Παναγιώτης Μαντζούφας,Αντιρατσιστικός νόμος ή αντιρατσιστικό φρόνημα;

[πηγή: Η ΣΠΗΛΙΑ ΤΟΥ ΑΠΟΣΠΕΡΙΤΗ]

Ο συλλογικός τόμος "Δημοκρατία, Σύνταγμα, Ευρώπη στην εποχή της κρίσης", στον οποίο συμμετέχει ο Π. Μαντζούφας

Η πρωτοβουλία της κυβέρνησης να καταθέσει νομοσχέδιο για την καταπολέμηση σοβαρών μορφών ρατσιστικής και ξενοφοβικής συμπεριφοράς ήλθε ως αμήχανη, πλην αναμενόμενη, αντίδραση του πολιτικού συστήματος στις διαρκώς αυξανόμενες, σε αριθμό και ένταση, ρατσιστικές επιθέσεις των δύο τελευταίων χρόνων. Το φαινόμενο έχει επισημανθεί τόσο από το Συμβούλιο της Ευρώπης όσο και από της Εθνική επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, ενώ ελληνικός και ξένος τύπος έχει κάνει σχετικά αφιερώματα. Η ελληνική πολιτεία αντιδρά με το κλασσικό και μάλλον συνηθισμένο τρόπο που είναι η ψήφιση ενός νέου νόμου σε αντικατάσταση του ήδη ισχύοντος και σπανίως εφαρμοζόμενου ν. 927/1979 κατά των ρατσιστικών διακρίσεων. Είναι άραγε αυτός ο ενδεδειγμένος τρόπος για την αντιμετώπιση του προβλήματος;

Είναι ανεπαρκής η ισχύουσα νομοθεσία για την καταπολέμηση της ρατσιστικής βίας που χρειάζεται επειγόντως συμπλήρωση με νέες επιβαρυντικές μορφές και νέα εγκλήματα ή μήπως παίζουμε το παιχνίδι των υπονομευτών της δημοκρατίας συρόμενοι στο πεδίο όπου η ποινικοποίηση του δράστη ενισχύει το ρόλο του αντισυστημικού παραβάτη που καταγγέλλει την σαπίλα του συστήματος;

Στις φιλελεύθερες δημοκρατίες η ελευθερία της έκφρασης αντιμετωπίζεται ως ιερό δικαίωμα εφόσον μέσω αυτής δεν προσβάλλεται η προσωπικότητα φυσικών και νομικών προσώπων, ενώ επιτρέπει να καταγγελθούν ως χείριστες οι βασικές αξίες της δημοκρατικής συγκρότησης της κοινωνίας και το ίδιο το Σύνταγμα μας. Από καταβολής δημοκρατικών και φιλελεύθερων δημοκρατιών ο μισαλλόδοξος και ρατσιστικός λόγος μας θύμιζε, και κάποτε με ιδιαίτερα σκληρό τρόπο(μεσοπόλεμος), πόσο εύθραυστη και ίσως ουτοπική μπορεί να αποδειχθεί η φιλελεύθερη συναίνεση γύρω από την οποία οφείλει να οργανώνεται ο κοινός μας βίος. Με τραγικό τρόπο οι δημοκρατίες μάθανε να συμβιώνουν με τους αρνητές τους, αποφεύγοντας να γίνουν επιθετικές αν δεν θέλανε να υπονομεύσουν τα ίδια τους τα αξιακά θεμέλια. Μοιραία λοιπόν, οποιαδήποτε προσπάθεια να απαγορεύσουμε τον ρατσιστικό λόγο οφείλει να αναμετρηθεί με τα όρια μεταξύ της συνταγματικά κατοχυρωμένης ελευθερίας της έκφρασης και της υποχρέωσης της πολιτείας να προστατεύει την ζωή, την τιμή και την ελευθερία των πολιτών αίροντας διακρίσεις που θεμελιώνονται στην εθνικότητα, τη φυλή, την γλώσσα και τις θρησκευτικές τους πεποιθήσεις. Αρκετοί νόμοι της ελληνικής πολιτείας ποινικοποιούν πράξεις και λόγους που προσβάλλουν τα παραπάνω θεμελιώδη αγαθά, ιδιαίτερα αν η εγκληματική πράξη συνοδεύεται με μίσος για την εθνικότητα, τη φυλή, το  θρήσκευμα ή το γενετικό προσανατολισμό ενός προσώπου που σε αυτή την περίπτωση τυποποιείται ως επιβαρυντική περίπτωση(άρθρο 79 Π.Κ). Βέβαια είναι διαφορετική η προτροπή σε πράξεις βίας και μίσους κατά προσώπων λόγω χρώματος, φύλου, θρησκείας και εθνικής καταγωγής και διαφορετικός ο δημόσιος εγκωμιασμός αποτρόπαιων πράξεων με ρατσιστικό υπόστρωμα ή η άρνηση ιστορικών γεγονότων. Η πρώτη δικαιολογημένα προβλέπεται στο νομοσχέδιο και τιμωρείται με πολύ αυστηρότερες ποινές σε σχέση με το παρελθόν, ενώ η δεύτερη συνιστά ένα έγκλημα γνώμης που όσο και αν είναι αποκρουστικό για την πλειοψηφία των πολιτών, είναι δύσκολα συμβατή με ένα ποινικό σύστημα που τιμωρεί την πράξη και όχι το φρόνημα.

Εξίσου προβληματική μπορεί να αποδειχθεί και η σύνδεση των παραπάνω πράξεων φυσικών προσώπων με την λειτουργία συλλογικών πολιτικών φορέων και με ποινές που επιβάλλονται στα τελευταία. Η αντικειμενική ευθύνη του νομικού προσώπου-πολιτικού κόμματος για τις πράξεις των μελών του μπορεί να βρει πεδίο εφαρμογής και πέραν της δραστηριότητας της Χρυσής Αυγής και να οδηγήσει σε ένα κυνήγι μαγισσών όπου οι θύτες θα μετατρέπονται σε θύματα και το αντίστροφο.

Ωστόσο, η πρωτοβουλία της κυβέρνησης δεν στερείται σημασίας, ακόμα και σε συμβολικό επίπεδο, αρκεί να αποφύγουμε υπερβολές, όπως η ποινικοποίηση της έκφρασης ακόμα και προσβλητικών -για την συλλογική ιστορική μνήμη- απόψεων, ενώ η αποτελεσματικότητα παρόμοιων μέτρων δεν συνδέεται μόνο με την ευστοχία των ρυθμίσεων αλλά συναρτάται κυρίως με την ετοιμότητα των οργάνων της τάξης να επιβάλλουν τη νομιμότητα και την επιθυμία των πολιτών να συγκροτήσουν ένα αντιρατσιστικό μέτωπο. Τα δύο τελευταία δυστυχώς δεν υπάρχουν και πρέπει να καλλιεργηθούν συστηματικά στο εκπαιδευτικό σύστημα και να αποτελέσουν κεντρικά σημεία του δημόσιου διαλόγου. Έτσι, η προτροπή των νεοναζιστών για ρατσιστική βία θα προσκρούει στην σθεναρή βούληση της πολιτείας και των πολιτών να υπερασπίζονται μια κοινωνία ισονομίας, δηλαδή να δώσουν μια πολιτική απάντηση στη βία και το ρατσισμό και όχι να προσθέσουν μια ακόμα ψηφίδα στην παραδοσιακή ελληνική πολυνομία.

                                                           

Παναγιώτης Μαντζούφας

[Δημοσιεύθηκε στα "Νέα" στις 21-5-2013]

_______________________________

Ο Παναγιώτης Μαντζούφας είναι Επίκουρος Καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου του Τμήματος Νομικής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.

Π. Μαντζούφας: "Η Κάρτα του Πολίτη έχει θετικά, αλλά και πολλά αρνητικά στοιχεία"

Αποσπάσματα από τη σημαντικότατη συνέντευξη που παραχώρησε ο επίκουρος Καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου Π. Μαντζούφας στην εφημερίδα "Ευρυτανικός Παλμός",14-1-2011: 

φωτό: Ευρυτανικός Παλμός

Τι είναι με λίγα λόγια η ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΚΑΡΤΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ;

Η ηλεκτρονική κάρτα του πολίτη είναι μια μορφή κάρτας που θα αντικαταστήσει την Αστυνομική Ταυτότητα και η οποία έχει σκοπό αφενός να προστατεύσει τις συναλλαγές μας πολύ καλύτερα από την Α.Τ. και αφετέρου να εξυπηρετείται ο πολίτης στις συναλλαγές του με τη Δημόσια Διοίκηση, δηλαδή μέσω αυτής της κάρτας δεν θα χρειάζεται να μας ζητάνε ένα σωρό δικαιολογητικά και πιστοποιητικά γιατί όλα αυτά τα στοιχεία θα βρίσκονται μέσα στην κάρτα. Βρισκόμαστε επομένως και στο προστάδιο της Ηλεκτρονικής Ψηφιακής Δημ. Διοίκησης.

Δηλαδή θα υπάρχουν τσιπαρισμένα κάποια έγγραφα;

Ακριβώς. Και αυτό είναι το κρίσιμο σημείο. Αν αντικαταστήσει την ταυτότητα θα πρέπει η κάρτα να αναγράφει τα ελάχιστα δυνατά στοιχεία, δηλαδή μια ψηφιακή φωτογραφία, ονοματεπώνυμο, ενδεχομένως τόπος και χρόνος γεννήσεως και όνομα πατρός για να ταυτοποιείται ο πολίτης.

Ο κάθε υπάλληλος που θα χρησιμοποιεί την κάρτα θα παραπέμπει τον ιδιοκτήτη της σε μια βάση δεδομένων που εκεί θα υπάρχουν όλα τα στοιχεία του. Αυτό, όμως δεν είναι εύκολο να γίνει, γιατί προϋποθέτει μια πολύ μεγάλη υποδομή από τις δημόσιες υπηρεσίες, πράγμα το οποίο ανάγεται στο μέλλον. Εδώ μιλάμε για ένα κείμενο ιδεών που έδωσε η κυβέρνηση. Δεν ξέρουμε ούτε πως θα είναι η κάρτα ούτε τι θα περιλαμβάνει ακριβώς. Βρισκόμαστε σ’ ένα πρώιμο στάδιο.

Είναι αλήθεια ότι μέσα στην Ηλεκτρονική Κάρτα του Πολίτη θα μπορούν να γραφτούν πολλές πληροφορίες για τον κάτοχο της κάρτας αλλά θα μπορεί, κάποια στιγμή, να γραφτούν και τα χρήματα που κατέχει και πλέον όλες οι αγορές και πωλήσεις να γίνονται μέσω της κάρτας; 

Αυτό είναι το 3ο στάδιο. Αν τελικά η κάρτα αντικαταστήσει την Α.Τ. όπως είπαμε θα περιλαμβάνει τα ελάχιστα δυνατά στοιχεία. Αν όμως μπουν κι άλλα στοιχεία μέσα θα πρέπει να υπάρξει συναίνεση του πολίτη πράγμα το οποίο δεν θα είναι εύκολο να δοθεί.(...)

Στο ενδεχόμενο να κλαπεί ή να χαθεί η κάρτα τι γίνεται;

Αυτή η κάρτα δημιουργείται για να προσφέρει ασφάλεια, αλλά αν κλαπεί ή χαθεί θα πρέπει να υπάρχουν ειδικά ηλεκτρονικά συστήματα  για να ακυρώνεται ή να απενεργοποιείται. Τα σύγχρονα συστήματα παρέχουν μεγαλύτερη ασφάλεια, αλλά αν παραβιαστούν οι κίνδυνοι είναι πιο μεγάλοι από το παλιό σύστημα, γιατί θα μπορεί όποιος θέλει να διεισδύσει σε μια τράπεζα δεδομένων και προσωπικών πληροφοριών του καθενός.

Το δεύτερο κομμάτι που εξετάζεται είναι η κάρτα αυτή να χρησιμοποιείται και στις ιδιωτικές συναλλαγές. Αυτό προϋποθέτει και οι ιδιώτες να έχουν ηλεκτρονικά συστήματα συμβατά με του Δημοσίου. Να κάνω μια μικρή παρένθεση εδώ και να πω ότι το Δημόσιο δεν έχει φτιάξει ακόμη αυτό το ηλεκτρονικό σύστημα κι όπως καταλαβαίνετε μιλάμε για κάτι πολύ μελλοντικό.

Όσον αφορά για τα χρήματα, που με ρωτήσατε προηγουμένως είναι ένα ζήτημα σημαντικό, γιατί αυτή τη στιγμή έχουμε το φορολογικό και το τραπεζικό απόρρητο που μας προστατεύει. Μεγάλος κίνδυνος της κάρτας του πολίτη είναι πως ο καθένας θα μπορεί να βλέπει και να μαθαίνει τι χρήματα έχουμε στη διάθεσή μας τι χρήματα έχουμε στην τράπεζα και ενδεχομένως και τι χρωστάμε στην εφορία και στο δημόσιο.

Γιατί αν μπορεί ο καθένας να μαθαίνει τα περιουσιακά μας στοιχεία το πρόβλημα θα είναι να γίνουμε αντικείμενο εκβιασμού (π.χ. ο χ μαθαίνει ότι ο ψ χρωστάει πολλά χρήματα και δεν θα κάνει μαζί του μια συνεργασία ή ο χ μαθαίνει πως ο ψ έχει πάρα πολλά λεφτά και τον απαγάγει ζητώντας του λύτρα). Υπάρχουν πάρα πολλοί κίνδυνοι. Δεν είναι τόσο απλό. Η κάρτα έχει θετικά, αλλά και πάρα πολλά αρνητικά στοιχεία.

Το εναλλακτικό σενάριο είναι μια δεύτερη κάρτα μόνο για τις φορολογικές συναλλαγές. Η κάρτα αυτή, όμως, είναι μια πάρα πολύ διαφορετική κάρτα από την κάρτα του πολίτη. Η κάρτα αυτή θα αντικαταστήσει τις αποδείξεις.

Λέγεται ότι το μικροσκοπικό τσιπάκι της κάρτας μπορούν να σου το φυτέψουν κάτω από το δέρμα και να μην έχεις τον φόβο μη το χάσεις ή σου το κλέψουν. Ισχύει κάτι τέτοιο; 

Αυτό είναι κάτι άλλο και έχει να κάνει με την νανοτεχνολογία. Το θεωρώ πολύ μελλοντικό και δύσκολο, γιατί κανείς δεν θα δεχτεί να βάλει στο χέρι του ένα τσιπ, διότι εκτός των προβλημάτων υγείας που μπορεί να μας προκαλέσει, δεν θέλουμε να μας μετατρέψουν σ’ έναν αριθμό.

Είναι επίσης αλήθεια ότι θα μπορούν να έχουν κάποιοι πρόσβαση στην κάρτα αυτή και να μπορούν να γνωρίζουν πόσες φορές αρρώστησες και από ποιά ασθένεια;

Υπάρχει το συνταγματικό δικαίωμα που λέγεται Δικαίωμα στην πληροφοριακή αυτοδιάθεση. Αυτό σημαίνει με λίγα λόγια πως δεν θέλω να μάθει κανένας ό,τι συμβαίνει στην προσωπική μου ζωή. Ούτε το κράτος, ούτε κανένας από μας να ξέρουν πληροφορίες για το άτομό μου. Αν όμως υπάρχει ένας τρόπος να μαθαίνει κάποιος, παρά τη θέλησή μου, πληροφορίες για μένα, αυτό το απαγορεύει το ελληνικό Σύνταγμα και η Αρχή Προστασίας Δεδομένων (π.χ. αν μέσα στην κάρτα υπήρχαν τα στοιχεία συνταγογράφησης τα γεροντάκια δεν θα στήνονταν με τις ώρες στις ουρές του ΙΚΑ) Έτσι θα πετυχαίναμε εξοικονόμηση χρόνου, θα μπορούσαμε να ελέγχουμε τι φάρμακα παίρνουν, θα ελέγχαμε και το φαρμακείο και θα πετυχαίναμε καλύτερα κέρδη. Από την άλλη ο κίνδυνος είναι ο εξής: Αν εγώ μπορώ να ξέρω από τι πάσχει η υγεία κάποιου και ο άνθρωπος αυτός θέλει να κάνει μια ασφάλεια ζωής, τότε ή δεν θα του κάνω την ασφάλεια ή θα του ζητήσω περισσότερα χρήματα.
Επομένως κάθε ζήτημα που διευκολύνει τις ζωές μας μπορεί να είναι και εστία κινδύνου πάλι για την ίδια μας τη ζωή.

Αν ο Έλληνας πολίτης αρνηθεί να παραλάβει την κάρτα αυτή τι κυρώσεις έχει;

Αν η κάρτα περιοριστεί στα στοιχεία που περιλαμβάνει η Α.Τ., υπάρχει ο αντίστοιχος νόμος που προβλέπει αυτή τη νέα ψηφιακή ταυτότητα που θα’ χει το μέγεθος μιας πιστωτικής κάρτας. Ο πολίτης δεν έχει δικαίωμα να αρνηθεί να παραλάβει μια τέτοια κάρτα, γιατί τότε δεν θα υπάρχουν στοιχεία για την ταυτότητά του που είναι απαραίτητη. Μπορεί να αρνηθεί τη συναίνεση του να υπάρχουν άλλα στοιχεία, πέρα από τα βασικά, γιατί εκείνα τα στοιχεία προϋποθέτουν τη συναίνεση του ή να υπάρχει και δεύτερου τύπου κάρτας και να έχει ένα τσιπ που να τη χρησιμοποιεί για τις φορολογικές συναλλαγές ή για τις ασφαλιστικές συναλλαγές.

πηγή:

http://evrytanikospalmos.blogspot.com/2011/01/blog-post_9259.html

Ολόκληρη η συνέντευξη του κ. Π. Μαντζούφα εδώ .