Παρουσίαση τοῦ νέου βιβλίου τοῦ Ἰω. Κανιολάκη με τίτλο "Θείου ἔρωτος Ἱεραί Ἀκολουθίαι, Θεολογική καί λειτουργική ἑρμηνευτική τῶν Ἀκολουθιῶν τοῦ Νυμφίου" την Κυριακή 17 Απριλίου 2016 στο Ρέθυμνο

πηγή: ΘΕΟΛΟΓΟΙ ΚΡΗΤΗΣ

Ο Παγκρήτιος Σύνδεσμος Θεολόγων παρουσιάζει τό Βιβλίο τοῦ Θεολόγου καθηγητή Ἰωάννη Κανιολάκη «ΘΕΙΟΥ ΕΡΩΤΟΣ ΙΕΡΑΙ ΑΚΟΛΟΥΘΙΑΙ, Θεολογική καί λειτουργική ἑρμηνευτική τῶν Ἀκολουθιῶν τοῦ Νυμφίου», τήν Κυριακή 17/4/2016 και ὥρα 12.00 στό Σπίτι του Πολιτισμοῦ Ρεθύμνου.

Τό βιβλίο θά παρουσιάσουν ὁ Καθηγητής καί Πρόεδρος τοῦ Τμήματος Θεολογίας τοῦ ΑΠΘ κ. Παναγιώτης Σκαλτσής καί ὁ Καθηγητής τῆς Πατριαρχικῆς Ἀνώτατης Ἐκκλ. Ἀκαδημίας Κρήτης κ. Ἰωάννης Λίλης.

Χαιρετισμό θά ἀπευθύνει ὁ Πρόεδρος τοῦ ΠΣΘ καί Σχολικός Σύμβουλος Θεολόγων Κρήτης κ. Γ. Στριλιγκάς.

Ἡ χορωδία "Παῦλος Βλαστός" θά ψάλλει ὕμνους ἀπό τίς Ἀκολουθίες τοῦ Νυμφίου ὑπό τήν Δ/νση τοῦ Πρωτοψάλτη κ. Ἀντ. Μιχελουδάκη.

Λίγα λόγια γιά τό βιβλίο:

Στό πόνημά του αὐτό πού ἔχει τίτλο ‘Θείου ἔρωτος Ἱεραί Ἀκολουθίαι’, ὁ συγγραφέας ἐπιχειρεῖ μία θεολογική καί λειτουργική ἑρμηνευτική προσέγγιση στίς Ἀκολουθίες τοῦ Νυμφίου. Καί ὅπως γράφει στό προλογικό του: Ἡ Μεγ. Ἑβδομάδα καί οἱ Ἀκολουθίες της, παρά τό κατανυκτικό τους ἔνδυμα, ἀποτελοῦν στό βάθος τους ἑορτή, ἑορτή πού ἐξαγγέλλει τό χαρμόσυνο μήνυμα τῆς Ἀναστάσεως τοῦ Κυρίου καί τῆς Βασιλείας Του. Ἀπό τόν Σταυρό τοῦ Πάθους ἐξαγγέλλεται πάραυτα ἡ Ἀνάσταση. Ὅλα τοῦτα ἡ Ἐκκλησία μας μᾶς τά παρουσιάζει μέ τό μυστήριο τοῦ Θείου ἔρωτος, τῶν Γάμων τοῦ Νυμφίου καί τῆς Γαμήλιας κοινωνίας. Στόν Σταυρό τοῦ Πάθους κρέμαται ὁ Κύριος ὡς Ἐσταυρωμένη ἀγάπη. Ὁ Θεός 'μανικῶς ἐρωτευμένος' μέ τά κτίσματά Του κατέρχεται στήν ἄβυσσο τῆς ἀνθρωπίνης πτώσεως ἀναζητώντας ἐκεῖ τά πλάσματά Του, γιά νά τά ἀνασύρει ἐξερχόμενος ὡς Νυμφίος 'ἐκ παστοῦ αὐτοῦ' ἀναστημένος στήν λαμπρότητα τοῦ γαμήλιου Νυμφῶνος Του. Οἱ Ἀκολουθίες τοῦ Νυμφίου μᾶς φανερώνουν καί μᾶς ἐντάσσουν στό ἄφατο ἐκεῖνο μυστήριο τοῦ Θείου ἔρωτος καί τῶν Γάμων τοῦ Νυμφίου. Μᾶς διδάσκουν πώς ἡ πορεία μας πρός τά Πάθη καί τήν Ἀνάσταση μπορεῖ νά βρεῖ νόημα μόνο στήν ἐρωτική μας ἀνταπόκριση στήν ἐρωτική πρόσκληση τοῦ Νυμφίου. Ἡ συνάντησή μας μέ τόν Ἐσταυρωμένο καί Ἀναστάντα Νυμφίο Χριστό μπορεῖ νά συντελεσθεῖ μόνο ὡς κοινωνία ἐρωτικῆς ἀμοιβαιότητος, ἡ ὁποία βρίσκει τήν ἀπόλυτη πλήρωσή της στήν Εὐχαριστιακή Κοινωνία τοῦ Αἵματος καί τοῦ Σώματος τοῦ Κυρίου, ἐκεῖ ὅπου φανερώνεται λειτουργικά τό μυστήριο τῶν Γάμων.

Ἀφετηρία τοῦ ἐγχειρήματος αὐτοῦ τοῦ συγγραφέως εἶναι ἡ παραβολή τῶν φρονίμων παρθένων καί τό Ἆσμα Ἀσμάτων. Στήν παραβολή μέ τό ἔκδηλο ἐσχατολογικό περιεχόμενο καί στό Ἆσμα ἀνιχνεύει ὁ συγγραφέας τό πρωτογενές ὑλικό ἐπί τοῦ ὁποίου διαμορφώθηκε ἡ χριστιανική διδασκαλία καί ἡ λειτουργική ἐμπειρία καί πράξη περί τοῦ Θείου ἔρωτος καί τῶν Γάμων τοῦ Νυμφίου. Σκοπός βαθύτερος τοῦ ἐγχειρήματος εἶναι νά ἀναδειχθεῖ τό 'κεκρυμένον κάλλος' τῶν Ἱερῶν Ἀκολουθιῶν τοῦ Νυμφίου, πού μυσταγωγοῦν τούς πιστούς στό μυστήριο τοῦ Θείου ἔρωτος, στήν γαμήλια Εὐχαριστιακή κοινωνία τοῦ Τιμίου Αἵματος καί Σώματός Του. Καί ἴσως τούτη, ἡ ἀνακάλυψη ‘εὔχεται’ ὁ συγγραφέας, σηματοδοτήσει τήν παρουσία ὅλων μας στίς ἑόρτιες Ἀκολουθίες τοῦ Νυμφίου καί τῆς Μεγ. Ἑβδομάδος, στήν προοπτική μιᾶς ὑπαρκτικῆς μεταμορφώσεως πού μᾶς ἀπελευθερώνει 'ἐν Χριστῷ' ἀπό τά δεσμά τοῦ θανάτου καί τοῦ ἄρχοντος τοῦ κόσμου τούτου. Μιᾶς μεταμορφώσεως πού μᾶς ζωοποιεῖ καί μᾶς ἀθανατίζει μέσα στήν ἀτέλευτη ἀγάπη τοῦ Σταυρωθέντος καί Ἀναστάντος, καί ἐν τέλει μᾶς ὁδηγεῖ ἐν Ἁγίῳ Πνεύματι στήν Ἐκκλησία καί δι' αὐτῆς στήν καινή Βασιλεία τοῦ Θεοῦ. Ἔτσι μόνον ἡ παρουσία μας στίς Ἱερές Ἀκολουθίες θά βρεῖ νόημα σ' αὐτό πού ἀληθινά αὐτές ἔχουν καί προτίθενται νά ἐκφράσουν - νά μήν εἶναι τίποτε ἄλλο παρά 'μανικός' πόθος Χριστοῦ.

Ιω. Κανιολάκη, Η Εσχατολογική Τράπεζα του Κυρίου

πηγή:  ΘΕΟΛΟΓΟΙ ΚΡΗΤΗΣ

Κυκλοφόρησε το νέο συγγραφικό πόνημα του συναδέλφου θεολόγου Ιωάννη Κανιολάκη, Διευθυντή του 3ου Γυμνασίου Ρεθύμνου, με τίτλο «Η εσχατολογική Τράπεζα του Κυρίου:  Σπουδή στην περί της Θείας Λειτουργίας παράδοση της Εκκλησίας».

Πρόκειται για μια ενδιαφέρουσα θεολογική εργασία στην οποία ο συγγραφέας, με αφορμή συνήθεις ελλιπείς ερμηνευτικές προσεγγίσεις και απλουστεύσεις, προσεγγίζει ιστορικά και ερμηνευτικά τον εσχατολογικό προσανατολισμό της Θείας Ευχαριστίας, καθώς και επιμέρους στοιχεία αυτής της διάστασης, βασιζόμενος τόσο στο ιστορικό και θεολογικό πλαίσιο ερμηνείας του μυστηρίου από μεγάλους πατέρες της Εκκλησίας όσο και στη σχετική σύγχρονη βιβλιογραφία.

Το βιβλίο προσφέρει στον αναγνώστη βασική ενημέρωση για το θεμελιώδες αυτό θέμα, καθώς και κατάλληλη ερμηνευτική υποστήριξη για να μελετήσει τα κείμενα και τα δρώμενα του μυστηρίου με βάση το εσχατολογικό νόημά του. Στο πλαίσιο αυτό, εκτός των άλλων, αποτελεί κατάλληλο και ευσύνοπτο βοήθημα για τη θεμελίωση διδακτικών προσεγγίσεων του μυστηρίου, όπως αυτό αδρομερώς παρουσιάζεται στο μάθημα των Θρησκευτικών.

Ας δούμε πώς ο ίδιος ο συγγραφέας αναφέρεται στους σκοπούς και τα κύρια περιεχόμενα της έκδοσης (ο μονοτονισμός του κειμένου επεβλήθη από τον ψηφιακό αντιγραφέα):

«Η Εκκλησία μας, καθώς γνωρίζουμε σημαίνεται 'εν τοις μυστηρίοις'. Η Θεία Ευχαριστία είναι το μυστήριο, στο οποίο φανερώνεται αποκλειστικά ό,τι η αγάπη του Τριαδικού Θεού ευδόκησε και ετοίμασε για το λαό του.

Εντρυφώντας κανείς στις λειτουργικές πηγές και στα λειτουργικά κείμενα της Εκκλησίας, θα ανακαλύψει το κεκρυμμένο κάλλος μιας ζωντανής πίστεως και λατρείας, που φθάνει σε μας από τα Αποστολικά χρόνια. Το Μυστήριο της Ευχαριστίας, ιδρυμένο από τον ίδιο τον Χριστό, από τα χρόνια εκείνα ως και σήμερα, αποτελεί τον τόπο και το χρόνο της εν Χριστώ και εν Αγίω Πνεύματι Εκκλησιαστικής συνά­ξεως. Εκεί, όπου ο λαός του Θεού ευχαριστιακά και δοξολογικά παρατίθεται στην αγάπη του Θεού, και με αυτόν πορεύε­ται βηματίζοντας στα μεγάλα και θαυμαστά έργα και παθή­ματα της Εσταυρωμένης αγάπης, στην αναστάσιμη και εσχατολογική όδευση του προς την Καινή Βασιλεία του Θεού. Η τελετουργική αποτύπωση του μυστηρίου, διά μέσου των αιώνων, γνώρισε μία δημιουργική εξέλιξη. Η πίστη που ο Χριστός μας παρέδωσε, το ήθος, η λατρευτική εμπειρία και πράξη και αυτή η θεολογία, που η ένθεη σοφία των Αγίων Πατέρων κατέγραψε, αποτυπώνονται στη Λειτουργία 'εν συμβόλοις', 'εν ύμνοις', 'εν χρώμασι' και 'εν γράμμασι'.

Η παρούσα εργασία δεν αποβλέπει στο να καταγρά­φει και να παρουσιάσει όλο τούτο το λειτουργικό μεγαλείο. Άπτεται μιας και μόνον πτυχής της Ευχαριστιακής Λειτουργίας, που στη σημερινή πράξη έχει αρκετά λησμονηθεί. Πρό­κειται για το εσχατολογικό στοιχείο που νοηματοδοτεί πλή­ρως το Ευχαριστιακό μυστήριο. Ας μην ξεχνάμε πως η πίστη της Εκκλησίας είναι εσχατολογική.

Δυστυχώς, όπως έχει παρατηρηθεί, στα πλαίσια του αιτήματος της λειτουργικής ανανέωσης, η Λειτουργία σήμε­ρα, εν πολλοίς και από πολλούς, θεωρείται αποκλειστικά και μόνον ως θεατρικό δρώμενο πού αναπαριστά τη ζωή του Χριστού. Παραθεωρείται το εσχατολογικό στοιχείο, που υποδηλώνει την κατά τη Θεία Λειτουργία παρουσία της Εκκλησίας στη Βασιλεία του Θεού.

Ακόμα, η Θυσία πού τελείται θεωρείται ως απλή επανάληψη του σταυροαναστάσιμου μυστηρίου και του προ αυτού Δεί­πνου, και παραθεωρείται η παρακάθιση της Εκκλησιαστικής Ευχαριστιακής Συνάξεως στο εσχατολογικό Δείπνο που ετοίμασε ο Κύριος 'τοις αγαπώσιν αυτόν'. Όλα αυτά, με τις συνέπειες τους στη λειτουργική πράξη και στη ζωή του πιστού, έχουν τονισθεί από πολλούς.

Η παρούσα εργασία επιχειρεί, εν πλήρει ταπεινότητι του γράφοντος να αναδείξει και να υπενθυμίσει στους πι­στούς αυτό το Εσχατολογικό Δείπνο, με την ελπίδα να συμ­βάλλει στην ανανέωση της Εκκλησιαστικής λειτουργικής πράξεως και στην αποκατάσταση της γνησιότητος και του ήθους της λειτουργικής ζωής, του ήθους εκείνου που μας έχει παραδοθεί από την αρχαία μας Εκκλησία. Ας τολμήσουμε να πούμε πως η εργασία αυτή επιχειρεί ένα αγώνισμα μυσταγωγικό, μία ταπεινή προσπάθεια συμβολής ώστε να οδηγηθεί ο πιστός στη γνώση εκείνων των αληθειών της πίστεως που ο κανόνας προσευχής (Lex orandi) της αρχαίας Εκκλησίας παρέδωσε σe μας, και που δεν είναι τίποτε άλλο από τη βίωση της αληθινής πίστης που ο Χριστός μάς χάρισε, για να μπορέσουμε να τον συναντήσουμε και να κοινωνήσουμε μαζί Του στην 'ητοιμασμένη' για μας Βασιλεία Του.

Στα εισαγωγικά παρατίθεται μία γενική θεώρηση του Ευχαριστιακού Μυστηρίου. Στα δύο πρώτα κεφάλαια οι βιβλικές καταβολές του. Το τρίτο κεφάλαιο αφιερώνεται αποκλειστικά στην ανάδειξη του εσχατολογικού στοιχείου, μέσα από τα Λειτουργικά κείμενα και τις πηγές. Ο Λόγος, κα­τά κανόνα, αφήνεται στους αγίους Πατέρες. Ας μη θεωρήσει όμως ο αναγνώστης, ότι με την ανάδειξη του εσχατολογικού παραθεωρείται το ιστορικό. Ας σημειωθεί: στόχος είναι η μυσταγωγική υπενθύμιση, και μόνο, ενός στοιχείου της Συνάξεως στη Λειτουργική μας ζωή, που για διάφορους λόγους έχει εν πολλοίς λησμονηθεί».

Γ. Κανιολάκη, Εἰς Βασίλεια εἰσερχόμεθα τῶν οὐρανῶν

Κυκλοφόρησε ἀπό τίς εκδόσεις ΑΡΜΟΣ  σε δεύτερη έκδοση το βιβλίο τοῦ Θεολόγου καθηγητή Γιάννη Κανιολάκη: ¨Εἰς Βασίλεια εἰσερχόμεθα τῶν οὐρανῶν¨. Στίς 400 περίπου σελίδες τοῦ βιβλίου του ὁ συγγραφέας σπουδάζει καί ἑρμηνεύει μέ τρόπο θεολογικό τόν Ὀρθόδοξο χριστιανικό ναό, ὡς τόν τόπο τῆς χριστιανικῆς λατρείας.

Στό εἰσαγωγικό μέρος τοῦ βιβλίου καταγράφεται τό γενικότερο  θρησκειολογικό πλαίσιο, μέσα στό ὁποῖο οἰκοδομεῖται  ὁ ἱερός χῶρος τῶν θρησκειῶν καί εἰδικότερα ἀποσαφηνίζεται τό διαφοροποιημένο νοηματικά ἀπό αὐτό τῆς θρησκείας περιβάλλον τῆς δημιουργίας τοῦ Ὀρθόδοξου ναοῦ.  

Τό πρῶτο κεφάλαιο ἀσχολεῖται μέ τίς προϋποθέσεις τοῦ Ὀρθόδοξου ναοῦ καί ἰδιαίτερα μέ τήν αἰσθητική καί τήν τέχνη του, καθώς καί μέ τά καλλιτεχνικά στοιχεῖα καί τίς καλλιτεχνικές τάσεις πού τόν συγκροτοῦν. 

Στό δεύτερο κεφάλαιο ἀναζητοῦνται καί ἑρμηνεύονται οἱ θεολογικές καί ἐκκλησιολογικές ἐκφράσεις τοῦ ναοῦ, μέσα ἀπό τίς αἰσθητικές καί καλλιτεχνικές αποτυπώσεις τους. 

Στό τρίτο κεφάλαιο  ἐπιχειρεῖται μία συγκριτική μέ ἄλλους ναούς - χριστιανικούς καί μή - θεώρηση τοῦ Ὀρθόδοξου ναοῦ , μέσα καί πάλι ἀπό θεολογικές καί καλλιτεχνικές προσεγγίσεις. 

Τά Ἐπιλεγόμενα ἀποτελοῦν μιά προσπάθεια νά ἀναγνωσθεῖ καί νά διατυπωθεῖ τό πάντα παρόν καί ἐπίκαιρο μήνυμα τῆς Ἐκκλησίας μας, τό μήνυμα τῆς ἐρχόμενης Βασιλείας τοῦ Θεοῦ στό σύγχρονο κόσμο, μέσα ἀπό τή συμβολική λειτουργία, τήν τέχνη καί τή λατρεία πού ὁ Ὀρθόδοξος ναός ἐνσαρκώνει.

Κατά τόν συγγραφέα ὁ Ὀρθόδοξος χριστιανικός  ναός δέν εἶναι μονάχα ἕνα μνημεῖο μέ πολιτιστική διάσταση. Ἀποτυπώνει κυρίως τήν πρόσληψη ἀπό τήν Ἐκκλησία τοῦ πολιτισμοῦ καί τῆς τέχνης γιά νά εἰκονισθει ἡ καινή Βασιλεία τοῦ Θεοῦ καί ἡ πορεία πρός αὐτήν. Εἶναι ἡ εἰκόνα τοῦ ἀνακαινισμένου κόσμου, ἔτσι ὅπως αὐτή φανερώνεται στήν Εὐχαριστιακή Ἐκκλησιαστική σύναξη. Ὁ Ὀρθόδοξος ναός στή συνολική του λειτουργική διάσταση γίνεται ὁ  κήρυκας μιᾶς ἐν Χριστῶ  Εὐχαριστιακῆς ἑνότητας τοῦ  σύμπαντος κόσμου, φανερώνει τόν προσωπικό τρόπο ὑπάρξεως τῆς δημιουργίας, ἀποκαλύπτει τήν εὐχαριστιακή κοσμολογία τῆς Ἐκκλησίας, ὡς ἐσχατολογική ὅδευση πρός τήν Καινή Βασιλεία τοῦ Θεοῦ. Ὁ Ὀρθόδοξος ναός εἶναι ἐν τέλει ὁ τόπος ὅπου  τελεσιουργεῖται ἀναπαραστατικά ἡ Οὐράνια Λειτουργία  τῆς  Ἀποκαλύψεως.

Ὅπως ὁ συγγραφέας  σημειώνει, ἡ εἴσοδος στο Ναό εἶναι γιά τόν λαό τοῦ Θεοῦ εἴσοδος στά βασίλεια τῶν οὐρανῶν, εἴσοδος στό μυστήριο πού φανερώνει ἡ Ἐκκλησία, συνάντηση καί κοινωνία μέ τόν Τριαδικό Θεό, μέθεξη τοῦ Πάθους καί τῆς Ἀναστάσεως τοῦ Κυρίου, Ἁγιοπνευματική πρόγευση τῆς Βασιλείας τοῦ Θεοῦ, πού φανερώνεται μέσα στά μυστήρια καί στή λατρευτική ζωή τοῦ μυστικοῦ Σώματους τοῦ Χριστοῦ.

πηγή:Θεολόγοι Κρήτης