Kαι στη wordpress από σήμερα

Το ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΟ ΑΤΟΜΟ από σήμερα και στη wordpress. 

http://gvardavas.wordpress.com/

Η ΦΙΛΟΚΑΛΙΑ, Ο ΜΗΔΕΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ Η ΚΡΙΣΗ

τοῦ π. Νικολάου Λουδοβίκου*

Σὲ περιόδους μεγάλων κρίσεων στοὺς λαούς, ἡ κύρια ἐργασία τοῦ διανοουμένου ὀφείλει νὰ εἶναι ἡ ἀνάδειξη ἐκείνων τῶν στοιχείων τοῦ πολιτισμοῦ καὶ τῶν παραδόσεων ποὺ μποροῦν νὰ βοηθήσουν στὴν ἀνάταξη τῆς συλλογικῆς κατάθλιψης καὶ τὴν ἀναζωπύρωση τῶν ἑστιῶν δημιουργικῆς δράσης.

Αὐτὸ ἀκριβῶς ἔκαναν αἴφνης ἄνθρωποι σὰν τὸν Χέγκελ ἢ τὸν Γιάσπερς σὲ ἀντίστοιχα πολὺ δύσκολες στιγμὲς τοῦ ἔθνους τους. Ἄλλωστε τὸ νὰ κατηγορεῖ ἡ Ἰνδία τὸν ἰνδουισμὸ ἢ τὸ Ἰρὰκ τὸν μουσουλμανισμὸ γιὰ τὶς κακοτυχίες τους, αὐτὸ μόνο σὲ βαθύτερη παρακμή, λόγω ἀπελπισίας, θὰ μποροῦσε νὰ ὁδηγήσει. Σὲ στιγμὲς κρίσης, λοιπόν, ἀναζητοῦμε κατ᾽ ἀρχὴν τὰ στοιχεῖα ἐκεῖνα ποὺ ἐπιτρέπουν τὴν ἀναγέννηση καὶ τὴν ἐλπίδα. Ἄραγε αὐτὸ εἶναι ποὺ κάνει ὁ Στέλιος Ράμφος μὲ τὸ τελευταῖο του βιβλίο, ὅσο καὶ μὲ τὸ μπαρὰζ τῶν συνεντεύξεων ποὺ ἀκολούθησε;

Στὴν εἰκοσαετία ποὺ διδάσκω στὴν τριτοβάθμια θεολογικὴ ἐκπαίδευση, στὴν Ἑλλάδα καὶ στὸ ἐξωτερικό, ἔχω συναντήσει μόλις δυὸ ἢ τρεῖς ἀνθρώπους ποὺ ἔχουν διαβάσει ὁλόκληρη τὴ Φιλοκαλία. Τὸ βιβλίο αὐτό, ποὺ δημιουργήθηκε ἀπὸ μοναχοὺς γιὰ μοναχούς, ἐκδόθηκε μετὰ τὸ ’60 στὴν Ἑλλάδα καὶ διαβάστηκε γενικῶς ἐλάχιστα. Τὸ πρόβλημα ὡστόσο εἶναι πὼς τὸ περιεχόμενό του ἐλάχιστα ταυτίζεται μὲ αὐτὸ ποὺ προτείνει ὁ Ράμφος.

Κατ᾽ ἀρχὴν ἡ Φιλοκαλία δὲν περιέχει μόνο μιὰ ἀνθρωπολογία, ἀλλὰ σειρὰ ἀνθρωπολογιῶν, μὲ σημαντικὲς διαφορὲς μεταξύ τους, οἱ ὁποῖες ἀνταποκρίνονται στὴ μακρὰ ἐξέλιξη δεκατεσσάρων αἰώνων: εἶναι ἐντελῶς διαφορετικὴ ἡ Πλατωνίζουσα καὶ καθαρὰ νοησιαρχικὴ ἀνθρωπολογία καὶ γνωσιολογία τοῦ συγγραφέα τῶν ἀπόψεων τοῦ Ἀντωνίου ἢ τοῦ Εὐαγρίου (Νεῖλος ὁ Ἀσκητής), ἀπὸ τὴ μυστηριοκεντρικὴ ἀνθρωπολογία τοῦ Μάρκου τοῦ Ἀσκητῆ, ἢ τὸν ἐσωτερισμὸ τοῦ Μακαρίου, ἢ ἀκόμα, φυσικά, ἀπὸ τὸν μοντέρνο ψυχοσωματικὸ ὁλισμὸ τοῦ Μαξίμου τοῦ Ὁμολογητῆ καὶ τὴν ἱερὴ σωματοκεντρικότητα τοῦ Γρηγορίου Παλαμᾶ. Εἶναι ἐντελῶς παράδοξη ἄλλωστε ἡ θέση τοῦ Ράμφου πὼς ὁ ἀνατολικὸς χριστιανισμὸς δὲν διαθέτει καν ἀνθρωπολογία: ἡ ἀπόλυτη ἰσότητα καὶ ἀκεραιότητα τῶν δύο φύσεων τοῦ Χριστοῦ στὴ Δ’ Οἰκουμενικὴ Σύνοδο, καθὼς καὶ ὁ μακρὺς ἀντι-μονοφυσιτικὸς ἀγώνας, ποὺ κατέληξε στὴ λαμπρὴ διατύπωση τῆς ἀπόλυτης ἐλευθερίας τῆς ἀνθρώπινης βούλησης, γιὰ πρώτη φορὰ στὴν Ἱστορία, στὸν Μάξιμο τὸν Ὁμολογητὴ καὶ τὴ Στ’ Οἰκουμενικὴ Σύνοδο, ἐνάντια στὴν παθητικότητα τῆς βουδιστικῆς Ἀνατολῆς, θὰ ἀρκοῦσαν γιὰ νὰ τὸ ἀποδείξουν αὐτό. Ὑπάρχει μιὰ διαδικασία ὡρίμανσης τῆς ὀρθόδοξης ἀνθρωπολογίας, τῆς ὁποίας τὰ ἴχνη φαίνονται καὶ στὴ Φιλοκαλία καὶ πρὸς τὴν ὁποία σήμερα στρέφεται τὸ ἐνδιαφέρον πολλῶν εἰδικῶν στὴ Δύση.

Πέραν αὐτῶν καμιὰ πρωτοκαθεδρία τοῦ αἰσθήματος δὲν ἐπιτρέπει ἡ Φιλοκαλία. Τόσο τὸ αἴσθημα ὅσο καὶ ὁ νοῦς περιορίζονται, στὴ διαδικασία τῆς προσευχῆς, τόσο ὅσο χρειάζεται γιὰ νὰ ἀποφευχθεῖ ἡ πιθανὴ εἰδωλοποιητική τους λειτουργία – κυρίως μάλιστα τοῦ αἰσθήματος! Παραμένει βεβαίως παράδοξη ἡ θέση τοῦ Ράμφου πὼς μηδενιστὴς εἶναι ὁ ἄνθρωπος τοῦ αἰσθήματος· κατὰ τὸν Χάιντεγκερ (στὸ ἔργο του γιὰ τὸν Νίτσε) αἰτία τοῦ μηδενισμοῦ εἶναι μᾶλλον, ἀντιθέτως, ἡ αὐτοτοποθέτηση τοῦ σκεπτόμενου ὑποκειμένου ὡς προϋπόθεση κάθε ἀντικειμενικῆς μεταφυσικῆς του Εἶναι – καὶ ἡ βούληση γιὰ δύναμη ποὺ ἀκολουθεῖ. Ὁ ἄνθρωπος τοῦ αἰσθήματος δὲν εἶναι μηδενιστής, ἀντίθετα πιστεύει σὲ ἀξίες. Γίνεται μηδενιστὴς ὅμως ὅταν γίνει φίλαυτος, ὅταν χάσει δηλαδὴ τὴν κοινότητα. Ἀλλὰ αὐτὸς ὁ «θερμὸς» μηδενισμὸς θεραπεύεται μᾶλλον πιὸ εὔκολα ἀπὸ τὸν «ψυχρὸ» μηδενισμὸ τοῦ λογικισμοῦ.

Τὸ μεγαλύτερο ὅμως σφάλμα εἶναι τὸ νὰ ταυτίζει κανεὶς τὴ Φιλοκαλία μὲ τὸν ὀρθόδοξο χριστιανισμὸ ἐν γένει, ἢ ἀκόμα μὲ τὸν τρόπο βίωσης τῆς εὐχαριστιακῆς κοινότητας ἀπὸ μέρους τῶν πιστῶν ἀνὰ τοὺς αἰῶνες. Ὑπάρχει σχέση ἀλλὰ ὄχι ταύτιση. Πέραν αὐτοῦ, ἄλλωστε, γιὰ νὰ μείνουμε στὸ θέμα μας, ἡ Ἑλλάδα κατὰ τὸν τελευταῖο αἰώνα ὑπέφερε πολὺ περισσότερο ἀπὸ τὸν ἠθικισμό, τὸν εὐσεβισμὸ καὶ τὸν νομικισμὸ ποὺ ἔφεραν κάποιες ὀργανώσεις, παρὰ ἀπὸ τὴ Φιλοκαλία, ποὺ ἀγνοεῖ ὅλα τὰ παραπάνω!

Ποιά εἶναι τὰ στοιχεῖα τῆς Φιλοκαλίας ὅμως ποὺ θὰ μποροῦσαν νὰ βοηθήσουν μιὰ σύγχρονη ἀνθρωπολογία, ἡ ὁποία θὰ μποροῦσε ἐπίσης νὰ ὁδηγήσει καὶ σὲ ἱστορικὴ ἀνάπτυξη; Ἀναφέρω μερικὰ ἐπιγραμματικά: ἡ ἔμφασή της στὴν ἀνάγκη ρεαλιστικῆς αὐτογνωσίας (κάτι στὸ ὁποῖο περιλαμβάνεται καὶ τὸ ἀσυνείδητο), ἡ ἔμφαση στὴν ἀνάγκη κοινωνικοποίησης τοῦ φίλαυτου θελήματος, ὁ τελικὸς τονισμὸς τῆς ψυχοσωματικῆς ὑφῆς τοῦ ἀνθρώπου καὶ ἡ ἀνάγκη ψυχοσωματικῆς μετοχῆς/συναλήθευσης τοῦ ἀνθρώπινου ὅλου, ἡ ἀποφασιστικὴ συναίρεση ἀτομισμοῦ-κοινωνικότητας καὶ σὺν-εὐθύνης ὅλων γιὰ ὅλα καὶ ὅλους. Δὲν εἶναι καλύτερα νὰ ἀρχίσουμε νὰ συζητοῦμε αὐτὰ παρὰ ὁτιδήποτε ἄλλο;

----
*Ὁ π. Νικόλαος Λουδοβίκος εἶναι ἀναπληρωτὴς καθηγητὴς στὴν Ἀνωτάτη Ἐκκλησιαστικὴ Ἀκαδημία Θεσσαλονίκης, ἐπικ. καθ. στὸ Ὀρθόδοξο Ἰνστιτοῦτο τοῦ Καίμπριτζ, ἐπίκ. καθ. στὸ Παν/μιο Οὐαλίας
πηγή: Χριστιανική βιβλιογραφία & ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ 3-7-2010

Γράμμα προς το δικό μας Σωκράτη

Δήλωση της οικογένειας του δολοφονηθέντος Σωκράτη Γκιόλια

Σωκράτη μας,

πριν οκτώ χρόνια που σε παντρέψαμε είχες γεμίσει μια μεγάλη εκκλησία με φίλους και γνωστούς για να σου ευχηθούν να ζήσεις. Χθες, γέμισες πάλι εκτός από την εκκλησία και όλη την πλατεία για το τελευταίο αντίο.

Θέλουμε να ευχαριστήσουμε από την ψυχή μας όλους, γνωστούς και άγνωστους, που συμμετέχουν στον πόνο μας για τον άδικο χαμό σου.

Τα στοιχεία της ψυχής σου, η βαθειά σου πίστη, η καθαρότητα της ζωής σου και η φιλάνθρωπη καρδιά σου μας βεβαιώνουν ότι είσαι στην αγκαλιά του Θεού και αυτό είναι η μόνη μας παρηγοριά.
Ευχόμαστε η θυσία σου να λειτουργήσει σαν ξυπνητήρι στη συνείδηση του ελληνικού λαού.

Η γυναίκα σου, οι γονείς σου και τα αδέρφια σου σαν το καλύτερο μνημόσυνο ζητούν από το Θεό να συγχωρέσει τους φονιάδες σου όπως και συ θα ήθελες.

Νίκος Κοτζιάς, Οι δύο πραγματικότητες σε εποχή κρίσης

Από την Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία της 18ης Ιουλίου 2010, ένα σημαντικό  απόσπασμα απο  το άρθρο "Οι δύο πραγματικότητες σε εποχή κρίσης" του καθηγητή του Πανεπιστημίου Πειραιώς Νίκου Κοτζιά  :

Οι δυσκολίες της κρίσης βιώνονται με τρόπο διαφορετικό, υποκειμενικό, από κάθε ξεχωριστό άτομο. Επιπλέον, ο κάθε πολίτης ζει την πραγματικότητα εις διπλούν: την ατομική, καθημερινή και την δημόσια - πολιτική. Το ίδιο φαίνεται ότι ισχύει και για πολλούς πολιτικούς. 
Ο «απλός, καθημερινός» πολίτης βιώνει την κρίση ως κίνδυνο της ίδιας της ύπαρξής του. Είναι αναγκασμένος να «σπαταλά» μεγάλο τμήμα της ενέργειάς του προκειμένου να μπορέσει να βρει λύσεις στα προβλήματα που τον πιέζουν κάθε ημέρα: να ζήσει με μικρότερο μισθό και ισχνότερες προοπτικές για τα παιδιά του. Να πληρώσει λογαριασμούς που συνεχώς αυξάνονται. Να αγοράσει τα απαραίτητα που ακριβαίνουν. Από μια σκοπιά, το σύστημα στην εποχή της κρίσης μπορεί να επιβιώσει, χάρη και στο γεγονός ότι ο μέσος πολίτης είναι υποχρεωμένος να ξοδεύει συνεχή ενέργεια στα αυξανόμενα προβλήματά του. Γι' αυτό, όταν χρειαστεί να αντιμετωπίσει τα μεγάλα κοινωνικά ζητήματα, πιθανό να διαπιστώσει ότι έχει ήδη εξαντληθεί από την καταναγκαστική ενασχόληση με τα άμεσα, τα προσωπικά.

Ολόκληρο  εδώ.

Επί εσχάτη προδοσία

Του Δημήτρη Μάρδα

Αναπληρωτή Καθηγητή του Τμήματος Οικονομικών Επιστημών του ΑΠΘ. 

πηγή: Ελευθεροτυπία, 18-7-2010

αναδ. Αντίβαρο

φωτό: mardas.gr/Photos.aspx

 

Μια φορά κι έναν καιρό, υπήρχε μια χώρα που την έλεγαν Ελλάδα. Αποκαμωμένη από το βαρύ πολιτισμικό της φορτίο, η χώρα αυτή «ξαπόσταινε» κάτω από τον τουρκικό ζυγό επί 400 χρόνια, αφομοιώνοντας και εμπεδώνοντας -μεταξύ άλλων- το ραχάτι, το μπαξίσι και παρόμοιες φράσεις, που ενέχουν χαρακτηριστικές νοοτροπίες του σύγχρονου Νεοέλληνα.

Ωστόσο, ακόμη και υπό τις έντονες επιρροές των δεσμωτών του, ο λαός κατάφερε να διατηρήσει στον σκληρό δίσκο της μνήμης του λέξεις όπως: αξιοπρέπεια και φιλότιμο. Εννοιες σαν τις παραπάνω αποτέλεσαν τις ικανές και αναγκαίες συνθήκες για να αναγνωρίζεται το συμφέρον της χώρας ως ύψιστο καθήκον και να καταγγέλλονται ως εθνική προδοσία πολιτικές πράξεις που οδήγησαν στη συρρίκνωση του ελληνισμού.

Η περίφημη δίκη των Εξι -παρά τις όποιες στρεβλώσεις της- που ακολούθησε με την απώλεια της Σμύρνης και τον ξεριζωμό ενάμισι εκατομμυρίου Ελλήνων από την Ιωνία, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα.

Με το πέρασμα μόλις εκατό περίπου χρόνων από το εν λόγω ιστορικό γεγονός, που σήμαινε για τη νεόδμητη ελληνική δημοκρατία την απώλεια σημαντικών κυριαρχικών δικαιωμάτων, και μετά από τη χούντα των συνταγματαρχών η Ελλάδα άρχισε να ανακάμπτει, ακολουθώντας εν πολλοίς όμως συνταγές που πρότασσαν μια ιδιότυπη βιώσιμη ανάπτυξη με πολλά στοιχεία ευδαιμονισμού.

Ταυτόχρονα, οι όποιες ευαισθησίες μας για το εθνικό συμφέρον ξεψύχησαν με το πέρας της δίκης των δικτατόρων και την αναγόρευσή τους σε προδότες, το ελάχιστο που έπρεπε να γίνει! Η δυναμική του Πολυτεχνείου λειτούργησε ως η κολυμβήθρα του Σιλωάμ για πολιτικές φυσιογνωμίες που επανέκαμψαν αναζωογονημένες στα πολιτικά δρώμενα της χώρας, μετά την παλινόρθωση της δημοκρατίας.

Το ίδιο ίσχυσε όμως και για όσους μπορούσαν να πουν ότι συμμετείχαν στη βραδιά εκείνης της ύψιστης εθνικής εξέγερσης, κρατώντας τον ασύρματο, ακουμπώντας την πόρτα, τη σημαία... τα κράσπεδα του Πολυτεχνείου.

Για ορισμένους -και όχι για όλους- απ' αυτούς η αυτονόητη υποχρέωση για συμμετοχή στον αντιδικτατορικό αγώνα εξαργυρώθηκε αδρά με την κατοχή επί μακρόν διαφόρων πολιτικών θέσεων, που τους προσέφεραν δύναμη και, με αθέμιτα μέσα, κυρίως πλούτο. Κρυμμένοι πίσω από τη μνήμη του συγκεκριμένου ιστορικού συμβάντος επιδίωκαν τη συντήρησή του επιτηδευμένα ακμαία, ενώ παράλληλα χωμένοι στο βούρκο της διαφθοράς μεριμνούσαν για ένα ατομικό χρυσοφόρο μέλλον και μια επίγεια καθημερινότητα με χλιδή, ανταγωνιστική των γαλαζοαίματων.

Βέβαια, δεν παρέλειπαν να κυκλοφορούν, χωρίς γραβάτα και κοστούμι, ανάμεσα στους εργαζόμενους και την πολιτική τους πελατεία κάθε 1η του Μάη, προβάλλοντας το προφίλ του εκατομμυριούχου πολιτικού εργατοπατέρα, του νεοτεριστή, ενίοτε του διανοούμενου, αν και βαθιά διεφθαρμένου.

Η σχεδόν παθολογική πίστη σε εθνάρχες, εγγυητές της δημοκρατίας ή σε ιστορικά στελέχη των κομμάτων, υπέταξε το αίσθημα της ατομικής ευθύνης του κάθε πολίτη για την πρόοδο της χώρας του σε ένα ερμαφρόδιτο συναίσθημα συλλογικότητας, που ως είθισται εκφράζεται από τον ηγέτη. Στο πλαίσιο αυτό και υπό το πρίσμα μιας ιδιότυπης αριστοκρατίας οι προαναφερθέντες πολιτικοί -εκφραστές της νεοελληνικής αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας- έπρεπε να είναι απόφοιτοι μεγάλων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, γόνοι ισχυρών οικονομικά οικογενειών, αντιστασιακοί ή φίλοι αυτών. Ετσι, λέξεις με πρώτο συνδετικό την αξία, όπως για παράδειγμα αξιοκρατία, παραγκωνίσθηκαν υπέρ των ανωτέρω και ταυτίστηκαν με την αφέλεια, χρησιμοποιούμενες κατά το δοκούν.

Σήμερα, 200 μόνο χρόνια μετά την απελευθέρωση της Ελλάδας από τους τούρκους φίλους και γείτονές μας και μόλις μέσα στα τελευταία σαράντα χρόνια δημοκρατίας, η χώρα αυτή κατάφερε να παλεύει με το φάντασμα της χρεοκοπίας και την απώλεια των ύστατων κυριαρχικών της δικαιωμάτων. Και είναι τέτοια η κατάντια όλων μας που αντί να απαγγέλλουμε κατηγορίες για εθνική προδοσία στους όποιους διεφθαρμένους χωρίς τσίπα και νυν ζάπλουτους πολιτικούς, να μιλάμε, στο πλαίσιο μιας εύρυθμης δικαστικής τάξης, το πολύ πολύ για καταχραστές του δημοσίου χρήματος και της αξιοπρέπειάς μας.

Θυσιάστηκε η ελπίδα του τόπου στο όνομα της δικής τους καλοπέρασης! Στην αρχαία Αθήνα θα είχαν εξοστρακιστεί. Στη μετεπαναστατική Γαλλία θα βίωναν την κόλαση της γκιλοτίνας. Στη σύγχρονη Ελλάδα ορισμένοι από αυτούς τολμούν να κυκλοφορούν ανάμεσά μας ελεύθεροι, να χαίρονται τους «κόπους» και τον αμύθητο πλούτο που εξασφάλισαν με τη βοήθεια σωρείας παραβατικών πράξεων, έχοντας ως ασπίδα προστασίας μια σαθρή νομοθεσία, που κόπηκε και ράφτηκε με τέτοιο τρόπο ώστε να τους αφήνει, ως συνήθως, στο απυρόβλητο ή με ελαφρές αμυχές, παρά το θόρυβο που δημιουργούν οι ίδιοι και η συμπεριφορά τους.