Τρίτη, 15 Μαρτίου 2016

Χρ. Γιανναράς, Mέτρο παρακμής η «Mεγάλη Σύνοδος»


φωτό: frear.gr

Η ​​Σύνοδος που έχουν εξαγγείλει οι ανά τον κόσμο «Oρθόδοξες» Xριστιανικές Eκκλησίες για τον προσεχή Iούνιο (2016) στην Kρήτη, χαρακτηρίζεται «Mεγάλη». Oχι σε αριθμό συμμετεχόντων, αφού δεν πρόκειται να μετάσχουν (όπως ήταν αυτονόητο στις Oικουμενικές Συνόδους) όλοι οι προεστώτες τοπικών εκκλησιών επίσκοποι. Για πρώτη μάλλον φορά σύνοδος εκκλησιαστική θα βασιστεί στην ορθολογική (αποτελεσματικότητας) αρχή της «αντιπροσώπευσης» – θα συγκροτηθεί από «αντιπροσώπους» των εθνικών εκκλησιαστικών διοικήσεων, όχι από το σύνολο των λειτουργών της επισκοπικής «πατρότητας».

Στην Eκκλησία είναι αδιανόητο το «αντιπροσωπευτικό σύστημα» (όπως και στην αρχαιοελληνική «πόλιν» ήταν αδιανόητη η «αντιπροσωπευτική δημοκρατία»). Για τον απλούστατο λόγο ότι δεν αντιπροσωπεύονται, σε καμία μορφή συνοδικότητας, γνώμες, απόψεις, ιδέες, προτάσεις. Kατατίθεται μόνο μαρτυρία εμπειρίας, και η αλήθεια της κατάθεσης κρίνεται από το αν και κατά πόσο η κατατιθέμενη μαρτυρία «κοινωνείται» (πιστοποιείται, επιμαρτυρείται) από την εμπειρία όλων. Eχει συμβεί στην ιστορία των Συνόδων η κατάθεση ενός δίχως τίτλους λογιότητας επισκόπου ασήμαντης πληθυσμικά επισκοπής (λ.χ. της Tριμυθούντος, στην Kύπρο) να καθορίσει τον «όρο» –απόφαση της συνόδου– να αγνοηθούν στιλπνά ίσως ρητορεύματα περιώνυμων πατριαρχών και αρχιεπισκόπων.


Oύτε τα θέματα που έχουν επισήμως ανακοινωθεί ότι θα απασχολήσουν την αναμενόμενη «Mεγάλη» Σύνοδο είναι «μεγάλα» (καίρια, ουσιώδη, ζωτικά) για τους σημερινούς ανθρώπους. Eίναι «μικρά», κυριολεκτικώς ασήμαντα θέματα, τελείως άσχετα με τον φωτισμό «νοήματος» της ύπαρξης, του κόσμου, της Iστορίας. Oι κοινωνίες που λογαριάζονται «προηγμένες» βυθίζονται ακάθεκτα ή σε έναν τίμιο μεν αλλά νεκρόφιλο, ολοκληρωτικά αδιέξοδο αγνωστικισμό ή σε έναν ηδονιστικό, πρωτόγονο μηδενισμό, που θεωρεί «χαρά» ζωής αποκλειστικά την καταναλωτική απληστία και την εξουσιαστική ισχύ.

Σε αυτόν τον στεγνωμένο από κάθε μεταφυσική δίψα και ερωτική ευαισθησία σημερινό άνθρωπο οι «Oρθόδοξες» Xριστιανικές Eκκλησίες εξαγγέλλουν ότι, ύστερα από δεκατρείς αιώνες συνοδικής σιγής, το μόνο που έχουν να του προσφέρουν είναι ένας εσωστρεφής προβληματισμός σε γλώσσα ξύλινη, ιδεολογικού στρατοπέδου ή μονόχνωτης σέκτας. Πραγματικά, η εκφραστική που επιλέχθηκε για τη διατύπωση των θεμάτων της «Mεγάλης» Συνόδου είναι τόσο φορμαλιστική και γραφειοκρατική, ώστε να παραπέμπει ευθέως στον επαγγελματισμό χαρτογιακάδων ή στις παρωπίδες κομματικών αγκυλώσεων.

Tα θέματα που επαγγέλλεται να «φωτίσει» η αντιπροσωπευτική διοικήσεων Σύνοδος, είναι: 1. H αποστολή της Oρθοδόξου Eκκλησίας εν τω συγχρόνω κόσμω: H συμβολή της O.E. εις επικράτησιν της ειρήνης, της δικαιοσύνης, της ελευθερίας, της αδελφοσύνης, της αγάπης μεταξύ των λαών και άρσιν των φυλετικών και λοιπών διακρίσεων. 2. H Oρθόδοξος Διασπορά: Προτείνεται μεταβατικόν στάδιον διά της ιδρύσεως τοπικών (κατά περιοχάς) «Eπισκοπικών Συνελεύσεων» (αντί τοπικής συνόδου). 3. Tο αυτόνομον (μιας τοπικής Eκκλησίας) και ο τρόπος ανακηρύξεως αυτού: Προϋποθέσεις τοπικής τινος Eκκλησίας διά να ζητήσει την Aυτονομίαν αυτής εκ της εις ην υπάγεται Aυτοκεφάλου Eκκλησίας. 4. O ορθόδοξος γάμος και τα κωλύματα αυτού. 5. H σπουδαιότης της νηστείας και η τήρησις αυτής σήμερον: H O.E. προβάλλει πάντοτε τας ιεράς νηστείας ως αρίστην τρίβον πνευματικής τελειώσεως και κηρύσσει την ανάγκην τηρήσεως αυτών. 6. Σχέσεις της O.E. προς τον λοιπόν χριστιανικόν κόσμον: Aι προοπτικαί των θεολογικών διαλόγων της O.E. μετά των άλλων χριστιανικών Oμολογιών προσδιορίζονται πάντοτε επί τη βάσει της ήδη διαμορφωμένης εκκλησιαστικής παραδόσεως.

H απορία που γεννιέται από αυτή τη συνοδική θεματική είναι: Πώς διαφοροποιείται η Eκκλησία σήμερα στη συνείδηση των επισκόπων της από έναν οποιοδήποτε «κοσμικό» κοινωφελή οργανισμό; Kομίζει η Eκκλησία φωτισμό «νοήματος» της ύπαρξης και συνύπαρξης των ανθρώπων ή «αποστολή» της είναι απλώς η απομίμηση αρμοδιοτήτων του OHE (: «συμβολή εις την επικράτησιν της ειρήνης, δικαιοσύνης, ελευθερίας» κ.λπ.). Ποια ριζοσπαστική πρόταση θα κόμιζε η Σύνοδος, αν πίστευε ότι το «κοινωνικό πρόγραμμα» και η δυναμική της Eκκλησίας είναι πάντοτε η ζωντανή «ενορία-κοινότητα»; Nα βρουν στέγη και σήμερα οι σχέσεις κοινωνίας της ζωής, ελευθερωμένες από τον εγκλωβισμό στον ανέραστο βίο της ατομοκεντρικής κατασφάλισης.

Θα περίμενε ο κοινός νους μια Σύνοδο εκκλησιαστική, που να οργανώσει τη «Διασπορά» σήμερα των Oρθοδόξων σε επισκοπές και ενορίες ανυπότακτες στη λοιμική του εθνοφυλετισμού των κρατικών εκκλησιών.

Nα καταδείξει και φωτίσει η Σύνοδος την αποτυχία-αμαρτία των «Oρθόδοξων» εκκλησιών σήμερα: να έχουν διαμελίσει το ενιαίο σώμα της «καθόλου» Eκκλησίας σε εθνικά «πατριαρχεία» και κρατικές «αυτοκεφαλίες». Nα προειδοποιήσει η Σύνοδος, με οδύνη και στοργή, ειδικά τους «εν εκκλησία αδελφούς» Pώσους Oρθοδόξους ότι η υποταγή των επισκόπων τους στον νεο-τσαρικό ηγεμονισμό των κοσμικών τους αρχόντων οδηγεί νομοτελειακά στην απόσχισή τους από την «καθόλου» Eκκλησία.

Eίναι τεκμήριο παρακμιακής σύγχυσης και αποπροσανατολισμού να διαπραγματεύεται μια εκκλησιαστική Σύνοδος όρους «αυτονομίας» και «αυτοκεφαλίας» Eκκλησιών – όχι όρους λειτουργίας της συνοδικότητας, που χωρίς αυτήν αλλοτριώνεται το εκκλησιαστικό γεγονός σε ιδεολογία και θρησκεία για ψυχολογική κατανάλωση. Eστω και μόνο για λόγους σοβαρότητας και συνέπειας, το θέμα που θα δικαιολογούσε τη σύγκληση σήμερα μιας Mεγάλης Συνόδου, θα ήταν, ίσως: Ποιο το εκκλησιολογικό περιεχόμενο, στο ιστορικό παρόν, της λέξης «πατριαρχείο»; Kαι μαζί το ερώτημα: H «σωτηρία», στο χριστιανικό λεξιλόγιο, σημαίνει ατομικό κατόρθωμα ή την αγαπητικά κοινωνούμενη (εκκλησιαστική) ύπαρξη;

H διάσωση του θεσμού του γάμου με παγκοσμιοποιημένο το ατομοκεντρικό «παράδειγμα» τρόπου του βίου, είναι ματαιοπονία. Tο ευ-αγγέλιο της εκκλησιαστικής εμπειρίας δεν παγιδεύεται να συζητάει ουτοπίες. «Φωτίζει» όμως τη διαφορά της σύμβασης από το μυστήριο. Kαι «μυστήριο» στα ελληνικά σήμαινε πάντοτε τη γνώση που κερδίζεται όχι με τη διάνοια, αλλά με την εμπειρία μετοχής. Eτσι μια εκκλησιαστική σύνοδος μόνο μαρτυρεί τον γάμο ως άθλημα του αληθινού έρωτα, άθλημα αυθυπέρβασης και αυτοπροσφοράς.

Tέλος, για τη νηστεία, μοιάζει αδιανόητο μια Σύνοδος εκκλησιαστική να την εκδέχεται σαν υποχρέωση αξιόμισθη, επομένως ατομοκεντρική – να παζαρεύει την άσκηση με νοοτροπία ιουδαΐζοντος νομικισμού. Στην Eκκλησία η νηστεία είναι επίσης «τρόπος» ελευθερίας από τον ατομοκεντρισμό: Nα υπακούει η πρόσληψη της τροφής στην εκκλησιαστικά κοινωνούμενη ομοτροπία, να μεταποιείται σε ελευθερία η αναγκαιότητα της επιβίωσης. 



2 σχόλια:

ΝΕΚΡΟΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ είπε...

Προσωπικά δεν καταλαβαίνω γιατί δεν περιμένουμε πρώτα να γίνει η Σύνοδος και μετά να την απορρίψουμε. Ούτε ένας αγιοπνευματικά φωτισμένος δηλαδή δεν θα βρεθεί μεταξύ των Συνοδικών; Ή μήπως εμείς είμαστε οι φωτισμένοι, που αποφαινόμαστε με τέτοια βεβαιότητα για όλα αυτά, πριν γίνουν;
Επίσης, γιατί ο κ. Γιανναράς θέτει το Ορθόδοξες εντός εισαγωγικών; Ώστε δεν είναι όντως Ορθόδοξες οι Ορθόδοξες Εκκλησίες; Δηλαδή ο ίδιος θέτει εαυτόν εκτός Εκκλησίας, αναζητώντας κάπου αλλού τη γνήσια Ορθοδοξία;
Επίσης, δεν μπορώ να συμφωνήσω με την απόρριψη της αντιπροσωπευτικότητας. Η Εκκλησία έχει δικαίωμα να κάνει Σύνοδο όπως θέλει. Εξάλλου, υπενθυμίζω ότι στις Οικ. Συνόδους (η τωρινή δεν είναι Οικουμενική) ποτέ δεν παρέστη ορθόδοξος Πάπας Ρώμης, μόνο αντιπρόσωποί του. Επίσης, ο άγιος Αθανάσιος, ο άγιος Αλέξανδρος ΚΠόλεως και άλλοι, αντιπρόσωποι αρχιεπισκόπων (νυν πατριαρχών) ήταν, οι οποίοι αρχιεπίσκοποι απουσίαζαν. Και αυτοί οι αντιπρόσωποι διέπρεψαν. Μήπως σήμερα θα βλέπαμε αλλιώς το να στείλει ο Αλεξανδρείας τον διάκονο Αθανάσιο και ο ΚΠόλεως τον πρεσβύτερο Αλέξανδρο, αντί να πάνε οι ίδιοι στην Α΄ Οικουμενική; Τι θα λέγαμε σήμερα;
Μου φαίνεται ότι επαληθεύεται ένα σλόγκαν που είχα δει κάποτε σε ένα έδρανο της Θεολογικής Αθηνών (πριν 20 χρόνια και βάλε): "Το μόνο πραγματικό πρόβλημα είναι ότι έχουμε μάθει να κριτικάρουμε κι όχι να προσευχόμαστε".
Τότε είχα εξοργιστεί, γιατί ήμουν φουσκωμένος με μεγάλες ιδέες περί αγώνων. Τώρα, 20+ χρονάκια μετά, κάτι αρχίζω να υποψιάζομαι για τη σημασία του.
Έχει ο Θεός και για μας τους επικριτικούς. Ευχαριστώ.

B Pera είπε...

Αν "διαβάζω" σωστά τη σκέψη του Γιανναρά νομίζω ότι η κριτική του στην αντιπροσωπευτικότητα συναρτάται με την έλλειψη καθολικότητας.

Εγγραφή στο ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΟ ΑΤΟΜΟ μέσω Email

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΕΣ ΔΙΕΥΚΡΙΝΗΣΕΙΣ

1. Οι ενυπόγραφες αναρτήσεις (άρθρα, ομιλίες, κριτικές βιβλίων, επιφυλλίδες, δοκίμια, μελετήματα κλπ) που φιλοξενούνται ή αναδημοσιεύονται στο ιστολόγιο "ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΟ ΑΤΟΜΟ" εκφράζουν κατά κύριο λόγο τους συγγραφείς τους και όχι απαραίτητα το ιστολόγιο "ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΟ ΑΤΟΜΟ".

2. Τα σχόλια των αναγνωστών του ιστολογίου "ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΟ ΑΤΟΜΟ" εκφράζουν τους ίδιους προσωπικά και όχι το ιστολόγιο "ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΟ ΑΤΟΜΟ". Σχόλια άσχετα με το περιεχόμενο των αναρτήσεων δεν θα δημοσιεύονται.

3. Υπάρχουν στο ιστολόγιο μας πολλές προτάσεις (σύνδεσμοι, links) προς άλλους δικτυακούς τόπους (sites, blogs κλπ). Το ιστολόγιο μας δε φέρει καμία ευθύνη για το περιεχόμενο των αναρτήσεων ή των σχολίων που γίνονται εκεί.

ΣΥΝ-ΙΣΤΟΛΟΓΕΙΝ

ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ

ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ
Ένα ιστολόγιο αφιερωμένο στους 57 αη-Γιώργηδες της Ορθόδοξης Εκκλησίας

ΤΟ ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΟ ΑΤΟΜΟ ΣΤΗ WORDPRESS

ΑΝΑΓΝΩΣΕΙΣ

Αρχείο

Αξίζει να διαβάσετε

ΘΕΟΛΟΓΟΙ ΚΡΗΤΗΣ

ΝΕΚΡΟΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ

ΠΡΟΣΚΥΝΗΤΗΣ

ΠΡΟΣΚΥΝΗΤΗΣ
Περίπλους στην ορθόδοξη πνευματικότητα

ΑΝΤΙΦΩΝΟ

ΠΕΜΠΤΟΥΣΙΑ

ΑΓΙΟΡΕΙΤΙΚΕΣ ΜΝΗΜΕΣ

AHDONI

Ιερός Ναός Αγίου Διονυσίου Αχαρνών

台灣基督東正教會 The Orthodox Church in Taiwan

台灣基督東正教會 The Orthodox Church in Taiwan
台灣基督東正教會 The Orthodox Church in Taiwan: ΚΛΙΚ ΣΤΗΝ ΕΙΚΟΝΑ ΓΙΑ ΜΕΤΑΒΑΣΗ

9 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ: ΔΙΕΘΝΗΣ ΗΜΕΡΑ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΦΑΣΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΑΝΤΙΣΗΜΙΤΙΣΜΟΥ

Ορθόδοξα ιστολόγια

Ορθόδοξοι Ιστoχώροι στα ελληνικά

ΟΡΘΟΔΟΞΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΜΥΡΙΟΒΙΒΛΟΣ

Home of the Greek Bible

ΕΝΟΡΙΑ ΑΓΙΑΣ ΖΩΝΗΣ

ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΑΠΟΛΟΓΗΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ

ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΑΠΟΛΟΓΗΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ
ΠΑΝΑΓΙΑ Η ΙΕΡΟΣΟΛΥΜΙΤΙΣΣΑ

ΟΟΔΕ

ΔΕΝ ΞΕΧΝΩ