Παρασκευή, 20 Σεπτεμβρίου 2019

Σταύρος Γιαγκάζογλου, Σχόλια και παρατηρήσεις στο Δελτίο Τύπου του ΣτΕ: Αποφάσεις ΣτΕ- Ολομέλεια 1749-1752/2019, Προγράμματα Σπουδών του Μαθήματος Θρησκευτικών Δημοτικού - Γυμνασίου και Λυκείου

Σχόλια και παρατηρήσεις στο Δελτίο Τύπου του ΣτΕ: Αποφάσεις ΣτΕ- Ολομέλεια 1749-1752/2019, Προγράμματα Σπουδών του Μαθήματος Θρησκευτικών Δημοτικού - Γυμνασίου και Λυκείου

Σταύρος Γιαγκάζογλου
Επίκουρος Καθηγητής
του Τμήματος Θεολογίας ΕΚΠΑ


Σύμφωνα με το ΣτΕ:
Α. «Πρέπει να επιδιώκεται η ανάπτυξη της ορθόδοξης χριστιανικής συνείδησης και ότι το μάθημα αυτό απευθύνεται αποκλειστικά στους ορθόδοξους χριστιανούς μαθητές»:
Σχόλιο:
1. Τα νέα Προγράμματα Σπουδών (ΠΣ) σαφώς επιδιώκουν την ανάπτυξη ορθόδοξης χριστιανικής συνείδησης και αυτό απορρέει από τους σκοπούς και τα περιεχόμενά τους. Μόνο που η σπουδή αυτή δεν γίνεται ερήμην των άλλων χριστιανικών παραδόσεων και των άλλων θρησκειών, γιατί αυτό επιτάσσει η σύγχρονη επιστημονική, θεολογική και παιδαγωγική αντίληψη του μαθήματος των Θρησκευτικών (ΜτΘ). Η απόφαση του ΣτΕ συρρικνώνει το ΜτΘ σε απλή ενοριακή κατήχηση στο Δημόσιο σχολείο, και μεταβάλει το σύγχρονο σχολείο του 21ου αιώνα σε ένα σχολείο το οποίο ουσιαστικά αρνείται να διαχειριστεί τη θρησκευτική ετερότητα σε τόσο κρίσιμους καιρούς. Συνεπώς, είναι παντελώς ανυπόστατη η κατηγορία ότι στα νέα ΠΣ της υποχρεωτικής εκπαίδευσης παραγνωρίζεται ή παραγκωνίζεται η Ορθόδοξη πίστη. Οι μαθητές δεν καλούνται να μελετήσουν σε βάθος άλλες θρησκείες, αλλά απλώς να εντάξουν στο πεδίο των θρησκευτικών τους γνώσεων κάποια στοιχεία για τις θρησκείες αυτές, ενώ φυσικά στα θέματα του μαθήματος σε όλες τις τάξεις είναι κυρίαρχη η παρουσία της Ορθοδοξίας (πίστη-θεολογία-λατρεία-ζωή-τέχνη). Τα νέα ΠΣ, όμως, δεν μπορούσαν να μη λάβουν σοβαρά υπόψη τους, ότι στον σύγχρονο κόσμο οι μαθητές – ακόμη και των τάξεων του Δημοτικού- έχουν πολλές ευκαιρίες να πληροφορηθούν –συχνά με μη έγκυρο έως και επιζήμιο τρόπο– από πολλές πηγές (τηλεόραση-βιντεοπαιχνίδια-κινηματογράφος-διαδίκτυο), δεδομένα που αφορούν στην πίστη και στη λατρεία απω-ανατολικών κυρίως θρησκειών και των ποικίλων παραφυάδων τους, όπως εμφανίζονται στον δυτικό κόσμο. Επομένως, ένα σοβαρό σχολικό μάθημα Θρησκευτικών, που αισθάνεται τον «παλμό» των εξελίξεων στη σύγχρονη κοινωνία, δεν θα ήταν δυνατόν να αδιαφορήσει για τη σωστή και υπεύθυνη ενημέρωση των μικρών μαθητών με απώτερο στόχο την αποφυγή της παραπληροφόρησης και των συνεπαγόμενων κινδύνων. Η διαστρωμάτωση της ύλης σχετικά με την Ορθόδοξη διδασκαλία, με τις άλλες χριστιανικές ομολογίες και με τις λοιπές μεγάλες θρησκείες, είναι απολύτως σαφής και διακριτή τόσο μέσα στο ΠΣ της υποχρεωτικής εκπαίδευσης όσο και στο νέο ΠΣ του Λυκείου, όπου δικαιολογούνται με επάρκεια οι θεματικές επιλογές, οι οποίες πάντως κινούνται εντός του νομιμοποιητικού πλαισίου του ισχύοντος νόμου (Ν.1566). Πώς είναι δυνατό να κρίνεται αρνητικά η αναφορά στις άλλες χριστιανικές παραδόσεις της Ευρώπης και στις άλλες μεγάλες θρησκείες του κόσμου, μολονότι είμαστε χώρα μέλος της Ε.Ε. και μολονότι η Ορθόδοξη Εκκλησία διεξάγει εδώ και δεκαετίες επίσημο θεολογικό διάλογο με τους Ρωμαιοκαθολικούς και τους Προτεστάντες, αλλά και ειρηνικούς διαθρησκειακούς διαλόγους, μολονότι στην Ελλάδα υφίσταται μουσουλμανική μειονότητα, υπάρχουν επί αιώνες εβραϊκές κοινότητες, Ρωμαιοκαθολικοί και Προτεστάντες, ενώ η προσφυγική κρίση και η γενικότερη μετακίνηση ανθρώπων από την Ασία και την Αφρική και από άλλες περιοχές μας φέρνει διαρκώς αντιμέτωπους με τον θρησκευτικά και πολιτισμικά άλλον, μολονότι οι Ρωμαιοκαθολικοί λόγω μετανάστευσης είναι γύρω στις 400.000, ότι στην Αττική σήμερα διαβιούν περί τους 250.000 Μουσουλμάνοι, μολονότι ήδη έχουμε μεταστροφές στο Ισλάμ, μολονότι έχουμε μικτούς γάμους εδώ και δεκαετίες…
2. Η αναφορά αυτή του ΣτΕ αφορά ένα κλειστό κατηχητικό και όχι απλά ομολογιακό μάθημα, το οποίο προτιμά να μην απευθύνεται σε μη Ορθόδοξους μαθητές. Ωστόσο, το ΜτΘ ως απλό κατηχητικό μάθημα σύμφωνα με την απόφαση του ΣτΕ δεν μπορεί να έχει ούτε θρησκειολογικές αναφορές και ασφαλώς δεν μπορεί να είναι ούτε κριτικό, ούτε πλουραλιστικό ούτε αντικειμενικό.
3. Απαλλαγές του ΜτΘ στο ελληνικό σχολείο υπάρχουν σχεδόν από τον μεσοπόλεμο. Ουδέποτε ίσχυε, όμως, ότι το ΜτΘ απευθυνόταν αποκλειστικά και μόνο στους ορθόδοξους χριστιανούς. Ως υποχρεωτικό μάθημα απευθυνόταν σε όλους τους μαθητές, ωστόσο, έδινε τη δυνατότητα απαλλαγής, εφόσον το επιθυμούσαν, στους μη ορθόδοξους ή άθεους.
Σύμφωνα με το ΣτΕ:
Β. «Οι ετερόδοξοι, αλλόθρησκοι ή άθεοι μαθητές έχουν δικαίωμα πλήρους απαλλαγής από το μάθημα με την υποβολή σχετικής δήλωσης, η οποία θα μπορούσε να γίνει με μόνη την επίκληση λόγων θρησκευτικής συνείδησης, η δε Πολιτεία οφείλει, εφόσον συγκεντρώνεται ικανός αριθμός μαθητών που απαλλάσσονται, να προβλέψει τη διδασκαλία ισότιμου μαθήματος προκειμένου να αποτραπεί ο κίνδυνος ‘ελεύθερης ώρας’»:
Σχόλιο:
1. Η θέση αυτή του ΣτΕ αναγνωρίζει ότι η συνταγματική αναφορά για την ανάπτυξη της θρησκευτικής συνείδησης αφορά, πέραν της Ορθοδοξίας, και άλλες ιστορικές παρουσίες ετεροδόξων και ετεροθρήσκων στην Ελλάδα. Γι’ αυτό και η απόφαση του ΣτΕ προτείνει ισότιμο, δηλαδή, ομολογιακό μάθημα «εφόσον συγκεντρώνεται ικανός αριθμός μαθητών που απαλλάσσονται».
2. Ωστόσο, η επίκληση λόγων θρησκευτικής συνείδησης σε συνδυασμό με τη σχετική απόφαση της Ανεξάρτητης Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα και την υπουργική απόφαση για την απάλειψη της αναγραφής του θρησκεύματος πρακτικά μπορεί να οδηγήσει κάθε μαθητή στην απλή επίκληση λόγων συνείδησης και έτσι πλέον το ΜτΘ καθίσταται de facto προαιρετικό για όλους άρα και για τους Ορθόδοξους μαθητές. Άλλωστε από που θα τεκμαίρεται ότι κάποιος είναι ή δεν είναι ορθόδοξος; Και βάσει ποιας κανονιστικής διάταξης θα υποχρεώνεται κάποιος να παρακολουθεί το ορθόδοξο ή το καθολικό, ή το προτεσταντικό ή το ισλαμικό ή το εβραϊκό ομολογιακό (ισότιμο) μάθημα;
3. Η ενδεχόμενη ύπαρξη παράλληλων μαθημάτων για άλλα δόγματα ή θρησκεύματα θα διαμορφώσει καταστάσεις ομοσπονδοποίησης του ΜτΘ στα σχολεία, όπου διάφορα μαθήματα Θρησκευτικών είναι δυνατό στο μέλλον να αναπτύσσονται και να ανταγωνίζονται το ένα το άλλο, προκαλώντας εντάσεις μισαλλοδοξίας και εστίες θρησκευτικού φονταμενταλισμού στο ελληνικό σχολείο. Από το χωριστό μάθημα για κάθε θρησκεία, υπάρχει ο κίνδυνος να εμφανισθεί στα σχολεία ένα πρωτόγνωρο για την Ελλάδα φαινόμενο, αυτό της θρησκευτικής ομοσπονδοποίησης του σχολείου. Η δε θρησκευτική ομοσπονδοποίηση του σχολείου μπορεί να οδηγήσει μεσοπρόθεσμα ή μακροπρόθεσμα στην παράδοση της ευθύνης του θρησκευτικού μαθήματος από την Πολιτεία στις επιμέρους θρησκευτικές κοινότητες. Το ζητούμενο δεν πρέπει και δεν μπορεί να είναι η κοινοτιστική, εθνοτική και θρησκευτική πολυδιάσπαση του δημόσιου σχολείου (που εγκυμονεί πολιτικούς και εθνικούς κινδύνους), αλλά η καλλιέργεια πνεύματος συνεργασίας, αλληλοκατανόησης και καταλλαγής.
3. Πρακτικά δεν μπορεί να υπάρξει για όλους μάθημα Θρησκευτικών (ετερόδοξοι χριστιανοί, ετερόθρησκοι) και συνεπώς πολλοί μαθητές θα αποκλείονται εκ των πραγμάτων στο δημόσιο σχολείο από τη σχολική θρησκευτική εκπαίδευση.
4. Πιθανώς το μόνο μάθημα Θρησκευτικών που θα μπορεί να συγκεντρώνει ικανό αριθμό ετερόθρησκων μαθητών σε ορισμένα σχολεία θα είναι μόνο ένα μάθημα για το Ισλάμ.
Σύμφωνα με το ΣτΕ:
Γ. «Στην προκειμένη περίπτωση, όμως, τα επίδικα προγράμματα σπουδών, όπως προκύπτει από τους σκοπούς και το περιεχόμενό τους, δεν αποβλέπουν στην ανάπτυξη της θρησκευτικής συνείδησης των ορθόδοξων μαθητών, διότι τα μεν προγράμματα του δημοτικού και του γυμνασίου δεν περιέχουν ολοκληρωμένη -και διακριτή έναντι άλλων δογμάτων και θρησκειών - διδασκαλία των δογμάτων, ηθικών αξιών και παραδόσεων της ορθόδοξης εκκλησίας, το δε πρόγραμμα του λυκείου είναι αποσυνδεδεμένο από τη διδασκαλία αυτή»:
Σχόλιο:
1. Τα προγράμματα σπουδών του Δημοτικού και του Γυμνασίου περιέχουν ικανή ύλη για την ανάπτυξη της ορθόδοξης χριστιανικής συνείδησης. Ουδέποτε και σε κανένα γνωστικό αντικείμενο είναι δυνατό να υπάρξει πλήρης ανάπτυξη όλης της ύλης του στο σχολείο (ακόμη και στο πανεπιστήμιο), παρά μόνο με επιστημονικά και εκπαιδευτικά κριτήρια επιλογή του εφικτού, του παιδαγωγικά πρόσφορου και του βασικού.
2. Οι αναφορές των νέων ΠΣ στα άλλα θρησκεύματα είναι πάντοτε διακριτές σε σχέση με το ορθόδοξο δόγμα. Η διάκριση αυτή κατέστη σαφέστερη ύστερα και από τον εκτεταμένο διάλογο του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής με την αρμόδια επιτροπή της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος. Το γεγονός αυτό μάλλον δεν ελήφθη καθόλου υπόψη από το ΣτΕ.
3. Το πλήθος των πολυτροπικών κειμένων, των μνημείων και άλλων εικονογραφικών και οπτικοακουστικών στοιχείων, των προσώπων και των γεγονότων που αφορούν την Ορθόδοξη Εκκλησία στα νέα ΠΣ δείχνει ότι ουδέποτε σχεδιάστηκε μάθημα με τόσο πλούσιο υλικό από και για την Ορθόδοξη Παράδοση.
4. Το πρόγραμμα του Λυκείου αφορά τις ηλικίες των εφήβων και αναφέρεται σε κρίσιμα υπαρξιακά, ηθικά και κοινωνικά ζητήματα σε σχέση με την Ορθόδοξη Παράδοση και το νόημά της στα σημερινά προβλήματα του κόσμου και του ανθρώπου. Και εδώ οι αναφορές σε άλλες θρησκευτικές παραδόσεις είναι διακριτές.
5. Όταν η πολιτεία δεν ζητά από κανέναν διδάσκοντα πιστοποιητικό θρησκευτικής συνείδησης ή φρονημάτων, παρά μόνο το πτυχίο του ως εκπαιδευτικού θεολόγου ή ως δασκάλου, για να διδάξει το ΜτΘ, πώς μπορεί να ασκηθεί έλεγχος και από ποιους, αν το ΜτΘ είναι ακραιφνώς ορθόδοξο, όπως το θέλει το ΣτΕ; Τα όποια συνακόλουθα προγράμματα σπουδών ή βιβλία ή υλικά ενός αποκλειστικά και ακραιφνώς ορθόδοξου μαθήματος αρκούν ή αντέχουν σε ένα σύγχρονο εκπαιδευτικό σύστημα στον ανοικτό και διαλεγόμενο κόσμο μας, όπου διακινούνται ραγδαία όλες οι γνώσεις, οι πληροφορίες κ.λπ., αν δεν έχουμε εμπιστοσύνη πρώτα και κύρια στον ίδιο τον εκπαιδευτικό; «Άραγε, με ποιο κριτήριο μπορεί να χαρακτηριστεί ένα διδακτικό θέμα ή υλικό ως ορθόδοξο; Με το κριτήριο της προέλευσής του ή μήπως της μαθησιακής στόχευσης, της διδακτικής χρήσης και του μαθησιακού αποτελέσματος; Μια διδασκαλία μπορεί να χρησιμοποιεί ορθόδοξα υλικά και να είναι αντορθόδοξη και αντίθετα να αξιοποιεί μη ορθόδοξα υλικά και να είναι ορθοδοξότατη. Επιπλέον, η διερεύνηση εκφάνσεων της θρησκευτικής ετερότητας είναι αποστολή άλλων μαθημάτων; Ο Ορθόδοξος χριστιανός δεν πρέπει να γνωρίζει τίποτε για το θρησκευτικό περίγυρο που τον περιβάλλει; Ή μήπως πρέπει να δημιουργηθούν και «άλλα» μαθήματα που θα ασχολούνται με αυτό το πεδίο;» (Γιώργος Στριλιγκάς).
Σύμφωνα με το ΣτΕ:
Δ. «Αντιθέτως, δίδεται ιδιαίτερη έμφαση είτε στην προβολή στοιχείων κοινών με τη διδασκαλία άλλων δογμάτων και θρησκειών (δημοτικό-γυμνάσιο) είτε στη διδασκαλία διαφόρων ηθικών και κοινωνικών ζητημάτων, τα οποία είτε είναι αντικείμενο κυρίως άλλων μαθημάτων (δημοτικό-γυμνάσιο) είτε είναι άσχετα ή και αντίθετα με την ορθόδοξη χριστιανική διδασκαλία (λύκειο)»:
Σχόλιο:
1. Το ΜτΘ και οι διδάσκοντες αυτό θεολόγοι και δάσκαλοι δεν δύνανται να έχουν αναφορές στο μάθημά τους σε θρησκευτικά παράλληλα ή άλλες προεκτάσεις στο μάθημά τους, το οποίο οφείλει να περιορίζεται σε ένα στενά κατηχητικό χαρακτήρα. Όλοι οι άλλοι εκπαιδευτικοί, που δεν διδάσκουν Θρησκευτικά και οι οποίοι δεν έχουν διδαχθεί θεολογικά ή θρησκειολογικά μαθήματα κατά τις σπουδές τους, δύνανται να αναφέρονται (με ποια κριτήρια άραγε;) στις άλλες θρησκείες και στα άλλα δόγματα.
2. Η Απόφαση του ΣτΕ εισέρχεται στο επιστημονικό και παιδαγωγικό περιεχόμενο των νέων ΠΣ και επικρίνει την προβολή των κοινών στοιχείων με τα άλλα δόγματα ή τις θρησκείες. Όταν επίσημα η Ορθόδοξη Εκκλησία διαλέγεται εδώ και χρόνια με τα άλλα χριστιανικά δόγματα (Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία, κύριες Προτεσταντικές Ομολογίες, Αγγλικανική Εκκλησία), όταν το ίδιο αλλά σε άλλο επίπεδο πράττει και με άλλες θρησκείες (Ισλάμ, Εβραϊκή θρησκεία), όταν το σύγχρονο σχολείο καλλιεργεί την πλουραλιστική και κριτική μάθηση και αποβλέπει στην ειρήνη, στην ενσυναίσθηση, στη διαπολιτισμικότητα, στην αλληλογνωριμία και στην αλληλοκατανόηση σε όλες του τις δράσεις, μόνο το ΜτΘ θα μείνει κλειστό και περιορισμένο σε μια ξεπερασμένη και απόλυτα συντηρητική κατηχητική θρησκευτική ταυτότητα στο δημόσιο σχολείο, το οποίο είναι τμήμα και έκφραση του δημόσιου χώρου, της ελληνικής κοινωνίας και, εν τέλει, της Ελληνική Πολιτείας;
2. Συνάμα, με βάση την εν λόγω απόφαση του ΣτΕ, το ΜτΘ δεν μπορεί να κάνει ερμηνευτικές προεκτάσεις του Ορθόδοξου δόγματος στα σύγχρονα ηθικά και κοινωνικά προβλήματα, διότι αυτά τα θέματα είναι αποκλειστικό ή κύριο προνόμιο άλλων μαθημάτων. Ποιος φορέας είναι αυτός που κρίνει ότι μια σειρά από θέματα ή ζητήματα των μαθημάτων του Λυκείου είναι άσχετα ή αντίθετα με την Ορθόδοξη Χριστιανική διδασκαλία στο Λύκειο; Μήπως έτσι το ΣτΕ υπεισέρχεται, ως μη όφειλε, για άλλη μια φορά στο ίδιο το επιστημονικό και παιδαγωγικό περιεχόμενο των νέων ΠΣ; Μήπως ο προστατευτισμός αυτός του ΣτΕ στην ομολογιακή ταυτότητα της Ορθοδοξίας είναι εν τέλει ένα είδος φίμωσης της δυναμικής του διαλόγου που οφείλει πρώτιστα να αναπτύσσει η Ορθόδοξη Θεολογία στον σύγχρονο κόσμο; Τι ακριβώς προστατεύει το ΣτΕ με την απόφασή του; Τον εγκλεισμό της Ορθόδοξης Θεολογίας σε μια μη διαλογική και κριτική ταυτότητα; Τότε πώς εξηγείται ότι στις Θεολογικές Σχολές υπάρχουν ακριβώς όλα τα γνωστικά αντικείμενα που αναφέρονται είτε στις άλλες χριστιανικές παραδόσεις, στις άλλες θρησκείες, καθώς και στα διάφορα σύγχρονα ηθικά και κοινωνικά προβλήματα και όχι μόνο; Μία τέτοια εκδοχή του ΜτΘ αρνείται καταστατικά και απαγορευτικά τον διάλογο και τους ανοικτούς ορίζοντες του με άλλα γνωστικά αντικείμενα. Πρόκειται για επάνοδο στον 21ο αιώνα μιας παράξενης ορθοδοξιστικής μονοδοξίας του ιουλιανού πνεύματος, από την ανάποδη όμως προοπτική μιας δήθεν ασπίδας προφύλαξης του ΜτΘ, που απαγορεύει στο σύγχρονο ΜτΘ να λειτουργεί σε γόνιμο διεπιστημονικό και διαθεματικό διάλογο με τα άλλα γνωστικά αντικείμενα και ευρύτερα με τον χώρο της γνώσης και του πολιτισμού.
3. Ενώ είναι σε όλους σαφές ότι υφίστανται πολλαπλές εκφάνσεις και επιδράσεις της Παράδοσης της Ορθοδοξίας διαχρονικά στον πολιτισμό της χώρας μας, πώς γίνεται να αυτοπεριορίζεται το ΜτΘ σε μια κατηχητικού πλαισίου γνώση; Ο πολιτισμός και οι διάφορες όψεις του ακόμη και οι επιδράσεις που δέχεται από την Ορθόδοξη Παράδοση – όπως και η Ορθόδοξη Παράδοση δέχθηκε και δέχεται από τον πολιτισμό κάθε εποχής – πώς είναι δυνατό να ερμηνευθούν δίχως διάδραση, διάλογο, συσχέτιση και αναφορά ή κριτική επεξεργασία στοιχείων, γνώσεων και ανάπτυξη προβληματισμών ιστορικής, θρησκευτικής, πολιτισμικής ή κοινωνιολογικής κ.λπ. φύσεως;
4. Κατ’ αυτόν τον τρόπο είναι σαφές ότι εμποδίζεται η διαθεματική και διεπιστημονική διάσταση και λειτουργία της γνώσης στο ίδιο το σχολείο (βασική πρόβλεψη και λειτουργία των ΔΕΠΠΣ - ΑΠΣ του 2003), το ΜτΘ εγκλωβίζεται και ασφυκτιά δίχως διάλογο με τις άλλες περιοχές του πολιτισμού, στενεύει και γίνεται όχι απλώς κατηχητικό, αλλά εστία καλλιέργειας φονταμενταλισμού και μισαλλοδοξίας. Διότι, ερήμην ιστορικών, πολιτισμικών, κοινωνιολογικών, φιλοσοφικών αναφορών και συναφειών, δεν επικοινωνεί, δεν διαλέγεται, αλλά κλείνεται στον αυτισμό και στη μονοφωνία του, γίνεται κυριολεκτικά ξένο και ουρανοκατέβατο για τη μαθησιακή διαδικασία. Μια τέτοια, όμως, άρνηση της σχέσης θεολογίας και πολιτισμού, είναι κατά τον π. Γεώργιο Φλωρόφσκυ, παντελώς ανιστόρητη. Δεν εκφράζει ασφαλώς την Ορθόδοξη Θεολογία και είναι κρίμα που η νομική αυτή προσέγγιση υπεισέρχεται επί της ουσίας σε επιστημονικά, παιδαγωγικά και θεολογικά ζητήματα ανάπτυξης της ύλης του ΜτΘ και της μαθησιακής του διαδικασίας με πεπερασμένες και σχολαστικές αντιλήψεις de lege lata. Έτσι, όμως, το ΜτΘ χάνει πλήρως τον μορφωτικό του χαρακτήρα και περιορίζεται στη μηχανική αναπαραγωγή δεδομένων και μη ερμηνευόμενων αντιλήψεων, σε μια εποχή μάλιστα όπου η ερμηνεία του νοήματος είναι το παν.
5. Αν ισχύουν τα παραπάνω, τότε πώς είναι δυνατό να λέγεται στην προηγούμενη σχετική απόφαση 660/2018 του ΣτΕ για τα ΠΣ του 2016 (ΦΕΚ επί υπουργίας Ν. Φίλη) ότι η πολιτεία «είναι ασφαλώς ελεύθερη να επιλέγει και να καθορίζει κανονιστικά το περιεχόμενο της σχετικής αγωγής κατά την εκάστοτε εκπαιδευτική πολιτική και τα πορίσματα της παιδαγωγικής επιστήμης, μη ελεγχόμενη δικαστικά στις επιλογές της αυτές παρά μόνο ως προς την τήρηση των πιο πάνω συνταγματικών υποχρεώσεων»;



5 σχόλια:

Ανδρέας Μακρίδης είπε...

Η φράση σας περί "παράξενης ορθοδοξιστικής μονοδοξίας του ιουλιανού πνεύματος από την ανάποδη όμως προοπτική..." τα λέει όλα. Σας ευχαριστούμε.

ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΟ ΑΤΟΜΟ είπε...

Ψύχραιμο και εμπεριστατωμένο το σχόλιο του κ. Γιαγκάζογλου στις αποφάσεις του ΣτΕ για το μάθημα των Θρησκευτικών. Είναι σαφές ότι το μάθημα εισέρχεται σε ζοφερή περίοδο. Η απόφαση του ΣτΕ περί ομολογιακού μαθήματος σε συνδυασμό με τη μη αναγραφή του θρησκεύματος στα απολυτήρια ανοίγει το δρόμο για παράτυπες και απροϋπόθετες απαλλαγές ακόμα και μαθητών "Χ.Ο." με ό,τι αυτό συνεπάγεται και καθιστά το μάθημα οιονεί "επιλεγόμενο". Παράλληλα τι σημαίνει το "ισότιμο μάθημα"; Θα έχουμε είσοδο στο σχολείο εκπροσώπων "θρησκευτικών κοινοτήτων" και αντίστοιχο "μάθημα" ανά "κοινότητα"; Θα μπαίνει ο κάθε "ταλιμπάν" στα σχολεία και θα λέει τα δικά του; Δυστυχώς οι εμμονές και ο μαξιμαλισμός ορισμένων οδήγησαν σε αυτό το αποτέλεσμα.

ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΟ ΑΤΟΜΟ είπε...

Η ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΟΥ ΥΠΑΙΘ (20/9/2019)

"20-09-19 Σχετικά με τις σημερινές αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας

Το Υπουργείο Παιδείας & Θρησκευμάτων θα μελετήσει τις αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας προκειμένου ακολούθως να επανεξετάσει εξ’ αρχής το σχετικό κανονιστικό πλαίσιο, προβαίνοντας στις ενδεδειγμένες ενέργειες για την αναμόρφωση του προγράμματος σπουδών του μαθήματος των Θρησκευτικών και για την τροποποίηση της δήλωσης απαλλαγής από αυτό.

Γνώμονας μας να διασφαλιστεί η συμβατότητα των σχετικών ρυθμίσεων με τις συνταγματικές επιταγές".

https://www.minedu.gov.gr/news/42976-20-09-19-sxetika-me-tis-simerines-apofaseis-tou-symvouliou-tis-epikrateias

Νίκος είπε...

Ο κ. Γιαγκάζογλου παρερμηνεύει την απόφαση του ΣτΕ, κατά τον ίδιο τρόπο που το κάνει ο ΣΥΡΙΖΑ και το ΚΙΝΑΛ, συντασσόμενος πλήρως με τα επιχειρήματα της Ένωσης Αθέων και της αριστεράς: το ΣτΕ δεν είπε η ανάπτυξη της ορθόδοξης συνείδησης να γίνεται "ερήμην των άλλων χριστιανικών παραδόσεων και των άλλων θρησκειών". Αλλά εδώ υπάρχουν δύο ζητήματα: 1) εάν είναι δυνατό στην ηλικία του Δημοτικού να γίνονται μαθήματα για το βουδισμό και τον ινδουισμό, τη στιγμή που το παιδί δεν έχει ακόμα αντιληφθεί τι εστί ορθοδοξία και 2) εάν, όταν γίνεται λόγος για άλλα δόγματα και θρησκείες (πράγμα οπωσδήποτε χρήσιμο στη σύγχρονη πραγματικότητα) αυτό γίνεται με βάση ακριβώς την ανάπτυξη της ορθόδοξης συνείδησης, που επιτάσσει να καθίσταται σαφές ότι τα άλλα δόγματα και θρησκείες αποτελούν αίρεση και όχι με βάση μια "πλουραλιστική" θεώρηση της θρησκείας.

Αυτό είναι και το πρόβλημα των βιβλίων των θρησκευτικών: πουθενά δεν θα βρει κανείς γραμμένο ότι ο μουσουλμανισμός, ο βουδισμός, ο ινδουισμός, είναι ασύμβατα με την ορθόδοξη πίστη. Αντίθετα διδάσκονται τα παιδιά ότι, όπως ο μοναχός λέει το "Κύριε ελέησον", έτσι ο ινδουιστής θα κάνει γιόγκα και αναφέρεται (στο βιβλίο π.χ. της Β΄ Λυκείου) ότι η ησυχαστική παράδοση και η γιόγκα "και οι δύο επιζητούν την ένωση με το θείο, μπορούν να χαρακτηριστούν ως μορφές μυστικισμού. Υπάρχουν όμως και διαφορές...", περνώντας έτσι το μήνυμα ότι ο ορθόδοξος χριστιανός μπορεί να διαλέξει είτε το ένα είτε το άλλο (αφού και τα δύο εξισώνονται απαράδεκτα ως "μυστικισμός"!) και ότι και η γιόγκα είναι μια χαρά, προκειμένου να επιδιώξει κανείς την "ένωση με το θείο"! Μη αναφέροντας δηλ. καθόλου την επίσημη θέση της εκκλησίας, δηλ. της Συνοδικής Επιτροπής επί των αιρέσεων, η οποία καταδικάζει απερίφραστα αυτού του είδους τις ανατολικές τεχνικές ως ξένες με την ορθόδοξη πίστη και επικίνδυνες. Απλώς τις παρουσιάζει ως "διαφορετικές"... Αυτά είναι τραγικά πράγματα και χαρακτηρίζουν όλο το πρόγραμμα. Ο υπερβάλλων ζήλος των εκσυγχρονιστών θεολόγων να φανούν ελκυστικοί στον κόσμο και κυρίως τους αθέους και την αριστερά, οδήγησε στην απόφαση αυτή. Ευτυχώς που το ΣτΕ αντιλαμβάνεται το απλό πράγμα που δεν αντιλαμβάνονται οι του ΑΠΣ των θρησκευτικών, ότι όπως κάποιος στο μάθημα της Ιστορίας διδάσκεται κυρίως την ιστορία της χώρας του και δευτερευόντως τις άλλες, έτσι θα διδάσκεται κυρίως τη θρησκεία της χώρας του και δευτερευόντως άλλες. Αν με το πνεύμα του κ. Γιαγκάζογλου ερμηνευθούν και άλλα μαθήματα, θα πρέπει π.χ. στο μάθημα της Ιστορίας να αναφέρεται ισότιμα και η άποψη των Τούρκων για την κατεχόμενη Κύπρο...

ΥΓ Το δε αναφερόμενο ότι "Ουδέποτε ίσχυε ότι το ΜτΘ απευθυνόταν αποκλειστικά και μόνο στους ορθόδοξους χριστιανούς" αποτελεί μέγιστο νομικό αλλά και λογικό φάουλ, αφού αν το μάθημα δεν ήταν για ορθοδόξους, τότε δεν θα υπήρχε και δικαίωμα απαλλαγής, το οποίο όμως υπάρχει εδώ και δεκαετίες! Ο κ. Γιαγκάζογλου θα πρέπει να ξανακοιτάξει τους σκοπούς της εκπαίδευσης σύμφωνα με το Ν. 1566/1985, που είναι "να διακατέχονται οι μαθητές από πίστη προς την πατρίδα και τα γνήσια στοιχεία της ορθόδοξης χριστιανικής παράδοσης", ενώ παράλληλα συμπληρώνει και ότι "Η ελευθερία της θρησκευτικής τους συνείδησης είναι απαραβίαστη". Το πρώτο επιτυγχάνεται με ορθόδοξο μάθημα θρησκευτικών και το δεύτερο με το δικαίωμα απαλλαγής, τόσο απλά!

ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΟ ΑΤΟΜΟ είπε...

Αγαπητέ Νίκο, σας ευχαριστούμε για το σχόλιο σας! Το κείμενο το οποίο επικαλείστε για τη Β' Λυκείου είναι από το παλιό βιβλίο Θρησκευτικών (εννοώ το "Χριστιανισμός και Θρησκεύματα" της Β' Λυκείου, Δ.Ε.34, σελ. 276) και έχει ενσωματωθεί στο Φάκελο, στη σελ. 29. Νομίζω ότι αδικείτε όσους διδάσκουν στο Λύκειο (μεταξύ των οποίων είμαι και εγώ) το συγκεκριμένο αντικείμενο με τη σαφώς στρεψόδικη αναφορά σας. Τι ακριβώς θέλετε να πείτε; Ότι υπάρχει περίπτωση μάχιμος θεολόγος που διδάσκει στο Λύκειο να εξισώνει γιόγκα και ορθόδοξη πνευματικότητα; Μή γένοιτο! Και η σκέψη μόνο προκαλεί θυμηδία! Περιττό να πω, ότι η αιτίαση σας αυτή προσβάλλει ολόκληρο τον κλάδο των διδασκόντων στα Λύκεια της χώρας μας! Ας αφήσουμε τους θεολόγους να κάνουν τη δουλειά τους! Ξέρουν πάρα πολύ καλά ποια είναι η αποστολή τους, δεν χρειάζονται υποδείξεις!

ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΕΣ ΔΙΕΥΚΡΙΝΗΣΕΙΣ

1. Οι ενυπόγραφες αναρτήσεις (άρθρα, ομιλίες, κριτικές βιβλίων, επιφυλλίδες, δοκίμια, μελετήματα κλπ) που φιλοξενούνται ή αναδημοσιεύονται στο ιστολόγιο «ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΟ ΑΤΟΜΟ» εκφράζουν κατά κύριο λόγο τους συγγραφείς τους και όχι απαραίτητα το ιστολόγιο«ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΟ ΑΤΟΜΟ».

2. Τα σχόλια των αναγνωστών του ιστολογίου «ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΟ ΑΤΟΜΟ» εκφράζουν τους ίδιους προσωπικά και όχι το ιστολόγιο «ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΟ ΑΤΟΜΟ». Σχόλια άσχετα με το περιεχόμενο των αναρτήσεων δεν θα δημοσιεύονται.

3. Υπάρχουν στο ιστολόγιο μας πολλές προτάσεις (σύνδεσμοι, links) προς άλλους δικτυακούς τόπους. Το ιστολόγιο μας δε φέρει καμία ευθύνη για το περιεχόμενο των αναρτήσεων ή των σχολίων που γίνονται εκεί.

ΤΟ ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΟ ΑΤΟΜΟ ΣΤΗ WORDPRESS

ΑΝΑΓΝΩΣΕΙΣ

Ο ΧΡΙΣΤΟΣ ΠΑΝΤΟΚΡΑΤΩΡ

Ο ΧΡΙΣΤΟΣ ΠΑΝΤΟΚΡΑΤΩΡ
Ο ΧΡΙΣΤΟΣ ΠΑΝΤΟΚΡΑΤΩΡ (Ιερά Μονή Αγίας Αικατερίνης όρους Σινά, 6ος αι.)

Παναγία Οδηγήτρια του Balamand (Λίβανος)

Παναγία Οδηγήτρια του Balamand (Λίβανος)
http://www.balamandmonastery.org.lb/

Αρχείο

ΣΥΝ-ΙΣΤΟΛΟΓΕΙΝ

ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ

ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ
Ένα ιστολόγιο αφιερωμένο στους 57 αη-Γιώργηδες της Ορθόδοξης Εκκλησίας

ΕΛΛΟΠΟΣ

ΕΛΛΟΠΟΣ
ΚΑΝΤΕ ΚΛΙΚ ΣΤΗΝ ΕΙΚΟΝΑ

ΜΥΡΙΟΒΙΒΛΟΣ

ΜΥΡΙΟΒΙΒΛΟΣ
ΚΑΝΤΕ ΚΛΙΚ ΣΤΗΝ ΕΙΚΟΝΑ ΓΙΑ ΜΕΤΑΒΑΣΗ

ΣΤΗΡΙΖΟΥΜΕ ΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ

ΣΤΗΡΙΖΟΥΜΕ ΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ

ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΘΕΟΛΟΓΙΑ
ΚΛΙΚ ΣΤΗΝ ΕΙΚΟΝΑ

ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΕΚΚΛΗΣΙΑ

ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΕΚΚΛΗΣΙΑ
ΚΛΙΚ ΣΤΗΝ ΕΙΚΟΝΑ

ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΕΦΗΜΕΡΙΟΣ

ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΕΦΗΜΕΡΙΟΣ
ΚΛΙΚ ΣΤΗΝ ΕΙΚΟΝΑ

ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΣΥΝΑΞΗ

ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΣΥΝΑΞΗ
ΚΛΙΚ ΣΤΗΝ ΕΙΚΟΝΑ

ΑΝΤΙΦΩΝΟ

ΠΕΜΠΤΟΥΣΙΑ

ΝΕΚΡΟΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ

ΠΡΟΣΚΥΝΗΤΗΣ

ΠΡΟΣΚΥΝΗΤΗΣ
Περίπλους στην ορθόδοξη πνευματικότητα

ΑΓΙΟΡΕΙΤΙΚΕΣ ΜΝΗΜΕΣ

ΑΓΙΟΡΕΙΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ

ΘΕΟΛΟΓΟΙ ΚΡΗΤΗΣ

Η ΕΥΧΗ

Η ΕΥΧΗ
ΚΛΙΚ ΣΤΗΝ ΕΙΚΟΝΑ ΓΙΑ ΜΕΤΑΒΑΣΗ

Θ. Ι. ΡΗΓΙΝΙΩΤΗΣ, ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΙΣΛΑΜ

Θ. Ι. ΡΗΓΙΝΙΩΤΗΣ, ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΙΣΛΑΜ
E-book (ΚΛΙΚ ΣΤΗΝ ΕΙΚΟΝΑ ΓΙΑ ΜΕΤΑΒΑΣΗ)

9 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ: ΔΙΕΘΝΗΣ ΗΜΕΡΑ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΦΑΣΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΑΝΤΙΣΗΜΙΤΙΣΜΟΥ

Αξίζει να διαβάσετε

Ορθόδοξα ιστολόγια

ΕΝΟΡΙΑ ΑΓΙΑΣ ΖΩΝΗΣ

ΟΟΔΕ

ΔΕΝ ΞΕΧΝΩ

Greek-Sites.gr

Top Blogs

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...