Τρίτη, 16 Οκτωβρίου 2018

Βασίλης Ξυδιάς, Η Ουκρανία ένα βήμα πριν τον «αυτοκέφαλο» εμφύλιο


Κρίσιμες αποφάσεις για την Ουκρανία έλαβε την εβδομάδα αυτή το Οικουμενικό Πατριαρχείο της Κωνσταντινουπόλεως. Αν και δεν προχώρησε ακόμα στην τελική αναγνώριση του εκκλησιαστικού αυτοκεφάλου (όπως παραπλανητικά προβάλλουν την είδηση τα περισσότερα δημοσιογραφικά μέσα), έκανε ωστόσο ένα ακόμα κρίσιμο βήμα προς αυτήν· κατά πάσα πιθανότητα το προτελευταίο.

Αναγνώρισε ως κανονικές τις δύο εκκλησιαστικές ομάδες που όλες οι ανά τον κόσμο Ορθόδοξες Εκκλησίες –μεταξύ αυτών και το ίδιο το Οικουμενικό Πατριαρχείο– χαρακτήριζαν μέχρι προχθές ως σχισματικές: πρόκειται για την Ουκρανική Ορθόδοξη Εκκλησία-Πατριαρχείο Κιέβου (UOK-CP) με προκαθήμενο τον Φιλάρετο Ντενισένκο, και την Ουκρανική Αυτοκέφαλη Ορθόδοξη Εκκλησία (UAOC) με προκαθήμενο τον Μακάριο Μαλετίτς.

Επιπλέον, με την ίδια απόφαση η Πατριαρχική Σύνοδος αναίρεσε την από το 1686 υπαγωγή της Ουκρανικής Εκκλησίας στη δικαιοδοσία του Πατριαρχείου Μόσχας. Σημειώνει μάλιστα πως αυτή ήταν μια «κατ’ οικονομίαν» ρύθμιση, που δεν αναιρούσε επί της ουσίας την κατά τα άλλα «κανονική εξάρτηση» της Ουκρανικής Εκκλησίας από το Οικουμενικό Πατριαρχείο.

Οι επιπτώσεις από την κίνηση αυτή θα είναι άμεσες. Συλλογικές αποφάσεις από τη Ρωσική Εκκλησία αναμένεται να ληφθούν σε δυο-τρεις ημέρες, ενώ οι πρώτες αντιδράσεις από εκεί ήταν οργισμένες. Ρώσοι αρχιερείς που σχολίασαν την απόφαση τη χαρακτήρισαν «παράνομη» και «καταστροφική για ολόκληρο τον ορθόδοξο κόσμο».

Και ενώ είναι φανερό ότι στο εκκλησιαστικό πεδίο οδηγούμαστε σε ένα ιστορικής κλίμακας διορθόδοξο σχίσμα, πολύ άσχημες θα είναι οι συνέπειες και στο εσωτερικό της Ουκρανίας, με εξίσου άσχημες γεωπολιτικές προεκτάσεις. Σε προηγούμενο άρθρο του Δρόμου (φ. 421, 15/9/2018) μιλούσαμε για επικείμενο «θρησκευτικό εμφύλιο». Φαίνεται, δυστυχώς, πως η ώρα αυτή έφτασε. Όλοι μιλούν για ενότητα και ειρήνη, αλλά η κατάσταση μυρίζει μπαρούτι.

Πολιτική η επιτυχία του Κιέβου

Ας δούμε όμως πρώτα πώς δέχθηκαν τα νέα οι κερδισμένοι της υπόθεσης. Μετά την ανακοίνωση του Πατριαρχείου, δικαιωμένος ο Πατριάρχης Κιέβου Φιλάρετος, επισκέφθηκε τον Πρόεδρο της Ουκρανίας, Πέτρο Ποροσένκο, λέγοντάς του: «Κύριε Πρόεδρε, Σας συγχαίρω για την πρώτη νίκη. Ήρθα να σας ευχαριστήσω προσωπικά, γιατί λόγω της επιμονή σας, χάρη στη σοφία σας, πετύχατε σήμερα αυτό. Οι προηγούμενοι πρόεδροι της Ουκρανίας, εργάστηκαν πάνω σε αυτό, αλλά δεν τα κατάφεραν. Εσείς όμως πετύχατε ένα κοινό στόχο.» Λέγοντας βέβαια αυτά ο επικεφαλής της UOK-CP απεκάλυπτε την πολιτική διάσταση και το παρασκήνιο που υπάρχει πίσω από τις αποφάσεις του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Αλλά τέτοιες ώρες ποιος προσέχει τα λόγια του;

Έτσι και ο ίδιος ο Ποροσένκο, δήλωσε με τη σειρά του: «Ο Κύριος είδε τον αγώνα του ουκρανικού λαού για την ανεξαρτησία του, και εισάκουσε τις προσευχές μας. […] Οι αποφάσεις του Οικουμενικού Πατριαρχείου διαλύουν οριστικά τις αυτοκρατορικές ψευδαισθήσεις και σοβινιστικές φαντασίες της Μόσχας, σχετικά με την Ουκρανία ως κανονικό έδαφος της Ρωσικής Εκκλησίας. […] Το ζήτημα της Αυτοκεφαλίας υπερβαίνει τα όρια της Εκκλησιαστικής ζωής, είναι ένα ζήτημα ανεξαρτησίας για όλους μας, της εθνικής ασφάλειας, της κρατικής υπόστασης και της παγκόσμιας γεωπολιτικής». 

Ενότητα που διασπά

Ο Φιλάρετος ανακοίνωσε πως θα αναλάβει ο ίδιος πρωτοβουλία για την ενοποίηση όλων των Ουκρανών Ορθοδόξων σε μία Ενιαία Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας, μεταξύ αυτών και «Ιεράρχες του Πατριαρχείου Μόσχας της Εκκλησίας της Ουκρανίας, εάν και εφόσον θελήσουν». Η διαδικασία αυτή θα είναι –συμπλήρωσε– ειρηνική και εθελοντική, αλλά από τη στιγμή που θα υπάρξει η μία και μοναδική κανονική αυτοκέφαλη Ουκρανική Ορθόδοξη Εκκλησία «δεν μπορεί να υπάρχει άλλη Εκκλησία στην επικράτειά μας. Μπορούν να υπάρχουν και άλλες Μητροπόλεις στην χώρα –διευκρίνισε– αλλά δεν θα εντάσσονται στο σώμα της ενιαίας ορθόδοξης εκκλησίας της Ουκρανίας, επομένως δεν θα έχουν το δικαίωμα να ονομάζονται Ουκρανική Εκκλησία.»

Καταλαβαίνει κανείς τι πρόκειται να ακολουθήσει: Η μόνη ως τώρα κανονική Ουκρανική Ορθόδοξη Εκκλησία (UOC) με προκαθήμενο τον μητροπολίτη Ονούφριο Μπερεζόφσκυ, θα παραμείνει ασφαλώς στη δικαιοδοσία του Πατριαρχείου Μόσχας. Οπότε, καλυμμένη υπό τη σκέπη του Οικουμενικού Πατριαρχείου η κυβέρνηση θα προχωρήσει στη θεσμική υποβάθμισή της, σε αφαίρεση ναών, προσκυνημάτων κλπ., καθώς και σε κάθε μορφής εκβιασμούς ή απόπειρες εξαγοράς προς τα μέλη της να την εγκαταλείψουν για να προσχωρήσουν στην νέα «ενωτική» Εκκλησία, που θα έχει τη στήριξη του κράτους.

Το ξεκαθάρισε και ο Ποροσένκο, την ώρα που βεβαίωνε, υποτίθεται, για το αντίθετο. «Εγγυώμαι –είπε– ότι το κράτος της Ουκρανίας θα σεβαστεί την επιλογή των ατόμων που αποφασίζουν να μείνουν στη δομή της Εκκλησίας, που θα διατηρήσει την ενότητα της με την Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία. Αλλά εγγυώμαι επίσης ότι το κράτος θα προστατεύει τα δικαιώματα των κληρικών και λαϊκών της Ουκρανικής Ορθόδοξης Εκκλησίας του Πατριαρχείου Μόσχας, οι οποίοι θα αποφασίσουν οικειοθελώς να αποκοπούν από τη Μόσχα, και μαζί με τους άλλους Ορθοδόξους να δημιουργήσουν μια ενιαία τοπική Ουκρανική Ορθόδοξη Εκκλησία».

Τι σημαίνει αυτό, το εξήγησε με πολύ γλαφυρό τρόπο πριν από μία εβδομάδα ο Διευθυντής του Τμήματος Θρησκευτικών Υποθέσεων και Εθνικοτήτων του Υπ. Πολιτισμού της Ουκρανίας, Αντρέι Γιουράς, λέγοντας χαμογελαστά το εξής: «Για φανταστείτε, οι μοναχοί της Λαύρας των Σπηλαίων μετά από μια ημέρα να έρθουν και να φέρουν τα κλειδιά του μοναστηριού, λέγοντας ότι είχαν σχετικό όραμα που τους είπε να προσχωρήσουν στην ενιαία τοπική Εκκλησία».

Η σύρραξη που όλοι απεύχονται

Όπως φαίνεται λοιπόν, η σύγκρουση είναι μάλλον προδιαγεγραμμένη. Και η θρυαλλίδα θα είναι αυτή που υπονόησε ο Ουκρανός αξιωματούχος: η διαμάχη για το ποιος θα κατέχει τη Λαύρα των Σπηλαίων του Κιέβου και τη Λαύρα του Ποτσάεφ.

Τα δύο μεγάλα αυτά μοναστικά συγκροτήματα ανήκουν στην κανονική ως τώρα Εκκλησία, όμως το καθεστώς αυτό αμφισβητείται τόσο από την κυβέρνηση όσο και από την Εκκλησία του Φιλαρέτου. Διάφορα βίαια επεισόδια έχουν συμβεί ως τώρα από οπαδούς εθνικιστικών οργανώσεων, που απαιτούν εδώ και χρόνια την αλλαγή του ιδιοκτησιακού αυτού καθεστώτος, αλλά φαίνεται πλέον πως ήρθε η ώρα για μια άμεση κρατική επέμβαση. Το είπε ο Μητροπολίτης της Ουκρανικής Ορθόδοξης Εκκλησίας, Αντώνιος, προειδοποιώντας πως φοβάται μια άμεση απόπειρα κατάληψης της Λαύρας του Κιέβου, αύριο κιόλας, Κυριακή 14 Οκτωβρίου, και εκφράζοντας την πεποίθηση πως οι πιστοί θα φυλάξουν τα ιερά τους.

Όλα αυτά τα καταλαβαίνει, και το ίδιο το Οικουμενικό Πατριαρχείο, που στην τελευταία παράγραφο του ανακοινωθέντος του κάνει έκκληση «προς πάσας τας εμπλεκομένας πλευράς να αποφεύγουν καταλήψεις Ναών, Μονών καί άλλων περιουσιακών στοιχείων, ως και πάσαν πράξιν βίας και εκδικητικότητος». Ομοίως και η αμερικανική πλευρά: «Ελπίζω ότι δεν θα υπάρξουν διαμαρτυρίες ή βιαιοπραγίες σαν αποτέλεσμα αυτής της απόφασης. Κάτι τέτοιο θα ήταν τραγικό.» Αυτά δήλωσε στις Βρυξέλες όπου βρισκόταν ο ειδικός επιτετραμμένος του αμερικανικού ΥΠΕΞ για την Ουκρανία, Κερτ Φόλκερ, μόλις έμαθε την απόφαση.

Από τη δική του μεριά ο πρόεδρος Ποροσένκο έκανε της εξής σιβυλλική δήλωση: «Αν δείτε κάποιους να προσπαθούν να καταλάβουν με τη βία τη Λαύρα, να ξέρετε πως είναι πράκτορες της Μόσχας». Προφανώς ο Ποροσένκο ετοιμάζει τα επιχειρήματα που θα μεταμορφώσουν την προετοιμαζόμενη σύρραξη από θρησκευτική σε πολιτική, και τελικώς σε αναμέτρηση του πολιτισμένου δυτικού κόσμου με τους βαρβάρους. Ζούμε το Οργουελικό 1984.



Μ.Κωνσταντίνου, Θρησκευτικά: Προσεγγίζοντας την πολυπλοκότητα ενός πάντοτε επίκαιρου ζητήματος

 Προσεγγίζοντας την πολυπλοκότητα ενός πάντοτε επίκαιρου ζητήματος

Του Μιλτιάδη Κωνσταντίνου*


Η παρουσίαση των διαφορών ενός νέου προγράμματος σπουδών σε σχέση με παρόμοια παλαιότερα φαίνεται σε πρώτη προσέγγιση να είναι μια σχετικά απλή και εύκολη διαδικασία. Αρκεί να παραλληλίσει κανείς το περιεχόμενο του νέου προγράμματος με εκείνο των παλαιοτέρων, να παρουσιάσει τις τυχόν ομοιότητες ή τις διαφορές τους και να επιχειρήσει μια όσο το δυνατόν αντικειμενικότερη αξιολόγησή τους. Αυτή η φαινομενικά απλή διαδικασία, όμως, δεν είναι εντελώς απαλλαγμένη από δυσκολίες, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για τα προγράμματα του μαθήματος των Θρησκευτικών, καθώς η αξιολόγηση δεν έχει συνήθως να κάνει με την επισήμανση κάποιων ίσως λαθών ή με την ανάδειξη κάποιων θετικών στοιχείων, αλλά κάθε θετική εκτίμηση ορισμένων σημείων ενός προγράμματος εκλαμβάνεται συχνά και ως δήλωση προτίμησης προς μια συγκεκριμένη θεολογική τάση ή, αντίθετα, κάθε αρνητική κρίση αντιμετωπίζεται με ανάλογη κακοπιστία ως απαξίωση κάποιας άλλης τάσης. Παρά τη δυσκολία αυτή, όμως, υπάρχουν κάποια κριτήρια αξιολόγησης που θα μπορούσαν να θεωρηθούν “αντικειμενικά” και αυτά θα μπορούσαν να αποτελέσουν τη βάση της προσέγγισης του ζητήματος.

Κριτήρια αξιολόγησης

Ένα ασφαλές, σύμφωνα με τα παραπάνω, κριτήριο αξιολόγησης για κάποιο πρόγραμμα είναι το κατά πόσον αυτό λαμβάνει υπόψη του την πραγματικότητα του σύγχρονου σχολείου, στο οποίο φοιτούν πλέον πολλοί μαθητές που είτε στερούνται θρησκευτικών παραστάσεων είτε είναι και αλλόθρησκοι ή αλλόδοξοι, αλλά ενδεχομένως παρακολουθούν το μάθημα των Θρησκευτικών. Δυστυχώς στο σημείο αυτό το παλιό πρόγραμμα υστερεί σημαντικά, καθώς δεν κατορθώνει να αποφύγει τον κατηχητικό και ηθικιστικό τόνο.
Ένα δεύτερο κριτήριο είναι το παιδαγωγικό. Σήμερα αναγνωρίζεται από όλους σχεδόν η σημασία της ενεργητικής συμμετοχής των μαθητών στο μάθημα. Αυτό σημαίνει ότι τα εγχειρίδια του μαθήματος θα πρέπει να αποτελούν για τον μαθητή εργαλεία δουλειάς και όχι δοκίμια που απλώς πρέπει κανείς να τα διαβάσει και ενδεχομένως να τα αποστηθίσει. Ασφαλές, κατά συνέπεια, κριτήριο για την αξιολόγηση ενός προγράμματος είναι το κατά πόσον αυτό παρέχει στον μαθητή τη δυνατότητα να επεξεργαστεί τις πληροφορίες που του προσφέρονται, και κυρίως να αντιληφθεί τη σχέση του περιεχομένου του με τον πολιτισμό και τη σύγχρονη ζωή.
Αυτό το τελευταίο συνιστά ένα γενικότερο πρόβλημα για το μάθημα των Θρησκευτικών, καθώς με τον τρόπο που συχνά διδάσκονται δημιουργείται η εντύπωση στους μαθητές, και δυστυχώς η αρχική αυτή εντύπωση μετατρέπεται σταδιακά σε πεποίθηση, ότι τα Θρησκευτικά αναφέρονται σε κάποιες αφελείς ιστορίες του παρελθόντος ή, στην καλύτερη περίπτωση, σε κάποιες αλήθειες για τον Θεό, που όμως, είτε στη μία είτε στην άλλη περίπτωση, καμιά σχέση δεν έχουν με την καθημερινή ζωή και πραγματικότητα.

Η εκκλησία ως φορέας πραγματικού πολιτισμού

Ένα άλλο πρόβλημα που προκύπτει από την πρακτική που ακολουθείται στην ελληνική πολιτική πραγματικότητα σε ό,τι αφορά το μάθημα των Θρησκευτικών αποτελεί η εντύπωση που συνειρμικά δημιουργείται στους περισσότερους ότι το συγκεκριμένο μάθημα μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο διαπραγμάτευσης ανάμεσα στην Εκκλησία και στο Κράτος. Είναι όμως προφανές και σήμερα αναγνωρίζεται αυτό από όλο και περισσότερους ανθρώπους καλής θέλησης ότι το σχολικό θρησκευτικό μάθημα δεν μπορεί να υποκαταστήσει την κατήχηση των χριστιανών νέων που γίνεται ή πρέπει να γίνεται στο πλαίσιο της ενορίας και που αποσκοπεί στην καλλιέργεια χριστιανικής συνείδησης και στην παροχή χριστιανικής παιδείας. Ένα ομολογιακό μάθημα προϋποθέτει αυτόματα την απαλλαγή των μη ορθοδόξων μαθητών από την παρακολούθησή του, πράγμα που σημαίνει ότι μια μεγάλη μερίδα των μαθητών του δημόσιου σχολείου θα στερηθεί την πρόσβαση στη γνώση της ουσιαστικότερης πολιτισμικής παράδοσης του χώρου στον οποίο ζουν, καθώς δύσκολα μπορεί κανείς να αρνηθεί ότι με τον ένα ή τον άλλο τρόπο η ορθόδοξη παράδοση εκφράζει πολιτισμικά το σύνολο σχεδόν του ελληνικού λαού, πιστών και απίστων.
Έτσι, η Εκκλησία, ως φορέας πραγματικού πολιτισμού, στηριζόμενη στη μακραίωνη παράδοσή της, στις Γραφές της και στην πίστη της, μπορεί να αποτελέσει τον παράγοντα εκείνον που θα κινητοποιήσει τον πνευματικό κόσμο να βρει το θάρρος, ώστε να προβάλλει, μέσα σε μια εποχή απόλυτου ευτελισμού και απαξίωσης του ανθρώπινου προσώπου, τις διαχρονικές ανθρώπινες αξίες της αγάπης του αλληλοσεβασμού και της αλληλεγγύης. Όμως η θρησκευτική εκπαίδευση των νεαρών μελών μιας κοινωνίας παραμένει αποκλειστική υποχρέωση του Κράτους. Σε μια εποχή απόλυτου αποπροσανατολισμού και πνευματικής αποχαύνωσης το μάθημα των Θρησκευτικών, απαλλαγμένο από τα κατηχητικά χαρακτηριστικά του, μπορεί να λειτουργήσει ως μια φωνή ελπίδας που θα αντιπαραθέσει στα σημερινά αδιέξοδα το όραμα μιας κοινωνίας χωρίς αποκλεισμούς που θα αναζητήσει μια έντιμη διέξοδο ανάμεσα από τις παγίδες της απόλυτης ατομοκρατίας του “create your own myth” από τη μια μεριά και του ολοκληρωτισμού στον οποίο οδηγεί ο φονταμενταλισμός από την άλλη.
-----------------------------------------------
*Ο Μιλτιάδης Κωνσταντίνου είναι καθηγητής Παλαιάς Διαθήκης στο Τμήμα Θεολογίας Α.Π.Θ., τέως κοσμήτορας.


Γ.Κοντογιώργης: "Ο εχθρός του Οικουμενικού Πατριαρχείου διαχρονικά δεν είναι η Δύση αλλά η Μόσχα" (ΡΑΔΙΟ 984, 16/10/2018)

https://www.youtube.com/watch?v=FI2gFDbRDjg&t=1312s
Συνέντευξη του Καθηγητή Γ. Κοντογιώργη στον δημοσιογράφο Γ. Σαχίνη.


φωτογραφήματα 253: Ι.Μ. Αγίου Γεωργίου (Σεληνάρι)

Ιερά Μονή Αγίου Γεωργίου (Σεληνάρι)
φωτό: ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΟ ΑΤΟΜΟ



Κυριακή, 14 Οκτωβρίου 2018

φωτογραφήματα 252: Ιερά Μονή Κεράς Καρδιωτίσσης

Ιερά Μονή Κεράς Καρδιωτίσσης 
(φωτό: ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΟ ΑΤΟΜΟ)



Ecumenical Patriarchate: Announcement of the Holy and Sacred Synod (11th Oct. 2018)




Presided by His All-Holiness, the Ecumenical Patriarch, the Holy and Sacred Synod convened for its regular session from October 9 to 11, 2018, in order to examine and discuss items on its agenda.

The Holy Synod discussed in particular and at length the ecclesiastical matter of Ukraine, in the presence of His Excellency Archbishop Daniel of Pamphilon and His Grace Bishop Hilarion of Edmonton, Patriarchal Exarchs to Ukraine, and following extensive deliberations decreed:

1) To renew the decision already made that the Ecumenical Patriarchate proceed to the granting of Autocephaly to the Church of Ukraine.

2) To reestablish, at this moment, the Stavropegion of the Ecumenical Patriarch in Kyiv, one of its many Stavropegia in Ukraine that existed there always.

3) To accept and review the petitions of appeal of Filaret Denisenko, Makariy Maletych and their followers, who found themselves in schism not for dogmatic reasons, in accordance with the canonical prerogatives of the Patriarch of Constantinople to receive such petitions by hierarchs and other clergy from all of the Autocephalous Churches. Thus, the above-mentioned have been canonically reinstated to their hierarchical or priestly rank, and their faithful have been restored to communion with the Church.

4) To revoke the legal binding of the Synodal Letter of the year 1686, issued for the circumstances of that time, which granted the right through oikonomia to the Patriarch of Moscow to ordain the Metropolitan of Kyiv, elected by the Clergy-Laity Assembly of his eparchy, who would commemorate the Ecumenical Patriarch as the First hierarch at any celebration, proclaiming and affirming his canonical dependence to the Mother Church of Constantinople.

5) To appeal to all sides involved that they avoid appropriation of Churches, Monasteries and other properties, as well as every other act of violence and retaliation, so that the peace and love of Christ may prevail.
At the Ecumenical Patriarchate, the 11th of October, 2018

From the Chief Secretariat


ΑΝΑΚΟΙΝΩΘΕΝ ΤΟΥ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΟ ΟΥΚΡΑΝΙΚΟ



Οἰκουμενικόν Πατριαρχεῖον 
Ἀνακοινωθέν (11/10/2018) 

Συνῆλθεν, ὑπό τήν προεδρίαν τῆς Α.Θ.Παναγιότητος, ἡ Ἁγία καί Ἱερά Σύνοδος εἰς τάς τακτικάς αὐτῆς συνεδρίας κατά τάς ἡμέρας 9-11 τ.μ. Ὀκτωβρίου 2018. Κατ᾿ αὐτήν ἐξητάσθησαν καί συνεζητήθησαν τά ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει περιλαμβανόμενα θέματα. 

Τό ἱερόν σῶμα ἠσχολήθη ἰδιαιτέρως καί διά μακρῶν μέ τό ἐκκλησιαστικόν θέμα τῆς Οὐκρανίας, παρόντων καί τῶν Ἐξάρχων τῶν ἀποσταλέντων εἰς Οὐκρανίαν, ἤτοι τοῦ Πανιερ. Ἀρχιεπισκόπου Παμφίλου κ. Δανιήλ καί τοῦ Θεοφιλ. Ἐπισκόπου Edmonton κ. Ἱλαρίωνος, καί, κατόπιν διεξοδικῶν συζητήσεων, ἀπεφάσισε: 

1) Νά ἀνανεώσῃ τήν ἤδη εἰλημμένην ἀπόφασιν ὅπως τό Οἰκουμενικόν Πατριαρχεῖον χωρήσῃ εἰς τήν χορήγησιν αὐτοκεφαλίας εἰς τήν Ἐκκλησίαν τῆς Οὐκρανίας. 

2) Νά ἀνασυστήσῃ τό ἐν Κιέβῳ τό γε νῦν Σταυροπήγιον τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου, ἕν ἐκ τῶν πολλῶν ἐν Οὐκρανίᾳ Σταυροπηγίων Αὐτοῦ ἐκ τῶν παρελθόντων αἰώνων. 

3) Κατά τάς κανονικάς προνομίας τοῦ Πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως ὅπως δέχηται ἐκκλήτους προσφυγάς ἀρχιερέων καί ἄλλων κληρικῶν ἐκ πασῶν τῶν Αὐτοκεφάλων Ἐκκλησιῶν, νά δεχθῇ τάς σχετικάς αἰτήσεις τοῦ Φιλαρέτου Ντενισένκο καί τοῦ Μακαρίου Μαλετίτς καί τῶν σύν αὐτοῖς, οἵτινες εὑρέθησαν ἐν σχίσματι ὄχι διά δογματικούς λόγους, καί νά ἀποκαταστήσῃ αὐτούς μέν εἰς τόν ἀρχιερατικόν ἤ ἱερατικόν αὐτῶν βαθμόν, τούς δέ πιστούς αὐτῶν εἰς ἐκκλησιαστικήν κοινωνίαν. 

4) Νά ἅρῃ τήν ἰσχύν τοῦ Συνοδικοῦ Γράμματος Ἐκδόσεως τοῦ ἔτους 1686, τοῦ ἐκδοθέντος διά τάς τότε περιστάσεις, διά τοῦ ὁποίου ἐδίδετο, κατ᾿ οἰκονομίαν, τό δικαίωμα εἰς τόν Πατριάρχην Μόσχας νά χειροτονῇ τόν ἑκάστοτε Μητροπολίτην Κιέβου, ἐκλεγόμενον ὑπό τῆς Κληρικολαϊκῆς Συνελεύσεως τῆς Ἐπαρχίας αὐτοῦ καί ὀφείλοντα νά μνημονεύῃ "ἐν πρώτοις" τοῦ ὀνόματος τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου εἰς ἔνδειξιν κανονικῆς ἐξαρτήσεως. 

5) Νά κάμῃ ἔκκλησιν πρός πάσας τάς ἐμπλεκομένας πλευράς νά ἀποφεύγουν καταλήψεις Ναῶν, Μονῶν καί ἄλλων περιουσιακῶν στοιχείων, ὡς καί πᾶσαν πρᾶξιν βίας καί ἐκδικητικότητος, εἰς ἐπικράτησιν τῆς εἰρήνης καί τῆς ἀγάπης τοῦ Χριστοῦ. 

Ἐν τοῖς Πατριαρχείοις, τῇ 11ῃ Ὀκτωβρίου 2018 

Ἐκ τῆς Ἀρχιγραμματείας τῆς Ἁγίας καί Ἱερᾶς Συνόδου



Ανθολόγιον 220: Σωτήρης Γουνελάς


[...] Ο άνθρωπος καλείται να γίνει ά λ λ ο ς άνθρωπος. Να κάνει χώρο μέσα του για να κατοικήσει ο Θεός και Αυτός θα τον αλλάξει και θα τον μεταμορφώσει. [...]









Σάββατο, 13 Οκτωβρίου 2018

(Διασκευάζοντας Π.Κ.): χιουμοριστικό σχόλιο στην επικαιρότητα




Ι.Μ. Τοπλού: Ένα πρόστιμο «Παναγιά, βοήθα»!

πηγή-φωτό: ΠΑΤΡΙΣ, 11/10/2018

Σε οριακό σημείο είναι πλέον η κατάσταση με το Ίδρυμα “Παναγία η Ακρωτηριανή”, καθώς το πρόστιμο από την Εφορία έχει φτάσει σε δυσθεώρητα ύψη.

Πρόκειται για… ιδιότυπο φόρο ακινήτων στα 26.000 στρέμματα της Μονής Τοπλού.

Το Ίδρυμα καλείται να πληρώσει ένα ποσό περίπου 3,5 εκατ. ευρώ, τη στιγμή μάλιστα που ακόμα δεν έχει πάρει ούτε σεντς από τους Εγγλέζους.



Παρασκευή, 12 Οκτωβρίου 2018

Μνημεία, Κνωσός,Ενετικά Τείχη Ηρακλείου: Ιδού ο χάρτης με τα ακίνητα του Υπερταμείου



πηγή-φωτό: ΠΑΤΡΙΣ, 11/10/2018


Ένας χάρτης έρχεται να επιβεβαιώσει όσα έγραφε χθες η “Π”, ότι σχεδόν ολόκληρο το Ηράκλειο έχει μπει στη διαβόητη λίστα του Υπερταμείου.

Όπως φαίνεται από τον χάρτη που σήμερα αποκαλύπτει η “Π”, τα 178 ακίνητα του Δημοσίου, στα οποία συμπεριλαμβάνονται και θησαυροί πολιτιστικής κληρονομιάς και ιστορικά κτήρια, είναι σχεδόν ολόκληρο το δημόσιο Ηράκλειο.

Στον χάρτη αυτό παρουσιάζονται “μαρκαρισμένα” μουσεία, μνημεία, αρχαιολογικοί χώροι που μέχρι τώρα δεν ήταν γνωστά όπως ο Άγιος Πέτρος, η Αυλή της Αγίας Τριάδας, τα κτήρια της Εφορείας Αρχαιοτήτων Ηρακλείου επί της Χατζηδάκη, το παλαιό κτήριο της Εφορείας Αρχαιοτήτων Ηρακλείου (Καπνεκοπτήριο), αλλά και τα ήδη γνωστά:

-Η Κνωσός με όλες ανεξαιρέτως τις απαλλοτριωμένες εκτάσεις συμπεριλαμβανομένου του επισκέψιμου αρχαιολογικού χώρου, του ανακτόρου, του μικρού ανακτόρου, της βασιλικής έπαυλης, κ.ά., σημαντικών μνημείων της Κνωσού. Επίσης είναι μέσα η Βίλα Διονύσου και η Βίλα Αριάδνη καθώς και το πάρκινγκ της Κνωσού.

-Τα ενετικά τείχη (οχυρώσεις, οι τάφροι, πύλες, προμαχώνες, στοές π.χ. Πύλη Παντοκράτορα Σαμπιονάρα, τένις, πάρκιγκ κλπ.)

-Τα Νεώρια

-Το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου,

-Το φρούριο Κούλες,

-το κηποθέατρο “Ν. Καζαντζάκης”,

-το κηποθέατρο “Μάνος Χατζηδάκις”

-τα τρία κτήρια επί της οδού Δικαιοσύνης (Περιφέρεια – Δικαστήρια – πρ. Αστυνομική Δ/νση), το Πανάνειο Νοσοκομείο

-το Παγκρήτιο Στάδιο

Ακόμα στο Υπερταμείο περνούν όλα τα νταμάρια Κατσαμπά (ΕΘΙΑΓΕ κ.λπ.), τα πάρκα Γεωργιάδη και Θεοτοκοπούλου και όλα τα πάρκα της πόλης, το στάδιο Ελευθερίας, όλες οι πλατείες (Ελευθερίας, Κορνάρου κ.ά.), πλατεία λιμανιού 18 Άγγλων και διάφορα παλιά κτήρια του Δημοσίου που ενοικιάζονται από ιδιώτες (Εφόδου, Βίγλα κ.ά.).

Επίσης υπάρχουν σχολεία, πεζοδρόμια, εκτάσεις επί της παραλιακής, ρέματα και ποταμοί, και πολλά δημόσια κτήρια και οι δημόσιες εκτάσεις πέριξ αυτού κ.ά. πολλά.




Ο Χριστουπόλεως Μακάριος για την κρίση στην Ουκρανία (ΡΑΔΙΟ 984-9/10/2018)

https://www.youtube.com/watch?v=11zYG8IAEhk

Συνέντευξη του Θεοφιλέστατου Επισκόπου Χριστουπόλεως π. Μακαρίου στον δημοσιογράφο Νίκο Παναγιωτόπουλο (9/10/2018)



Γ. Φίλης: Η διάσταση της Τριμερούς στη Κρήτη (ΡΑΔΙΟ 984,11/10/2018)

https://www.youtube.com/watch?v=5LNxiSpUr4k&t=7s
Συνέντευξη του Γ. Φίλη στον δημοσιογράφο Γ. Σαχίνη (11/10/2018)


Ο Άγγελος Συρίγος για τη συμφωνία των Πρεσπών, την ΑΟΖ και τις γεωπολιτικές εξελίξεις (ΡΑΔΙΟ 984, 11/10/2018)

https://www.youtube.com/watch?v=_6yuVRGXnPw

Συνέντευξη του Καθηγητή Διεθνούς Δικαίου στο Πάντειο Παν/μιο Άγγελου Συρίγου στον δημοσιογράφο Γιώργο Σαχίνη (11/10/2018)


ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ 2ου ΤΕΥΧΟΥΣ ΤΟΥ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΥ "ΑΝΘΙΒΟΛΑ" ΤΗ ΔΕΥΤΕΡΑ 22/10/2018 ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ




Πέμπτη, 11 Οκτωβρίου 2018

"ΖΩΗ ΔΙΧΩΣ ΣΥΝΤΑΓΕΣ": ΤΟ ΝΕΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ π. Χ. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ





Από το οπισθόφυλλο του βιβλίου:

Οι αληθινές σχέσεις ανατρέπονται. Παίζονται κάθε μέρα κορώνα-γράμματα.

Μάθε να γράφεις και να σβήνεις συνεχώς την ιστορία της ζωής σου, δίχως να φοβάσαι τις μουντζούρες και τα λάθη.

Να έχει ο άλλος την ανάγκη να γείρει πάνω σου γιατί σε αγάπησε και όχι γιατί ψάχνει κάπου να στηριχτεί.

Είναι στιγμές που δεν σου φτάνει το οξυγόνο. Δεν αρκούν οι δυνάμεις σου. Θέλεις ένα φιλί ζωής. Τότε κάπου αρχίζει η σχέση με τον Θεό.



ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΘΕΟΛΟΓΙΚΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ "ΚΑΙΡΟΣ": ΚΑΛΥΨΗ ΚΕΝΩΝ ΘΕΟΛΟΓΩΝ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2018-2019



Αθήνα, 8 Οκτώβρη 2018

Αρ. πρωτ. 4



Προς: Υπουργό Παιδείας Έρευνας και Θρησκευμάτων

κ. Κ. Γαβρόγλου

Κοιν: Μ.Μ.Ε.

Θέμα: Κάλυψη κενών Θεολόγων σχολικής χρονιάς 2018-2019

Αξιότιμε Κύριε Υπουργέ,


Σε προηγούμενή μας επιστολή με Αρ. Πρωτ. 3/1-9-2018 προς εσάς, θίξαμε το ζήτημα των κενών στο Μάθημα των Θρησκευτικών, προσβλέποντας σε δική σας προσωπική μέριμνα, ώστε να μην υπάρξουν και φέτος οι συνήθεις παθογένειες που παρατηρούνται τα τελευταία χρόνια. Πιο συγκεκριμένα αιτηθήκαμε την άμεση πλήρωση των κενών από αναπληρωτές θεολόγους εκπαιδευτικούς.

Υπενθυμίζουμε ότι τα τελευταία χρόνια τα μόνιμα κενά στο Μάθημα των Θρησκευτικών έχουν παγιωθεί σε τριψήφιο αριθμό, με ολοένα αυξητική τάση. Μόνο κατά την περυσινή χρονιά, οι προσλήψεις των Θεολόγων αναπληρωτών ήταν 178. Και αυτό, τη στιγμή μάλιστα που η κάλυψη των κενών ξεκίνησε στις 9 Οκτωβρίου του 2017, δηλαδή μετά την ενεργοποίηση του μαθήματος στους συναδέλφους φιλόλογους. Από αυτό αντιλαμβάνεται κανείς ότι τα πραγματικά κενά προφανώς είναι πολύ περισσότερα.

Φέτος, μέχρι αυτή τη στιγμή έχουν προκηρυχθεί τέσσερις Φάσεις προσλήψεων αναπληρωτών εκπαιδευτικών. Σε σύνολο σχεδόν 20.000 αναπληρωτών (σε Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση) καλύφθηκαν μόνο δέκα (10) κενά από Θεολόγους της Γενικής Παιδείας – 8 στη Γενική Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση και 2 στα Εκκλησιαστικά Γυμνάσια και Λύκεια!

Επισημαίνουμε μάλιστα ότι η πρόσφατη μεταρρύθμιση στη Θρησκευτική Εκπαίδευση δημιουργεί αυξημένες απαιτήσεις στην διδακτική του μαθήματος, γι’ αυτό και υπάρχει επιτακτική ανάγκη να στελεχώνεται το μάθημα μόνο με έμπειρους Θεολόγους εκπαιδευτικούς. Ειδικά σ’ αυτό το σημείο θα θέλαμε ως Πανελλήνιος Θεολογικός Σύνδεσμος «Καιρός» να επιμείνουμε, καθώς οι παιδαγωγικές βάσεις στις οποίες στηρίζεται η όλη φιλοσοφία του Νέου Προγράμματος Σπουδών έχουν μία τέτοια δυναμική, που μπορούν να λειτουργήσουν ανανεωτικά για ολόκληρη την Εκπαίδευση στο σύνολό της. Για να συμβεί όμως αυτό, θα πρέπει πρώτα απ’ όλα το Νέο Πρόγραμμα να λειτουργήσει απρόσκοπτα μέσα στη σχολική αίθουσα. Και αυτή την απρόσκοπτη λειτουργία δεν μπορούν να την εγγυηθούν ούτε τα εκατοντάδες κενά που δεν καλύπτονται στην ώρα τους, ούτε η ανάθεση του μαθήματος σε άλλες ειδικότητες.

Δυστυχώς, παρά την έκταση και την αμεσότητα των αναγκών, οι μέχρι τώρα προσπάθειές μας δεν φαίνονται να βρίσκουν ανταπόκριση. Και αυτό γιατί, παρά την αξιέπαινη ετοιμότητα του Υπουργείου να καλύψει ένα τόσο μεγάλο μέρος των κενών της Εκπαίδευσης σε τόσο μικρό χρονικό διάστημα (για πρώτη φορά τα τελευταία χρόνια προσλήφθηκαν τόσοι πολλοί αναπληρωτές εκπαιδευτικοί μέχρι τις αρχές του Οκτωβρίου), δυστυχώς η Θρησκευτική Εκπαίδευση αντιμετωπίζεται (για μία ακόμη φορά) ως ‘το παιδί ενός κατώτερου Θεού’. Ίσως μάλιστα δεν θα ήμαστε υπερβολικοί, εάν θεωρούσαμε ότι κατ’ αυτόν τον τρόπο απαξιώνεται στην κυριολεξία. Σε σημείο που διατυπώνονται φόβοι ότι επιστρέφουμε στις πλέον δύσκολες ημέρες της κορύφωσης της κρίσης (των ετών 2012 – 15), όταν το Μάθημα των Θρησκευτικών δεν διδασκόταν σε πάμπολλες σχολικές μονάδες, όχι μόνο στην περιφέρεια, αλλά και στα μεγάλα αστικά κέντρα. Αυτός ο φόβος επιτείνεται καθώς οι Φάσεις στις προσλήψεις αναπληρωτών διαδέχονται η μία την άλλη και, μοιραία, οι πιστώσεις τελειώνουν.

Ο άλλος μεγάλος κίνδυνος, κατά την κρίση μας, είναι αυτός που προέρχεται από την γ’ ανάθεση του Μαθήματος των Θρησκευτικών στην, καθ’ όλα σεβαστή, πλην όμως αναρμόδια να διδάξει το μάθημα, ειδικότητα των συναδέλφων φιλολόγων ΠΕ02. Και μολονότι το σκεπτικό της γ΄ ανάθεσης ήταν η εξοικονόμηση πόρων και η μη πρόσληψη αναπληρωτών μόνο σε δύσκολες γεωγραφικά περιοχές της νησιωτικής Ελλάδας, είναι διάχυτη η αίσθηση ότι όχι μόνο έγινε κατά τις δύο τελευταίες χρονιές χρήση της και στα αστικά κέντρα, αλλά και ότι υπάρχουν φαινόμενα καταστρατήγησής των προβλεπόμενων αναθέσεων και από άλλες ειδικότητες.

Τέλος, δεν θα ήταν υπερβολή να σημειώσουμε ότι οι αναπληρωτές συνάδελφοι θεολόγοι εκπαιδευτικοί, οι οποίοι καλύπτουν κάθε χρόνο τα υφιστάμενα κενά, όλα αυτά τα δύσκολα χρόνια της κρίσης έχουν με πλήρη ανιδιοτέλεια στηρίξει την Θρησκευτική Εκπαίδευση, κάτω από τις πλέον δυσμενείς, γι’ αυτούς συνθήκες. Οι περισσότεροι εξ αυτών για περισσότερα από δέκα χρόνια, με προσωπικό και οικογενειακό κόστος, δείχνουν μία αξιοθαύμαστη ετοιμότητα να ασκήσουν το λειτούργημά τους και να υπηρετήσουν σε όποιο σχολείο της επικράτειας τους ζητηθεί, απ’ άκρη σε άκρη της Ελλάδας. Θεωρούμε ότι η Πολιτεία μπορεί και πρέπει να επενδύσει σ’ αυτούς το παρόν και το μέλλον της Θρησκευτικής Εκπαίδευσης και επιπλέον να φροντίσει ώστε να βρεθεί σταθερή και μόνιμη λύση στο θέμα της θέσης εργασίας τους και όχι να αντιμετωπίζονται ως αναλώσιμοι.

Για όλους τους παραπάνω λόγους, αιτούμαστε εκ νέου:
  • Να καλυφθούν άμεσα όλα τα υπάρχοντα κενά από θεολόγους εκπαιδευτικούς και μόνον.
  • Να μην ενεργοποιηθεί η γ’ ανάθεση για το Μάθημα των Θρησκευτικών κατά τη φετινή χρονιά.
  • Να καταργηθεί η ανάθεση του Μαθήματος των Θρησκευτικών σε άλλες ειδικότητες και το μάθημα να διδάσκεται μόνον από θεολόγους εκπαιδευτικούς του κλάδου ΠΕ 01.
  • Να καλυφθούν επαρκώς όλα τα υπάρχοντα κενά με μόνιμους διορισμούς θεολόγων εκπαιδευτικών.

Με τιμή,

Για το Δ.Σ.

Ο Πρόεδρος                                     Ο Γεν. Γραμματέας

 Χρήστος Καρακόλης                        Γεώργιος Καπετανάκης

Αναπληρωτής Καθηγητής ΕΚΠΑ                  Δρ Θεολογίας




Τετάρτη, 10 Οκτωβρίου 2018

Επιστολή διαμαρτυρίας Πανελλήνιου Συλλόγου Αναπληρωτών Θεολόγων (ΠΑΣΑΘ): «10 αναπληρωτές θεολόγοι στις 20.000 προσλήψεις εκπαιδευτικών»

πηγή-φωτό: alfavita

Πανελλήνιος Σύλλογος Αναπληρωτών Θεολόγων (ΠΑΣΑΘ)

Αξιότιμε Κύριε Υπουργέ,

Με την παρούσα επιστολή θα θέλαμε να εκφράσουμε την έντονη ανησυχία μας ως εκπαιδευτικοί και διαμαρτυρία μας για την μέχρι σήμερα πρόσληψη μονάχα δέκα (10) αναπληρωτών θεολόγων, αριθμού εξαιρετικά δυσανάλογου σε σχέση με τα εκπαιδευτικά κενά που υπάρχουν στην ειδικότητά μας. Ας σημειωθεί ότι τα κενά των θεολόγων έχουν παγιωθεί τα τελευταία χρόνια σε τριψήφιο νούμερο. Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι το 2017-18, ακόμα και μετά την ενεργοποίηση της γ΄ ανάθεσης του μαθήματος των Θρησκευτικών, οι Θεολόγοι αναπληρωτές που κλήθηκαν να υπηρετήσουν ήταν 173. Αυτό δείχνει ότι τα πραγματικά κενά, πιθανότατα, είναι πολύ περισσότερα.

Είναι άξιο απορίας πώς από την μια πλευρά γίνονται προσπάθειες αναβάθμισης του μαθήματος των Θρησκευτικών (Νέα Αναλυτικά Προγράμματα), ενώ από την άλλη, στην πράξη υποβαθμίζεται καθώς δε γίνονται προσλήψεις θεολόγων προκειμένου να στηρίξουν αυτή τη προσπάθεια, όταν μάλιστα φέτος, μέχρι αυτή τη στιγμή, έχουν προσληφθεί σχεδόν 20.000 αναπληρωτές άλλων ειδικοτήτων (και φοβόμαστε ότι οι πιστώσεις εξαντλούνται). Η σύγκριση με τις προσλήψεις των προηγουμένων ετών και η μέχρι σήμερα συμπεριφορά της διοίκησης, για την τρέχουσα σχολική χρονιά, δίνει την εντύπωση τόσο σε εμάς, όσο και στην κοινωνία, ότι παραγκωνίζεται το μάθημα των Θρησκευτικών καθώς «προτιμούνται» άλλες ειδικότητες εις βάρος της δικής μας.

Ως εκ τούτου, σας καλούμε να προβείτε στην πρόσληψη αριθμού θεολόγων, ανάλογου των προηγουμένων ετών, ως ένα μικρό και πρώτο βήμα αναίρεσης της -μέχρι σήμερα- άνισης μεταχείρισης της ειδικότητάς μας σε σχέση με τις λοιπές ειδικότητες και ως μία ελάχιστη πράξη στήριξης της αναβάθμιση των Θρησκευτικών στο σύγχρονο Σχολείο.

Τα επόμενα βήματα, κατά τη γνώμη μας, θα πρέπει να γίνουν σε τρεις άξονες:

• Κάλυψη όλων των κενών της τρέχουσας σχολικής χρονιάς από θεολόγους εκπαιδευτικούς.

• Κατάργηση της γ΄ ανάθεσης του μαθήματος των Θρησκευτικών.

• Οριστική αντιμετώπιση του προβλήματος με μόνιμους διορισμούς θεολόγων.



Με τιμή,

Πανελλήνιος Σύλλογος Αναπληρωτών Θεολόγων (ΠΑΣΑΘ)



Τρίτη, 9 Οκτωβρίου 2018

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΤΕΥΧΟΥΣ 147 ΤΟΥ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΥ "ΣΥΝΑΞΗ" ΜΕ ΘΕΜΑ: "ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑ" ΤΟ ΣΑΒΒΑΤΟ 20/10/2018 ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ


***

Διαβάστε αναλυτικά τα περιεχόμενα του τεύχους 147 της Σύναξης εδώ.


1,8 εκατομμύρια ευρώ ΕΝΦΙΑ πλήρωσε η Εκκλησία της Ελλάδος το 2018

πηγή-φωτό: Ρομφαία


Δεύτερη συνεδρία της Δ.Ι.Σ. για το μήνα Οκτώβριο

Συνήλθε σήμερα, Τρίτη 9 Οκτωβρίου 2018, η Διαρκής Ιερά Συνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος της 162ης Συνοδικής Περιόδου, υπό την Προεδρία του Μακαριωτάτου Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ. Ιερωνύμου.

Κατά την σημερινή Συνεδρία:

Η Διαρκής Ιερά Σύνοδος ενέκρινε την πρόταση της Εκκλησιαστικής Κεντρικής Υπηρεσίας Οικονομικών (Ε.Κ.Υ.Ο.) περί της καταβολής σε πέντε ισόποσες μηνιαίες δόσεις του αναλογούντος στην Εκκλησία της Ελλάδος Ενιαίου Φόρου Ιδιοκτησίας Ακινήτων (ΕΝ.Φ.Ι.Α.) έτους 2018, ο οποίος συνολικώς ανέρχεται στο ποσό του ενός εκατομμυρίου οκτακοσίων τεσσαράκοντα οκτώ χιλιάδων διακοσίων τεσσαράκοντα οκτώ ευρώ και εξήκοντα ενός λεπτών (1.848.248,61€).

Ακολούθως ασχολήθηκε με το θέμα της προετοιμασίας του εορτασμού του προστάτου της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος, Αγίου Φωτίου Πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως, στην Ιερά Μονή Κοιμήσεως Θεοτόκου Πεντέλης, την 6η Φεβρουαρίου 2019.

Επίσης, σύμφωνα με την Ημερησία Διάταξη, ενέκρινε οργανογράμματα των Ιερών Μητροπόλεων για την εύρυθμη λειτουργία τους, ασχολήθηκε με τρέχοντα υπηρεσιακά θέματα και τέλος ενέκρινε αποσπάσεις κληρικών.

Εκ της Διαρκούς Ιεράς Συνόδου



Σάββατο, 6 Οκτωβρίου 2018

Σεβ. Μητροπολίτου Ναυπάκτου π. Ἱεροθέου, Ὑπάρχει «Τρίτη Ρώμη»;

πηγή: ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ


Στήν ἱστορία ἐμφανίσθηκε ἀπό πολλούς ἡ θεωρία ὅτι ἡ Μόσχα εἶναι ἡ Τρίτη Ρώμη, ἀφοῦ ἡ Πρώτη Ρώμη εἶναι ἡ ἀρχαία Ρώμη, πού ἦταν πρωτεύουσα τοῦ Ρωμαϊκοῦ Κράτους, ἡ Δεύτερη Ρώμη εἶναι ἡ Κωνσταντινούπολη, τήν ὁποία ἵδρυσε ὁ Μέγας Κωνσταντῖνος, καί ἡ Τρίτη Ρώμη εἶναι ἡ Μόσχα τῆς Ρωσίας.

Ἡ ἰδέα περί τῆς Τρίτης Ρώμης γεννήθηκε μετά τήν Σύνοδο Φερράρας-Φλωρεντίας (1438-39) καί ἐπισημοποιήθηκε μέ τήν πτώση τῆς Κωνσταντινουπόλεως τό 1453, ὅταν ἡ Βασιλεύουσα κυριεύθηκε ἀπό τούς Ὀθωμανούς, ὁπότε ἀρχίζει, κατά τήν θεωρία αὐτή, ἡ Τρίτη Ρώμη μέ τήν Χριστιανική Αὐτοκρατορία τῶν Ρώσων, ἀφοῦ ὁ νέος Ρῶσος Αὐτο­κρά­τορας προστατεύει τούς Ὀρθοδόξους Χριστιανούς πού βρίσκον­ται κάτω ἀπό τήν Ὀθωμανική Αὐτοκτρατορία.

Ἔτσι, κατά τήν θεωρία αὐτή ἡ Πρώτη, Δεύτερη καί Τρίτη Ρώμη εἶναι συνδεδε­μένες μέ τήν πολιτική καί τήν δημιουργία τῆς Πρω­τεύουσας τῶν Αὐτοκρατοριῶν, ἡ ὁποία ἐπηρεάζει καί τούς ἐκκλησιαστικούς θρόνους πού βρίσκονται στίς Πρωτεύου­σες αὐτές.

Γιά τό θέμα τῆς θεωρίας περί τῆς Τρίτης Ρώμης θά παρου­σιάσω μερικά στοιχεῖα τά ὁποῖα παραθέτει ὁ διάσημος βυζαντι­νολόγος Στῆβεν Ράνσιμαν.

Κατά τόν μεγάλο αὐτόν βυζαντινολόγο «τό πιό περήφανο κατόρθωμα τῆς Βυζαντινῆς Ἐκκλησίας ὑπῆρξε ὁ ἐκχριστια­νισμός τῶν Ρώσων». Παρά τό ὅτι διάφοροι ἱστορικοί λόγοι συνετέλεσαν στό νά ἀλλάξουν οἱ σχέσεις μεταξύ Βυζαντίου καί Ρωσίας στήν πορεία τοῦ χρόνου, ἐν τούτοις «τό Βυζάντιο ἐξακολουθοῦσε νά διατηρεῖ ἄμεσο ἔλεγχο ἐπί τῆς Ρωσικῆς Ἐκκλησίας», ἀφοῦ ὁ Μητρο­πολίτης Ρωσίας ἐκλεγόταν ἀπό τό Πατριαρχεῖο Κων­σταν­τι­νουπόλεως.

Αὐτό ἔγινε καί μέ τόν Μητροπολίτη Κιέβου Ἰσί­δωρο, ὁ ὁποῖος συμπεριελήφθηκε στήν συνοδεία τοῦ Αὐτο­κρά­τορα τῆς Ρωμαϊκῆς Αὐτοκρατορίας καί τοῦ Πατριάρχου Κωνσταν­τι­νουπόλεως στίς συνομιλίες πού γίνονταν μέ τούς Λατίνους στήν Φερράρα-Φλωρεντία (1438-39). Ὁ Ἰσίδωρος ὑπέγραψε τήν ψευδένωση καί αὐτό εἶχε ὡς ἀποτέλεσμα νά ἀποδοκιμασθῆ ἀπό τόν Ρωσικό λαό, νά καθαιρεθῆ ἀπό Σύνοδο στήν Μόσχα τό 1441, νά φύγη ἀπό τήν Ρωσία, καί στήν συνέχεια νά γίνη Καρδινάλιος τοῦ Πάπα.

Ὁ Ρῶσος Πρίγκιπας Βασίλειος Β΄ ἀπέστειλε ἐπιστολή στόν Οἰκου­μενικό Πατριάρχη καί παρακαλοῦσε νά ἐπικυρώση τόν διορισμό τοῦ Μητρο­πολίτου Ἰωνᾶ σέ διαδοχή τοῦ Ἰσιδώρου. Στήν ἐπιστολή αὐτή καυχᾶται «γιά τήν μακρά παράδοση ὀρθοδοξίας στή Ρωσία ἀπό τόν καιρό τοῦ νέου Μεγάλου Κωνσταντίνου, τοῦ εὐσεβοῦς τσάρου τῆς ρωσικῆς χώρας, Βλαδιμήρου». Ἡ ἐπιστολή αὐτή εἶναι σημαντική, γιατί ὁ Βλαδίμηρος πού ἔγινε Χριστιανός, χαρακτη­ρίζεται ὡς νέος Κωνσταντῖνος καί σαφῶς δείχνει ὅτι ὁ Πρίγ­κιπας Βασίλειος Β΄ «ἦταν ἕτοιμος νά διεκδι­κή­ση τήν κληρονομία καί τήν διαδοχή τοῦ Κωνσταντίνου».

Σέ ἄλλη ἐπιστολή ὁ Πρίγκιπας Βασίλειος δικαιολογεῖ τήν πρότασή του νά διορίση τόν Ἰωνᾶ ὄχι ἀπό ὑπερηφάνεια ἤ αὐθάδεια, ἀλλά γιατί «ὡς τόν αἰώνα τόν ἅπαντα θά παρα­μείνουμε πιστοί στήν ὀρθοδοξία πού μᾶς δόθηκε». Σαφῶς ὑπαινίσσεται τήν ἔκπτωση τῶν Ρωμαίων Ὀρθοδόξων ἀπό τήν ἀλήθεια μέ τήν ὑπογραφή τους στήν Σύνοδο Φερράρας-Φλω­ρεντίας, πού σημαίνει ὅτι ἡ Σύνοδος αὐτή ἔπαιξε ἀρνητικό ρόλο στήν ἑνότητα μεταξύ τῶν Ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν.

Εἶναι ἀξιοπρόσεκτο ὅτι ὁ Μητροπολίτης Ἰωνᾶς σέ ἐπι­στολή του πού ἔγραψε τό ἔτος 1451, μετά τήν Σύνοδο Φερ­ράρας-Φλωρεντίας, καί δύο χρόνια πρίν τήν πτώση τῆς Νέας Ρώμης-Κωνσταντινουπόλεως στούς Ὀθωμανούς, «προεῖπε τήν πτώση τῆς Κωνσταντινουπόλεως τῆς Δεύτερης Ρώμης. Κινού­μαστε τώρα πρός τήν ἀντίληψη τῆς Μόσχας ὡς τῆς Τρίτης Ρώμης καί τοῦ Μεγάλου Πρίγκιπα τῆς Μοσχοβίας ὡς Ἁγίου Αὐτοκράτορα».

Ἑπομένως, ἡ θεωρία περί τῆς Τρίτης Ρώμης συνελήφθη με­τά τήν ψευδένωση μεταξύ τῶν Ἐκκλησιῶν στήν Φερράρα-Φλωρεντία (1438-1439) καί ἄρχισε νά κυοφορεῖται πρίν τήν πτώση τῆς Κωνσταντινουπόλεως τό 1453, καί τό ἔτος αὐτό θεωρεῖται ὡς ἡ γενέθλια ἡμέρα τῆς Τρίτης Ρώμης.

Μετά λίγα χρόνια, καί συγκεκριμένα τό 1470, ἐνῶ ὁ Ἰβάν Γ΄ «διεκήρυξε ὅτι τό πατριαρχεῖο (Κωνσταντινουπόλεως) εἶχε στερηθεῖ παντός δικαιώ­ματος ἐπί τῆς Ρωσικῆς Ἐκκλησίας» ἐν τούτοις «ὁ ἐκλεγόμενος μητροπολίτης ἐξακολουθοῦσε νά ζητάει ἐπικύρωση ἀπό τόν Πατριάρχη, τόν ὁποῖον ἀνεγνώριζε ὡς ἀνώτερό του». Ὅμως, ἐπειδή ἔπαυσε νά ὑπάρχη ἕνας χριστιανός αὐτοκράτορας πού θά στηρίζη τούς Ὀρθοδόξους Χριστιανούς, αὐτό τό κενό θέλησε νά καλύψη ὁ Ρῶσος ἡγεμόνας. Αὐτό προσδιορίσθηκε στό πρόσωπο τοῦ Ἰβάν Γ΄, ὁ ὁποῖος νυμφεύθηκε τό 1472 «τήν Ζωή Παλαιολογίνα, ἀνεψιά τοῦ τελευταίου Βυζαντινοῦ αὐτοκράτορα», καί ἔτσι χαρακτηρίσθηκε «νέος Κωνσταντῖνος». Ὁ Ρῶσος Μητροπολίτης Ζώσιμος τό ἔτος 1492 γράφει: «Ὁ αὐτοκράτωρ Κωνσταντῖνος ἔκτισε τήν Νέα Ρώμη, τό Τσάριγκραδ, ἀλλά ὁ ἡγεμών καί κυρίαρχος πασῶν τῶν Ρωσιῶν, Ἰβάν Βασίλιεβιτς, ὁ νέος Κωνσταντῖνος, ἔθεσε τά θεμέλια γιά μιά νέα Κωνσταντι­νού­πολη, τῆς Μόσχας».

Τό 1498 ὁ Ἰβάν Γ΄ στέφθηκε «Τσάρος, Μέγας Πρίγκιπας καί Αὐτοκράτορας Πασῶν τῶν Ρωσιῶν» ἀπό τόν Μητροπολίτη Συμεών. Ἡ τελετή στέψεως ἦταν ἀντιγραφή τῆς στέψεως τῶν Ρωμαίων Αὐτοκρατόρων καί ὁ Μητροπολίτης τοῦ ἀνέθεσε «νά φροντίζει γιά ὅλες τίς ψυχές καί γιά τήν ὀρθόδοξη χριστια­νωσύνη». Ἀπό τότε χρησιμοποιεῖται ὁ τίτλος τοῦ Τσάρου.

Ὁ Οἰκουμενικός Πατριάρχης Θεόληπτος ὁ Α' τό ἔτος 1516 ἔγραφε στόν Ρῶσο Ἡγεμόνα Βασίλειο Γ΄καί τόν χαρακτήριζε ὡς «τόν ὑψηλότατο καί εὐμενέστατο Τσάρο καί μέγα Βασιλέα ὅλων τῶν Ὀρθοδόξων χωρῶν τῆς Μεγάλης Ρωσίας», καί ἄφηνε νά νοηθῆ ὅτι θά μποροῦσε νά δημιουργηθῆ ἕνα «ρωσο-βυζαν­τινό Κράτος».

Τό 1511 ἕνας μοναχός ἀπό τό Πσκώφ πού ὀνομαζόταν Φιλόθεος, σέ μία προσφώνησή του στόν Τσάρο ἐξέ­φραζε αὐτές τίς διεκδικήσεις. Ἔλεγε:

«Χάρη εἰς τήν παντοδύναμη καί τά πάντα στηρίζουσαν δεξιάν τοῦ Θεοῦ χεῖρα, βασιλεύουν οἱ αὐτοκράτορες ...καί αὐτή σέ ἀνύψωσε, Γαληνότατο καί Ὑπέρτατο Ἡγεμόνα, Μεγάλο Πρίγκιπα Ὀρθόδοξο Χριστιανό, Τσάρο καί Κυρίαρχο ὅλων, ἐσένα πού εἶσαι ὁ κάτοχος τῶν κτήσεων τῶν ἱερῶν θρόνων τοῦ Θεοῦ, τῶν ἁγίων οἰκουμενικῶν καί ἀποστολικῶν Ἐκκλησιῶν τῆς ἁγιοτάτης Μητέρας τοῦ Θεοῦ... ἀντί τῆς Ρώμης καί τῆς Κωνσταντινουπόλεως ... Τώρα λάμπει μέσα στήν οἰκουμένη, ὅπως ὁ ἥλιος στόν οὐρανό, ἡ Τρίτη Ρώμη, τῆς κυρίαρχης αὐτοκρατορίας Σου καί τῆς ἁγίας συνοδικῆς ἀποστολικῆς Ἐκ­κλη­σίας, ἡ ὁποία εἶναι στήν ὀρθόδοξη Χριστιανική πίστη... Ἐπίβλεψε καί φρόντισε εὐσεβέστατε Τσάρε, ὥστε ὅλες οἱ χριστιανικές αὐτοκρατορίες νά ἑνωθοῦν μέ τή δική σου. Γιατί δύο Ρῶμες ἔπεσαν, ἀλλά ἡ τρίτη στέκεται ὄρθια καί τέταρτη δέν θά ὑπάρξει. Γιατί ἡ χριστιανική σου αὐτοκρατορία δέν θά περιέλθει σέ κανένα ἄλλον, σύμφωνα μέ τό παντοδύναμο λόγο τοῦ Θεοῦ».

Παρά τίς διεργασίες αὐτές στήν Ρωσία, καί παρά τήν δουλεία στούς Ὀθωμανούς ὁ Οἰκουμενικός Πατριάρχης ἐξακο­λου­θοῦσε νά ἔχη θέση ἀνώτερη στήν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία. Γρά­­φει ὁ Ράνσιμαν:

«Ἀκόμα καί ὁ πιό φανατικός ὑποστηρικτής τῆς Τρίτης Ρώμης δέν ἤξερε πῶς νά τόν ὑποβιβάσει. Ὁ ἴδιος ὁ Τσάρος ὄχι μόνο ἐπιθυμοῦσε ἀναγνώριση ἀπό τόν Πατριάρχη, χάρη στό παραδοσιακό του γόητρο, ἀλλά καί ἀντιλαμβανόταν ὅτι δέν μποροῦσε νά γίνει κληρονόμος τῶν Βυζαντινῶν Καισάρων καί νά βρίσκεται ἐπικεφαλῆς τῆς ὀρθόδοξης οἰκουμένης χωρίς τήν καλή θέληση καί τήν ὑποστήριξη τοῦ Πατριάρχη».

Στήν συνέχεια ἀκολούθησαν διάφορα γεγονότα, ἀφοῦ οἱ Ρῶσοι στηρίζονταν στήν Ὀρθοδοξία τους, καί ζητοῦσαν νά λάβουν τήν πατριαρχική τιμή καί ἀξία.

Ἐν ὄψει αὐτῶν τῶν γεγονότων ὁ Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Ἱερεμίας ὁ Β΄, πού ἦταν «εὐέλικτος καί ρεαλιστής διπλωμάτης», σέ μιά περιοδεία του στήν Ρωσία ἔδωσε τήν Πατριαρχική τιμή καί ἀξία τό 1589, ὡς πέμπτο κατά σειράν μετά τόν Πατριαρχεῖο τῶν Ἱεροσολύμων καί ὄχι τρίτο μετά τό Πατριαρχεῖο Ἀλεξανδρείας ὅπως ἤθελαν ἐξ ἀρχῆς οἱ Ρῶσοι, καί ἐξελέγη πρῶτος Πατριάρχης ὁ Ἰώβ.

Ὁ Τσάρος, κατά τήν ἀνταλλαγή προσφωνήσεων πού ἀκολούθησαν τῆς ἐκλογῆς, χαρακτήρισε τόν Πατριάρχη Ἱερεμία Β΄ ὡς «Πατριάρχη μέ τήν χάρη τοῦ ἁγίου καί ζωο­ποιοῦ Πνεύματος, προερχόμενον ἀπό τόν ὑψηλότερο ἀποστο­λικό θρόνο, κληρονόμο καί ποιμένα τῆς Ἐκκλησίας τῆς Κων­σταν­τινουπόλεως, Πατέρα τῶν Πατέρων».

Ὁ Οἰκουμενικός Πατριάρχης Ἱερεμίας Β΄ προσεφώνησε τόν Τσάρο ὡς «ὀρθόδοξο καί φιλόχριστο θεοστεφάνωτον τσάρο, τιμώμενον ἀπό τόν Θεό καί στολισμένον ἀπό τόν Θεό ... γαληνότατο καί ἐνδοξότατο ἀπό τούς κυρίαρχους ἡγεμόνες». Ἔπειτα πρόσθεσε:

«Ἐφ’ ὅσον ἡ πρώτη Ρώμη ἔπεσε ἀπό τήν Ἀπολλινάρια αἵρεση καί ἡ δεύτερη Ρώμη, πού εἶναι ἡ Κωνσταντινούπολη, κατέχεται ἀπό τούς ἄπιστους Τούρκους, τότε λοιπόν ἡ μεγάλη σου ρωσική αὐτοκρατορία, εὐλαβέστατε τσάρε, ἡ ὁποία εἶναι εὐσεβέστερη ἀπό προηγούμενα βασίλεια, εἶναι ἡ Τρίτη Ρώμη καί σύ μόνος κάτω ἀπό τόν οὐρανό ὀνομάζεσαι τώρα Χριστια­νός Αὐτοκάτωρ γιά ὅλους τούς Χριστιανούς σ’ ὁλόκληρο τόν κόσμο∙ γι’ αὐτό ἡ πράξη μας τῆς ἱδρύσεως τοῦ Πατριαρχείου θά γίνει σύμφωνα μέ τήν θέληση τοῦ Θεοῦ, τίς προσευχές τῶν Ρώσων ἁγίων, τῆς δικῆς σου προσευχῆς πρός τόν Θεό καί σύμφωνα πρός τή γνώμη σου».

Ὁ Ράνσιμαν παρατηρεῖ:

«Κατ’ αὐτόν τόν τρόπο ὁ Ἱερεμίας διασαφηνίζει ὅτι ἀνα­γνω­ρίζει τόν ἰσχυρισμό τῆς Ρωσίας ὅτι εἶναι ἡ τρίτη Ρώμη πολιτικῶς, ἀλλ’ ὄχι ἐκκλησιαστικῶς. Τά δικαιώματα καί τά καθήκοντα τῆς κοσμικῆς κεφαλῆς τῆς οἰκουμένης πέρασαν ἀπό τούς αὐτοκράτορες τῆς Παλιᾶς Ρώμης καί τούς αὐτοκράτορες τῆς Νέας Ρώμης στούς αὐτοκράτορες τῆς Μοσχοβίας. Ἀλλά ἡ ἀνώτατη ἐκκλησιαστική ἀρχή ἐξακολουθεῖ νά εἶναι ἡ Πενταρχία τῶν Πατριαρχῶν μέ τήν Κωνσταντινούπολη ὡς κεφαλή της καί τή Μόσχα στήν οὐρά τοῦ καταλόγου, γιά νά συμπληρώσει τήν πεντάδα τώρα πού ἡ Ρώμη εἶχε διαγραφεῖ γιά αἵρεση.
Ἡ λύση τοῦ Ἱερεμία ἦταν εὔστοχη καί ἔξυπνη. Ἔδωσε στούς ὀρθοδόξους ἕναν ἰσχυρό κοσμικό προστάτη μέ ἀρκετά κολακευτικούς ὅρους γιά τόν προστάτη ὥστε νά ἐγκαταλείψει μεγαλύτερες ἐκκλησιαστικές διεκδικήσεις. Οἱ Ρῶσοι δέν ἐγκα­τέλειψαν τελείως τήν πίστη τους στήν ἀνώτερη ἁγιότητά τους, ἀλλά οἱ σχέσεις τους μέ τούς Ἕλληνες ἔκτοτε διορθώ­θηκαν. Οἱ ὑπό τουρκική κυριαρχία ὀρθόδοξοι ἔνιωθαν τώρα ὅτι δέν ἦταν ἐντελῶς χωρίς φίλους. Ἡ ἐμπιστοσύνη τους ἀναζωογο­νήθηκε. Εἶναι ἀλήθεια ὅτι αὐτή ἡ φιλία δέν διευκόλυνε τίς σχέσεις τους μέ τούς Τούρκους κυριάρχους τους, οἱ ὁποῖοι τήν ἔβλεπαν μέ ὑποψία, οὔτε στό μέλλον τούς βοήθησε στίς σχέσεις τους μέ τίς δυτικές δυνάμεις. Ἀλλά βοήθησε στήν διάσωση τῆς ὀρθοδο­ξίας».

Τά στοιχεῖα αὐτά προέρχονται ἀπό τόν Βυζαντινολόγο Στῆβεν Ράνσιμαν, καί στά ὁποῖα φαίνεται ἡ σύλληψη τῆς ἰδέας τῆς Ρωσίας ὡς Τρίτης Ρώμης, πού ἄρχισε μετά τά τραγικά γεγονότα τῆς Συνόδου Φερράρας-Φλωρεντίας (1438-39), κυοφορήθηκε τό διάστημα μεταξύ 1439-1453, καί τελικά γεννή­θηκε τό 1453 μέ τήν πτώση τῆς Κωνσταντινουπόλεως στούς Ὀθω­­μα­νούς. Οἱ Ὀρθόδοξοι Ρῶσοι ἔβλεπαν τόν Τσάρο τους ὡς τόν μόνον Ὀρθόδοξο Αὐτοκράτορα, καί οἱ ὑπόδουλοι Ρωμηοί τόν θεωροῦσαν προστάτη τους.

Κάπως ἔτσι ἀναπτύχθηκε ἡ ἰδέα τῆς Τρίτης Ρώμης, ἀπό ἀπόψεως πολιτικῆς, ὄχι ὅμως ἐκκλησιαστικῆς. Μέ τήν πάροδο τοῦ χρόνου τήν ἰδέα τῆς Τρίτης Ρώμης τήν ἐγκολπώθηκε καί τό Πατριαρχεῖο Ρωσίας.

Τό ἐρώτημα εἶναι: Ὑπάρχει Τρίτη Ρώμη;

Φυσικά ὑποστηρίζω ὅτι δέν ὑπάρχει Τρίτη Ρώμη, γιά τρεῖς βασικούς λόγους.

Ὁ πρῶτος λόγος, γιατί ποτέ δέν ὑπῆρξε Δεύτερη Ρώμη. Ἡ ἱστορία γνωρίζει τήν Ρώμη τῆς Ἰταλίας, τήν πρωτεύουσα τοῦ ἀρχαίου Ρωμαϊκοῦ Κράτους, πού ἀργότερα ὀνομάστηκε Παλαιά Ρώμη, ἀλλά καί τήν Νέα Ρώμη, πού εἶναι ἡ Κωνσταντινούπολη μετά τήν μεταφορά τῆς Πρω­τεύουσας τοῦ Ρωμαϊκοῦ Κράτους ἀπό τόν Μέγα Κωνσταντῖνο ἀπό τήν Ρώμη τῆς Ἰταλίας, στό Βυζάντιο τῆς Ἀνατολικῆς Θράκης, πού ὀνομάσθηκε Νέα Ρώμη. Ἑπομένως ἐφ’ ὅσον δέν ὑπάρχει Δεύτερη Ρώμη (καί κακῶς λέγεται ἔτσι ὅπου λέγεται) δέν μπορεῖ νά ὑπάρξη Τρίτη Ρώμη.

Πρέπει νά σημειωθῆ ὅτι ἡ ἑνωμένη Ρωμαϊκή Αὐτοκρατορία εἶχε κατ’ ἀρχάς Πρω­τεύουσα τήν Ρώμη τῆς Ἰταλίας καί ἔπειτα τήν Νέα Ρώμη τῆς Θράκης. Τό δυτικό τμῆμα τῆς Ρωμαϊκῆς Αὐτοκρατορίας κυριεύ­θηκε ἀπό τά Γερμανικά φῦλα, μέ τελευταῖο τούς Φράγ­κους, καί ἀργότερα καί τό ἀνατολικό τμῆμα κυριεύθηκε ἀπό τούς Ὀθω­μανούς. Ἐφ’ ὅσον καταλύθηκε ἡ Ρωμαϊκή Αὐτοκρατορία ὡς Κράτος-Αὐτοκρατορία, δέν μπορεῖ νά ὑπάρξη κάποια ἄλλη Τρίτη Ρώμη. Αὐτό ἐνδεχομένως θά προϋπέθετε ὑπάρχουσα Ρωμαϊκή Αὐτοκρατορία ὡς κρατικό μόρφωμα.

Ὁ δεύτερος λόγος πού δέν ἰσχύει ἡ θεωρία περί Τρίτης Ρώμης εἶναι ὅτι ἡ Ἐκκλησία στηρίζεται στό Κανονικό της δίκαιο, ἔχει ἄλλους ρυθμούς, καί μάλιστα στηρίζεται στούς Κανόνες τῶν Οἰκουμενικῶν Συνόδων. Κυρίως μνημονεύω τόν 28ο Κανόνα τῆς Δ΄ Οἰκουμενικῆς Συνόδου, ὁ ὁποῖος ἔχει οἰκουμενικό κῦρος. Ἔτσι, ὁ Πατριάρχης Νέας Ρώμης-Κωνσταν­τι­νουπόλεως, καί μάλιστα μετά τήν ἀπομά­κρυνση τοῦ Πα­τριάρχου τῆς Παλαιᾶς Ρώμης-Πάπα, λόγῳ τῆς αἱρέσεως εἶναι ἡ Πρωτόθρονη Ἐκκλησία μέ ἀποφάσεις Πατέρων πού καθοδη­γοῦνταν ἀπό τό Ἅγιον Πνεῦμα, καί κανείς δέν μπορεῖ νά ὑπο­νομεύση αὐτό τόν θεσμό τῆς Πενταρχίας.

Ὁ τρίτος λόγος γιά τόν ὁποῖον δέν ἰσχύει ἡ θεωρία περί Τρίτης Ρώμης ἐκκλησιαστικῶς εἶναι ὅτι ἡ Ρωσική Ἐκκλησία, κατά τόν 19ο αἰώνα ἀνέπτυξε μιά ἰδιαίτερη θεολογία, σύμφωνα μέ τήν ὁποία ἡ ρωσική θεολογία εἶναι ἀνώτερη τῆς θεολογίας τῶν Πατέρων τῆς Ἐκκλησίας τῶν ὀκτώ πρώτων αἰώνων.

Νά θυμίσω τήν θεωρία τοῦ Ἀλέξη Χομιακώφ καί ἄλλων ὁμοϊδεατῶν του, ὁ ὁποῖος δημιούργησε τήν θεωρία ὅτι ὁ πολι­τισμός διαιρεῖται σέ δύο μεγάλες κατευθύνσεις, ἤτοι τόν Ἰρανιανισμό, πού ἐκδηλώθηκε στό Ἰράν, εἶναι γεωργικός πολιτισμός καί διακρίνεται ἀπό τήν ἀρχή τῆς ἐλευθερίας τῆς κοινότητος, καί τόν Κουσιτισμό, πού ἀναπτύχθηκε στήν Αἴγυπτο, τήν Βαβυλώνα, τήν Νότια Ἰνδία, τήν Κίνα, καί διακρίνεται γιά τήν ἀνάλυση, τήν λογική, τά μεγάλα οἰκοδομήματα.

Ὁ Χομιακώφ ὑποστήριζε ὅτι οἱ κουσιτικές ἀρχές ἐπηρέασαν τόν δυτικό Χριστιανισμό καί ἐν μέρει τόν ἀνατολικό Χριστιανισμό μέ τίς ἰσχυρές ἐπιδράσεις τῆς Ρωμαϊκῆς πολιτικῆς ὀργάνωσης, τοῦ νόμου πάνω στόν χαρακτῆρα τοῦ ἀνθρώπου καί τήν λογικοκρατία, ἐνῶ ἡ ρωσική ζωή καί θεολογία διακρίνεται ἀπό τίς ἰρανιανικές ἀρχές, δηλαδή τήν ἐλευθερία καί τήν ἀγάπη. Αὐτές οἱ ἰδέες γέννησαν τήν μεταπατερική θεολογία, τήν ὁποία θεωροῦν ὡς ἀνώτερη ἀπό τήν πατερική θεολογία καί τόν σχολαστικισμό.

Κατά συνέπεια οἱ θεωρίες περί Τρίτης Ρώμης εἶναι ἀπαράδεκτες ἀπό κάθε πλευρᾶς. Ἄν αὐτό κατανοηθῆ, τότε πιθανόν νά λυθοῦν καί ἄλλες κατά καιρούς ἀναφυόμενες διενέξεις. Ὅποιος ὑπονομεύει τόν ἱερό θεσμό τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου, μέ ὁποιονδήποτε τρόπο, ὁ ὁποῖος θεσμός καθιερώθηκε ἀπό τό Ἅγιον Πνεῦμα στίς Οἰκουμενικές Συνόδους, αὐτός θά ἀποτύχη σέ ὅλους τούς χρόνους καί σέ ὅλα τά ἐπίπεδα. Γιατί δέν πρέπει νά ὑπερ­βαίνουμε τά ὅρια «ἅ ἔθεντο οἱ Πατέρες ἡμῶν».

Ὀκτώβριος 2018


Παρασκευή, 5 Οκτωβρίου 2018

Γ. Σ. Μπάκαλος: "Συγκεκριμένος κύκλος επιχειρεί να «εξαφανίσει» την προσφορά μας για την αποκατάσταση της Αγίας Κυριακής Απειράνθου"

πηγή: cycladesvoice.gr
Ο πρόεδρος της κοινότητας Απειράνθου Νάξου με τους συντηρητές που εργάστηκαν για την αποκατάσταση το Βυζαντινού Ναού της Αγίας Κυριακής (φωτό: cycladesvoice.gr)

Στην προσπάθεια συγκεκριμένου κύκλου ανθρώπων προκειμένου να "εξαφανίσει" τη σημαντική συμμετοχή τόσο του προέδρου της Κοινότητας Απειράνθου, όσο και των κατοίκων της, κατά τη β΄ φάση υλοποίησης του έργου αποκατάστασης του Βυζαντινού Ναού της Αγίας Κυριακής από την Εφορία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων, αναφέρθηκε ο πρόεδρος Γιώργος Μπάκαλος, μιλώντας στον Aegean Voice 107.5 στην εκπομπή "Εκατέρωθεν" με τη Δανάη Μαύρου, με αφορμή το γεγονός ότι στο πρόγραμμα της εκδήλωσης που θα πραγματοποιηθεί στη Νάξο το Σάββατο 6 Οκτωβρίου λόγω της κορυφαίας διάκρισης - βραβείου της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Πολιτιστική Κληρονομιά / Βραβείο Europa Nostra 2018 που απέσπασε το εν λόγω έργο, δεν συμπεριλαμβάνεται εκπρόσωπος της τοπικής κοινότητας...


Ο πρόεδρος της Απειράνθου, επισήμανε τις προσπάθειες τόσο του ίδιου, όσο και της τοπικής κοινωνίας, αλλά και του ιερέα του χωριού, ώστε να προχωρήσει το έργο αποκατάστασης ιδιαίτερα στη β΄φάση του, που διήρκεσε μήνες. 

Ακόμη, σημείωσε, ότι η δική του συμβολή και επιμονή για την υλοποίηση του έργου αποκατάστασης, όταν την ίδια περίοδο από το δήμο Νάξου και Μικρών Κυκλάδων δεν υπήρχε κάποια συγκεκριμένη υποστήριξη, δικαιώθηκε και από τη σημαντική βράβευση που απέσπασε το έργο.

Τώρα, αυτή την προσπάθεια κάποιοι θέλουν να την "καπελώσουν" και επιδιώκουν την αύξηση της προστιθέμενης αξίας τους, πρόσθεσε ο Γιώργος Μπάκαλος, που όπως διαμήνυσε θα τοποθετηθεί σχετικά στην εκδήλωση που θα πραγματοποιηθεί το μεσημέρι του Σαββάτου 6 Οκτωβρίου στο χώρο της Αγίας Κυριακής, παρουσία της ΓΓ του υπουργείου Πολιτισμού, του προϊσταμένου της Εφορίας Αρχαιοτήτων Κυκλάδων και εκπροσώπων των χορηγών, ασχέτως αν δεν έχει συμπεριληφθεί στο πρόγραμμα που έχει ανακοινωθεί.

***
Ακούστε αναλυτικά τι είπε ο Γιώργος Στ. Μπάκαλος: 





Πέμπτη, 4 Οκτωβρίου 2018

ΠΕΡΙ... ΟΧΛΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ (ΠΙΕΤΙΣΤΙΚΩΝ) ΔΑΙΜΟΝΙΩΝ

Μετά το όψιμο και κοινότοπο κήρυγμα του περί ουδετερόθρησκου σχολείου ο επικεφαλής του "ποταμιού" επανέρχεται με μια άκρως υποκριτική  ανάρτηση του στο twitter. Ενοχλήθηκε o Σ.Θ. διότι λέει έκλεισε η οδός Σκουφά και όλοι οι γύρω δρόμοι λόγω της λιτανείας του Αγίου Διονυσίου του Αρεοπαγίτου. Να τον πληροφορήσουμε ότι ο άγιος Διονύσιος ο Αρεοπαγίτης είναι ο πολιούχος των Αθηνών.

Λίγη σοβαρότητα δεν βλάπτει...


Τετάρτη, 3 Οκτωβρίου 2018

ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΤΟΥ ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΘΕΟΛΟΓΩΝ ΣΤΟΝ ΥΠΟΥΡΓΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗ ΜΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΩΝ ΘΕΟΛΟΓΩΝ

ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΘΕΟΛΟΓΩΝ


Ηράκλειο, 2-10-2018

Αριθμ. Πρωτ. 7

Αξιότιμε κύριε Υπουργέ,

Ως Παγκρήτιος Σύνδεσμος Θεολόγων επιθυμούμε να θέσουμε υπόψιν σας κάποια ζητήματα, τα οποία θεωρούμε καίριας σημασίας για τη σωστή λειτουργία των σχολείων μας.

Πριν από λίγες ημέρες έγιναν η α΄ και β΄ φάση προσλήψεων αναπληρωτών εκπαιδευτικών γενικής παιδείας. Όπως δυστυχώς συμβαίνει τα τελευταία χρόνια, στην πρώτη φάση δεν υπήρχε η ειδικότητα των θεολόγων (ΠΕ01) ανάμεσά τους, ενώ στη δεύτερη φάση προσλήφθηκαν μόνο 3 θεολόγοι για όλη τη χώρα!!

Ως Παγκρήτιος Σύνδεσμος Θεολόγων διαμαρτυρόμαστε για την απαξιωτική αντιμετώπιση του κλάδου μας για ακόμη μια χρονιά, παρά το γεγονός ότι τα κενά των θεολόγων είναι πάρα πολλά και τα σχολεία δυσλειτουργούν. Ενδεικτικά, αναφέρουμε για την Κρήτη ότι οι αδιάθετες ώρες στο νομό Ηρακλείου είναι περίπου 400, στο Ρέθυμνο 167 και στα Χανιά 228.

Η μη πρόσληψη συναδέλφων μας θεολόγων επιβαρύνεται και με ένα ακόμη αρνητικό στοιχείο: την ενεργοποίηση της εγκυκλίου για τη γ΄ ανάθεση του μαθήματος των Θρησκευτικών στους καθηγητές κλ. ΠΕ 02 (Εγκύκλιος Υπουργείου Παιδείας, Αρ. Πρωτ. 136680/Δ2/25-08-2016), μετά τις 30 Σεπτεμβρίου. Παρά το γεγονός ότι το σκεπτικό της γ΄ ανάθεσης ήταν η εξοικονόμηση πόρων και η μη πρόσληψη αναπληρωτών μόνο σε δύσκολες γεωγραφικά περιοχές, στο Σύνδεσμό μας έφτασαν πληροφορίες για την εφαρμογή της εγκυκλίου σε μεγάλα αστικά κέντρα και την περσινή χρονιά.

Ως Παγκρήτιος Σύνδεσμος Θεολόγων ζητάμε τη μη ενεργοποίηση της εγκυκλίου για τη γ΄ ανάθεση του μαθήματος των Θρησκευτικών για τη φετινή χρονιά, την κατάργηση της εγκυκλίου από το νέο σχολικό έτος και την άμεση πρόσληψη αναπληρωτών θεολόγων με βάση τα πραγματικά κενά.



Για το Διοικητικό Συμβούλιο


               Ο Πρόεδρος                                                        Ο Γεν. Γραμματέας

               Ιωάννης Λίλης                                                   Παναγιώτης Ασημακόπουλος

Λέκτορας της Πατριαρχικής                                           Δρ. Θεολογίας – Εκπαιδευτικός 

Ανωτάτης Εκκλησιαστικής 

Ακαδημίας Κρήτης



Κρίστοφερ Λας, [Η ατροφία της ικανότητας]




[…] Η υποβάθμιση της μάθησης στην ιστορία, τη διακυβέρνηση και τη φιλοσοφία αντανακλά την αυξανόμενη περιθωριοποίηση τους ως μέρους του μηχανισμού κοινωνικού ελέγχου.

Έτσι, σαρωτικές κοινωνικές αλλαγές, που αντανακλώνται στην ακαδημαϊκή πρακτική, βρίσκονται κάτω από τη χειροτέρευση του σχολικού συστήματος και την συνακόλουθη εξάπλωση της ηλιθιότητας. Η μαζική εκπαίδευση, που ξεκίνησε ως φέρελπις απόπειρα να εκδημοκρατιστεί η ανώτερη κουλτούρα των προνομιούχων τάξεων, έχει καταλήξει να αποβλακώσει και τους προνομιούχους. Η σύγχρονη κοινωνία έχει επιτύχει πρωτοφανή ποσοστά τυπικής εγγραμματοσύνης, αλλά συγχρόνως έχει παραγάγει νέες μορφές αγραμματοσύνης. Οι άνθρωποι ολοένα περισσότερο είναι ανίκανοι να χρησιμοποιήσουν τη γλώσσα με ευχέρεια και ακρίβεια, να αναθυμηθούν τα βασικά γεγονότα της ιστορίας της χώρας τους, να κάνουν λογικούς συλλογισμούς, να καταλάβουν οτιδήποτε εκτός από τα πιο υποτυπωδώς γραμμένα κείμενα ή έστω να χωνέψουν σωστά τα συνταγματικά τους δικαιώματα. Η μετατροπή των λαϊκών παραδόσεων της αυτοδυναμίας σε εσωτεριστική γνώση που την διαχειρίζονται ειδικοί ενθαρρύνει την πεποίθηση ότι η συνηθισμένη ικανότητα σε οποιοδήποτε πεδίο, ακόμα και στην τέχνη της αυτοδιακυβέρνησης βρίσκεται πέρα από τις δυνατότητες του μη ειδικού. Οι γνώμονες διδασκαλίας υποβιβάζονται, τα θύματα της ανεπαρκούς διδασκαλίας φτάνουν να συμμερίζονται την κακή γνώμη των ειδικών για τις ικανότητες τους και οι διδάσκοντες παραπονούνται για φοιτητές ανεπίδεκτους μαθήσεως. […]





Τρίτη, 2 Οκτωβρίου 2018

ΤΑ ΘΥΡΑΝΟΙΞΙΑ ΤΟΥ ΝΑΟΥ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΗΦΟΡΟΥ ΤΟΥ ΛΕΠΡΟΥ ΣΤΗΝ ΚΙΣΑΜΟ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗ

πηγή-φωτό: ΦΩΣ ΦΑΝΑΡΙΟΥ

Με λαμπρότητα και κάθε επισημότητα τελέστηκαν σήμερα το δειλινό, Τρίτη 2 Οκτωβρίου 2018, τα Θυρανοίξια στον Ιερό Ναό του νέου Οσίου Νικηφόρου του λεπρού στο Σηρικάρι Κισάμου, με την παρουσία του Οικουμενικού Πατριάρχου Βαρθολομαίου και του Προέδρου της Ελληνικής Δημοκρατίας Προκόπη Παυλόπουλου. 
Οι πιστοί κατέκλυσαν κατά χιλιάδες τον περίβολο του Ιερού Ναού από νωρίς το μεσημέρι, καταφθάνοντας στο Σηρικάρι από όλες τις γωνιές της Κρήτης. 
Στην τελετή παρέστησαν και ο Πατριάρχης Ιεροσολύμων Θεόφιλος, ο Αρχιεπίσκοπος Κύπρου Χρυσόστομος, ο Αρχιεπίσκοπος Κρήτης Ειρηναίος και πολλοί Αρχιερείς ως και εκπρόσωποι Εκκλησιών, αλλά και το σύνολο των τοπικών και περιφερειακών αρχών.

ΔΕΙΤΕ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΚΑΙ ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΕΣ ΕΔΩ.


Δευτέρα, 1 Οκτωβρίου 2018

Δικαίωση του Οικουμενικού Πατριαρχείου από το ΣτΕ για το κτήμα Προμπονά

πηγή-φωτό: Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

Της Ιωάννας Μάνδρου

Το Οικουμενικό Πατριαρχείο κέρδισε στο Συμβούλιο της Επικρατείας τη διεκδίκηση για τον Ιερό Ναό Αγίου Γεωργίου, Αγίων Αναργύρων και Αγίας Φωτεινής στο κτήμα Προμπονά των Aνω Πατησίων με αντίδικο την Αρχιεπισκοπή Αθηνών.

Το ανώτατο δικαστήριο (Δ' Τμήμα) με απόφασή του, η οποία ελήφθη κατά πλειοψηφία δικαίωσε το Οικουμενικό Πατριαρχείο το οποίο όπως και ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος αλλά και η Ιερά, Βασιλική, Πατριαρχική και Σταυροπηγιακή Μονή Βλατάδων είχαν προσφύγει στο Συμβούλιο της Επικρατείας κατά του Αρχιεπισκόπου Αθηνών και Πάσης Ελλάδος Ιερωνύμου για την υπόθεση του κτήματος Προμπονά.

Ο Ναός του Αγίου Γεωργίου είχε σφραγιστεί καθώς είχε επιχειρηθεί να τεθεί σε λειτουργία χωρίς την άδεια του Αρχιεπισκόπου.

Όμως, ο ηγούμενος της Μονής Βλατάδων προχώρησε στο άνοιγμα του Ναού και τέλεσε τους Β' Χαιρετισμούς χωρίς την άδεια της Εκκλησίας.

Στην συνέχεια ο ηγούμενος επανήλθε και τέλεσε δεύτερη λειτουργία σε εξωτερικό χώρο, καθώς δεν μπόρεσε να εισέλθει στο ναό, ενώ η Ιερά Σύνοδος απέστειλε επιστολή στον Επίσκοπο Αμορίου και τον κάλεσε να δώσει εξηγήσεις για τις πράξεις του.

Το Οικουμενικό Πατριαρχείο ζήτησε από το Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο την ακύρωση της απόφασης του Αρχιεπισκόπου Αθηνών για τη σφράγιση του Ναού, υποστηρίζοντας ότι παραβιάζει το δικαίωμα λατρείας κατά παράβαση του Συντάγματος και της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, όπως επίσης παραβιάζει το καταστατικό χάρτη της Εκκλησίας της Ελλάδος και έχει πλημμελή αιτιολογία, επιχειρηματολογία που έγινε δεκτή από το ΣτΕ.


Κυριακή, 30 Σεπτεμβρίου 2018

Ανθολόγιον 219: Ο A. Bloom για τα Λατινικά

[...] Υπήρχαν μερικά μαθήματα τα οποία μου άρεσαν και με τα οποία ασχολιόμουν,  αν και η χρήση του πληθυντικού εδώ είναι κάπως υπερβολή, γιατί μόνο τα Λατινικά αγαπούσα. Πάντα με ενδιέφεραν και με τραβούσαν οι γλώσσες και μου άρεσαν πολύ τα Λατινικά, διότι έχουν πολλά κοινά με την αρχιτεκτονική, η οποία με έλκυε πάντα: είναι μια γλώσσα δομημένη σύμφωνα με σταθερούς κανόνες, όπως ακριβώς είναι ένα κτίριο - στη γραμματική της, στη σύνταξη της, στη σειρά των λέξεων της και στη μεταξύ των λέξεων σχέση. Και αυτό είναι που με εντυπωσίαζε στα Λατινικά[...]


Επισκόπου Σουρόζ Αντωνίου (Bloom), Μικρό Συναξάρι, μετάφραση: Σοφία Κακαλή, εκδόσεις Εν πλώ, Αθήνα 2010, ΙSBN: 978-960-6719-69-1, σελ. 65-66 (απόσπασμα)



Παρασκευή, 28 Σεπτεμβρίου 2018

Αθ. Μουστάκης: Ο Λαός της Ουκρανίας και το Αυτοκέφαλο, με αναφορά στη Δωδεκάνησο

Ἡ συζήτηση γιά τήν ἀπόδοση τῆς Αὐτοκεφαλίας στήν Οὐκρανική Ἐκκλησία θυμίζει ἔντονα μία ἄλλη περίπτωση, ἀπό τήν Ἐκκλησιαστική Ἱστορία τῆς Δωδεκανήσου, ἡ ὁποία, ὡς γνωστόν, μόνη αὐτή ἀπό ὅλη τήν ἑλληνική ἐπικράτεια, ἔχει τό προνόμιο νά ἀποτελεῖ κανονικό ἔδαφος τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου καί δέν ἀπέστη ποτέ ἀπό αὐτό.

Ἄς θυμηθοῦμε ὅμως λίγα στοιχεῖα ἱστορίας: ἡ Δωδεκάνησος ἀποτελοῦσε μέρος τῆς Ρωμαϊκῆς Αὐτοκρατορίας μέχρι τό 1314 πού τήν κατέλαβαν οἱ Ἰωαννῖτες Ἱππότες. Αὐτοί καθώς ἦταν Ρωμαιοκαθολικοί στό θρήσκευμα δέν προέβησαν σέ εὐθεῖς διωγμούς ἀλλά ἀγωνίστηκαν μέ ποικίλα μέσα (πειθώ, πιέσεις, ἐμπόδια στήν ἐκμάθηση τῆς ἑλληνικῆς γλῶσσας, κωλυσιεργία στίς χειροτονίες ἀρχιερέων, ἀπαγόρευση χειροτονίας ἀρχιερέων, ὑποταγή κλήρου στόν Λατῖνο Ἀρχιεπίσκοπο τῆς Ρόδου κ.ἄ.) γιά νά δημιουργήσουν τίς κατάλληλες συνθῆκες ὥστε νά ἐγκαταλείψουν οἱ Ὀρθόδοξοι κάτοικοι τῶν νήσων τήν πίστη τους καί νά ἐνταχθοῦν στήν Δυτική Ἐκκλησία.

Στίς ἀρχές τοῦ 1523 τά νησιά ἔπεσαν στά χέρια τῶν Ὀθωμανῶν, οἱ ὁποῖοι παρέμειναν σέ αὐτά μέχρι τό 1912. Ὑπῆρξε ὁμαλοποίηση στά ἐκκλησιαστικά ζητήματα, ἀλλά καί εὐθεῖς διωγμοί πού ἀνέδειξαν πολλούς νεομάρτυρες: ἀρχιερεῖς, κληρικούς ἄλλων βαθμίδων, καθώς καί λαϊκούς. Οἱ Ἰταλοί κυρίευσαν τά νησιά τό 1912. Παρέμειναν σέ αὐτά μέχρι τήν πτώση τοῦ καθεστῶτος τοῦ Μουσολίνι, τό 1943 (ἡ ἐνσωμάτωση στή μητέρα Ἑλλάδα ἦλθε τό 1948) καί σέ γενικές γραμμές ἀκολούθησαν παρόμοιες μεθόδους μέ τούς Ἱππότες.

Σέ ὅλη αὐτή τή μακρά περίοδο τῆς δουλείας ὁ μοναδικός σταθερός, ἀταλάντευτος καί ἀμετακίνητος προστάτης τῶν νησιωτῶν, πέρα ἀπό τήν πρόνοια τοῦ Θεοῦ, ἦταν τό Οἰκουμενικό Πατριαρχεῖο, τό ὁποῖο μέ κάθε τρόπο τούς προστάτευε καί ἔβρισκε τά κατάλληλα ἀντίμετρα μέ τά ὁποία ἀκύρωνε κάθε ἀντορθόδοξη καί ἀνθελληνική κίνηση τῶν κατακτητῶν.

Τήν περίοδο τῶν Ἱπποτῶν, παραδείγματος χάριν, ἀντιμετώπιζε τήν παρεμπόδιση χειροτονιῶν ἐπισκόπων στήν Κῶ μέ τό νά ἀναθέτει σέ ἐπισκόπους γειτονικῶν περιοχῶν τῆς Μικρᾶς Ἀσίας τήν «κατ᾿ ἐπίδοσιν» (θά λέγαμε κατ᾿ ἀνάθεση) διαποίμανση τῆς Κῶ. Ἐπίσης, ἀρχιερεῖς ἄλλων ἐπαρχιῶν, μέ εἰδική ἄδεια, πήγαιναν στήν Κῶ γιά νά τελέσουν χειροτονίες ἤ οἱ ὑποψήφιοι ἱερεῖς χειροτονοῦνταν σέ ἄλλες ἐπαρχίες καί ἐπέστρεφαν χειροτονημένοι (αὐτό συνέβαινε καί κατά τήν Ἰταλοκρατία).

Μέ τή σοβαρότητα καί τή σωφροσύνη τῆς τακτικῆς τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου τά Δωδεκάνησα, μετά ἀπό 650 ἔτη («καί ὄχι 400 ὅπως στήν ὑπόλοιπη Ἑλλάδα», ὡς προσφυῶς τονίζει σέ κάθε εὐκαιρία ὁ Σεβ. Μητροπολίτης Κώου καί Νισύρου κ. Ναθαναήλ) σκλαβιᾶς ἔφτασαν στήν ἀπελευθέρωση δίχως νά ἀπωλέσουν οὔτε τήν πίστη τους οὔτε τήν ἑλληνική γλῶσσα καί παράδοση.

Μία ἀπό τίς, ἀναμφίβολα, εὐφυεῖς μεθόδους πού ἐπεχείρησαν νά χρησιμοποιήσουν οἱ Ἰταλοί ἦταν ἡ ἀνακήρυξη τοῦ Αὐτοκεφάλου τῆς Ἐκκλησίας τῆς Δωδεκανήσου, ὥστε ἡ Δωδεκάνησος νά ἀποκοπεῖ ἀπό τήν πνευματική τροφοδοσία καί διαχρονική προστασία τῆς Μητρός Ἐκκλησίας καί, σιγά σιγά, μέ τήν πάροδο τῶν ἐτῶν νά ἁλωθεῖ πλήρως.

Μέ ἀφορμή τήν ἐκδημία τοῦ Μητροπολίτου Κώου Ἀγαθαγγέλου Ἀρχύτα, τό 1924, ὁ Ἰταλός Διοικητής τῆς Δωδεκανήσου Mario Lago ἔθεσε τό θέμα τοῦ Αὐτοκεφάλου στόν πρῶτο τῇ τάξει Μητροπολίτη τῆς Δωδεκανήσου Μητροπολίτη Ρόδου Ἀπόστολο Τρύφωνος, ὁ ὁποῖος συμφώνησε νά μεταφέρει τό θέμα στό Οἰκουμενικό Πατριαρχεῖο ὡς τήν μοναδική ἁρμόδια ἐκκλησιαστική ἀρχή γιά νά παράσχει τό Αὐτοκέφαλο. Ἀπό τή στιγμή αὐτή ξεκίνησε μία μακρά παρελκυστική πολιτική ἐκ μέρους τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου (μάλιστα τόν Νοέμβριο τοῦ 1924 ἐκοιμήθη ὁ Οἰκουμενικός Πατριάρχης Γρηγόριος Ζ΄ καί τή θέση του πῆρε ὁ Κωνσταντῖνος Στ΄, ὁ ὁποῖος ἐξεδιώχθη ἀπό τούς Τούρκους) γιά νά κερδίσει χρόνο ὥστε τελικά νά ἀκυρωθοῦν ἐκ τῶν πραγμάτων τά σχέδια τῶν Ἰταλῶν. Οἱ Ἰταλοί ἐνοχλήθηκαν πολύ ἀπό αὐτή τή στάση πού ἐνισχυόταν ἀπό τήν ἀντίδραση τοῦ δωδεκανησιακοῦ λαοῦ καί στίς 31 Ὀκτωβρίου 1929 ἐπέδωσαν τελεσίγραφο γιά τήν ὑπογραφή τοῦ Τόμου τῆς Αὐτοκεφαλίας στόν ἑπόμενο Οἰκουμενικό Πατριάρχη Φώτιο Β΄, ὁ ὁποῖος ἀρνήθηκε καί σοφά παρέπεμψε τό θέμα σέ δημοψήφισμα τοῦ λαοῦ τῆς Δωδεκανήσου, ὁ ὁποῖος ἔπρεπε νά ἀποφασίσει γιά τό θέμα. Οἱ Ἰταλοί ἐξεμάνησαν, καθώς γνώριζαν ὅτι κάτι τέτοιο δέν ἐπρόκειτο νά ἔχει θετική κατάληξη γι᾿ αὐτούς, καί, ὡς ἔσχατο μέσο πίεσης, σκλήρυναν τή στάση τους ἀπέναντι στούς νησιῶτες, ἀλλά καί στήν τοπική Ἐκκλησία, διακόπτοντας τίς ἐπαφές μέ τό Οἰκουμενικό Πατριαρχεῖο καί καταργώντας ὅλα τά κοινοτικά προνόμια αὐτοδιοίκησης τῶν Ὀρθοδόξων.

Τό αὐτονόητο συμπέρασμα τῶν παραπάνω εἶναι ὅτι μέ τήν σοφή καί συνετή πρακτική τῶν Οἰκουμενικῶν Πατριαρχῶν πού χειρίστηκαν τίς προσπάθειες τῶν Ἰταλῶν, ἀφ᾿ ἑνός, καί μέ τό ἀρραγές μέτωπο καί τήν σθεναρή ἀντίσταση τῶν Δωδεκανησίων, ἀφ᾿ ἑτέρου, τά σχέδια τῶν κατακτητῶν ἀκυρώθηκαν.


Καί ἐρχόμαστε στό σήμερα! Γιατί αὐτή ἡ εἰσαγωγή;

Τό ἀκριβῶς ἀντίθετο συμβαίνει σήμερα στήν Οὐκρανία: ὁ λαός ἐπιθυμεῖ τήν Αὐτοκεφαλία του, ζητᾶ διά τῶν ἐκκλησιαστικῶν (ἤδη ἀπό τό 1991) καί πολιτικῶν ἡγετῶν του (σέ πολλές περιπτώσεις) νά τοῦ ἀποδοθεῖ καί, ἐνῶ τό Οἰκουμενικό Πατριαρχεῖο, κανονικό ἔδαφος τοῦ ὁποίου ἀνέκαθεν ἀποτελοῦσε καί, φυσικά, συνεχίζει νά ἀποτελεῖ ἡ Οὐκρανία, κρίνει ὅτι τό αἴτημα αὐτό πρέπει νά ἰκανοποιηθεῖ, ἡ Ρωσική Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία ἀρνεῖται πεισματικά νά ἱκανοποιήσει αὐτό τό δίκαιο καί λογικό, γιά ὅποιον γνωρίζει στοιχειωδῶς, ἔστω, τήν οὐκρανική ἱστορία, λαϊκό αἴτημα. Μάλιστα, ἡ ἐμμονή τῆς Μόσχας νά ἀρνεῖται τήν Αὐτοκεφαλία σέ συνδυασμό μέ τήν πολιτική τοῦ ρωσικοῦ κράτους πρός τήν Οὐκρανία προκαλεῖ ἐντονότατη δυσαρέσκεια στόν οὐκρανικό λαό στίς τάξεις τοῦ ὁποίου ἔχει ἀναπτυχθεῖ σοβαρό ἐνδοεκκλησιαστικό, ἐπί σειρά ἐτῶν, ἀθεράπευτο σχίσμα.

Τό σχίσμα αὐτό, μέ τήν ἀπόδοση τοῦ Αὐτοκεφάλου καί τήν ἀπελευθέρωση τῆς Οὐκρανικῆς Ἐκκλησίας ἀπό τόν ἀποπνικτικό ρωσικό ἐναγκαλισμό, βαίνει πρός θεραπεία, καθώς ἀντιμετωπίζονται οἱ κύριες αἰτίες του.

Ἡ στάση τοῦ Πατριαρχείου Μόσχας φαίνεται νά παραθεωρεῖ πλήρως τόν οὐκρανικό λαό. Συμβαίνει ἐν προκειμένῳ ἀκριβῶς τό ἀντίθετο ἀπό αὐτό πού προσπάθησαν νά κάνουν οἱ Ἰταλοί στή Δωδεκάνησο. Τή λύση σέ ἐκείνη τήν περίπτωση ἔδωσε ἡ σοφή προσφυγή τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου στή βούληση τῶν κατοίκων τῆς Δωδεκανήσου. Στήν περίπτωση τῆς Οὐκρανίας, τό Οἰκουμενικό Πατριαρχεῖο καί πάλι στρέφεται στή βούληση τῶν Οὐκρανῶν, οἱ ὁποῖοι σαφῶς τίθενται ὑπέρ τῆς Αὐτοκεφαλίας. Ἄς μή λησμονοῦμε ἐξάλλου ὅτι τό Οἰκουμενικό Πατριαρχεῖο, παρά τίς σοβαρότατες ἐκπεφρασμένες ἀντιρρήσεις του, προχώρησε κατά τό παρελθόν στήν ἀπόδοση Αὐτοκεφάλου σέ πολλές ἄλλες «ἐθνικές» Ἐκκλησίες, μεταξύ τῶν ὁποίων στήν ρωσική καί στήν ἑλληνική, θεραπεύοντας μέ τή σύνεση καί τήν ἀγάπη του τά πολλά προβλήματα πού εἶχαν προκληθεῖ ἀπό τίς ἐκβιαστικές, ἄκαιρες καί ἄστοχες κινήσεις αὐτῶν τῶν Ἐκκλησιῶν. Καί μάλιστα, τό ἔπραξε μέ αὐτοθυσία στερούμενο τήν ἴδια του τή σάρκα θρέφοντάς τες πατρικά μέ τό ἴδιο του τό αἷμα, ὅπως ὁ πελεκᾶνος.

Εἶναι, τουλάχιστον, ἀμετροεπές γιά τήν ρωσική Ἐκκλησία νά προσπαθεῖ πεισματικά νά κρατήσει δεμένη στό ἅρμα της τήν Οὐκρανία ὅταν, ἀφ᾿ ἑνός δέν ἔχει αὐτό τό δικαίωμα καί, ἀφ᾿ ἑτέρου, ὁ οὐκρανικός λαός δέν τό θέλει. Διάβαζα σέ κάποια ἀπό τίς ἀναρτήσεις σχετικά μέ τό ζήτημα αὐτό ὅτι οἱ Ἱεράρχες τῆς κανονικῆς Οὐκρανικῆς Ἐκκλησίας δέν μνημονεύουν τόν Ρῶσο Πατριάρχη φοβούμενοι τήν ἀντίδραση τῶν πιστῶν τους. Ποῦ θά πάει αὐτή ἡ κατάσταση; Εἶναι δυνατόν νά στηριχθεῖ ἱεραρχία καί νά προχωρήσει πνευματικά δίχως τήν ἀγάπη καί τόν σεβασμό τοῦ λαοῦ;

Λένε κάποιοι: ἄς περιμένει τό Οἰκουμενικό Πατριαρχεῖο νά λύσουν οἱ Οὐκρανοί μόνοι τους τά προβλήματα τους καί ἔπειτα ἄς παραχωρήσει τήν Αὐτοκεφαλία. Νομίζω ὅτι ἡ ἁπλή λογική λέει ὅτι ἐφόσον τά προβλήματα τῶν Οὐκρανῶν ἔχουν αἰτία καί ἀφορμή τίς ἔξωθεν παρεμβάσεις τό πρόβλημα δέν μπορεῖ νά ἐπιλυθεῖ παρά μόνο ἐάν λείψει ἡ αἰτία τοῦ προβλήματος: οἱ ρωσικές περεμβάσεις. Εἶναι σαφές ὅτι τό Οἰκουμενικό Πατριαρχεῖο κινεῖται πρός αὐτή ἀκριβῶς τήν κατεύθυνση. Ἀποδίδοντας τήν Αὐτοκεφαλία ἐπιτρέπει στήν Οὐκρανική Ἐκκλησία νά ἀντιμετωπίσει ἐλεύθερη ἀπό ἔξωθεν παρεμβάσεις τά τοῦ οἴκου της. Φαντάζομαι —μέ τόν δικό μου τρόπο σκέψης— ὅτι μέ τήν ἀπόδοση τοῦ Αὐτοκεφάλου οἱ σχισματικοί, ἐφόσον θά λείψει ἡ αἰτία τοῦ σχίσματος (καί δέν τούς ἐμποδίσουν ἄλλοι λόγοι π.χ. προσωπικοί) θά ἐπιδιώξουν τήν ἐπιστροφή τους στήν κανονική Οὐκρανική Ἐκκλησία.

Δέν πρέπει νά παραθεωροῦμε, αὐτό πού κάποιοι τεχνηέντως ἀφήνουν νά ἐννοεῖται, ὅτι δηλαδή τό Οἰκουμενικό Πατριαρχεῖο θά δώσει τήν Αὐτοκεφαλία στήν σχισματική μερίδα. Αὐτές οἱ διαδόσεις βλάπτουν σοβαρότατα τήν ὅλη συζήτηση καί ἰδιαιτέρως τήν ρωσική πλευρά διότι ἔτσι ὑποβιβάζεται, ἐκ μέρους της, μέ ἐσκεμμένες ἀνακρίβειες τό ἐπίπεδο τῆς συζητήσεως μέ τρόπο πού δέν συνάδει σέ ἐκκλησιαστικούς ἄνδρες. Μέ ἔκπληξη διάβασα, ἐπί παραδείγματι, δηλώσεις τοῦ Σεβ. Μητροπολίτου Κυθήρων κ. Σεραφείμ πού ἔχουν ἀναρτηθεῖ στήν ἱστοσελίδα τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Κυθήρων (http://www.imkythiron.gr/index.php/eidiseis/teleftaia-nea/5048-diloseis-mitr-kythiron-dia-tin-aftokefalian-tis-oukranikis-ekklisias), στίς ὁποῖες ἐκφράζει τήν «βαθυτάτη λύπη» του γιά τήν, ὑποτιθέμενη, «ἐμμονή τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου νά ἐκχωρήσει τήν Αὐτοκεφαλία εἰς τούς σχισματικούς τῆς Οὐκρανίας» κάτι τό ὁποῖο ἐπ᾿ οὐδενί προκύπτει ἀπό τίς κινήσεις τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου, ἀλλά παραπλανᾶ τούς ἀναγνῶστες καί ἀδικεῖ κατάφορα τόν Οἰκουμενικό Πατριάρχη, ὁ ὁποῖος εἶναι πάντοτε προσεκτικός στίς κινήσεις καί στίς ἐπιλογές του. Μάλιστα, ὅταν τό 2008 ὁ Οἰκουμενικός Πατριάρχης κ. Βαρθολομαῖος, προσκεκλημένος τῆς Οὐκρανικῆς Κυβερνήσεως, ἐπισκέφθηκε τήν Οὐκρανία γιά τόν ἑορτασμό τῶν 1020 ἐτῶν ἀπό τό βάπτισμα τοῦ ἁγίου Βλαδιμήρου ὄχι μόνο δέν ἦρθε σέ ἐπαφή μέ τήν σχισματική μερίδα, ἀλλά χάρη στήν ἁπλότητα καί στή σύνεσή του ἐπέτυχε νά συλλειτουργήσει μέ τόν Πατριάρχη Μόσχας κυρό Ἀλέξιο.

Ἄς ἀφουγκραστοῦν, λοιπόν, οἱ Ρῶσοι Ἱεράρχες τή θέληση τοῦ οὐκρανικοῦ λαοῦ καί ἄς πράξουν ἀναλόγως. Ἄς συζητήσουν μέ τό Οἰκουμενικό Πατριαρχεῖο, ἄς τοῦ ἀποδώσουν τά δικαιώματα πού σύμπασα ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία τοῦ ἀναγνωρίζει, ἄς δείξουν τόν ἀπαιτούμενο σεβασμό στούς Ἱερούς Κανόνες καί στίς Ἀποφάσεις Οἰκουμενικῶν Συνόδων καί τότε τό «οὐκρανικό πρόβλημα» θά πάψει νά ὑφίσταται ἔχοντας ἐπιλυθεῖ πρός δόξαν Θεοῦ καί πρός ὄφελος τοῦ οὐκρανικοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος διακαῶς ἐπιθυμεῖ τήν Αὐτοκεφαλία καί τήν ἀνεξαρτησία του ἀπό τό Πατριαρχεῖο Μόσχας.


ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΕΣ ΔΙΕΥΚΡΙΝΗΣΕΙΣ

1. Οι ενυπόγραφες αναρτήσεις (άρθρα, ομιλίες, κριτικές βιβλίων, επιφυλλίδες, δοκίμια, μελετήματα κλπ) που φιλοξενούνται ή αναδημοσιεύονται στο ιστολόγιο "ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΟ ΑΤΟΜΟ" εκφράζουν κατά κύριο λόγο τους συγγραφείς τους και όχι απαραίτητα το ιστολόγιο "ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΟ ΑΤΟΜΟ".

2. Τα σχόλια των αναγνωστών του ιστολογίου "ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΟ ΑΤΟΜΟ" εκφράζουν τους ίδιους προσωπικά και όχι το ιστολόγιο "ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΟ ΑΤΟΜΟ". Σχόλια άσχετα με το περιεχόμενο των αναρτήσεων δεν θα δημοσιεύονται.

3. Υπάρχουν στο ιστολόγιο μας πολλές προτάσεις (σύνδεσμοι, links) προς άλλους δικτυακούς τόπους. Το ιστολόγιο μας δε φέρει καμία ευθύνη για το περιεχόμενο των αναρτήσεων ή των σχολίων που γίνονται εκεί.

Ο ΧΡΙΣΤΟΣ ΠΑΝΤΟΚΡΑΤΩΡ

Ο ΧΡΙΣΤΟΣ ΠΑΝΤΟΚΡΑΤΩΡ
Ο ΧΡΙΣΤΟΣ ΠΑΝΤΟΚΡΑΤΩΡ (Ιερά Μονή Αγίας Αικατερίνης όρους Σινά, 6ος αι.)

Παναγία Οδηγήτρια του Balamand (Λίβανος)

Παναγία Οδηγήτρια του Balamand (Λίβανος)
http://www.balamandmonastery.org.lb/

ΤΟ ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΟ ΑΤΟΜΟ ΣΤΗ WORDPRESS

ΑΝΑΓΝΩΣΕΙΣ

ΣΥΝ-ΙΣΤΟΛΟΓΕΙΝ

ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ

ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ
Ένα ιστολόγιο αφιερωμένο στους 57 αη-Γιώργηδες της Ορθόδοξης Εκκλησίας

ΣΤΗΡΙΖΟΥΜΕ ΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ

ΣΤΗΡΙΖΟΥΜΕ ΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ

Αρχείο

ΑΓΙΑ ΓΡΑΦΗ

ΑΓΙΑ ΓΡΑΦΗ
ΚΛΙΚ ΣΤΗΝ ΕΙΚΟΝΑ

ΜΥΡΙΟΒΙΒΛΟΣ

Home of the Greek Bible

J. D. MANSI, ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΟΙΚΟΥΜΕΙΚΩΝ ΣΥΝΟΔΩΝ

J. D. MANSI, ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΟΙΚΟΥΜΕΙΚΩΝ ΣΥΝΟΔΩΝ
ΚΛΙΚ ΣΤΗΝ ΕΙΚΟΝΑ

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΗΘΙΚΗ ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΕΙΑ (ΘΗΕ)

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΗΘΙΚΗ ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΕΙΑ (ΘΗΕ)
ΚΛΙΚ ΣΤΗΝ ΕΙΚΟΝΑ

ΘΕΟΛΟΓΟΙ ΚΡΗΤΗΣ

ΝΕΚΡΟΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ

ΠΡΟΣΚΥΝΗΤΗΣ

ΠΡΟΣΚΥΝΗΤΗΣ
Περίπλους στην ορθόδοξη πνευματικότητα

ΑΝΤΙΦΩΝΟ

ΠΕΜΠΤΟΥΣΙΑ

ΑΓΙΟΡΕΙΤΙΚΕΣ ΜΝΗΜΕΣ

台灣基督東正教會 The Orthodox Church in Taiwan

台灣基督東正教會 The Orthodox Church in Taiwan
台灣基督東正教會 The Orthodox Church in Taiwan: ΚΛΙΚ ΣΤΗΝ ΕΙΚΟΝΑ ΓΙΑ ΜΕΤΑΒΑΣΗ

Ιερός Ναός Αγίου Διονυσίου Αχαρνών

Η ΕΥΧΗ

Η ΕΥΧΗ
ΚΛΙΚ ΣΤΗΝ ΕΙΚΟΝΑ

Θ. Ι. ΡΗΓΙΝΙΩΤΗΣ, ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΙΣΛΑΜ

Θ. Ι. ΡΗΓΙΝΙΩΤΗΣ, ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΙΣΛΑΜ
E-book (ΚΛΙΚ ΣΤΗΝ ΕΙΚΟΝΑ ΓΙΑ ΜΕΤΑΒΑΣΗ)

ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

9 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ: ΔΙΕΘΝΗΣ ΗΜΕΡΑ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΦΑΣΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΑΝΤΙΣΗΜΙΤΙΣΜΟΥ

Αξίζει να διαβάσετε

Ορθόδοξα ιστολόγια

ΟΡΘΟΔΟΞΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΕΝΟΡΙΑ ΑΓΙΑΣ ΖΩΝΗΣ

ΟΟΔΕ

ΔΕΝ ΞΕΧΝΩ

Επισκέπτες από 17/9/2009

Free counters!

Greek-Sites.gr

Top Blogs

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...