυρού προς εκείνον που θέλει να ξεματιάσει (είτε άνθρωπο είτε ζώο) και μετράει από το ένα μέχρι το εννέα, συνεχίζοντας με τα λόγια «Αγίοι Δέκα, βγάλετε το δούλο του Θεού (τάδε) από το κακό αμάτι και τη γλωσσοφαγιά». Ή βγάλετε την αίγα μου, την προβατίνα μου κ.τ.λ. «από το κακό αμάτι και τη γλωσσοφαγιά».

Το Σπήλαιο των Αγίων Δέκα

Έξω από το χωριό Μέρωνας Αμαρίου υπάρχει μια σπηλιά, που είναι γνωστή ως Σπήλαιο των Αγίων Δέκα. Εκεί, σύμφωνα με την τοπική παράδοση, κατέφυγαν και κρύφτηκαν οι άγιοι, όταν τους καταδίωκαν οι Ρωμαίοι για να τους συλλάβουν. Μάλιστα, στα τοιχώματα του Σπηλαίου φαίνονται δέκα σημεία που μοιάζουν με λαξευτά καθίσματα, όπου, κατά την παράδοση, κάθονταν οι άγιοι.

Όμως ένας από τους κατοίκους της περιοχής τους πρόδωσε, με αποτέλεσμα τη σύλληψή τους και τη μεταφορά τους στη Μεσσαρά, όπου και μαρτύρησαν. Η τοπική παράδοση διασώζει το υποτιθέμενο οικογενειακό επώνυμο του προδότη και την πληροφορία ότι η οικογένειά του βαρύνεται με την τιμωρία της προδοσίας ακόμη μέχρι και σήμερα.

Η ιστορική αξιοπιστία αυτής της παράδοσης (ότι οι άγιοι συνελήφθησαν στην περιοχή του Μέρωνα, όπου είχαν καταφύγει) είναι αδύνατον να εξακριβωθεί, όμως ούτως ή άλλως έχει αξία, γιατί φανερώνει πόσο βαθιά είχαν εισχωρήσει οι άγιοι στην ψυχή και τις παραδόσεις του λαού μας. Έτσι, οι άγιοι Δέκα έγιναν κομμάτι του πολιτισμού μας, όπως αργότερα και οι ιστορίες των Τεσσάρων Μαρτύρων, των αγίων Πέντε Παρθένων της Αργυρούπολης και άλλων αγίων, που μεταφέρθηκαν από γενιά σε γενιά, κουβαλώντας αξίες και σχέσεις των ανθρώπων μεταξύ τους, με το περιβάλλον και με το Θεό και συμβάλλοντας στην ποιότητα της ζωής του λαού μας σε δύσκολες εποχές.

Εποχές δύσκολες όπως και η σημερινή, όπου τα μηνύματα που μεταφέρουν οι ιστορίες των αγίων μας είναι τόσο επίκαιρα όσο και άλλοτε και το αίτημα για ελευθερία και αξιοπρέπεια γίνεται όλο και πιο επιτακτικό.

Καλά Χριστούγεννα!…

Το κρητικό τραγούδι για τη δολοφονία του αγίου Μεθοδίου Σιλιγάρδου, επισκόπου Λάμπης (9 Ιουλίου 1793)

Επιμέλεια:  Θ. Ι. Ρηγινιώτης

Ο άγιος νέος ιερομάρτυρας Μεθόδιος Σιλιγάρδος, επίσκοπος Λάμπης (σημερινή Μητρόπολη Λάμπης, Συβρίτου και Σφακίων, νότιες επαρχίες του νομού Ρεθύμνης και επαρχία Σφακίων) δολοφονήθηκε από τους Τούρκους στις 9 Ιουλίου 1793 για την αντίσταση που πρόβαλλε στις αυθαιρεσίες τους, μετά από προδοσία ενός δυστυχούς διεφθαρμένου μοναχού, ηγουμένου της άλλοτε ένδοξης μονής Καλόειδαινας, στην ίδια μητρόπολη (ο Θεός να τον συγχωρέσει).

Η μνήμη του τιμάται στις 9 Ιουλίου με επίκεντρο την άλλοτε ισχυρή και ιστορική (κατεστραμμένη στη συνέχεια από τους Τούρκους) ιερά μονή Ασωμάτων, στο κέντρο της επαρχίας Αμαρίου, η οποία σήμερα γίνεται τιτάνια προσπάθεια να αναστηλωθεί.

Η κρητική λαϊκή μούσα διέσωσε την ιστορία του μαρτυρίου του σε αφηγηματικό τραγούδι (ρίμα) άγνωστου ποιητή, που καταγράφηκε τον 19ο αιώνα από τον συγχωριανό του αγίου (από το Βιζάρι Αμαρίου) και κορυφαίο Κρητικό λαογράφο Παύλο Γ. Βλαστό. Το αντιγράφουμε, διατηρώντας την ορθογραφία και τη στίξη του πρωτοτύπου.

Ακούσετ’ ήντα ’γίνηκε ’ς τ’ Αμάρι μια Δευτέρα,

’σκοτώσαν το Μεθόδιο τον άξιο Αρχιερέα,

εις του Φανούριου ’πήγενε ω! για να κάμη γιώμα

κι’ αξέγνοιαστος εκάθετο κ’ εδιάβαζε ’ς το στρώμα.

Μα οι Τούρκοι του ωχθρεύουντο και τ’ απωδρακανίζα,

γιατί τα Μοναστήρια του εκλέφταν κι’ αφανίζα.

Χωράφια Μοναστηρικά και ληόφυτα επέρνα,

κι’ όποιος δε δίδει με καλό μια μπάλλα του επέμπα.

Ακόμη κι’ από Χριστιαναίς ηθέλανε να πάρου,

για να πληθιάνου την Τουρκιά γερά παιδιά να κάμου.

Μα ’κείνος δεν εχάριζε ο Θεοβλοημένος,

για τη θρησκεία ’μάχετον ως ήτον ωρισμένος.

Κι’ ένας Φαράντος γούμενος έγεινεν καταδότης,

’πάνω απού τη Καλόϊδενα, Ιούδας ο προδότης.

Το μοναστήρι ερήμαξε κι’ έβγανεν ασπαλάθους,

κ’ εζήτα να μεταφερθεί Γούμενος ’ς τσ’ Ασωμάτους.

Τσ’ Εσπέχηδες ο Γούμενος έτρεμε κ’ εφοβάτο,

και της Μονής τα πράμματα δεν τα ψυχοπονάτο.

Κι’ ο Πίσκοπος δεν τ’ άκουσε να τόνε μεταθέση,

των Ασωμάτων τη μονή να μη την καταστρέψη.

Και πώς δεν τον μετέθετε ’ς τση Τούρκους τον προδώνει,

κι’ αυτοί γυρεύγουν αφορμή σαν σκύλοι και δαιμώνοι,

κι’ άδικα τον εσκότωσαν τρεις Τούρκοι αδικητάδες,

φόβος και τρόμος έπιασεν ούλους τση Δεσποτάδες.

Κακάλης και Μπραήμ αγάς από του Γερακάρι

κι’ ο τρίτος ο Ζεκήρ αγάς απού το Νευς-Αμάρι.

Τρεις μπαλλωθιαίς του παίξανε κ’ η τρεις επήγα ντρέτα,

και σαν τη βρύσιν έτρεχε το αίμ’ απού τα κρέτα.

Και δεκαπέντε μαχαιργαίς ακόμη του καρφώνουν,

’ς του Γερακάρι πήγανε, καθίζουν και το στρώνουν (*).

Κι’ όντεν εψυχομάχενε έκαμε διαθήκη,

“Πίστι, πατρίδα να σωθή κι’ αυτή ας κάμη δίκη.

Αφήνω και παραγγελιά για τον Καλοειδονιώτη,

μήδ’ αγιωσύνη να του λέν’ μηδέ πανοσιότη”.

Και το Φαράντο με καιρό από ’ψηλά ’γκρεμήσα,

κ’ η σκάραις το κορμί ’φαγαν και τη ψυχή του η πίσσα.

--------------------

(*) ή: κ’ οι τρεις να ξεφαντώνουν (σημ. Π. Βλαστού).

Παύλος Γ. Βλαστός, Ο Γάμος εν Κρήτη, εν Αθήναις 1893, σελ. 112-113.

***

Για τον άγιο Μεθόδιο Λάμπης περισσότερα εδώ. Ας έχουμε την ευχή του και ας παίρνουμε παράδειγμα από το δυναμισμό και την αυτοθυσία του.

Ο άγιος Ματθαίος Ρεθύμνου και ο Κρυπτοχριστιανισμός στην Κρήτη

πηγή: ΕΥΧΗ

Του Θ. Ι. Ρηγινιώτη, θεολόγου

[Το παρόν είναι απόσπασμα εκτενέστερης μελέτης, με επιμέλεια του γράφοντος, η οποία περιλαμβάνεται στο Ημερολόγιο 2019 της Ιεράς Μητροπόλεως Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου, το οποίο μπορείτε να διαβάσετε εδώ].

Ο χριστιανισμός είναι Εκκλησία μαρτύρων και δεν υπάρχει εποχή χωρίς μάρτυρες, διότι ο Εχθρός του ανθρώπου (ο διάβολος) δεν παύει στιγμή να πιέζει τους φίλους του αληθινού Θεού, τους υιούς του φωτός, ν’ αρνηθούν την πίστη τους και να πέσουν στα νύχια του. Το τέλος του 19ου αιώνα και ο 20ός αιώνας λαμπρύνονται με το αίμα εκατομμυρίων μαρτύρων, αρχίζοντας από τους 222 Κινέζους αγίους νεομάρτυρες του Πεκίνου (Ιούνιος 1900) και συνυπολογίζοντας τα πλήθη των Ελλήνων ορθοδόξων που βασανίστηκαν και θανατώθηκαν ποικιλοτρόπως (αλλά δεν τούρκεψαν) στον Πόντο, την Καππαδοκία και τα μικρασιατικά παράλια, τις εκατοντάδες χιλιάδες Σέρβους που κατεσφάγησαν από τους Ουστάσι κατά το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο (αλλά δεν εκλατινίστηκαν) και τους αναρίθμητους ορθοδόξους μάρτυρες που θυσιάστηκαν ως χριστιανοί στα διάφορα αθεϊστικά καθεστώτα, όπου γης, καθώς και στα φασιστικά καθεστώτα και τις κατεχόμενες από τους ναζί χώρες (όπως οι άγιοι ορθόδοξοι μάρτυρες των Παρισίων, 20 Ιουλίου, o άγιος Γρηγόριος Περάντζε του Άουσβιτς, 6 Δεκεμβρίου, ο άγιος Αλέξανδρος Σμορέλ – 13 Ιουλίου – στη ναζιστική Γερμανία κ.ά.).

Ο 21ος αιώνας εξάλλου είναι ήδη αιώνας πολλών μαρτύρων, που σφαγιάζονται, αλλά δεν αρνούνται το Χριστό, στην Ασία (ιδίως στη Συρία) και την Αφρική (Β. Αφρική, Νιγηρία, Κένυα κ.α.) κάτω από τη σπάθη του τζιχαντισμού. Οι μάρτυρες αυτοί είναι είτε ορθόδοξοι, είτε Κόπτες και Σύριοι «αντιχαλκηδόνιοι» χριστιανοί (δηλ. απόγονοι των αρχαίων μονοφυσιτών, που έχουν σχηματίσει στην Αίγυπτο, τη Συρία κ.α. συμπαγείς χριστιανικές κοινότητες εκατομμυρίων χριστιανών ήδη από τον 5ο αιώνα μ.Χ.), είτε άλλοι, ενώ υπάρχουν και μεμονωμένα μαρτύρια, όπως του ιεραποστόλου π. Δανιήλ Συσόεφ στη Μόσχα στις 19 Νοεμβρίου 2009.

Πόσοι από όλους αυτούς είναι άγιοι, ο Θεός το ξέρει. Ορισμένοι ήδη έχουν επισημανθεί από την Αγία μας Εκκλησία και η αγιότητά τους έχει διακηρυχθεί.

Αλλά και στις δικές μας «ειρηνικές» κοινωνίες, καθημερινά ζούμε το «μαρτύριο της συνειδήσεως»: τους χριστιανούς, όταν όντως προσπαθούν να εφαρμόσουν την εντολή του Χριστού, δεν τους καίνε ζωντανούς, δεν τους αποκεφαλίζουν, ακόμη δεν τους απολύουν από την εργασία τους (σε δυτικές χώρες παρατηρείται και αυτό), αλλά τους υποτιμούν, τους χλευάζουν, τους εκβιάζουν ψυχικά, τους θέτουν στο περιθώριο ως «ιδιόρρυθμους», αντί να τους υψώσουν ως παραδείγματα προς μίμησιν για να πάψει η κοινωνία όλων των χωρών να μετατρέπεται ολοένα και περισσότερο σε κόλαση. Ποιοι τα πράττουν αυτά; Οι πολλοί, είτε επιθετικοί αθεϊστές, είτε επίσης «χριστιανοί», αλλά υποκριτές – «χριστιανοί», επαναπαυμένοι στην ψευδαίσθηση ότι οι ίδιοι είναι δίκαιοι και πως, όποιος λαμβάνει σοβαρά υπόψιν την εντολή για αγάπη στους εχθρούς και όποιος νηστεύει, εξομολογείται, εκκλησιάζεται, δεν κλέβει, δεν μοιχεύει, δεν εξαπατά κ.τ.λ., είναι ακατάλληλος για την εκτίμησή τους.

Έτσι είναι, αδελφοί μου χριστιανοί. Όπως επισημαίνει ένας σύγχρονος ορθόδοξος ιερέας: «Κάθε άγιος, όταν είναι ζωντανός, βρίσκεται πάντα επι-κηρυγμένος, διότι ως αληθινός και τίμιος είναι πάντα απρόβλεπτος και μία ωρολογιακή βόμβα για τα ανθρώπινα στεγανά καθεστώτα (βλ. άγιο Αθανάσιο, άγιο Νεκτάριο, άγιο Γαβριήλ εκ Γεωργίας κ.ά.). Μετά θάνατον όμως καθίσταται εξ αντιθέτου ανα-κηρυγμένος, αφού ως νεκρός είναι ακίνδυνος και ασφαλής για την ψευτιά αυτού του κόσμου.

Κάθε Χριστιανός λοιπόν, ως μιμητής του ίδιου του αντιλεγόμενου Χριστού (Λουκ. β΄ 34), πρέπει πάντα να είναι και ετούτος αντιλεγόμενος, μη προσδιορίσιμος σε ανθρώπινα καλούπια, κατηγορίες και ομοιομορφίες, και να μην τον συλλαμβάνει κανένας πουθενά, ως αεικίνητο μέσα στην θεϊκή απέραντη αλήθεια, πράγμα το οποίο θα τον καθιστά πάντα απρόβλεπτο και επικίνδυνο, λαμβάνοντας μοιραίως τον δρόμο της απόρριψης και της αποδοκιμασίας» (π. Διονύσιος Ταμπάκης, άρθρο «Μπήκες στα συρταράκια σου;», στο Διαδίκτυο).

Ο ΑΡΧΑΙΟΤΕΡΟΣ ΓΝΩΣΤΟΣ ΕΡΗΜΙΤΗΣ ΑΓΙΟΣ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΕΠΕΣΤΡΕΨΕ ΣΤΟΝ ΤΟΠΟ ΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ 960 ΧΡΟΝΙΑ

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Ὁ ἀρχαιότερος γνωστός Ἐρημίτης Ἅγιος τῆς Κρήτης εἶναι ὁ Ἅγιος Κοσμᾶς ὁ Ὁμολογητής, ὁ ὁποῖος κοιμήθηκε τό ἔτος 658 μ.Χ.. Ἡ βιογραφία του μᾶς εἶναι γνωστή ἀπό τήν παλαίτυπη σειρά «Acta Sanctorum», καθώς καί ἀπό ἄλλες πηγές.

Ὅπως ἀναφέρει ἡ παραπάνω πηγή, ὁ Κρητικός Νότος δέν ἦταν τόσο φημισμένος τά χρόνια ἐκεῖνα γιά τόν πλοῦτο, ὅσο γιά τό πλῆθος τῶν ἀνδρῶν πού ἀσκούνταν στήν πίστη τοῦ Χριστοῦ.

Ὁ Ἅγιος Κοσμᾶς ἀνήκει στήν κατηγορία τῶν ἀσκητῶν πού ἀφιερώθηκαν στόν Θεό μέ βαθειά ἄσκηση καί τέλεια ἀποταγή ἐκ τοῦ κόσμου, μέσα σέ σπήλαιο πού βρισκόταν στά νότια παράλια τῆς Κρήτης. Οἱ πνευματικοί του ἀγῶνες ἔγιναν πολύ γνωστοί. Ὅπως συνάγεται ἀπό τόν βίο του ἔζησε μέ θεϊκή φλόγα καί ἀσκήθηκε μέ μεγάλο πόθο ψυχῆς, ἀντιμαχόμενος τό κοσμικό φρόνημα.

Ὁ ἐν λόγῳ Ἅγιος στό σπήλαιο ὅπου ἀθλήθηκε πνευματικά ἀποκτῶντας μεγάλες ἀρετές, στό ἴδιο σπήλαιο ἐνταφιάσθηκε μέ ἀφάνεια. Οἱ γειτονικοί κάτοικοι τῆς ἐρημιᾶς μέσα στήν ὁποία ἔζησε δημιούργησαν λατρεία γιά αὐτόν καί ἐπειδή ἦταν δύσκολη ἡ πρόσβαση στόν Τόπο τοῦ σπηλαίου του, μετέφεραν τό σκήνωμά του σέ πόλη, στολίζοντάς το μέ ἰδιαίτερο τρόπο.

Παρατήρησαν ὅμως ὅτι ὅσο χρονικό διάστημα, περίπου γιά τρία χρόνια καί ἕξι μῆνες, τό σῶμα τοῦ Ἁγίου Κοσμᾶ τοῦ Ἐρημίτη, βρισκόταν στήν πόλη αὐτή, μακρυά ἀπό τόν τόπο τῆς ἄσκησής του, ἐπικράτησαν ξηρασίες, χάθηκαν τεράστιες σοδειές σιτηρῶν καί σταμάτησε ὁ οὐρανός νά δίδει βροχή. Τήν κατάσταση αὐτή οἱ ἄνθρωποι τήν αἰτιολόγησαν ἐξ αἰτίας τῆς μεταφορᾶς τοῦ λειψάνου τοῦ ἐρημίτη στόν κόσμο, γι᾽ αὐτό καί ἀποφάσισαν νά ἐπιστρέψουν τό λείψανό του στό σπήλαιο τῆς ἄσκησής του. Τότε σταμάτησε ἡ ξηρασία, ἔπεσε ἄφθονη βροχή καί ἡ γῆ χόρτασε ἀπό νερό. Στό σπήλαιο αὐτό τό σῶμα τοῦ Ἁγίου ἔμεινε μέσα σέ ταφικό μνημεῖο, τιμώμενο ἀπό ὅλους μέ περισσή εὐλάβεια.

Τό ἔτος 1058, Βενετσιάνοι ἔμποροι ἦλθαν μέ πλοῖο στά νότια παράλια τῆς Κρήτης, πέρασαν τά δύσβατα μέρη πού ὁδηγοῦσαν στόν τόπο τῆς σπηλιᾶς πού ἦταν θαμμένος ὁ Ἅγιος τό 658, ἔκλεψαν τό σῶμα του καί τό μετέφεραν στή Βενετία, στό γνωστό Νησί τοῦ Ἁγίου Γεωργίου τοῦ Μείζονος. Σχετικές πληροφορίες ὑπάρχουν στό βιβλίο “DELLE INSCRIZIONI VENEZIANE”. Τό ἄφθαρτο σκήνωμα τοῦ Ἁγίου παρέμενε στή Βενετία, στόν παραπάνω ἀναφερόμενο Ναό, μέσα σέ μιά λάρνακα.

Πρίν ἀπό περίπου 20 χρόνια τό Μοναστῆρι τῆς Παναγίας τοῦ Κουδουμᾶ, τῆς Ἱερᾶς Μητρόπολεως Γορτύνης καί Ἀρκαδίας, ἄρχισε νά μελετᾶ καί νά ἀσχολεῖται μέ τόν Ἅγιο Κοσμᾶ τόν Ἐρημίτη. Τό Μοναστήρι αὐτό σέ ἔνδειξη σεβασμοῦ πρός τόν Ἅγιο Κοσμᾶ, ἀνακαίνισε ἕνα ἀπό τά σπήλαια τῆς Ἱερᾶς Μονῆς, ἀφιέρωσε Ἱερό Ναό στό ὄνομά του, καί κάθε χρόνο γιορτάζει τή μνήμη του, πού εἶναι στίς 2 Σεπτεμβρίου, στό συγκεκριμένο σπήλαιο.

Στό διάβα τοῦ χρόνου, ἡ Ἱερά Μονή Κουδουμᾶ ἦρθε, κατά τήν ἐκκλησιαστική τάξη, σέ ἐπαφή μέ τό παραπάνω Μοναστήρι στή Βενετία, παρακαλῶντας νά δοθεῖ τεμάχιο τοῦ ἱεροῦ λειψάνου τοῦ Ἁγίου.

Μετά ἀπό ἐπισκέψεις τῶν πατέρων τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Κουδουμᾶ μαζί μέ εἰδικούς ἐρευνητές καί μετά ἀπό μιά μακρά ἱστορία συνεννοήσεων, στήν τελευταία ἐπίσκεψη τῆς Ἀντιπροσωπίας τῆς Ἱερᾶς Μονῆς τοῦ Κουδουμᾶ στή Βενετία, ἀφοῦ προηγήθηκαν μελέτες, ἐγκρίσεις τῶν Ἰταλικῶν ἀρχαιολογικῶν ὑπηρεσιῶν, μέ ἄδεια τοῦ Ρωμαιοκαθολικοῦ Πατριαρχείου Βενετίας, στίς 16 Ὀκτωβρίου 2018, ἔγινε ἡ τελευταία φάση τῆς ἀποσφράγισης τοῦ ἱεροῦ λειψάνου τοῦ Ἁγίου Κοσμᾶ τοῦ Ἐρημίτη.

Τελικά, δόθηκε στή Ἱερά Μονή Κουδουμᾶ ἀπό τούς Ρωμαιοκαθολικούς μοναχούς τῆς Μονῆς Ἁγίου Γεωργίου τοῦ Μείζονος τῆς Βενετίας καί τό Ρωμαιοκαθολικό Πατριαρχεῖο Βενετίας, ἱκανό μέρος ἀπό τά ἱερά λείψανα τοῦ Ἁγίου Κοσμᾶ τοῦ Ἐρημίτη, μέρος ἀπό τό ὕφασμα πού κάλυπτε τόν Ἅγιο, τέσσερα μεγάλα τμήματα ἀπό τή ζωγραφική ἐπιφάνεια τῆς εἰκονομαχικῆς λάρνακας τοῦ 8ου αἰῶνα πού κάλυπτε τόν Ἅγιο καθώς καί οἱ ἀρχαῖες κλειδαριές της, γιά νά φιλοξενηθοῦν γιά πάντα στό Μοναστήρι τοῦ Κουδουμᾶ. Ἡ λάρνακα ξανακλείσθηκε καί σφραγίσθηκε μέ βουλοκέρι.

Στίς 17 Ὀκτωβρίου 2018 ἡ ἀποστολή τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Κουδουμᾶ ἀναχώρησε μέ πλοῖο ἀπό τή Βενετία, τά ἐν λόγῳ ἱερά λείψανα ἔφθασαν στήν Ἱερά Μητρόπολη Γορτύνης καί Ἀρκαδίας, στίς 20 Ὀκτωβρίου 2018 καί ἀπό ἐκεῖ κατέφθασαν στό Μοναστήρι τοῦ Κουδουμᾶ ὅπου ἔγινε ἡ ὑποδοχή τους καί ἀκολούθησε ἱερά ἀγρυπνία.

Ἡ Ἐκκλησία Κρήτης χαιρετίζει μέ βαθειά πνευματική ἀγαλλίαση, τήν ἔλευση τοῦ Ἁγίου Κοσμᾶ τοῦ Ἐρημίτη στόν τόπο τῆς ἄσκησής του, τή Μεγαλόνησο Κρήτη. Ἡ ἐπανακομιδή τμήματος τοῦ ἱεροῦ λειψάνου Του στόν Τόπο μας ἀποτελεῖ, ἀπό πλευρᾶς ἀρχαιότητας, τό δεύτερο σπουδαιότερο γεγονός ἐπιστροφῆς τιμίου λειψάνου, στή Μεγαλόνησο Κρήτη, μετά τήν ἐπανακομιδή τῆς Τιμίας Κάρας τοῦ Ἁγίου Ἀποστόλου Τίτου, Πρώτου Ἐπισκόπου τῆς Ἀποστολικῆς Ἐκκλησίας Κρήτης.

Ἡ Ἱερά Σύνοδος θά ἀποστείλει τά κατάλληλα εὐχαριστήρια γράμματα στό Ρωμαιοκαθολικό Πατριάρχη Βενετίας καί στή Ρωμαιοκαθολική Ἱερά Μονή Ἁγίου Γεωργίου τοῦ Μείζονος Βενετίας.

Γιά νά τιμηθεῖ κατάλληλα τό σπουδαῖο αὐτό Ἱστορικό γεγονός καί νά πληροφορηθεῖ ὁ εὐσεβής λαός τοῦ Θεοῦ, ἡ Ἱερά Σύνοδος ἀποφάσισε τά παρακάτω:

1. Τό Σάββατο, 17 Νοεμβρίου 2018 στήν Ἱερά Μονή Κουδουμᾶ νά τελεσθεῖ Ἀρχιερατικό Συλλείτουργο.
2. Τήν Κυριακή, 12 Μαΐου 2019, κατά τήν ὁποία ἑορτάζεται ἡ ἐπέτειος τῆς ἐπανακομιδῆς τῆς Τιμίας Κάρας τοῦ Ἁγίου Ἀποστόλου Τίτου, τά ἱερά λείψανα τοῦ Ἁγίου Κοσμᾶ τοῦ Ἐρημίτη νά μεταφερθοῦν στόν Ἱερό Καθεδρικό Ναό Ἁγίου Τίτου Ἡρακλείου, ὅπου θά τελεσθεῖ Συνοδική Θεία Λειτουργία. Ἡ Τιμία Κάρα τοῦ Ἁγίου Ἀποστόλου Τίτου καί τά ἱερά λείψανα τοῦ Ἁγίου Κοσμᾶ θά λιτανευθοῦν ἀπό κοινοῦ, τό ἀπόγευμα τῆς ἴδιας ἡμέρας, κατά τήν καθιερωμένη λιτάνευση, στήν πόλη τοῦ Ἡρακλείου.
3. Τή Δευτέρα, 13 Μαΐου 2019 Συνοδική Ἀντιπροσωπεία νά μεταφέρει τά ἱερά Λείψανα τοῦ Ἁγίου Κοσμᾶ ἀπό τόν Ἱερό Καθεδρικό Ναό τοῦ Ἁγίου Τίτου Ἡρακλείου, στήν Ἱερά Μονή Κουδουμᾶ, ὅπου θά τοποθετηθοῦν σέ κατάλληλο χῶρο.
4. Νά γίνουν εἰδικές ἐκδόσεις σχετικά μέ τόν βίο τοῦ Ἁγίου Κοσμᾶ, προκειμένου νά γνωστοποιηθεῖ στό λαό τοῦ Θεοῦ, ἡ ἀσκητική πολιτεία καί ἡ μαρτυρία τοῦ ἀρχαιότερου γνωστοῦ Ἐρημίτη καί Ὁμολογητή τῆς Μεγαλονήσου.
5. Νά ὀργανωθεῖ τριήμερο ἐκδηλώσεων μέ σχετική Ἐπιστημονική Ἡμερίδα, ἐντός τοῦ μηνός Μαΐου 2019, στό ὁποῖο θά κληθοῦν ἀπό τή Βενετία ἄνθρωποι πού σχετίζονται μέ τά παραπάνω, οἱ ὁποῖοι θά τιμηθοῦν ἀπό τήν Ἐκκλησία τῆς Κρήτης.
6. Νά καθιερωθεῖ, κατ᾽ ἔτος, ἡ τρίτη Κυριακή μηνός Μαΐου, ὡς ἡ ἡμέρα τῆς ἑορτῆς τῆς ἐπανακομιδῆς τῶν ἱερῶν λειψάνων τοῦ Ἁγίου Κοσμᾶ τοῦ Ἐρημίτη στήν Ἱερά Μονή τοῦ Κουδουμᾶ.

[πηγή]

Θ.Ι. Ρηγινιώτης, Δύο Ρεθεμνιώτες άγιοι: ο άγιος Ματθαίος από το Γερακάρι και ο άγιος Αθανάσιος από την Αξό

πηγή: ΠΡΟΣΚΥΝΗΤΗΣ 

Ο άγιος νεομάρτυς Ματθαίος ο εκ Γερακαρίου, ο εν Ρεθύμνω (18 Αυγούστου)

«Εγώ Χριστιανός εγεννήθηκα και Χριστιανός θ’ αποθάνω».

Οι άγιοι Τέσσερις Μάρτυρες είναι αναμφίβολα το χριστιανικό καύχημα του ρεθεμνιώτικου λαού. Καύχημα όχι μόνο της πόλης του Ρεθύμνου, όπου μαρτύρησαν (θανατώθηκαν από τους Τούρκους το 1824) και της Ιεράς Μητροπόλεως Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου, αλλά και της άλλης ρεθεμνιώτικης Μητρόπολης, της Ιεράς Μητροπόλεως Λάμπης, Συβρίτου και Σφακίων, απ’ όπου κατάγονταν και όπου είχαν ζήσει, καθώς και άλλων περιοχών του τόπου μας, με τις οποίες συνδέονταν.

Βέβαια, αγίους έχει κι άλλους το Ρέθυμνο, και η πόλη και τα χωριά μας. Γι’ αυτούς μπορείτε να διαβάσετε στην ιστοσελίδα της Ιεράς Μητροπόλεως Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου, στο Διαδίκτυο (imra.gr), στην ενότητα «Τοπική Αγιολογία».

Πάντως, από την εποχή της Τουρκοκρατίας – και μάλιστα από τα πρώτα χρόνια της, περίπου 125 χρόνια πριν τους Τέσσερις Μάρτυρες – έχουμε και έναν πέμπτο άγιο μάρτυρα, που ζούσε στην πόλη του Ρεθύμνου και όμως ως Ρεθεμνιώτες μάλλον δεν τον έχουμε τιμήσει όσο του αξίζει. Είναι ο άγιος Ματθαίος από το Γερακάρι Αμαρίου, που θανατώθηκε από τους Τούρκους, μετά από προδοσία της συζύγου του, σε ηλικία περίπου 27-30 ετών, το 1697 ή το 1700 (μόλις 50 χρόνια περίπου από την κατάληψη του Ρεθύμνου από τους Τούρκους, που έγινε το 1646), και γιορτάζει στις 18 Αυγούστου.

Η τοποθεσία της ταφής του στο Γερακάρι διασώθηκε στην τοπική παράδοση, με την ονομασία «του Μαθιού το μνήμα». Η δικαστική απόφαση της εκτέλεσής του από τους Τούρκους εντοπίζεται στο βιβλίο Έγγραφα Ιεροδικείου Ρεθύμνης, 17ος – 18ος αιώνας, που εκδόθηκε από τη Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Ρεθύμνου το 1995 με επιμέλεια του τότε διευθυντή της κ. Γιάννη Ζ. Παπιομύτογλου.

Εκεί, στις σελίδες 117-118, γράφει:

«1 Μαρτίου 1112 (1700). Αναφορά Αϊσές θυγατρός του Αβδουλλάχ πρώτου των κρεοπωλών (κασάπμπαση) κατοίκου της πόλεως Ρεθύμνης της συνοικίας Γιαλί.

Η ταπεινή αναφορά μου είνε η εξής: “Προ ενός έτους, ενώπιον του υψηλού ιεροδικαστηρίου, ηξιώθη να δεχθή την θρησκεία του Ισλάμ ο εκ των κατοίκων του χωρίου Γερακάρι της επαρχίας Αμαρίου ο Μαθιός, υιός του παπά Γεώργη, με τον οποίον συνεζεύχθην. Από καιρού παρετήρουν μερικάς συνηθείας του αντικειμένας εις την θρησκείαν του Ισλάμ, αλλά δεν απέδωκα σημασίαν. Προ ολίγου όμως χρόνου τον είδα να κάνη τον σταυρόν του. Τον παρηκολούθησα ολίγες ημέρες και τον έβλεπα με τα μάτια μου, να κάνη το σημείον του Σταυρού κάθε πρωΐ και κάθε βράδυ.

Μια μέρα απεφάσισα να τον ερωτήσω. Και εις απάντησιν μου λέγει: «Εγώ εγεννήθηκα Χριστιανός και έχω συνηθίσει να κάνω τον σταυρό μου το πρωΐ και το βράδυ». Τον ερωτώ πάλιν: «Τώρα είσαι Χριστιανός ή Μουσουλμάνος;». Χωρίς να διστάση καθόλου μου απήντησεν: «Εγώ Χριστιανός εγεννήθηκα και Χριστιανός θ’ αποθάνω».

Του είπα ότι θα το φανερώσω εις τον πατέρα μου, αυτός δε άνοιξε την πόρτα, εβγήκε, την έκλεισε με θυμόν και έφυγε. Το φανερώνω ενώπιον του Ιεροδικείου και ζητώ να εφαρμοσθή ο θρησκευτικός νόμος”.

Ο Ιεροδίκης Χατζή Αλή Εφέντης ζητώ την προσαγωγήν του.

Τον προσήγαγεν ο κλητήρ του Ιεροδικείου. Ερωτηθείς ενώπιον του Ιερού Νόμου και των κατωτέρω υπογεγραμμένων μαρτύρων απήντησε χωρίς να διστάση: «Εγώ Χριστιανός εγεννήθηκα και Χριστιανός θ’ αποθάνω». Το είπε κατ’ επανάληψιν. Μετά την ομολογίαν του επώπιον του Ιεροδικείου και των μαρτύρων πρέπει ν’ αποκεφαλισθή, κατά τον Ιερόν Νόμον. Αλλά, συμφώνως προς την γνωμοδότησιν του μεγάλου Ιεροδιδασκάλου Ιμάμη Αζάμ, δέον να επαναληφθή προς αυτόν η ερώτησις αν μετανοή και αν δέχεται την θρησκείαν του Ισλάμ ή αν προτιμά ν’ αποθάνη.

Τον ερωτώ πάλιν. Και με βραχνήν και σιγανήν φωνήν απαντά: «Εγώ Χριστιανός εγεννήθηκα και Χριστιανός θ’ αποθάνω».

Ούτω απελογήθη. Επειδή μετά την ομολογίαν του ενώπιον του Ιερού Δικαστηρίου και ενώπιον των μαρτύρων επιβάλεται ν’ αποκεφαλισθή. Αποφασίζω: να κοπή (αποκεφαλισθή).

Οι Μάρτυρες: Μεχμέτ του Αλή, υποδηματοποιός. Χατζή Αλή του Σαπρή, κουρεύς. Χατή Χασάν Χαλήλ του Βελή. Ιμβραΐμ Σατήρ του Μεχμέτ.

Ο Ιεροδίκης: Χατζή Αλή Εφέντης.»

Στο βιβλίο υπάρχουν οι παραπομπές: 

Εφημερίδα «Βήμα Ρεθύμνης», φύλλο 316, 25.12.1931.

Σπύρου Απ. Μαρνιέρου, «Ένας άγνωστος μάρτυς της πίστεως», Κρητολογικά Γράμματα 7/8 (1993), σσ. 3-6.

Επίσης στον άγιο αναφέρεται η εργασία του π. Μ. Λίτινα, «Ο Άγιος Νεομάρτυς Ματθαίος ο εκ Γερακαρίου», Αφιέρωμα στους Αγίους του τόπου μας, όπου παραπέμπει ο π. Παντελεήμων Σακελλαρίδης, στην πτυχιακή του εργασία «Άγιοι και Όσιοι της Ιεράς Μητροπόλεως Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου», Ρέθυμνο 2009, σσ. 37-38, όπου γίνεται αναφορά στον άγιο.

Το 2016 ο Σύλλογος Ενεργών Πολιτών Ρεθύμνου «Σύνπολις» τον ανακήρυξε προστάτη άγιό του και η μνήμη του εορτάστηκε πανηγυρικά στον ιερό ναό Κυρίας των Αγγέλων στην Παλαιά Πόλη του Ρεθύμνου. Το ίδιο συνέβη και φέτος (2017), παρουσία του μητροπολίτη Ρεθύμνης Ευγένιου, όπου για τον άγιο μίλησε ένας από τους σημαντικούς Ρεθεμνιώτες λόγιους της εποχής μας, ο κ. Μιχάλης Τρούλης. Παρόμοια η μνήμη του αναμένεται να τιμάται κάθε χρόνο στο Ρέθυμνο, όπου μαρτύρησε, όπως τιμάται και στην ιδιαίτερη πατρίδα του, το Γερακάρι.

Η περίπτωση του αγίου Ματθαίου, και όλων των μαρτύρων του τόπου μας, έχει κάτι να μας πει, επειδή πολλές φορές αρνούμαστε την πίστη των πατέρων μας χωρίς να μας απειλεί κανείς. Ας έχουμε υπόψιν ότι και σήμερα στη Συρία και σε άλλες χώρες της Ασίας και της Αφρικής χριστιανοί βασανίζονται και θανατώνονται για την πίστη τους.

Ο άγιος Αθανάσιος Πατελάρος, πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως, ο εκ της Αξού (21 Αυγούστου)

Ο άγιος Αθανάσιος Πατελάρος καταγόταν από το χωριό Αξός Μυλοποτάμου Ρεθύμνης και, αφού αρχικά μόνασε στο Άγιο Όρος, εκλέχθηκε μητροπολίτης Θεσσαλονίκης τα έτη 1631-34 και στη συνέχεια πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως (Οικουμενικός Πατριάρχης) για μικρά χρονικά διαστήματα το 1634 και το 1652, κατά την ταραγμένη περίοδο της Τουρκοκρατίας.

Χάνοντας το αξίωμά του, επέστρεψε στο Άγιο Όρος και στη συνέχεια περιπλανήθηκε στα τουρκοκρατούμενα Βαλκάνια και κοιμήθηκε το 1654 στην Ιερά Μονή Μεταμορφώσεως του Σωτήρος του Λούμπνι, στο Χάρκοβο της Ουκρανίας, όπου ενταφιάστηκε καθιστός, κατά το τυπικό της Ορθόδοξης Εκκλησίας.

Ήταν εξαιρετικά μορφωμένος, ποιητής, υμνογράφος, συγγραφέας και μεταφραστής. Ο τάφος του ήταν πηγή αγιάσματος και ιαμάτων, ενώ το 1662 έγινε ανακομιδή των λειψάνων του (εκταφή του) και το σώμα του ανακαλύφθηκε άφθαρτο και ευωδιάζον. Η Ρωσική Εκκλησία (στην οποία υπάγεται η Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας) αναγνώρισε την αγιότητά του το ίδιο έτος και ο λαός της Ουκρανίας τον τιμά ιδιαίτερα, χαρακτηρίζοντάς τον «ο Καθήμενος», λόγω της στάσης, στην οποία ακόμη και σήμερα φυλάσσεται το ιερό σκήνωμά του (το σώμα του).

Η μνήμη του πανηγυρίζεται με τη λαμπρότητα που του ταιριάζει στο ναό του, στον τόπο καταγωγής του, την Αξό. Ο ναός αυτός εγκαινιάστηκε στις 21 Αυγούστου 2008 από τον κρητικής καταγωγής Πατριάρχη Αλεξανδρείας Θεόδωρο, με ενέργειες του οποίου – ως επισκόπου, τότε, Κυρήνης και έξαρχου του Πατριαρχείου Αλεξανδρείας στην Οδησσό της Ουκρανίας – είχε έρθει στην Αξό το πρώτο απότμημα του ιερού λειψάνου του το 1993.

Η Ιερά Μητρόπολη Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου αφιέρωσε στον άγιο το Ημερολόγιο 2015, όπου περιλαμβάνονται πολλές εικόνες του, ιστορικές φωτογραφίες και αναλυτική βιογραφία του, γραμμένη από τον καθηγητή αγιολογίας στην Ανωτάτη Εκκλησιαστική Ακαδημία Ηρακλείου Κρήτης κ. Εμμανουήλ Δουνδουλάκη.

Ὁ Ὅσιος Μεθόδιος ὁ ἐν Νιβρύτῳ

εικόνα: saint.gr

Βίος τοῦ Ὁσίου Μεθοδίου τοῦ ἐν Νυβρίτῳ

Ἱερά Ἀκολουθία τοῦ Ὁσίου Μεθοδίου τοῦ ἐν Νυβρίτῳ

Αρχιμ. Δημήτριος Καββαδίας, Ο Όσιος Νικηφόρος ο λεπρός (βίντεο)

πηγή: ΠΕΜΠΤΟΥΣΙΑ

Ιωάννης Λίλης: Οι Όσιοι Παρθένιος και Ευμένιος, κτήτορες της Ιεράς Μονής Κουδουμά

Δρ. Ιωάννης Ν. Λίλης

Λέκτορας Δογματικής και Συμβολικής Θεολογίας 

της Ανωτάτης Εκκλησιαστικής Ακαδημίας Ηρακλείου Κρήτης

Φωτό:.imga.gr

Οι Όσιοι Παρθένιος και Ευμένιος,

κτήτορες της Ιεράς Μονής Κουδουμά

[Ομιλία που εκφωνήθηκε από τον συγγραφέα στις 10 Ιουλίου 2011, ανήμερα της εορτής των Οσίων Παρθενίου και Ευμενίου, στην πανηγυρίζουσα Ιερά Μονή Κουδουμά στη Μεσσαρά της Κρήτης. Δημοσιεύθηκε στην επίσημη ιστοσελίδα της Ιεράς Μονής Γορτύνης και Αρκαδίας (Ομιλίες– Άρθρα)].  

Σεβασμιώτατοι και Θεοφιλέστατε άγιοι αρχιερείς,

Άγιε Καθηγούμενε της Ιεράς Μονής Κουδουμά μετά της τιμίας συνοδείας Σας,

Σεβαστοί Πατέρες,

Αγαπητοί αδερφοί,

   

Το σημαντικότερο και εκλεκτότερο κομμάτι της Αγίας Εκκλησίας μας είναι αναμφισβήτητα ο λειτουργικός της πλούτος : το κέντρο αυτού, η θεία λειτουργία, με τις ακολουθίες των υπόλοιπων ιερών μυστηρίων που στρέφονται γύρω από αυτήν (άλλωστε κάποτε όλα τα ιερά μυστήρια τελούνταν μόνο μέσα στη θεία λειτουργία – το αποδεικνύει η τέλεση του μυστηρίου της ιερωσύνης). Σύμφωνα με την εκπεφρασμένη γνώμη των πατέρων θεολόγων κάθε Θεία Λειτουργία είναι μία θεοφάνεια, στην οποία βλέπουμε το φώς το αληθινό και λαμβάνουμε το Άγιο Πνεύμα το επουράνιο, και συνεχίζει τη χορεία των ζωντανών θεοφανειών της Παλαιάς και της Καινής Διαθήκης, με κορύφωση βέβαια την ενανθρώπιση του Κυρίου, η οποία είναι η τέλεια θεοφάνεια, καθώς το δεύτερο πρόσωπο της Αγίας Τριάδος προσέλαβε ολόκληρη την ανθρώπινη φύση. Η θεία λειτουργία εδώ και δύο χιλιάδες χρόνια δεν σταμάτησε ποτέ να τελείται, ενώ κανένα επίτευγμα του ανθρώπου εκείνη της εποχής δεν υπάρχει σήμερα ζωντανό, όπως ήταν την εποχή που γεννήθηκε, παρά μόνο στις επιστημονικές βιβλιοθήκες ως αναφορά ή παραπομπή. Και μόνο η συνεχής και αδιάκοπη πορεία του λειτουργικού πλούτου της Εκκλησίας είναι η καλύτερη απόδειξη πως τα γεγονότα που περιγράφει είναι ζωντανά.

Μέσα στη θεία λειτουργία λαμβάνουν τον αγιασμό όλα τα μέλη της Εκκλησίας, όποιο χάρισμα και να τους δόθηκε, από το πρώτο και σπουδαιότερο, αυτό του επισκόπου στο οποίο υπάρχει άπασα η ιερωσύνη, μέχρι του τελευταίου πιστού. Μέσα στη θεία λειτουργία ακούγεται με την ποίηση τη υμνογραφία και τη μουσική όλη η θεολογία της εκκλησίας, όπως είναι διατυπωμένη στην Αγία Γραφή και στις Οικουμενικές Συνόδους, μέσα στη Θεία Λειτουργία τα μέλη της Εκκλησίας λαμβάνουν τον αγιασμό, ο οποίος είναι ζήτημα ζωής και θανάτου για την ανθρώπινη φύση, όμως και μέσα στη θεία λειτουργία γίνονται οι αγιοκατατάξεις νέων αγίων της εκκλησίας, δείχνοντας καθαρά πως ο αγιασμός του ανθρώπου είναι πραγματικός και ζωντανός σε κάθε εποχή. Αυτό ακριβώς συνέβη και πριν από τέσσερα χρόνια στο ιερό μέρος που στεκόμαστε. Σύσσωμη η εκκλησία, ο οικείος ιεράρχης, η Σύνοδος της τοπικής μας Εκκλησίας και η Μητέρα Εκκλησία, το Οικουμενικό μας Πατριαρχείο, ενέταξαν στο αγιολόγιο ολόκληρης της Εκκλησίας δύο ακόμα πρόσωπα, τους αγίους Παρθένιο και Ευμένιο, κτήτορες της Ιεράς Μονής Κουδουμά.

Οι όσιοι Παρθένιος και Ευμένιος ήταν αδέρφια, αλλά είχαν μεταξύ τους μεγάλη διαφορά ηλικίας, συγκεκριμένα 16 χρόνια. Ο Παρθένιος γεννήθηκε το 1829 ενώ ο Ευμένιος το 1846 και κοιμήθηκαν ο Παρθένιος το 1905 και ο Ευμένιος το 1920. Σε σχέση με το αγιολόγιο της Ορθοδόξου Εκκλησίας, το οποίο ξεκινά από τις πρώτες ημέρες του χριστιανισμού φυσικά από τους αποστόλους και τους πρώτους μάρτυρες επισκόπους, όπως είναι ο άγιος Ιγνάτιος Αντιοχείας, οι όσιοι Παρθένιος και Ευμένιος είναι πολύ πρόσφατοι άγιοι, ουσιαστικά σύγχρονοι μας. Το εορτολόγιο της Εκκλησίας μας εντυπωσιάζει τον πιστό με ένα ακόμα χαρακτηριστικό του, την ποικιλία των ιδιοτήτων των προσώπων που το απαρτίζουν. Οι πάντες μπορούν να ενταχθούν στο εορτολόγιο της ορθοδόξου εκκλησίας και να γίνουν άγιοι. Μικρά παιδιά, ιεράρχες της Εκκλησίας, στρατιωτικοί, μεγάλοι ασκητές που δεν έλαβαν ποτέ την ιερωσύνη αλλά αγίασαν. Οι πάντες μπορούν, αν το αποφασίσουν ελεύθερα, να γίνουν άγιοι και να ενταχθούν και ουσιαστικά αλλά και θεσμικά στο εορτολόγιο της εκκλησίας. Οι κτήτορες της μονής στην οποία βρισκόμαστε εκπροσωπούν τρεις κατηγορίες του εορτολογίου. Και τα μικρά παιδιά που αγίασαν καθώς από παιδιά, και οι δύο αδερφοί, είχαν δείξει σημάδια αγιότητας και τους ασκητές αγίους εφόσον και οι δύο ήταν μεγάλοι ασκητές, αλλά και τους μεγάλους πατέρες της εκκλησίας που αγίασαν καθώς ο Ευμένιος ήταν και ιερέας με μεγάλο ποιμαντικό έργο στην ιερά εξομολόγηση.

Το κοσμικό όνομα του Παρθενίου ήταν Νικόλαος ενώ του Ευμενίου Εμμανουήλ. Ο πατέρας τους ονομάζονταν Χαρίτων Χαριτάκης και καταγόταν από τα Πιτσίδια και η μητέρα τους, η Μαρία Ανδρουλάκη, είχε καταγωγή το Αμάρι του νομού Ρεθύμνου και συγκεκριμένα από το χωριό Λοχριά. Κατά κόσμον ο Ευμένιος πρέπει να ήξερε περισσότερα γράμματα από τον Παρθένιο, και δίπλα στον δάσκαλο του που ήταν αναγνώστης πρέπει να έμαθε και τα πρώτα λειτουργικά γράμματα. Το 1852 ο ανάδοχος του Παρθενίου, ο οποίος ήταν ο πλοίαρχος Ανδροκλής Κούνδουρος ζήτησε να πάρει τον Παρθένιο στη θάλασσα για να μάθει την ναυτική τέχνη. Ο Παρθένιος πήγε κοντά για δύο χρόνια μέχρι το 1854 όπου σταμάτησε να ταξιδεύει. Το 1856 πέθανε ο πατέρας τους όταν ο Παρθένιος ήταν 26 ετών και ο Ευμένιος 10 ετών. Δύο χρόνια αργότερα τα δύο αδέρφια έφυγαν από το σπίτι τους και κατευθύνθηκαν στη μονή της Οδηγήτριας, η βρίσκεται ανάμεσα στο χωριό Σίββα Πυργιωτίσσης και στους Καλούς Λιμένες για να ακολουθήσουν τον μοναχικό βίο που τόσο ποθούσαν. Ο όσιος Παρθένιος έμεινε 4 χρόνια ως δόκιμος μοναχός και στις 27 Αυγούστου του 1862 έλαβε την ένδυση του ράσου με το όνομα Νέστωρ. Τρία χρόνια αργότερα, το 1865, έλαβε το ράσο και ο αδερφός του Ευμένιος με το όνομα Μεθόδιος. Η ζωή τους κυλούσε αρμονικά μέσα στο μοναστήρι με αυστηρή άσκηση. Όταν βρέθηκε το Μάρτσαλο, ο Νέστωρ πήγε εκεί για να οργανώσει το μέρος, κτίζοντας κελιά και δεξαμενή για το νερό. Μετά από λίγο πήγε μαζί του και ο Ευμένιος που ακόμα τότε ακόμα έφερε το όνομα Μεθόδιος. Το 1866 ξέσπασε η Κρητική Επανάσταση και τα δύο αδέρφια ζήτησαν να λάβουν μεγάλο μοναχικό σχήμα ώστε να έχαναν τη ζωή του να πέθαιναν ως μεγαλόσχημοι. Τότε ο Νέστωρ έλαβε το όνομα Παρθένιος και ο Μεθόδιος το όνομα Ευμένιος τα ονόματα που από το 2006 θα τους γνωρίσει ολόκληρη η Εκκλησία. Μόλις οι Τούρκοι έφθασαν στο Μαρτάλο οι 2 Πατέρες κατέφυγαν σε δυσπρόσιτα σπήλαια για να κρυφτούν· μαζί τους πήγαν και πολλοί χριστιανοί που κατέφυγαν εκεί για να σωθούν. Μετά τα φυγή των Τούρκων ο Παρθένιος και ο Ευμένιος επέστρεψαν στον τόπο της ασκήσεως τους, στο Μάρτσαλο. Δύο χρόνια αργότερα το 1868 ο Ευμένιος έγινε διάκονος από τον επίσκοπο Πέτρας Μελέτιο και το 1870 έλαβε το βαθμό του πρεσβυτέρου από τον επίσκοπο Αρκαδίας Γρηγόριο. Ο Παρθένιος δεν έλαβε ποτέ την ιερωσύνης και πέθανε ως μεγαλόσχημος μοναχός.

Όταν ηγούμενος στη μονή της Οδηγήτριας έγινε ο Αγαθάγγελος Τζωρτζακάκης το κλίμα βάρυνε εις βάρος των δύο αδερφών με αποτέλεσμα τα δύο αδέρφια να αποχωρήσουν από το Μάρτσαλο της μονής Οδηγήτριας, το 1874. Αν και είχαν ως σκοπό στην αρχή να κατευθυνθούν στην Ιερά Μονή Κοψά Σητείας τελικά δεν έμειναν εκεί και μετά από 4 χρόνια περιπλάνησης, το 1878, έφθασαν στον Κουδουμά, το μέρος όπου έχουμε την ευλογία και την τιμή να πατούμε σήμερα. Η πιο πιθανή εκδοχή για την προέλευση του ονόματος Κουδουμάς πρέπει να προέρχεται μάλλον από το φυτό Κουδουμαλιά. Τα αδέρφια βρήκαν στην περιοχή ίχνη από χαλάσματα που ανήκαν σε ένα ερημωμένο εκκλησάκι αφιερωμένο στην Παναγία. Το 1878 ιδρύουν την Ιερά Μονή Κουδουμά και ξεκινούν έναν τιτάνιο αγώνα για να χτίσουν το μοναστήρι τους. Η  αγάπη και οι δωρεές του κόσμου είχαν ως αποτέλεσμα να χτιστεί το μοναστήρι και το 1895       να γίνουν τα εγκαίνια του ναού από τον επίσκοπο Λάμπης και Σφακίων Ευμένιο και μετέπειτα Μητροπολίτη Κρήτης. Τα εγκαίνια εκείνα είναι σημαδιακή ημέρα για την εκκλησία μας καθώς θεμελιώθηκε ένα σπουδαίο προσκύνημα πολύ γνωστό και στην υπόλοιπη Ελλάδα εξαιτίας της αγιότητας των κτητόρων του. Το μοναστήρι εορτάζει κάθε χρόνο στις 10 Ιουλίου. Γιορτάζει όμως και στις 15 Αυγούστου, ημέρα Κοιμήσεως της Παναγίας μας καθώς το καθολικό της Μονής είναι αφιερωμένο στην Παναγία. Άλλωστε στην Παναγία πρέπει να ήταν αφιερωμένος και ο ναός ο οποίος υπήρχε πριν φθάσουν οι όσιοι Πατέρες.

Καθώς η εκκλησία κατά τον Απόστολο Παύλο είναι η σύναξη των λογικών όντων, των ανθρώπων, οι οποίοι έχουν τον νου και την ελευθερία, αρετές που θεολογικά ονομάζονται το κατ’ εικόνα του Θεού στον άνθρωπο, χαρακτηρίζεται από την ποικιλία των χαρισμάτων. Επίσκοποι, πρεσβύτεροι, διάκονοι, μάρτυρες της πρώτης εκκλησίας, μοναχοί, ασκητές, διδάσκαλοι, θεολόγοι με πρωτοκορυφαίους πάντοτε τους αποστόλους, έχουν προικισθεί ο καθένας με διαφορετικό χάρισμα και αποτελούν την Εκκλησία. Αυτήν τη βασική αλήθεια φρόντιζε πάντοτε η εκκλησία να τη δείχνει στο εορτολόγιο της, δίνοντας διαφορετικούς χαρακτηρισμούς στις διάφορες κατηγορίες αγίων, ανάλογα με το ποια ιδιότητα είχαν στη ζωή τους. Έτσι οι άγιοι που είναι πολύ γνωστοί σε ολόκληρη την Οικουμένη ονομάζονται μεγαλομάρτυρες. Μαρτυρούνται μεγάλως από ολόκληρη την ανθρωπότητα. Κάποιοι από αυτήν την ομάδα των Αγίων είχαν και πολύ φρικτό μαρτύριο, κάποιοι όμως δεν είχαν, είναι όμως και αυτοί μεγαλομάρτυρες εξαιτίας της κατά Θεόν δόξας που απέκτησαν και στη στρατευομένη εκκλησία αλλά και στη θριαμβεύουσα, δύο φάσεις της Εκκλησίας που βρίσκονται σε πλήρη συνέχεια και ενότητα. Ο άγιος Δημήτριος, πολιούχος της Θεσσαλονίκης, δεν είχε ιδιαίτερα φρικτό μαρτύριο είναι όμως παντού φημισμένος και γι΄ αυτό είναι μεγαλομάρτυς. Η Αγία Αικατερινή του Σινά είναι επίσης μεγαλομάρτυς. Και είχε πολύ φρικτό μαρτύριο αλλά είναι και φημισμένη σε ολόκληρη την Οικουμένη. Στην ίδια ομάδα βέβαια βρίσκεται και ο Άγιος Μηνάς. Επίσης οι άγιοι που είναι ιδιαίτερα γνωστοί είχαν όμως πολύ φρικτό μαρτύριο ονομάζονται : αν ήταν κληρικοί, επίσκοποι ή ιερείς, ιερομάρτυρες, μοναχοί και ασκητές οσιομάρτυρες, μόνο λαϊκοί, ονομάζονται μάρτυρες και αν ήταν κληρικοί ή λαϊκοί που μαρτύρησαν στην περίοδο της Τουρκοκρατίας νεομάρτυρες. Οι άγιοι που δεν είχαν κάποιο φρικτό μαρτύριο, μαρτύρησαν το Χριστό με τη ζωή τους, και είχαν την ιδιότητα του μοναχού ονομάζονται όσιοι. Σε αυτήν την κατηγορία ανήκουν οι κτήτορες την μονής στην οποία έχουμε την τιμή να βρισκόμαστε, Παρθένιος και Ευμένιος.

Σύμφωνα με τη δογματική διδασκαλία της Εκκλησίας, Εκκλησία σημαίνει δόγμα και λατρεία. Τα πάντα μέσα στην εκκλησία είναι λειτουργικά, συμβαίνουν μέσα στη λατρεία και εκφράζονται με τη λατρεία. Το ίδιο συμβαίνει και με την αγιοκατάταξη κάποιου προσώπου, δηλαδή την ένταξη του στο αγιολόγιο της εκκλησίας, ένα κατεξοχήν λειτουργικό γεγονός. Ο πρώτος της τοπικής εκκλησίας, ο οικείος ιεράρχης, υποβάλλει στην τοπική σύνοδο, όπου ανήκει η επαρχία του, την πρόταση του για την αγιοποίηση κάποιου προσώπου. Η Ιερά Σύνοδος με τη σειρά της στέλνει την πρόταση του στη μητέρα Εκκλησία, στο Οικουμενικό Πατριαρχείο, και με την ευλογία και έγκριση αυτής καθιερώνεται επισήμως η ένταξη του συγκεκριμένου προσώπου στο αγιολόγιο της εκκλησίας. Για να φθάσει η εκκλησία στο σημείου να ζητήσει την αγιοποίηση κάποιου προσώπου σημαίνει πως πρέπει να συντρέχουν κάποιες βασικές προϋποθέσεις : α) το συγκεκριμένο πρόσωπο να ανήκε στην ορθόδοξη εκκλησία β) να υπάρχουν ζωντανές μαρτυρίες θαυματουργίας του συγκεκριμένου προσώπου και γ) σύσσωμο το εκκλησιαστικό σώμα να συνηγορεί ενθέρμως για την αγιότητα του συγκεκριμένο προσώπου. Ουσιαστικά ο οικείος ιεράρχης που ζητά την αγιοκατάταξη κάποιου προσώπου είναι απλώς ο εκφραστής και ο εκπρόσωπος του εκκλησιαστικού πληρώματος της επαρχίας του.

Στις 24 Μαΐου του 2006 είχε φθάσει το πλήρωμα του χρόνου για να ζητήσει  ο τοπικός επίσκοπος, Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Γορτύνης και Αρκαδίας κ.κ. Μακάριος την ένταξη των οσίων Παρθενίου και Ευμενίου στο αγιολόγιο της Εκκλησίας μας. Στην επιστολή προς την Ιερά Επαρχιακή Σύνοδο της Κρήτης φαίνεται καθαρά πόσο έχει αγαπήσει ο Κρητικός Λαός τους κτήτορες της μονής Κουδουμά καθώς ἀναφέρει πώς ὡς ἐπίσκοπος ἔχει λάβει ὑπόψη τοῦ α) «τάς ἀπό πολλῶν ἐτῶν συντεθείσας καί ἐν χρήσει οὔσας διαφόρους Ἱερᾶς Ἀκολουθίας αὐτῶν» β) «τούς, ἤδη, ἀνεγερθέντας ἐπ’ ὀνόμασι αὐτῶν Ἱερούς Ναούς, ἐγκαινιασθέντας καί πανηγυρίζοντας ἐπί τῇ Ἱερά μνήμῃ αὐτῶν τήν 10^ην Ἰουλίου ἑκάστου ἔτους, μνήμην καθιερωθεῖσαν ἐπί τῷ ἐγκαινιασμῷ τοῦ πρώτου αὐτῶν Ναοῦ : 1) ἐν τῇ Ἱερά Μονή Κουδουμά» (καί βεβαίως στή μονή Ἀπεζανῶν, στό Μάρταλο τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Ὁδηγητρίας, στά Πιτσίδια καί στό Κεραμέ τοῦ Ρεθύμνου) γ) «τήν ἱστόρησιν αὐτῶν ἐν φορηταῖς Ι. Εἰκόναις καί τοιχογραφίαις πλείστων ὅσων Ἱερῶν Ναῶν καί Ἱερῶν Μονῶν ἐν Κρήτη καί ἀλλαχοῦ καθώς και δ) το έργο Οἱ ὅσιοι Παρθένιος καί Εὐμένιος καί ἡ Ἱερά Μονή Κουδουμά του πανοσιολογιωτάτου Πρωτοσυγκέλλου της Ιεράς Μητροπόλεως π. Χρυσοστόμου.

Η απάντηση της Μητέρας Εκκλησίας, τον Ιανουάριο του 2007, επιβράβευσε πατρικά και σφράγισε θεσμικά μία ζωή αγώνων και ασκήσεως των δύο αδερφών, Παρθενίου και Ευμενίου. Στην απάντηση του Οικουμενικού Πατριαρχείου υπάρχει η Πράξις κατατάξεως εἰς τό Ἁγιολόγιον τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας τῶν ὁσιῶν Εὐμενίου καί Παρθενίου τῶν ἐν Γορτύνη τῆς Νήσου Κρήτης με αριθμ. πρωτ. 47. Στην εν λόγω Πράξιν ο Παναγιώτατος Οικουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος, αφού εκθέσει την πρόταση της Εκκλησίας της Κρήτης και τη συνείδηση του εκκλησιαστικού πληρώματος καταλήγει σημειώνοντας : «ὅθεν, καί θεσπίζομεν Συνοδικῶς καί ἐν Ἁγίῳ διακελευόμεθα Πνεύματι ὅπως οἱ εἰρημένοι Ὅσιοι Εὐμένιος καί Παρθένιος, οἱ ἐν Κρήτη, συναριθμῶνται τοῖς Ὀσίοις καί Ἁγίοις τῆς Ἐκκλησίας τιμώμενοι εἰς τόν ἅπαντα αἰώνα παρά τῶν πιστῶν καί ὕμνοις ἐγκωμίων γεραιρόμενοι κατ’ ἔτος τῇ ι΄ Ἰουλίου».

Η Πράξις του Οικουμενικού Πατριαρχείου αναφέρεται ρητώς και στις θαυματουργίες των δύο κτητόρων της Μονής Κουδουμά : «τῆς διά τοῦ λόγου καί τοῦ ἔργου αὐτῶν διδαχῆς καί θαυματουργιῶν αὐτῶν». Πράγματι η ζωή τους ήταν γεμάτη από θαυματουργικά σημάδια όχι μόνο όσο ήταν εν ζωή, όχι μόνο μετά το θάνατο τους αλλά και πριν ενδυθούν το ράσο από τα πρώτα νεανικά τους χρόνια. Θα ήταν φρόνιμο να αναφερθούμε σε δύο θαύματα του οσίου Παρθενίου που δείχνουν πως από νεαρή ηλικία του είχε η δυνατότητα της θαυματουργίας. Μία μέρα στο σπίτι η μητέρα είχε παραγγείλει στον Παρθένιο, Νικόλαο τότε, να ανάψει το φούρνο για να ψηθεί το ψωμί που είχε ζυμώσει. Ο Νικόλαος το αμέλησε και όταν ήρθε η ώρα να φουρνίσει το ζωμί η μητέρα του έβαλε τις φωνές. Ατάραχος ο Νικόλαος της είπε φούρνισε μητέρα και μη ταράζεσαι. Εκείνη σεβάστηκε την προτροπή του και έβαλε το ψωμί στο φούρνο. Ο Νικόλαος σχημάτισε επάνω στο φούρνο το σχήμα του σταυρού και το ψήσιμο του άρτου έγινε κανονικά, καλύτερα από κάθε άλλη φορά. Τότε η μητέρα του είπε : παιδί μου δεν είμαι άξια να σε έχω στο σπίτι μου. Στο Θεό ανήκεις πήγαινε κοντά του. Τα ίδια λόγια ακριβώς είπε και στο άλλο της το παιδί τον όσιο Ευμένιο που τότε έφερε το όνομα Εμμανουήλ.

Ένα ακόμα, ακόμα κατά τα γνώμη μου, πολύ σπουδαίο θαύμα που σχετίζεται με τον όσιο Παρθένιο είναι αυτό που συνέβη όταν δούλευε στα πλοία με τον νονό του, καπετάν Ανδροκλή. Το 1852, πριν ακόμα πεθάνει ο πατέρας τους ο Ανδροκλής ζήτησε να τον πάρει μαζί του στο πλεούμενο για να μάθει τη ναυτική τέχνη. Κάποια μέρα μετά από δύο χρόνια δουλείας στο πλοίο το πλοιάριο ήρθε στα Μάταλα και ετοιμάζονταν να φύγουν για άλλο ταξίδι. Ο Νικόλαος προφασίστηκε να πάρει ρούχα από το σπίτι του και εξαφανίστηκε. Το πλοιάριο δεν τον περίμενε και έφυγε, χωρίς όμως να γυρίσει ποτέ από εκείνο το ταξίδι, στο οποίο πνίγηκαν όλα τα μέλη του πληρώματος. Ο Θεός του είχε δείξει σημάδι να μην ταξιδέψει καθώς είχε δείξει σημείο – ειδοποίηση. Αν το έλεγε και στους άλλους δεν θα τον πίστευε κανείς γιατί η πίστη δεν είναι κάτι που ανακοινώνεται ή παρουσιάζεται αλλά ανακαλύπτεται ελεύθερα από τον καθένα μας. Έτσι άφησε τα καράβια και γύρισε στον αγαπημένο εκκλησιασμό και αργότερα τη μοναχική ζωή.

Θα σημειώσουμε ακόμα ένα θαύμα των οσίων που έγινε όταν έκτιζαν το μοναστήρι. Κάποια στιγμή, καθώς συνεχίζονταν το κτίσιμο τη μονής, τελείωσαν οι πέτρες. Οι τεχνίτες ενημερώσαν τους δύο πατέρες πως δεν μπορούσαν να περιμένουν μέχρι να βρεθούν καινούριες πέτρες καθώς έχαναν μεροκάματα για τις οικογένειες τους. Θα έφευγαν από το μοναστήρι ώστε να εργαστούν αλλού και όταν θα βρίσκονταν οι πέτρες θα επέστρεφαν για να συνέχιζαν το κτίσιμο. Οι όσιοι παρακάλεσαν τους τεχνίτες να μην φύγουν μέχρι το πρωί. Όλο το βράδυ προσεύχονταν θερμά στο ιερό του ναού των χαλασμάτων για να βρεθούν οι πέτρες. Σε λίγο ξέσπασε μια μεγάλη τρικυμία. Όταν ηρέμησε, η παραλία μπροστά στο μοναστήρι ήταν γεμάτη από τις πέτρες, τις οποίες είχε φέρει η τρικυμία που προκλήθηκε με την προσευχή των οσίων πατέρων. Έκπληκτοι οι τεχνίτες αντίκρυσαν τις πέτρες που τους ήταν απαραίτητες για τη συνέχιση του κτισίματος. Οι όσιοι δοξολόγησαν το Θεό που άκουσε την προσευχή τους και η ανέγερση της μονής συνεχίστηκε απρόσκοπτα.                 

Εκτός όμως από χώρος αγιότητος η μονή Κουδούμα είναι και σπουδαίο κέντρο πολιτισμού, καθώς στη μονή βρέθηκαν χειρόγραφα υψίστης σπουδαιότητας που περιέχουν έργα λειτουργικά, ερμηνευτικά, πατερικά, δογματικά, βιβλικά. Άλλωστε όλα τα μοναστήρια της ορθοδοξίας είναι και λαμπρά κέντρα πολιτισμού. Ένα από τα πιο σπουδαία έργα που φυλάσσονται στη μονή Κουδουμά είναι αναμφισβήτητα το έργο Φιλοκαλία τῶν Ἱερῶν Νηπτικῶν, στο οποίο παρουσιάζεται η ανθρωπολογία της ορθοδόξου θεολογίας και μας λέγει πως ο αγιασμός της ανθρωπίνης φύσεως ακουμπά ολόκληρη την ανθρώπινη φύση. Η θύρα της υπάρξεως είναι ο νους. Από αυτόν εισρέουν στην υπόλοιπη ύπαρξη οι διαβρωτικοί ή οι αγαθοί λογισμοί, οι οποίοι μετατρέπονται σε διαβρωτικές ή αγαθές πράξεις με τη συνδρομή τις υπόλοιπης ύπαρξης. Εκδόθηκε το 1893 στη Αθήνα από τον Παναγιώτη Αθ. Τζελάτη. Τα ευρεθέντα έργα της Ιεράς Μονής που σήμερα βρισκόμαστε είναι ανεκτίμητος θησαυρός για τους σύγχρονους ακαδημαϊκούς μελετητές και μαρτυρούν πως επί των ημερών των οσίων Παρθενίου και Ευμενίου το μοναστήρι έσφυζε από κίνηση και ζωή. Άλλωστε το έργο Βιβλίον πρόχειρον ἀποθήκης τῆς Ι. Μ. Κουδουμά, επί ηγουμενίας του οσίου Ευμενίου, δείχνει την κίνηση και την τάξη που επικρατούσε στην Ιερά Μονή. Σημαντικό επίσης εύρημα του μοναστηριού είναι το έργο του Ιωάννου Χρυσοστόμου που εξηγεί τους κατά τας Κυριακάς αναγινωσκόμενους Αποστόλους, όπου μετέφρασε ο εθνομάρτυς Γρηγόριος ο Ε΄ και διασκευάσθηκε από τον καθηγητή Φίλιππο Π. Παπαδόπουλο.

Από την ίδρυση του το μοναστήρι γνώρισε 12 ηγουμένους. Οι δύο πρώτοι είναι οι κτήτορες, μοναχός Παρθένιος και αρχιμανδρίτης Ευμένιος. Ακολούθησαν σχεδόν αδιάκοπα άλλοι δέκα ηγούμενοι συμπεριλαμβανομένου και του σημερινού ηγουμένου, πατρός Μακαρίου, ο οποίος διακονεί ως ηγούμενος από το 2001.

Αυτή είναι η παρουσία και το περιεχόμενο των ορθοδόξων μοναστηριών. Πατριαρχική πράξη, Αγιοκατάξη, Επίσκοποι, ηγούμενοι, ασκητές, αγιότητα, άσκηση, πολιτισμός, καταλλαγή, μετάνοια, χειρόγραφα του παρελθόντος, ενταγμένα όλα μέσα στη θεία λειτουργία και τον περαιτέρω λατρευτικό πλούτο, συνθέτουν γόνιμα και ζωντανά αυτό που ονομάζουμε Ορθόδοξο βίωμα και αγιασμός της ανθρώπινης φύσεως.