Ανθολόγιον 365: Μάριος Μπέγζος

[...] Ο λαϊκισμός αναιρεί το λαό: όλα γίνονται για το λαό, αλλά χ ω ρ ί ς το λαό. Μια μερίδα διανοουμένων άσχετων με το λαό σφετερίζεται το όνομα "λαός" για να αυθαιρετήσει. [...]

Μάριος Μπέγζος, Το μέλλον του παρελθόντος, εκδόσεις Αρμός, Αθήνα 1993, σελ. 118.

"ΔΟΚΙΜΙΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΤΗΣ ΘΡΗΣΚΕΙΑΣ": ΤΟ ΝΕΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥ ΒΕΝΤΗ

Χαράλαμπος Βέντης, Δοκίμια φιλοσοφίας της θρησκείας, εκδόσεις Εκκρεμές, Αθήνα 2025, ISBN: 978-618-5076-55

Σε μια εποχή τοξικής έξαρσης του φονταμενταλισμού και του θρησκευτικού λαϊκισμού αλλά και υπό την ηγεμονία μιας εξίσου κοινότοπης αθεΐας που δεσπόζει ως αποκλειστική «πεφωτισμένη» ατραπός για τον σύγχρονο άνθρωπο, η νηφάλια επανεξέταση της σχέσης μας με το ιερό δείχνει να είναι απαραίτητη. Όχι για λόγους κατήχησης, αλλά προκειμένου να διαχωριστεί με κριτήρια η έλλογη πίστη (όσο κι αν η τελευταία φαντάζει οξύμωρο σχήμα) από την κακοποιητική της καρικατούρα. Διέρχεται μια τέτοια εκ νέου μαθητεία στο ημέτερο υπερβατικό απαραιτήτως, και με γυμνά μάλιστα πέλματα, από τη βάσανο ακάνθινων ερωτημάτων, όπως είναι η πίστη ουσιωδώς αντίδικη του Λόγου, ως αδιάψευστη ενδοϊστορικά επαγγελία; Οδηγεί στην εξηλιθίωση και την ετερονομία του ανθρώπου ή μήπως συμβάλλει στην ωρίμασή του, την πνευματική αλλά και τη διανοητική; Κοντολογίς, είναι συμβατή η πίστη με την κριτική σκέψη και τον αναστοχασμό, ή εμπίπτει εξ ολοκλήρου στην επικράτεια του θυμικού και της παραμυθίας ως αναλγητικό του φόβου, του θανάτου και της τυχαιότητας της ύπαρξης; Ακριβέστερα, συνταιριάζεται η χριστιανική αφήγηση με το σημερινό επιστημονικό κοσμοείδωλο, με την κοπερνίκεια και τη δαρβινική επανάσταση, εναρμονίζεται καθόλου με την παράδοση του ουμανισμού; Ο «Θεός» πέθανε από φυσικά αίτια ή ένεκα μιας απερίσκεπτης πατροκτονίας; Τα ερωτήματα αυτά είναι ανεπίδεκτα τελεσίδικων απαντήσεων, ωστόσο η αδιάκοπη τριβή μαζί τους είναι επιβεβλημένη για λόγους πνευματικής υγείας, προόδου κι εντιμότητας. Με βάση αυτή την αρχή, οι στοχαστικές δοκιμές μας στον παρόντα τόμο καταθέτουν μια θεϊστική ανάγνωση της πραγματικότητας στη δύσκολη μεθόριο αναμεταξύ της αποκεκαλυμμένης αλήθειας και της ελληνικής παράδοσης του ‘‘λόγον διδόναι’’.

https://www.ekkremes.gr/portal/my_pages/bookdetails.php?id=176

Jürgen Habermas (1929-2026), [Θρησκεία και εκκοσμίκευση]

Jürgen Habermas (1929 - 2026)

[...] [Σ]τη συλλογική ζωή των θρησκευτικών κοινοτήτων, στο βαθμό που αποφεύγουν τον δογματισμό και τον εξαναγκασμό της συνείδησης, μπορεί να διατηρείται ανέπαφο κάτι που έχει χαθεί οριστικά από άλλους χώρους και δεν είναι δυνατόν να ανασυσταθεί μόνο με τη βοήθεια της επαγγελματικής γνώσης των ειδημόνων∙ εννοώ τις ποικίλες εκφραστικές δυνατότητες και την ευαισθησία απέναντι στην πεπλανημένη ζωή, στις παθολογίες της κοινωνίας, στην αποτυχία των εξατομικευμένων μοντέλων ζωής και στην εκφυλιστική παραμόρφωση των συνθηκών ζωής. Η ασυμμετρία των αξιώσεων της επιστήμης επιτρέπει στη φιλοσοφία να είναι έτοιμη να μάθει από τη θρησκεία, και μάλιστα για λόγους όχι λειτουργικούς αλλά περιεχομένου [...]

Γιούργκεν Χάμπερμας - πάπας Βενέδικτος ΙΣΤ', Η διαλεκτική της εκκοσμίκευσης, μετάφραση: Ηλίας Τσιριγκάκης, εκδόσεις Εστία, Αθήνα 2010, σελ. 37.

Η συνέντευξη του Μάριου Π. Μπέγζου στον Γ. Σαχίνη (31/10/2025)

https://www.youtube.com/watch?v=jZjD9M4ZfT4

Συνέντευξη του Ομότιμου Καθηγητή της Θεολογικής Σχολής του ΕΚΠΑ Μάριου Π. Μπέγζου στον Γιώργο Σαχίνη (Κρήτη TV, 31/10/2025)

Ανθολόγιον 253: Μάριος Π. Μπέγζος, [Αγάπη και ελευθερία]

(...) Η αγάπη και η ελευθερία συναγωνίζονται μεταξύ τους ακατάπαυστα. Όποιος αγαπά, θυσιάζει την ελευθερία του έστω και εν μέρει ή κατ' ελάχιστον. Όταν δύο πρόσωπα αγαπιούνται, είτε είναι σύντροφοι στην ζωή είτε γονείς απέναντι στα παιδιά τους, παραιτούνται από την ελευθερία των επιλογών τους, αν όχι όλων, οπωσδήποτε μερικών. (...)

Μάριος Π. Μπέγζος, Δημοκρατικός Πατριωτισμός: Δοκίμια πολιτικής φιλοσοφίας της θρησκείας, εκδόσεις Αρμός, Αθήνα 2019, σελ. 65.

Ανθολόγιον 252: Μάριος Π. Μπέγζος, [Περί Θεού]

(...) Η μοναδικότητα δεν συνεπάγεται μοναχικότητα. Ο Θεός είναι μοναδικός στην ουσία Του αλλά δεν καταντά μοναχικός στην ύπαρξη Του. Η τριαδικότητα δηλώνει με ποιον τρόπο η μοναδική αξία δεν θα εκφυλισθεί σε μοναχική ύπαρξη. (...)

Μάριος Π. Μπέγζος, Δημοκρατικός Πατριωτισμός: Δοκίμια πολιτικής φιλοσοφίας της θρησκείας, εκδόσεις Αρμός, Αθήνα 2019, σελ. 28.

Ανθολόγιον 240: Μάριος Π. Μπέγζος

Η φιλοσοφία είναι η ερώτηση μέσα στην ερώτηση.

Μ. Π. Μπέγζος, Νεοελληνισμός και νεωτερικότητα, εκδόσεις Γρηγόρη, Αθήνα 2011, σελ. 33

Ανθολόγιον 239: Μάριος Π. Μπέγζος

Η ευθύνη είναι το αντίδοτο της ενοχής.

Μ. Π. Μπέγζος, Νεοελληνική φιλοσοφία της Θρησκείας, εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα 1998, σελ. 337

"Δημοκρατικός πατριωτισμός": το νέο βιβλίο του Μάριου Μπέγζου

Μάριος Μπέγζος, Δημοκρατικός πατριωτισμός: δοκίμια πολιτικής φιλοσοφίας της θρησκείας, εκδόσεις Αρμός, Αθήνα 2019, ISBN: 978-960-615-210-8.

Πατριώτης γίνεσαι, χωρίς να είσαι δεξιός.

Δημοκράτης γίνεσαι, χωρίς να είσαι αριστερός.

Ο ελληνισμός ξεκληρίστηκε (Μικρασία 1922, Κύπρος 1974), όταν κυβερνούσαν δεξιοί εθνικιστές (Λαϊκοί, Δικτατορία).

Η Μακεδονία δόθηκε (Πρέσπες 1949 «Αυτόνομη Μακεδονία» και 2019 «Βόρεια Μακεδονία»), όταν εξουσίαζαν αριστεροί διεθνιστές (ΚΚΕ, ΣΥΡΙΖΑ).

Είναι «Μεγάλη Ιδέα» για τον νεοελληνισμό του 21ου αιώνα ο Δημοκρατικός Πατριωτισμός;

https://armosbooks.gr/shop/theologia/dimokratikos-patriotismos/

π. Ευάγγελος Γκανάς, Μεταφυσικής αγώνας άγονος και το δώρο της μαρτυρίας: διαδρομές στη σύγχρονη Φιλοσοφία της Θρησκείας

[Το παρόν δοκίμιο του π. Ευ. Γκανά πρωτοδημοσιεύτηκε στο περιοδικό Cogito, τεύχος 10, αφιέρωμα: Φιλοσοφία και Θρησκεία, Ιούλιος 2010, σελ. 36-41].

 Πηγή: Αντίφωνο

Η Φιλοσοφία της Θρησκείας, στις ποικίλες εκφάνσεις και προοπτικές με τις οποίες εμφανίζεται στις αρχές του 21^ου αιώνα, αποτελεί αναμφισβήτητα καρπό των Νέων Χρόνων. Το γεγονός αυτό δεν σημαίνει βέβαια ότι δεν διαθέτει παλαιότατες απαρχές και μια μακρόχρονη διαδρομή στην Ιστορία των Ιδεών. Ήδη η διαμάχη πλατωνισμού και σοφιστών θεωρείται ως η ιστορική μήτρα που έθεσε την ατζέντα της μεταγενέστερης συζήτησης.

Η εμφάνιση του χριστιανισμού και η συνάντησή του με την ελληνική φιλοσοφία αποτέλεσε μια άλλη σημαντική φάση αυτής της εξέλιξης και το ερώτημα του Τερτυλλιανού, «τι σχέση μπορεί να έχει η Ιερουσαλήμ με την Αθήνα;», παραμένει ανοικτό μέχρι και τις μέρες μας. Εξίσου σημαντική τέλος είναι η διαμόρφωση της σχολαστικής σκέψης ως πολεμικής απόκρισης  στην προβληματική που έθεσε η επανεμφάνιση του αριστοτελισμού με τη μορφή του αβερροϊσμού.

Αν όμως η Φιλοσοφία της Θρησκείας, στη σύγχρονη θεματική της, αποτελεί αναμφισβήτητα έναν καρπό των Νέων Χρόνων, αυτό που παραμένει  αμφισβητήσιμο είναι το κατά πόσον ο καρπός  αυτός, στη σημερινή μορφή και προβληματική του, συνιστά θρεπτική τροφή για το ανθρώπινο πνεύμα ή αντίθετα έναν αραιό και άνοστο χυλό όπως τόσα και τόσα προϊόντα της μαζικοδημοκρατικής σκέψης.

Το δοκίμιο αυτό έχει διπλό στόχο: αφ’ ενός, να αναδείξει πως το ποικιλόμορφο τοπίο της σύγχρονης συζήτησης μπορεί ίσως να ιδωθεί και να περιγραφεί κατά τρόπο περιεκτικό μέσα από την ανάδειξη της αντιπαράθεσης δύο συγκεκριμένων ιδεοτυπικών προοπτικών, της μεταφυσικής και της μαρτυρίας, και αφ’ ετέρου να υποστηρίξει πως είναι η δεύτερη προοπτική αυτή που αποτελεί το δρόμο προς μια, επώδυνη ίσως, αλλά σίγουρα γόνιμη πορεία προς την ενηλικίωση του ανθρώπινου πνεύματος.

Η ΣΥΝΕΧΕΙΑ  ΕΔΩ.