Ανθολόγιον 141: Ηλίας Παπαγιαννόπουλος (για τη σύγχρονη θεολογία και τον Σ.Ράμφο)

(...)Στην πρώτη περίπτωση, η θεολογία προσέρχεται δευτερογενώς, εκ των υστέρων, σε συνάντηση με το παρόν, μεταφράζοντας τη δική της καθεαυτήν ανεξάρτητη γλώσσα σε μιαν ἀλλη και διεκδικώντας κατά κανόνα πως η μετάφραση αυτή διατηρεί ως πρός τη γλώσσα τη νοηματική της υπεροχή.(...)

(...) Στους αντίποδες του πρώτου κυρίαρχου αφηγηματικού σχήματος, κυριαρχεί σήμερα στους κόλπους της θεολογικής σκέψης κι ένα δεύτερο, απολύτως συμπληρωματικό πρός αυτό και σε σχέση αμοιβαίας τροφοδότησης. Σύμφωνα με αυτό, η θεολογία οφείλει να συντονιστεί με την κατεύθυνση όπου, όπως το θέτει για παράδειγμα ο Στέλιος Ράμφος, "πάνε τα πράγματα". Στον βαθμό, όμως, που ως παρόν γίνεται εδώ αντιληπτό η υφιστάμενη ηγεμονική μορφή του, το παρόν συμπίπτει πλέον με την ιδεολογική αυτοπεριγραφή του. Όταν παρόν και ισχύς (έστω και συμβολική ισχύς) συμπίπτουν, το παρόν έχει άδηλα δώσει τη θέση του στο αντίθετο του, στην απώλεια ή την απώθηση του. Να καταδυθούμε στο παρόν- ναί. Αυτό όμως δεν σημαίνει να κλείσουμε τα χάσματα, αλλά να τα ανοίξουμε- για την ακρίβεια: να τα υποδεχθούμε ως ανοιχτά. Επίκαιρη, ενεστωτική ύπαρξη δεν είναι, από την άποψη αυτή, παρά μόνο η αυτοκριτική ύπαρξη. Αυτό, όπως καλείται να δείξει μια επαρκής ανάλυση, σημαίνει απώτερα ότι, αξιώνοντας να γίνουμε αυθεντικά επίκαιροι, διόλου δεν καλούμαστε να λησμονήσουμε το παρελθόν, ούτε ασφαλώς και να το προσαρμόσουμε στις εκφράσεις της συμβολικής ισχύος του παρόντος, πράγμα που είναι εντέλει το ίδιο.Το ζήτημα δεν είναι να "εκσυγχρονίσουμε" τις κληρονομιές μας, λες και οι μορφές του τρέχοντος και του ισχύοντος συμπίπτουν αυτομάτως με τις μορφές της αλήθειας.(....)

Το δοκίμιο του Ηλ. Παπαγιαννόπουλου για το ανθρώπινο πρόσωπο

Ηλίας Παπαγιαννόπουλος, "Η θέση του κληρονόμου και το υποκείμενο του παρόντος", στο περιοδικό "Νέα Ευθύνη", τεύχος 15, Ιαν.-Φεβρ. 2013, σελ. 79-82 (εδώ: αποσπάσματα από τις σελ. 80-81).

Ανθολόγιον 139: π. Ευάγγελος Γκανάς

(...) Μια ορθόδοξη θεολογία για τον 21ο αιώνα θα αντιπαρατεθεί με τη νεωτερικότητα, αλλά με σκοπό να τη διασώσει. Δεν θα υιοθετήσει μια επιστροφή πρός το προ-νεωτερικό, αλλά οφείλει να προσφέρει μια νέα σύνθεση, εναλλακτική απέναντι στη σύγχρονη μορφή του (μετα)νεωτερικού κόσμου. (...)

π. Ευάγγελος Γκανάς, "Αυτοδικαιωτική εσωστρέφεια ή δημιουργική έξοδος πρός τον κόσμο: Το δίλημμα της ορθόδοξης θεολογίας για τον 21ο αιώνα" , στο περιοδικό "Νέα Ευθύνη", τεύχος 15 (Ιανουάριος-Φεβρουάριος 2013), σελ. 41 (απόσπασμα). [Ολόκληρο το άρθρο του π. Ευαγγέλου Γκανά δημοσιεύεται στις σελ. 38-42 του μνημονευθέντος περιοδικού].

Βαρυσήμαντο άρθρο του Οικουμενικού Πατριάρχου στο περιοδικό "Νέα Ευθύνη"

Στο τεύχος 15 του περιοδικού "Νέα Ευθύνη" (Ιανουάριος-Φεβρουάριος 2013) φιλοξενείται βαρυσήμαντο άρθρο του Οικουμενικού Πατριάρχου κ. Βαρθολομαίου υπό τον τίτλο "Η ΠΡΟΚΛΗΣΙΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ" (σελ. 1-3). Ολόκληρο το άρθρο αναδημοσιεύεται εδώ.

Σταχυολογούμε ορισμένα χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

(...)Τὸ ζητούμενον ἀπὸ τὴν Ὀρθοδοξίαν σήμερον εἶναι νὰ λειτουργήση ἡ ἰδία ὡς θετικὴ πρόκλησις διὰ τὸν σύγχρονον ἄνθρωπον, ὡς προοπτικὴ ἐνθέου βιοτῆς καὶ σχεσιακῆς ἐλευθερίας. Εἰς μίαν ἐποχήν "ἀνατροπῆς τῶν ἀξιῶν", ἡ ὁποία ἀπαξιώνει πολλὰ σημαντικὰ καὶ ἀπολυτοποιεῖ πλεῖστα ὅσα ἀσήμαντα, ἡ Ἐκκλησία προβάλλει θεοφιλῆ ἱεράρχησιν ἀξιῶν, μὲ ἐπὶ κεφαλῆς τὴν ἱερότητα τοῦ κατ' εἰκόνα καὶ καθ' ὁμοίωσιν Θεοῦ πλασθέντος ἀνθρώπου καὶ τὴν ἀκεραιότητα τῆς καλῆς λίαν δημιουργίας. 

Ἡ Ἐκκλησία, ὅταν ὁμιλῆ, τὸ πράττει διὰ νὰ ὑπερασπισθῆ τὸν ἄνθρωπον. Ἐπίσης ἠμπορεῖ νὰ σιωπᾶ διὰ τὰν ἴδιον λόγον. Εἶναι ἀδύνατον ὅμως ἡ Ἐκκλησία νὰ παραμείνη ἀδρανὴς ἀπέναντι εἰς τὴν κραυγὴν ἀγωνίας τῶν "κοπιώντων καὶ πεφορτισμένων" καὶ εἰς τὸν στεναγμὸν τῆς κτίσεως, νὰ σιωπήση ὅταν ἀπειλῆται ὁ "ἐλευθερία τετιμημένος" (Ἰ. Χρυσόστομος) ἄνθρωπος καὶ ὁ κόσμος του. 

Δὲν συμβιβάζεται ἡ Ἐκκλησία πρὸς τὴν ἀδικίαν, πρὸς ὅλας ἐκείνας τὰς ἀντιπερσοναλιστικὰς δυνάμεις, αἱ ὁποῖαι ὑποσκάπτουν τὴν κοινωνικὴν συνοχήν. Ἀντιστέκεται, προβάλλουσα τὸ κοινωνικὸν περιεχόμενον τοῦ χριστιανικοῦ Εὐαγγελίου, ἀσκοῦσα ἔργον διακονίας καὶ φιλανθρωπίας. Τὸ ἐκκλησιαστικὸν γεγονός, ὁ βεβιωμένος κοινοτισμὸς τῆς Ὀρθοδοξίας καὶ ἡ κοινωνία τῶν σχέσεων, ἀποτελεῖ ἁπτὴν πρόκλησιν διὰ τὸν ἀτομοκεντρισμόν τοῦ συγχρόνου ἀνθρώπου, διὰ τὸν δικαιωματισμὸν καὶ τὸν αὐτοσωτηρικὸν ναρκισσισμόν του. Τὸ ἀσκητικόν ἦθος της προσφέρεται ὡς ἐναλλακτικὴ πρότασις ζωῆς εἰς τὸν ἄνθρωπον τοῦ ἔχειν, ὁ ὁποῖος ταυτίζει τὴν εὐδαιμονίαν του πρὸς τὸν πολλαπλασιασμὸν τῶν ἱκανοποιημένων ἀναγκῶν του. 

Ὡς χῶρος θεοσδότου ἐλευθερίας ἡ Ὀρθόδοξος Ἐκκλησία ἀπορρίπτει τὴν τοποθέτησιν τοῦ ἔθνους ὑπεράνω τῆς κοινωνίας προσώπων. Εἶναι ἀδιανόητον τὸ ἔθνος νὰ ἀνάγηται εἰς καθοριστικὸν παράγοντα τῆς ἐκκλησιαστικῆς ζωῆς, νὰ ἀποτελῆ τὸν ἄξονα τῆς ὀργανώσεως τῆς Ἐκκλησίας, νὰ ἐκφέρη ἡ Ἐκκλησία ἐθνοκεντρικόν λόγον, νὰ γίνεται κοιτὶς κρυπτοεθνικισμοῦ ἤ νὰ συμπράττει ἀνοικτὰ πρὸς ἐθνικιστικάς πολιτικὰς δυνάμεις. (...)

 ***

Εἰς τοὺς θιασώτας τοῦ ἐπιστημονισμοῦ ἡ Ἐκκλησία ὑπενθυμίζει ὅτι δὲν ὑπάρχει πραγματικὴ πρόοδος, ὅταν φαλκιδεύεται τὸ ἀνθρώπινον πρόσωπον καὶ ἡ ἐλευθερία του. Τίποτε δεν γιγαντώνει τὴν ἀλαζονείαν τοῦ συγχρόνου ἀνθρώπου ὅσον ἡ πίστις εἰς τὴν παντοδυναμίαν τῆς ἐπιστήμης καὶ τῆς τεχνολογίας. Τὸ μέλλον, ὅμως, δὲν φαίνεται νὰ ἀνήκη εἰς τὸν αὐτοχειροτόνητον ἀνθρωποθεόν, ὁ ὁποῖος ἀγνοεῖ ἤ καταργεῖ προμηθεϊκῶς ὅρια καὶ μέτρα καὶ καταστρέφει τοὺς ὅρους ζωῆς ἐπὶ τῆς γῆς. Εἶναι βέβαιον ὅτι ἡ ἀνθρωπότης δὲν θὰ ἐπιβιώση, ἐὰν δὲν ἀλλάξη τὸν ὑπεροπτικὸν κτητικὸν προσανατολισμόν της. (...)

Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου κ. Βαρθολομαίου, Ἡ πρόκλησις τῆς Ὀρθοδοξίας, στὸ περιοδικό "Νέα Εὐθύνη", τ. 15 (Ἰανουάριος-Φεβρουάριος 2013), σελ. 1-2 (ἀποσπάσματα).

Θ.Ι.Ζιάκας-Γ.Κοντογιώργης-Μ.Μορφακίδης-Ευ.Χατζηβασιλείου: "Έθνος και Ιστορία"(εκδήλωση του περιοδικού "Νέα Ευθύνη" στον "Ιανό")

Πηγή: Αντίφωνο

Το περιοδικό Νέα Ευθύνη με αφορμή το αφιέρωμά του (τχ. 8, Νοε.-Δεκ. 2011) στο θέμα Έθνος και Ιστορία διοργάνωσε δημόσια συζήτηση στο βιβλιοπωλείο Ιανός την Πέμπτη 16 Φεβρουαρίου του 2012 με ομιλητές τους:  Θεόδωρο Ι. Ζιάκα, συγγραφέα,  Γιώργο Κοντογιώργη, καθηγητή Παντείου Πανεπιστημίου,  Μόσχο Μορφακίδη, καθηγητή Πανεπιστημίου της Γρανάδας και  Ευάνθη Χατζηβασιλείου, αναπλ. Καθηγητή Πανεπιστημίου Αθηνών. Τη συζήτηση συντόνισε ο συγγραφέας  Κώστας Χατζηαντωνίου. 

Τα βίντεο της συζήτησης προέρχονται από το Αντίφωνο.

Α' μέρος: Εισηγήσεις

http://www.youtube.com/watch?v=-9pF_M7Vkqk&feature=player_embedded

Β' μέρος: Συζήτηση

http://www.youtube.com/watch?v=XhNODRzmygo&feature=player_embedded