π. Βασίλειος Γοντικάκης (+17.9.2025): «υπάρχει ένα κάλλος που καταργεί τον θάνατο» - Γράφει ο Αντώνης Παπαβασιλείου

 

π. Βασίλειος Γοντικάκης

+17.9.2025

«υπάρχει ένα κάλλος που καταργεί τον θάνατο»

Για τον Γέροντα Βασίλειο άλλοι πρέπει να γράψουν. Πως τον έζησαν, πως κάθισαν κοντά του ζωές ολόκληρες και πήραν καρπούς.

Αντίδωρα σμικρά λάβαμε και θαυμάσαμε.

Μια φορά κοντά στην Πορταΐτισσα την ευχή του· και στην 15η Διεθνή Έκθεση Βιβλίου στην Θεσσαλονίκη ήμασταν μαζί, στους ομιλητές, γιορτάζοντας τον εύχυμο ΔΟΜΟ.

Τον πρωτογνώρισα διαβάζοντας Γιανναρά. Την μεγάλη πηγή. Να ήμασταν τότε είκοσι ετών; Έψαξα τα βιβλία, τις κασετούλες με τις ομιλίες στα αμφιθέατρα των Σχολών. Το ΕΙΣΟΔΙΚΟΝ θυμάμαι το βρήκα σε βιβλιοπωλείο, κάτω από τα Μετέωρα, είχε σταματήσει για λίγο το ΚΤΕΛ Γρεβενών.

Και τα άλλα. Σιγά σιγά.

Να απορείς με τα ελληνικά του, την ορμή του λόγου, το πέταγμα. (Εκείνο το άρθρο πάλι, στο «Πρωτάτον» για την ζωή στην Σκήτη της Ιβήρων, τι φανέρωση! Σαν να φυσά το αεράκι και να σκορπίζει απορίες και θλίψεις).

Πνευματική λεβεντιά, αγέρωχος άνθρωπος, οργωμένος από το Ευαγγέλιο.

Ένα βλέμμα να κουβαλά τον Άθωνα και να διδάσκει όχι με χαρτιά, αλλά ζώντας.

Την ευχή του να έχουμε.

Αντώνης  Παπαβασιλείου

[πηγή]

***


Αναρτήσεις στο ιστολόγιο μας για τον π. Β. Γοντικάκη: εδώ.

Εκοιμήθη ο π. Βασίλειος (Γοντικάκης)

 Πηγή: Ρομφαία 

Εκοιμήθη σήμερα Τετάρτη 17 Σεπτεμβρίου 2025 ο προηγούμενος της Ι.Μ. Ιβήρων Γέροντας Βασίλειος Γοντικάκης.

Ο Γέροντας Βασίλειος τον τελευταίο καιρό έδινε μάχη στη ΜΕΘ, μετά από τραύμα που υπέστη στη σπονδυλική στήλη μετά από πέσιμο στο Μοναστήρι.

Διαβάστε περισσότερα εδώ.

***

Αναρτήσεις στο ιστολόγιο μας για τον π. Β. Γοντικάκη:  εδώ.

Απολυτίκιο της Πεντηκοστής - Ψάλλουν οι Ιβηρίτες Πατέρες

 

Εὐλογητὸς εἶ, Χριστὲ ὁ Θεὸς ἡμῶν, ὁ πανσόφους τοὺς ἁλιεῖς ἀναδείξας, καταπέμψας αὐτοῖς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, καὶ δι' αὐτῶν τὴν οἰκουμένην σαγηνεύσας, φιλάνθρωπε, δόξα σοι.

https://www.youtube.com/watch?v=qvXVRdD2ak8

Ανθολόγιον 315: Αρχιμανδρίτης Βασίλειος (Γοντικάκης)

[...] Ἐνῶ βρίσκεσαι στὴν ταραχὴ τῆς ἱστορίας, τρέφεσαι ἀπὸ τὴν ἠρεμία τῶν ἐσχάτων, ὅπου τὰ πάντα καταυγάζει φῶς ἄκτιστο καὶ ἀνέσπερο. [...]

Ἀρχιμανδρίτου Βασιλείου (Γοντικάκη), Ἀποτυπώματα, ἐκδ. Ἱερᾶς Μονῆς Ἰβήρων, Ἅγιο Ὄρος 2024, σελ. 23.

Ανθολόγιον 314: Αρχιμανδρίτης Βασίλειος (Γοντικάκης)

[...] Ὁ ἀέρας τοῦ ἀχειροποίητου ζωογονεῖ τὰ κτιστά. Ἄν κάτι μέσα σου ἔχη ὑπόστασι καὶ σὲ κρατᾶ ὄρθιο, γράφοντας το δὲν προσφέρεις γνώσεις, ἀλλὰ δύναμι ζωῆς. [...]

[...] Ἄλλη εἶναι ἡ ἐνέργεια τῆς κατασκευῆς ἑνὸς ἔργου, καὶ ἄλλο τὸ γεγονός τοῦ τοκετοῦ ἑνὸς τέκνου. Στὴν πρώτη περίπτωσι, μὲ τὴ σκέψι, τὴ φαντασία καὶ τὰ χέρια σου κάτι κατασκευάζεις. Στὴ δεύτερη περίπτωσι, μὲ ὅλη σου τὴν ὕπαρξι κάτι πάσχεις. Ἑτοιμάζεται αὐτὸ ποὺ δὲν ἐλέγχεται ἀπὸ τὶς δυνάμεις σου, ἀλλὰ ἀνεξέλεγκτα γεννᾶται ἀπὸ τὸ ἄγνωστο εἶναι σου. [...]

Ἀρχιμανδρίτου Βασιλείου (Γοντικάκη), Ἀποτυπώματα, ἐκδ. Ἱερᾶς Μονῆς Ἰβήρων, Ἅγιο Ὄρος 2024, σελ. 9-10 (ἀποσπάσματα)

Αρχιμανδρίτης Βασίλειος (Γοντικάκης), Ἡ Μεγάλη Ἰδέα ἑνὸς μικροῦ λαοῦ

 πηγή: ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΙΒΗΡΩΝ

Μὲ τὴν εὐκαιρία τῆς ἐπετείου τῶν διακοσίων χρόνων ἀπὸ τὴν Ἑλληνικὴ Ἐπανάστασι

Ἀρχιμανδρίτης Βασίλειος Ἰβηρίτης

Ὑπάρχουν δύο παραδόσεις στὴν ἀνθρώπινη ἱστορία: Οἱ πρῶτοι εἶναι «οἱ δοκοῦντες ἄρχειν τῶν ἐθνῶν» ποὺ θέλουν νὰ ἐπικρατήσουν καὶ νὰ ὑποτάξουν τοὺς ἄλλους. Καὶ αὐτοὶ ποὺ ζητοῦν νὰ γίνη τὸ θέλημα τοῦ Ἑνός.

Οἱ πρῶτοι σταδιοδρομοῦν πρόσκαιρα καὶ βασανίζουν τὸν κόσμο. Οἱ δεύτεροι ἀναδεικνύονται «κλέος ἀέναον θνητῶν». Ἀνατέλλει ἀπὸ μέσα τους μιὰ αἴγλη ποὺ δὲν δύει ἀλλὰ φωτίζει καὶ ὁδηγεῖ τοὺς ἀνθρώπους.

Οἱ Ἕλληνες εἶναι μικρὸς λαὸς μὲ μεγάλες ἀπαιτήσεις. Ὁ Δημόκριτος ζητᾶ νὰ βρῆ τὴ μία αἰτιολογία τῆς ζωῆς καὶ ὄχι τὴν τῶν Περσῶν βασιλείαν. «Ἔλεγε βούλεσθαι μᾶλλον μίαν εὑρεῖν αἰτιολογίαν ἢ τὴν τῶν Περσῶν οἱ βασιλείαν γενέσθαι». Οἱ ἀπαιτήσεις καὶ ἡ σταδιοδρομία τους ξεπερνοῦν τὴν ἱστορία.

Ὁ Ἡράκλειτος ζητᾶ τὸν τρόπο τῆς τοῦ παντὸς διοικήσεως. Τὰ θυσιάζει ὅλα γιὰ τὸ ἕνα καὶ τοῦ χαρίζεται ἡ γνῶσι τῶν πάντων. Κάνει διάγνωσι ὅτι ὑπάρχει νόμος ποὺ ἐπιβάλλει νὰ ὑπακούωμε στὴ θέλησι τοῦ ἑνός, ὄχι τοῦ ὁποιουδήποτε, ἀλλὰ τοῦ κοινοῦ καὶ θείου Λόγου, τοῦ Λόγου καὶ Θεοῦ ποὺ διοικεῖ τὰ πάντα διὰ πάντων.

Ὅταν ὑπακούωμε στὴ θέλησι τοῦ Θεοῦ Λόγου ἀληθεύομε. Ὅταν ἰδιάζωμε (θεωροῦμε τὸν ἑαυτόν μας τὴν αὐθεντία) ψευδόμεθα. Στὴ βάσι αὐτῆς τῆς ὑπακοῆς στηρίζονται οἱ ἄριστοι. Καὶ ὁ ἕνας εἶναι τρισμύριοι, οἱ δὲ ἀναρίθμητοι κανείς.

Ὁ Ἡράκλειτος εἶναι ἕνας ἄριστος, γεννημένος μὲ μιὰ ἄσβεστη δίψα καὶ ἀναζήτησι γιὰ τὸ ἕνα καὶ μακρινό. Ὁ ἴδιος δὲν τὸ γνωρίζει ἀλλὰ εἶναι βέβαιος ὅτι ὑπάρχει καὶ τὸν συγκλονίζει. Αὐτὸς ὁ συγκλονισμὸς τὸν κάνει μιὰ αἴσθησι ποὺ κρίνει καὶ ἀπορρίπτει ὅσα βλέπει καὶ ἀκούει νὰ γίνωνται ἀπὸ τοὺς συγχρόνους του.

Δὲν ἀντιπαραβάλλει τὴ δική του ἄποψι μὲ ἐκείνη τῶν ἄλλων. Νοιώθει τὴν ἀδυναμία τοῦ μεμονωμένου ἀνθρώπου. Ἀποφαίνεται «μὴ εἶναι λογικὸν τὸν ἄνθρωπον, μόνον δ’ ὑπάρχειν φρενῆρες τὸ περιέχον». Δὲν εἶναι ἀπὸ μόνος του λογικὸς ὁ ἄνθρωπος [«χωρὶς ἐμοῦ οὐ δύνασθε ποιεῖν οὐδέν» (Ἰω. 15, 5)]. Εἶναι ὅμως πλῆρες φρονήσεως αὐτὸ ποὺ τὸν περιβάλλει στὸ ὁποῖο τὰ πάντα κυβερνῶνται διὰ πάντων ἀπὸ τὸν Ἕνα.

Δὲν θέλει νὰ πρωτεύση στὴ φθορὰ καὶ νὰ διαπρέψη στὸ χρόνο ἀτομικά. Δὲν κλείνονται ἐκεῖ οἱ φιλοδοξίες καὶ οἱ δυνατότητες τοῦ ἀνθρώπου.

Δὲν τὸν καταλαβαίνουν οἱ συμπατριῶτες του. Τὸν χαρακτηρίζουν σκοτεινό, ὑπερόπτη καὶ ὀχλολοίδορο. Αὐτὰ δὲν τὸν ἀγγίζουν γιατὶ δὲν ἔχουν σχέσι μὲ τὴν πραγματικότητα. Φεύγει μόνος του στὸ βουνό. Συνεχίζει τὸν ἀγῶνα. Ἑρευνᾶ τὸν ἑαυτό του. Πλησιάζει καὶ γνωρίζει «εὖ μάλα» ὅλους τοὺς φιλοσόφους καὶ ποιητές, τοὺς παλαιοὺς καὶ τοὺς νέους. Βλέπει πῶς ἀντιδρᾶ τὸ φορτισμένο εἶναι του μὲ αὐτὸ τὸ πλησίασμα καὶ τὴ γνῶσι.

Λαμπρό επίτευγμα: Κριτική έκδοση των Ασκητικών Λόγων του αββά Ισαάκ του Σύρου από τον Ιβηρίτη μοναχό π. Μάρκελλο Πιράρ

Πηγή: Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 2-6-2012

Σύνδεσμος άρθρου:  http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_civ_1_02/06/2012_484137

Του Σπύρου Γιανναρά

Αββά Ισαάκ του Σύρου

Λόγοι Ασκητικοί

Κριτική έκδοση και εισαγωγή: Μάρκελλος Πιράρ

Εκδοση Ιεράς Μονής Ιβήρων Αγίου Oρους, σελ. 887

Εναν από τους μεγάλους θησαυρούς της ανθρωπότητας απ’ τον οποίο άντλησαν αναστήματα όπως ο Φίοντορ Ντοστογιέφσκι ή ο προτεστάντης θεολόγος Καρλ Μπαρτ, το corpus των «Ασκητικών Λόγων» του Αββά Ισαάκ του Σύρου (7ος αιώνας), αποκατέστησε στην πρώτη ελληνική κριτική τους έκδοση ο Ιβηρίτης μοναχός Μάρκελλος Πιράρ.

Ο πολύγλωσσος Βέλγος μοναχός, που περιδιαβαίνει με άνεση τη συριακή, αραβική, λατινική και ρωσική βιβλιογραφία, μας παρέδωσε την πρώτη ολοκληρωμένη υπομνηματισμένη ελληνική μετάφραση ενός θεμελιώδους κειμένου της ορθόδοξης Πατερικής γραμματείας, το οποίο γράφτηκε στα συριακά. Η 206 σελίδων εισαγωγή όπου περιγράφεται καταλεπτώς η περιπέτεια της γέννησης της επίτομης έκδοσης (της Ιεράς Μονή Ιβήρων του Αγίου Ορους), προκαλεί ίλιγγο ακόμα και στον ανυποψίαστο αναγνώστη.

Το δυσκολοκατόρθωτο επίτευγμα προκάλεσε τα αβίαστα εύγε των ελάχιστων (δαχτυλοδεικτούμενων) ανά τον κόσμο συριολόγων. Ο ομότιμος καθηγητής της Οξφόρδης Σεμπάστιαν Μπροκ σε επιστολή του προς τον γέροντα Πιράρ εκφράζει τον θαυμασμό του για το εκπληκτικό αυτό ακαδημαϊκό έργο. «Η έκδοσή σας είναι πράγματι κτήμα ες αεί», προσθέτει. Ανάλογα αντέδρασε και η καθηγήτρια της Λουβέν-λα Νεβ, Ταμάρα Παταρίντζε, που εκπονεί την αντίστοιχη γεωργιανή κριτική έκδοση.

Ο γέροντας Πιράρ αντέβαλλε την εγκυρότερη έως τώρα ελληνική έκδοση του Θεοτόκη (1770) με το συριακό κείμενο του 1909, και το συριακό με τα συριακά χειρόγραφα στη συρο-ιακωβιτική και κυρίως στη συρο-μελχιτική εκδοχή τους. Ομως ποιος ήταν ο Αγιος Ισαάκ ο Σύρος; Ο αββάς Ισαάκ γεννήθηκε τον 7ο αιώνα στα παράλια της αραβικής χερσονήσου. Χειροτονήθηκε επίσκοπος Νινευής μεταξύ 676-680. Μετά την πάροδο πενταμήνου αποσύρθηκε σε μοναστήρι του όρους Ματούτ και αφιερώθηκε στην προσευχή. Απέφυγε, όπως λέει ο αρχιμανδρίτης Βασίλειος ο Ιβηρίτης, τα ανθρώπινα για να βρει τους ανθρώπους. Εκεί συνέταξε πέντε τόμους διδαχών για τους μοναχούς. Από την εντατική μελέτη έχασε το φως του. «Ο Αββάς είναι κριτήριο και μέτρο για τούτη τη ζωή και την άλλη, για τη διαγωγή και το γράψιμο, για τη δράση και τη θεωρία, για την αντιμετώπιση κάθε ευτυχίας ή συμφοράς, για την αποκρυβή και τη φανέρωση, για τη σιωπή και τον λόγο», επισημαίνει ο Βασίλειος. Το έργο αυτό, το οποίο είχε στο προσκέφαλό του, σφράγισε το έργο του Ντοστογιέφσκι: «Η συνάντησή του με τη λαμπρή σκέψη και την -πολύ συγγενική με τη δική του- αγάπη του Ισαάκ του Σύρου που αντηχεί στα λόγια του, έδωσε τη δύναμη στον Ντοστογιέφσκι να αντιληφθεί σαφέστερα ό, τι έως τότε αισθανόταν μέσα του βαθιά, αλλά ακόμα μάλλον ακαθόριστα», σημειώνει η σλαβολόγος καθηγήτρια του Πανεπιστημίου του Κάλιαρι, Σιμονέτα Σαλβεστρόνι. «Εως αν ουν μη ταπεινωθή η καρδία, ού δύναται παύσασθαι του μετεωρισμού». Δεν είναι λοιπόν τυχαίο που η φράση αυτή του Ισαάκ του Σύρου περιγράφει συνοπτικά αύτανδρο το λογοτεχνικό εγχείρημα του μεγάλου Ρώσου λογοτέχνη.